MỞ ĐẦU Giới thiệu Trong thế giới internet, nếu trƣớc đây ngƣời ta chỉ biết dùng bản đồ để tìm đƣờng, thì ngày nay họ có thể tìm hiểu về tình trạng phạm tội ở từng khu vực, nghiên cứu thời tiết, chọn lựa trƣờng học, v. Tất cả các hoạt động này đều trực tuyến. Ở Mỹ, ngƣời ta có thể tìm các trạm đổ xăng, khách sạn, nhà máy thủy điện ở từng bang qua Google. Còn ở Việt Nam, họ có thể vừa tìm những địa danh trên bản đồ các thành phố, vừa xem ảnh chụp của những thành phố đó.
Các thành viên của trang web này còn ghi chú lên bản đồ những tin tức vừa xảy ra. Ngƣời sử dụng có thể nhìn thấy ngay vị trí các tòa nhà ở Hà Nội bị ảnh hƣởng do trận động đất và địa điểm vụ đắm tàu trên sông Sài Gòn trong thời gian trƣớc đó. Thông tin địa lý đƣợc thể hiện chủ yếu dƣới dạng bản đồ đã ra đời từ xa xƣa. Một trong những bản đồ đƣợc cho là cổ nhất đã phát hiện ra trong quá trình khai quật những di chỉ khảo cổ ở Thổ Nhĩ Kỳ năm 1961.
Bản đồ này mô tả khu định cƣ từ thời kỳ đồ đá có niên đại khoảng chừng từ năm 6500 trƣớc Công nguyên. Các bản đồ trƣớc tiên đƣợc phác thảo để mô tả vị trí, cảnh quan, địa hình,. chủ yếu gồm những điểm và đƣờng. Bản đồ dạng này thích hợp cho quân đội và các cuộc thám hiểm hơn là đƣợc sử dụng nhƣ một công cụ khai thác tiềm năng của địa lý.
Bản đồ vẫn tiếp tục đƣợc in ra giấy ngay cả khi máy tính ra đời một thời gian dài, tuy nhiên nó bộc lộ những hạn chế nhƣ: thời gian xây dựng, đo đạc, tạo lập rất lâu và tốn kém. Lƣợng thông tin trên bản đồ giấy rất hạn chế, vì nếu hiển thị hết thông tin trên bản đồ sẽ rất khó đọc, bên cạnh đó bản đồ giấy không thể cập nhật theo thời gian,. Hiện nay, ngành vẽ bản đồ không còn là đặc quyền của các cơ quan địa lý nữa. “Bản đồ trái đất đang ngày càng chi tiết hơn,” là phát biểu của ông John Hanke, giám đốc sản phẩm Google Maps.
Nghĩa là nếu rành rẽ hệ thống xe buýt của Hà Nội, bạn sẽ thấy chẳng khó khăn gì khi nhìn hình chụp từng con đƣờng, nhấn chuột để ghi dấu từng trạm xe buýt. Kết quả cuối cùng: bạn sẽ có một tấm bản đồ riêng về các tuyến xe buýt ở thành phố để chia sẻ nó với nhiều ngƣời khác. Đó chỉ là khởi đầu của cuộc cách mạng bản đồ số. Theo Dan Gillmore, giám đốc trung tâm Báo chí toàn dân (citizen media) của Đại học Harvard (Mỹ) cho biết: “Khả năng tạo ra những điều thú vị, khả năng kể chuyện của bản đồ trực tuyến là vô hạn”.
Bản đồ đã đƣợc ứng dụng từ vài thập niên trƣớc đây, nhƣng dƣờng nhƣ nó vẫn chƣa đến đƣợc với mọi ngƣời. Lý do là trƣớc nay các ứng dụng bản đồ hầu hết chạy trên máy tính cá nhân, điều này cản trở khả năng ứng dụng bản đồ rộng rãi. Ví dụ: khi một người cần biết tuyến xe buýt để di chuyển thì ngoại trừ anh ta trang bị một Pocket PC cài ứng dụng Tìm đường xe buýt, còn không anh ta TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 phải trở về nhà hay đến cơ quan tìm đến đúng máy tính được cài ứng dụng này để tìm kiếm thông tin. Từ ví dụ trên cho thấy với các ứng dụng bản đồ mang tính cộng đồng hoặc khi cần có thể sử dụng bất kể nơi đâu, thì mô hình ứng dụng chạy trên máy đơn là không đáp ứng đƣợc.
Bản đồ trực tuyến đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý dữ liệu và truyền bá thông tin dự báo. Nhờ có khả năng hiển thị thông tin tức thời, bản đồ trực tuyến trở thành một phƣơng tiện chuyển tải thông tin dự báo rất phù hợp. Ƣu điểm của bản đồ dự báo trên mạng là cho phép ngƣời dùng truy cập lấy thông tin vào bất cứ thời gian nào, không nhƣ trên các phƣơng tiện thông tin đại chúng khác, chỉ phát vào một thời điểm nhất định. Nhƣ vậy, bản đồ trực tuyến không chỉ là phƣơng tiện để mô tả về vị trí, tính chất của các đối tƣợng địa lý và các mối quan hệ giữa chúng mà còn là phƣơng tiện để chuyển tải cả những thông tin có tính chất thời sự nhƣ những tuyến đƣờng mới mở, các điểm dịch vụ và giá cả hiện thời, dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai, các tin tức về thiệt hại do thiên tai gây ra v.
Một số bản đồ trực tuyến đƣợc thiết kế rất công phu, đẹp về hình thức, dễ sử dụng và có lƣợng thông tin đƣợc chuyển tải khá phong phú, ví dụ trang Bản đồ giao thông Châu âu (www.com), trang Atlas Quốc gia Canada (atlas.ca), và nhiều nƣớc khác trên thế giới v. Internet ra đời đã thu ngắn khoảng cách giữa mọi ngƣời, cho phép tìm kiếm thông tin mọi lúc mọi nơi. Ngày nay, việc sử dụng Intemet nhƣ là một phƣơng tiện để truyền thông tin đến mọi tầng lớp xã hội. Hầu hết các cơ quan báo chí, các tỉnh, thành phố và các cơ quan trung ƣơng đều thành lập trang web để phục vụ cho mục đích này.
Trên các trang web, hiệu quả của việc truyền đạt thông tin đƣợc tăng lên rất nhiều so với những phƣơng tiện khác do đã kết hợp nhiều hình thức công nghệ khác nhau nhƣ bài viết, hình ảnh, video, v.v… Mô hình ứng dụng bản đồ trên mạng cho phép mọi ngƣời dùng bất kì công cụ nào (máy PC, Laptop, mobile, Pocket PC,…) có thể truy cập Internet tìm kiếm đƣợc thông tin mình cần. Việc sử dụng bản đồ trên các trang web của nƣớc ta đã và đang phát triển, số trang web có cung cấp bản đồ trực tuyến có thể kể tên là: trang thông tin của Trung tâm Thông tin - Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng (ciren.vn), các trang bản đồ về thời tiết www. Mục đích của luận văn Luận văn đƣợc thực hiện nhằm đạt đƣợc các mục đích sau đây: 1- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết Bản đồ trực tuyến (Web Cartography) về kiến trúc, cách biểu diễn thế giới thực, các phƣơng pháp hiển thị dữ liệu không gian, quy trình phát hành bản đồ trực tuyến, các nguyên tắc bản đồ học phát triển cho bản đồ trực tuyến v. 2- Phƣơng pháp xây dựng bản đồ trực tuyến trên nền mã nguồn mở sử dụng các công cụ MapServer, CSDL không gian PostgreSQL, xây dựng quy trình công nghệ thành lập và phát hành bản đồ trực tuyến trên Intemet.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 3- Ứng dụng Really Simple Syndication (RSS) cập nhật mới cơ sở dữ liệu, thử nghiệm ứng dụng “ứng dụng bản đồ thời tiết Việt Nam” lên mạng Internet trên cơ sở những vấn đề đã đƣợc nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Về giới hạn địa lý: Việc xây dựng bản đồ thời tiết có thể ứng dụng ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Việt Nam là một trong những quốc gia có tình hình thời tiết phức tạp, luôn biến động một cách khó lƣờng , những thảm họa xảy ra một cách bất ngờ để lại những hậu quả nặng nề. Do đó, trong phạm vi của đề tài nghiên cƣ́u này , Việt Nam đƣợc chọn để xây dựng thí điểm.
Về công nghệ: Sử dụng công nghệ mã nguồn mở vì: - Tính an toàn cao. - Tính ổn định và đáng tin cậy. - Giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp. - Không hạn chế quyền sử dụng.
- Tiết kiệm chi phí trực tiếp. - Tận dụng đƣợc các ý tƣởng của cộng đồng. - Tuân thủ các chuẩn công nghệ chung của thế giới Về phần mềm: Sử dụng phần mềm mã nguồn mở MapServer kết hợp với hệ quản trị cơ sở dữ liệu PostgreSQL và lập trình ASP.NET C sharp để kết hợp sức mạnh của hai công nghệ trên tạo nên một bản đồ trực tuyến đáp ứng đƣợc nhiều loại yêu cầu của ngƣời dùng. Yêu cầu của luận văn: Luận văn đƣợc đề xuất thực hiện phải đạt đƣợc các yêu cầu sau đây: - Đúc kết đƣợc những vấn đề lý thuyết căn bản của bản đồ trực tuyến hiện đại - Đúc kết đƣợc những vấn đề về công nghệ liên quan và xây dựng quy trình công nghệ thành lập và phát hành bản đồ trên mạng Internet.
- Quy trình công nghệ xây dựng đƣợc phải đảm bảo tính khả thi trong điều kiện về trình độ và hạ tầng cơ sở công nghệ thông tin của Việt Nam. Từ đó chọn ra một công nghệ tiêu biểu để xây dựng sản phẩm thử nghiệm - Sản phẩm thử nghiệm phải đạt chất lƣợng của bản đồ dự báo thời tiết về mặt nội dung thông tin cần truyền tải, tính thẩm mỹ và thể hiện đƣợc ƣu điểm của bản đồ trực tuyến là cung cấp khối lƣợng lớn thông tin ngoài thông tin địa lý. Nội dung của Luận văn: Luận văn gồm 3 chƣơng. Nội dung các chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1.
Cơ sở lý thuyết bản đồ trực tuyến. Chƣơng này trình bày những vấn đề lý thuyết căn bản của khoa học bản đồ truyền thống nhƣ khái quát phân loại bản đồ, bố cục của bản đồ, phƣơng pháp thiết kế ký hiệu, v. đã đƣợc các nhà bản đồ học nghiên cứu phát triển cho biên tập bản đồ trực tuyến. Phƣơng pháp xây dựng bản đồ trực tuyến trên nền mã nguồn mở.
Biên tập và phát hành bản đồ trực tuyến là một quá trình phức tạp và liên quan đến nhiều lĩnh vực công nghệ khác nhau. Chƣơng này giới thiệu những công nghệ nhƣ là những vấn đề cần thiết nhất mà các biên tập viên, lập trình viên bản đồ cần nghiên cứu khi tham gia vào qui trình thành lập và phát hành TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 bản đồ trên mạng. Trọng tâm của chƣơng là phần công nghệ đƣợc học viên chọn lựa để tạo lập sản phẩm thử nghiệm đó là hai phần mềm mã nguồn mở MapServer và hệ quản trị cơ sở dữ liệu PostgreSQL. Xây dựng phần mềm DEMO ứng dụng dự báo thời tiết Việt Nam trên bản đồ trực tuyến.
Trình bày quy trình khảo sát hiện trạng, ứng dụng Really Simple Syndication (RSS) cập nhật mới cơ sở dữ liệu, phƣơng án công nghệ đƣợc áp dụng để thành lập và phát hành bản đồ thời tiết trên Internet, giới thiệu giao diện, nội dung chính và các công cụ trên bản đồ. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT BẢN ĐỒ TRỰC TUYẾN Từ lâu con ngƣời đã biết lập và sử dụng bản đồ phục vụ cho các hoạt động dân sự và quân sự của mình.