Bối cảnh và mục đích thực tập tốt nghiệp

Ngành công nghiệp chế tạo và sửa chữa ô tô giữ vai trò thiết yếu trong nền kinh tế hiện đại và đóng góp tỷ trọng đáng kể vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Cùng với sự phát triển của công nghệ ô tô toàn cầu, các thế hệ động cơ ngày nay liên tục được cải tiến với hệ thống điều khiển điện và sự can thiệp sâu của các cụm điều khiển điện tử. Sự thay đổi này đòi hỏi công nghệ chế tạo, bảo dưỡng và kỹ thuật sửa chữa phải được tiêu chuẩn hóa tương ứng nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt của nhà sản xuất.

Đối với sinh viên chuyên ngành Công nghệ Ô tô thuộc Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, việc cọ xát thực tế tại các xưởng dịch vụ ủy quyền chính hãng là yêu cầu bắt buộc nhằm chuyển hóa các kiến thức lý thuyết nền tảng thành kỹ năng nghề nghiệp thực tế. Báo cáo thực tập tốt nghiệp của tác giả Huỳnh Văn Thống phản ánh quá trình tiếp cận quy trình vận hành dịch vụ, công tác tổ chức xưởng và các kỹ thuật bảo dưỡng, sửa chữa tại trạm dịch vụ ủy quyền.

Mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể được đặt ra trong đợt thực tập bao gồm:

  1. Tiếp cận, tìm hiểu mô hình tổ chức, quản lý sản xuất và quy trình vận hành dịch vụ thực tế tại doanh nghiệp kinh doanh và bảo dưỡng ô tô.
  2. Khảo sát hệ thống cơ sở hạ tầng, trang thiết bị chuyên dùng, phòng công cụ SST (Special Service Tool) và các phân xưởng chức năng của đại lý 3S.
  3. Thực hiện nghiêm ngặt các quy định về an toàn lao động và phòng chống cháy nổ trong môi trường xưởng cơ khí động lực.
  4. Trực tiếp quan sát, tiếp thu sự hướng dẫn của kỹ thuật viên và tham gia thực hành các nguyên công bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra chẩn đoán và khắc phục sự cố kỹ thuật trên động cơ ô tô.

Đối tượng và phạm vi thực hiện:

  • Đối tượng nghiên cứu và thực hành: Quy trình bảo dưỡng, sửa chữa, vận hành thiết bị xưởng và kỹ thuật xử lý sự cố động cơ ô tô (đặc biệt là các dòng xe Kia, Mazda, Chevrolet và Subaru).
  • Không gian thực hiện: Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu (Đại lý Kia – Mazda Thảo Điền), địa chỉ tại số 03 Quốc Hương, Phường Thảo Điền, Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Thời gian thực hiện: Đợt thực tập kéo dài trong thời gian 6 tuần, thời điểm hoàn thiện báo cáo vào tháng 05 năm 2020.

Cơ sở kỹ thuật và phương pháp thực hiện

Báo cáo xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa kiến thức chuyên ngành Cơ khí Động lực - Bộ môn Ô tô của Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng và các quy trình bảo dưỡng - sửa chữa tiêu chuẩn do THACO Trường Hải đào tạo và cấp chứng chỉ cho kỹ thuật viên tại đại lý.

Các phương pháp thực hiện cụ thể:

  • Phương pháp quan sát và ghi chép hiện trường: Trực tiếp theo dõi các thao tác kỹ thuật của đội ngũ kỹ thuật viên lành nghề tại các khoang sửa chữa chung và khoang bảo dưỡng nhanh; ghi nhận các bước vận hành trang thiết bị chẩn đoán và xử lý sự cố.
  • Phương pháp thực nghiệm - thực hành kỹ thuật: Trực tiếp tham gia vào các công đoạn tháo lắp, kiểm tra, vệ sinh chi tiết, thay thế phụ tùng định kỳ và khắc phục các hư hỏng cơ khí dưới sự giám sát chuyên môn của cán bộ hướng dẫn tại xưởng.
  • Phương pháp thống kê, phân tích và mô tả kỹ thuật: Tổng hợp hệ thống cơ sở vật chất, phân loại trang thiết bị máy móc, sơ đồ hóa quy trình tiếp nhận dịch vụ từ khâu tiếp đón khách hàng đến khâu bàn giao và chăm sóc sau dịch vụ.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong báo cáo:

  • Số liệu khảo sát thực tế về mặt bằng, diện tích, trang thiết bị máy móc và cơ cấu nhân sự tại Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu (Kia – Mazda Thảo Điền).
  • Nhật ký thực tập ghi nhận các ca sửa chữa, bảo dưỡng động cơ và thao tác thiết bị trong suốt 6 tuần làm việc thực tế tại xưởng.

Nội dung chính theo từng chương

Lời mở đầu và Lời cảm ơn

Phần mở đầu nêu bật tính cấp thiết của việc nâng cao tay nghề thực tế trong bối cảnh công nghệ ô tô phát triển nhanh chóng. Báo cáo ghi nhận vai trò hướng dẫn của giảng viên Dương Xuân Nhật cùng sự hỗ trợ, tạo điều kiện từ Ban Giám đốc và đội ngũ kỹ thuật viên Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu cũng như Khoa Cơ khí Động lực - Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.

Phần 1: Tổng quan về Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu Kia – Mazda Thảo Điền

Chương này trình bày chi tiết về thông tin doanh nghiệp, vị trí địa lý, cơ cấu tổ chức và năng lực cơ sở hạ tầng của đại lý:

  • Thông tin doanh nghiệp: Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu đặt trụ sở tại số 03 Quốc Hương, Phường Thảo Điền, Quận 2, TP. Hồ Chí Minh; đại diện pháp luật là Tổng Giám đốc Lê Chiến Thắng. Doanh nghiệp phụ trách toàn diện hoạt động kinh doanh bán lẻ xe Kia – Mazda, dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa chuyên nghiệp và phân phối phụ tùng chính hãng.
  • Vị trí và mặt bằng: Nằm ở vị trí giao thông kết nối Quận 2 với Quận 1, Quận Bình Thạnh và Quận Thủ Đức. Đại lý có tổng diện tích đất xây dựng gần 3.300 m2 với cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại. Ngoài các dòng xe chủ lực Kia và Mazda do THACO phân phối, đại lý còn duy trì dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa cho các dòng xe Chevrolet và bước đầu liên kết dịch vụ đối với dòng xe Subaru.
  • Hệ thống phân xưởng và trang thiết bị:
Khu vực / Phân xưởng Quy mô / Đặc điểm Thiết bị và chức năng chính
Phân xưởng sửa chữa chung 10 khoang làm việc liên tục Trang bị cầu nâng hiện đại, phục vụ đại tu, nâng cấp tân trang động cơ, máy, gầm, điện và thay thế linh kiện bảo hành
Phân xưởng bảo dưỡng 06 khoang hoạt động liên tục Cầu nâng hiện đại phục vụ các cấp bảo dưỡng định kỳ nhanh chóng
Phân xưởng đồng sơn 02 phòng sơn, 01 phòng pha sơn Thiết bị sấy sơn, pha màu và dung dịch sơn tiêu chuẩn phục vụ phục hồi thân vỏ, đổi màu sơn
Khu vực rửa xe Khu vực chuyên biệt Vệ sinh làm sạch bề mặt và nội thất sau khi hoàn tất sửa chữa, bảo dưỡng
Phòng dụng cụ chuyên dùng (SST) Kho chuyên biệt Chứa các bộ dưỡng, cảo, vam và dụng cụ chuyên dụng cho từng cụm chi tiết xe Kia - Mazda
Hệ thống thiết bị tổng thể Phục vụ toàn xưởng Máy chẩn đoán chuyên hãng KDS, máy chẩn đoán đa năng, máy nạp và thu hồi gas lạnh, máy vệ sinh buồng đốt, dụng cụ vệ sinh kim phun, máy kiểm tra ắc quy Kia, máy sạc ắc quy, máy vớt đĩa phanh, máy tháo lốp, máy cân bằng động bánh xe, máy đo áp suất lốp, tủ thổi lọc gió, máy rửa chi tiết máy, xe xả nhớt động cơ, xe châm nhớt cầu/hộp số, máy nén khí trung tâm, máy ép thủy lực, máy mài, máy khoan, ê-tô, giá treo động cơ, con đội các loại và tủ đồ nghề cá nhân của kỹ thuật viên
  • Danh mục dịch vụ cung cấp: Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ xe ô tô; thay thế phụ tùng chính hãng kèm chế độ bảo hành; sơn, gò, phục hồi và đổi màu sơn xe; đánh bóng bề mặt sơn xe; dịch vụ rửa và chăm sóc xe.

Phần 2: Nội dung thực tập

Chương này tập trung vào ba khía cạnh: tổ chức quản lý xưởng dịch vụ, quy định an toàn lao động và các kỹ thuật can thiệp cơ khí chuyên môn:

  • Quá trình thực tập và quản trị sản xuất: Sinh viên được tiếp cận phương thức tổ chức điều hành của xưởng dịch vụ 3S. Công tác phân công công việc đòi hỏi phải dựa trên trình độ và năng lực của từng tổ, nhóm kỹ thuật viên, đồng thời phải ước lượng chính xác thời gian và nhân lực cần thiết cho từng ca làm việc. Quy trình tiếp nhận dịch vụ được thực hiện khép kín qua các bước: Tiếp đón khách hàng tại quầy dịch vụ $\rightarrow$ Báo giá và xác nhận công việc $\rightarrow$ Phân bổ lệnh sửa chữa xuống xưởng $\rightarrow$ Kiểm tra chất lượng $\rightarrow$ Bàn giao xe và thực hiện liên hệ chăm sóc khách hàng.
  • An toàn lao động và phòng chống cháy nổ:
    • Quy định bắt buộc: Kỹ thuật viên và sinh viên thực tập phải mang đồng phục bảo hộ lao động và giày bảo hộ chuyên dụng trong suốt thời gian làm việc tại xưởng.
    • Nhận diện rủi ro: Môi trường xưởng sửa chữa tiềm ẩn nhiều mối nguy cơ như thiết bị nặng rơi vỡ, dụng cụ sắc nhọn, nguy cơ giật điện từ hệ thống điện cao áp trên xe, lực quán tính lớn khi động cơ đang quay, và đặc biệt là nguy cơ cháy nổ từ nhiên liệu xăng, dầu nhớt và dung môi hóa chất.
    • Biện pháp phòng ngừa: Luôn quan sát thao tác chuẩn của kỹ thuật viên trước khi thực hiện; tuân thủ đúng quy trình an toàn của từng loại máy móc; xưởng được bố trí đầy đủ hệ thống bình chữa cháy và thiết bị chữa cháy tại chỗ sẵn sàng ứng phó sự cố.
  • Thực tập chuyên môn phần máy (Vệ sinh và làm kín động cơ):
    • Hiện tượng hư hỏng: Động cơ có hiện tượng rò rỉ dầu bôi trơn tại khu vực nắp qui lát (nắp máy), dầu nhớt rỉ tràn xuống thân máy. Bụi bẩn bám dính lâu ngày tạo thành lớp cặn dầu gây hoen rỉ bề mặt kim loại, giảm khả năng tản nhiệt và làm mất mỹ quan khoang động cơ.
    • Hậu quả kỹ thuật: Tình trạng rò rỉ kéo dài làm suy giảm lượng dầu bôi trơn, dẫn đến giảm công suất động cơ. Các chi tiết chuyển động quan trọng như cụm pittông, trục khuỷu, thanh truyền không được bôi trơn trơn tru, làm gia tăng ma sát và có thể dẫn đến hiện tượng bó kẹt pittông gây hỏng hóc nghiêm trọng.
    • Quy trình khắc phục: Tiến hành tháo dỡ các chi tiết liên quan; làm vệ sinh sạch sẽ cặn bẩn trong toàn bộ khoang động cơ và bề mặt lắp ghép; tháo bỏ gioăng cao su cũ đã lão hóa; thay thế gioăng nắp qui lát mới; bôi keo làm kín chuyên dụng đúng kỹ thuật lên bề mặt tiếp giáp nhằm đảm bảo độ kín khít tuyệt đối, triệt tiêu hiện tượng rò rỉ dầu khi động cơ hoạt động dưới nhiệt độ và áp suất cao.

Phần 3: Kết luận và kiến nghị

Phần cuối của báo cáo tổng kết những bài học kinh nghiệm và kiến thức thực tế thu nhận được sau đợt thực tập, đồng thời đưa ra các đề xuất cụ thể:

  • Đề xuất và kiến nghị hoàn thiện đối với công ty thực tập về mặt tổ chức, hỗ trợ trang thiết bị cho sinh viên thực tập.
  • Đánh giá mức độ phù hợp giữa chương trình đào tạo lý thuyết - thực hành tại nhà trường với các yêu cầu kỹ thuật thực tế ngoài doanh nghiệp.
  • Đề xuất nâng cao hiệu quả công tác quản lý sinh viên thực tập giữa nhà trường và cơ sở tiếp nhận.

Kết quả và đóng góp

Báo cáo phản ánh đầy đủ các kết quả thực tế mà sinh viên đạt được trong 6 tuần thực tập tại cơ sở:

  • Kết quả thực hành: Sinh viên làm quen và vận hành thành thạo các thiết bị sửa chữa cơ bản, nắm bắt nguyên lý và cách sử dụng các trang thiết bị hiện đại như máy chẩn đoán KDS, máy vệ sinh buồng đốt, máy kiểm tra bình ắc quy chuyên hãng Kia, máy vớt đĩa phanh và máy cân bằng động. Nắm vững kỹ thuật tháo lắp, kiểm tra, thay thế gioăng và làm kín nắp qui lát cho động cơ ô tô.
  • Kiến thức quản lý: Báo cáo hệ thống hóa được quy trình tiếp nhận dịch vụ khách hàng và cơ chế phân bổ lao động trong một trạm dịch vụ ô tô quy mô 16 khoang sửa chữa/bảo dưỡng.
  • Đề xuất thực tiễn: Tác giả đã đưa ra 3 nhóm kiến nghị cụ thể:
    1. Về phía công ty thực tập: Tăng cường tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận nhiều hơn các dòng xe mới và các thiết bị chẩn đoán chuyên sâu.
    2. Về chương trình giảng dạy: Cập nhật nội dung giáo trình sát với các công nghệ điều khiển điện tử mới và quy trình làm việc thực tế tại các hãng xe.
    3. Về công tác quản lý thực tập: Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa giảng viên phụ trách và xưởng tiếp nhận nhằm theo dõi, đôn đốc sát sao quá trình thực tập của sinh viên.

Hạn chế và hướng phát triển

  • Hạn chế: Do giới hạn thời gian thực tập trong 6 tuần, nội dung thực hành chuyên môn trong báo cáo chủ yếu ghi nhận các kỹ thuật sửa chữa phần máy cơ bản (xử lý rò rỉ nắp qui lát) và các công việc bảo dưỡng định kỳ; chưa thể hiện sâu các ca sửa chữa phức tạp trên hệ thống điện thân xe, hộp số tự động hoặc các công nghệ chuyên biệt của các dòng xe mới liên kết như Subaru.
  • Hướng phát triển: Mở rộng nghiên cứu quy trình chẩn đoán mã lỗi chuyên sâu bằng máy quét KDS, quy trình hiệu chỉnh góc đặt bánh xe, quy trình đại tu hộp số tự động và kỹ thuật pha sơn - sấy sơn vi tính tại phân xưởng đồng sơn.

Giá trị tham khảo

Báo cáo thực tập tốt nghiệp này là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô, Cơ khí Động lực (đặc biệt hệ Cao đẳng thực hành): Cung cấp tài liệu mẫu về cấu trúc trình bày một báo cáo thực tập tốt nghiệp chuẩn mực, cách phân loại trang thiết bị xưởng và mô tả quy trình kỹ thuật sửa chữa máy móc.
  • Sinh viên chuẩn bị đi thực tập tại đại lý ủy quyền 3S: Giúp người đọc hình dung trước về môi trường làm việc, quy định an toàn lao động, các trang thiết bị đặc thù (phòng SST, máy KDS, máy vớt đĩa) và quy trình tiếp đón dịch vụ tại các trạm Kia - Mazda của THACO.

Câu hỏi thường gặp

1. Đơn vị tiếp nhận thực tập của tác giả là doanh nghiệp nào và có quy mô ra sao?
Tác giả thực tập tại Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu (Đại lý Kia – Mazda Thảo Điền), có địa chỉ tại số 03 Quốc Hương, Phường Thảo Điền, Quận 2, TP.HCM, do ông Lê Chiến Thắng làm Tổng Giám đốc. Doanh nghiệp có tổng diện tích đất gần 3.300 m2, được trang bị cơ sở vật chất hiện đại, phân xưởng sửa chữa 10 khoang, phân xưởng bảo dưỡng 6 khoang, 2 phòng sơn và 1 phòng pha sơn.

2. Ngoài hai thương hiệu Kia và Mazda, đại lý còn thực hiện dịch vụ cho các dòng xe nào khác?
Theo báo cáo, đại lý trước đây có phân phối và hiện vẫn duy trì các dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa cho dòng xe Chevrolet; đồng thời đại lý đang liên kết cung cấp dịch vụ cho dòng xe Subaru.

3. Danh mục thiết bị chẩn đoán và kiểm tra chuyên dụng tại xưởng bao gồm những loại máy nào?
Xưởng được trang bị máy chẩn đoán đa năng, máy chẩn đoán KDS (chuyên hãng Kia), máy kiểm tra bình ắc quy chuyên dùng cho Kia, máy nạp và thu hồi gas lạnh, máy vệ sinh buồng đốt, dụng cụ vệ sinh kim phun, máy đo áp suất lốp, máy vớt đĩa phanh và máy cân bằng động bánh xe.

4. Nguyên nhân và cách xử lý hiện tượng rỉ dầu nắp qui lát được tác giả trình bày như thế nào?
Hiện tượng rỉ dầu nắp qui lát bắt nguồn từ việc hở gioăng nắp qui lát khiến dầu nhớt chảy tràn xuống thân máy, tích tụ bụi bẩn gây hoen rỉ và có nguy cơ gây bó kẹt pittông do thiếu dầu bôi trơn. Cách xử lý là tháo, vệ sinh toàn bộ khoang động cơ, thay gioăng cao su nắp qui lát mới và bôi keo làm kín chuyên dụng trước khi lắp lại.

5. Thời gian thực tập của sinh viên tại doanh nghiệp kéo dài trong bao lâu?
Thời gian thực tập tốt nghiệp thực tế của sinh viên tại Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu kéo dài trong 6 tuần, kết thúc và nộp báo cáo vào tháng 05 năm 2020.

Kết luận

Báo cáo thực tập tốt nghiệp của sinh viên Huỳnh Văn Thống tại Công ty TNHH Ô tô Vĩnh Cửu (Kia – Mazda Thảo Điền) đã phản ánh chi tiết cơ cấu vận hành, trang thiết bị kỹ thuật và quy trình an toàn tại một trạm dịch vụ ô tô tiêu chuẩn. Tài liệu ghi nhận các thao tác thực hành cơ bản trên động cơ ô tô, đặc biệt là quy trình làm kín và bảo dưỡng nắp qui lát. Đây là tài liệu tham khảo thực tiễn, có giá trị định hướng tốt cho sinh viên khối ngành kỹ thuật cơ khí động lực trước khi bước vào môi trường làm việc thực tế.