Đề tài nghiên cứu ảnh hưởng của tiếng Việt trong dạy và học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội

Tiếng Việt đóng vai trò quan trọng trong quá trình dạy tiếng Anh và học tiếng Anh tại Đại học Luật Hà Nội. 258 trang · Trường Đại học Luật Hà Nội · 2023.

• Tác giả: Vũ Văn Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Văn Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Tiếng Anh
• Đề tài: Ảnh hưởng của việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy và học tiếng Anh đối với sinh viên ngành Luật tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• Loại tài liệu: nghiên cứu khoa học cấp trường
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 0.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Nội dung nghiên cứu của đề tài
• 0.7. Kết cấu của báo cáo tổng hợp
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VIỆC SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN
• 1.1. Ngôn ngữ, cấu tạo, và các chức năng cơ bản của ngôn ngữ
• 1.2. Giao thoa tiếng Anh và ngôn ngữ bản địa đối với phát triển ngôn ngữ
• 1.3. Một số quan điểm về cách sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên
• 1.4. Sự ảnh hưởng của tiếng Việt lên quá trình dạy - học tiếng Anh
• 1.4.1. Một số vấn đề về chuyển di ngôn ngữ trong quá trình học tiếng Anh của người học
• 1.4.2. Những lỗi phổ biến của người Việt trong quá trình học tiếng Anh
• 1.4.3. Sự lệch chuẩn theo quan điểm từ vựng khi so sánh tiếng Việt và tiếng Anh
• 1.4.4. Sự lệch chuẩn theo quan điểm cú pháp khi so sánh tiếng Việt và tiếng Anh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC TIẾNG ANH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI THÔNG QUA ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC
• 2.1. Tình hình giảng dạy tiếng Anh học phần 1 & 2 tại Trường Đại học Luật Hà Nội hiện nay
• 2.2. Giới thiệu về công cụ khảo sát và đối tượng khảo sát phục vụ cho đề tài
• 2.2.1. Công cụ khảo sát giáo viên về việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy học tiếng Anh đối với sinh viên ngành Luật tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• 2.2.2. Công cụ khảo sát sinh viên về việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động học tiếng Anh đối với sinh viên ngành Luật tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• 2.3. Kết quả khảo sát giảng viên về việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy tiếng Anh đối với sinh viên ngành Luật tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• 2.3.1. Thông tin giảng viên tham gia phỏng vấn bán cấu trúc
• 2.3.2. Kết quả phân tích từ phỏng vấn bán cấu trúc giảng viên
• 2.4. Kết quả khảo sát sinh viên ngành Luật về việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• 2.5. Một số đánh giá so sánh quan điểm của giảng viên và sinh viên về việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học tiếng Anh đối với sinh viên ngành Luật tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC TIẾNG ANH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
• 3.1. Cải tiến phương pháp ngữ dịch trong dạy - học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội đáp ứng với yêu cầu hiện nay
• 3.1.1. Một số vấn đề khi sử dụng phương pháp giảng dạy ngữ dịch trong việc dạy - học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• 3.1.2. Áp dụng một số phương pháp hiệu quả hạn chế sử dụng tiếng Việt trong quá trình dạy - học tiếng Anh
• 3.1.2.1. Phương pháp phát triển từ vựng tiếng Anh hiệu quả nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học từ vựng tiếng Anh
• 3.1.2.2. Phương pháp học ngữ pháp tiếng Anh hiệu quả nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học ngữ pháp tiếng Anh
• 3.1.2.3. Phương pháp cải thiện kỹ năng Nghe tiếng Anh nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học kỹ năng Nghe tiếng Anh
• 3.1.2.4. Phương pháp cải thiện kỹ năng Nói tiếng Anh nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học kỹ năng Nói tiếng Anh
• 3.1.2.5. Phương pháp cải thiện kỹ năng Đọc hiểu tiếng Anh nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học kỹ năng Đọc hiểu tiếng Anh
• 3.1.2.6. Phương pháp cải thiện kỹ năng Viết tiếng Anh nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học kỹ năng Viết tiếng Anh
• 3.2. Ứng dụng Công nghệ thông tin nhằm tăng tính hiệu quả của việc dạy học tiếng Anh và giảm thời lượng sử dụng tiếng Việt trên lớp học
• 3.2.1. Áp dụng công nghệ 4.0 trong giảng dạy tiếng Anh nhằm giảm thời lượng sử dụng tiếng Việt trên lớp học
• 3.2.2. Sử dụng chuyển đổi số nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt và tăng thời lượng tự học tiếng Anh cho sinh viên
• 3.3. Thay đổi nhân tố khách quan nhằm hạn chế việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học tiếng Anh
• 3.3.1. Giảng viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp với lớp học đa trình độ tiếng Anh
• 3.3.2. Tác động tâm lý tính tự học của sinh viên
• 3.3.3. Tăng cường hoạt động của các câu lạc bộ tiếng Anh
• 3.3.4. Thay đổi cách thức kiểm tra đánh giá trong các học phần tiếng Anh tiếp cận theo hướng chuẩn đầu ra tiếng Anh
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 0.8. Kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BÁO CÁO TÓM TẮT PHẦN CÁC CHUYÊN ĐỀ
• A.1. Chuyên đề 1: Những vấn đề lý luận về việc sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên
• A.2. Chuyên đề 2: Thực trạng sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội thông qua điều tra xã hội học
• A.3. Chuyên đề 3: Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tiếng Việt trong hoạt động dạy - học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội
• PHẢN PHỤ LỤC
• P.1. Phụ lục 1: Nội dung dự kiến câu hỏi phỏng vấn bán cấu trúc giảng viên
• P.2. Phụ lục 2: Phiếu khảo sát phục vụ cho đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường
• P.3. Phụ lục 3: Kết quả thu được từ khảo sát sinh viên
• P.4. Phụ lục 4: Bài báo khoa học

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của tiếng Việt trong dạy và học tiếng Anh

Tiếng Việt đóng vai trò quan trọng trong quá trình dạy tiếng Anh và học tiếng Anh tại Đại học Luật Hà Nội. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc sử dụng tiếng Việt như một công cụ hỗ trợ giúp sinh viên hiểu rõ hơn các khái niệm phức tạp trong tiếng Anh. Tuy nhiên, sự tác động ngôn ngữ từ tiếng Việt cũng gây ra một số lỗi phổ biến trong quá trình học, đặc biệt là trong từ vựng tiếng Anh và ngữ pháp tiếng Anh. Các phương pháp giảng dạy hiện đại cần cân nhắc việc sử dụng tiếng Việt một cách hợp lý để tối ưu hóa hiệu quả học tập.

1.1. Vai trò của tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh

Tiếng Việt được coi là nền tảng giúp sinh viên ngành Luật tại Đại học Luật Hà Nội tiếp cận tiếng Anh một cách dễ dàng hơn. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng tiếng Việt trong giảng dạy giúp sinh viên hiểu sâu hơn các khái niệm pháp lý bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, sự giao thoa ngôn ngữ giữa tiếng Việt và tiếng Anh cũng gây ra một số lỗi như lệch chuẩn từ vựng và cú pháp.

1.2. Tác động tiêu cực của tiếng Việt

Mặc dù tiếng Việt hỗ trợ quá trình học, nhưng nó cũng gây ra những tác động tiêu cực như chuyển di ngôn ngữ và lỗi phổ biến trong kỹ năng viết và kỹ năng nói. Sinh viên thường mắc lỗi do ảnh hưởng của tiếng Việt trong cách diễn đạt và cấu trúc câu. Điều này đòi hỏi các phương pháp giảng dạy phải được điều chỉnh để hạn chế những ảnh hưởng này.

II. Thực trạng sử dụng tiếng Việt tại Đại học Luật Hà Nội

Nghiên cứu thực trạng tại Đại học Luật Hà Nội cho thấy, tiếng Việt được sử dụng rộng rãi trong các lớp dạy tiếng Anh. Cả giảng viên và sinh viên đều nhận thức được vai trò của tiếng Việt trong việc hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, việc lạm dụng tiếng Việt cũng làm giảm thời lượng thực hành tiếng Anh, ảnh hưởng đến kỹ năng nghe và kỹ năng nói của sinh viên.

2.1. Khảo sát giảng viên và sinh viên

Kết quả khảo sát từ giảng viên và sinh viên cho thấy, tiếng Việt được sử dụng chủ yếu để giải thích các khái niệm phức tạp. Tuy nhiên, việc sử dụng tiếng Việt quá nhiều làm giảm cơ hội thực hành tiếng Anh, đặc biệt là trong giao tiếp và kỹ năng nghe.

2.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng tiếng Việt

Nghiên cứu đánh giá rằng, việc sử dụng tiếng Việt cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo sinh viên có đủ thời gian thực hành tiếng Anh. Các phương pháp giảng dạy cần kết hợp tiếng Việt một cách hợp lý để tối ưu hóa hiệu quả học tập.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tiếng Việt

Để nâng cao hiệu quả sử dụng tiếng Việt trong dạy tiếng Anh, các giải pháp như cải tiến phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin, và tăng cường hoạt động câu lạc bộ tiếng Anh được đề xuất. Những giải pháp này nhằm hạn chế việc lạm dụng tiếng Việt và tăng cường thời lượng thực hành tiếng Anh.

3.1. Cải tiến phương pháp giảng dạy

Các phương pháp giảng dạy cần được cải tiến để hạn chế sử dụng tiếng Việt trong lớp học. Việc áp dụng các phương pháp như phát triển từ vựng, ngữ pháp, và kỹ năng nghe sẽ giúp sinh viên tiếp cận tiếng Anh một cách hiệu quả hơn.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy tiếng Anh giúp tăng tính tương tác và giảm thời lượng sử dụng tiếng Việt. Các công cụ như phần mềm học tập và nền tảng trực tuyến sẽ hỗ trợ sinh viên thực hành tiếng Anh một cách chủ động.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Ảnh Hưởng Của Việc Sử Dụng Tiếng Việt Trong Hoạt Động Dạy Và Học Tiếng Anh Cho Sinh Viên Ngành Luật

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường mã số ĐTCB.31/22-HĐNCKH do TS. Vũ Văn Tuấn làm chủ nhiệm cùng nhóm tác giả tại Trường Đại học Luật Hà Nội thực hiện đã giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Việc sử dụng tiếng Việt (ngôn ngữ thứ nhất - L1) tạo ra những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực nào đối với hoạt động dạy - học tiếng Anh (L2) của sinh viên không chuyên ngành Luật trong bối cảnh chuẩn đầu ra Bậc 3 (B1)?

Nghiên cứu áp dụng thiết kế đa phương pháp kết hợp định tính (phỏng vấn bán cấu trúc giảng viên, phân tích bằng phần mềm chuyên dụng ATLAS.ti) và định lượng (khảo sát bảng hỏi Likert 5 mức độ trên sinh viên ngành Luật hệ chính quy).

Kết quả chỉ ra rằng tiếng Việt đóng vai trò như một công cụ nhận thức (cognitive tool) và giàn giáo hỗ trợ đắc lực giúp giải thích thuật ngữ pháp lý phức tạp, hướng dẫn cấu trúc ngữ pháp khó và giảm tải áp lực tâm lý cho người học. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá mức vào tiếng mẹ đẻ dẫn đến hiện tượng chuyển di ngôn ngữ tiêu cực (negative transfer), biểu hiện qua các lỗi lệch chuẩn phổ biến về từ vựng, cú pháp ("Vietlish") và làm suy giảm môi trường phản xạ ngoại ngữ.

Phát hiện này đặt nền móng cho việc điều chỉnh phương pháp sư phạm: không bài trừ hoàn toàn tiếng Việt mà sử dụng có kiểm soát, kết hợp ứng dụng công nghệ số 4.0 và đổi mới kiểm tra đánh giá theo chuẩn năng lực thực tế.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong xu thế hội nhập quốc tế và thực thi Đề án Ngoại ngữ Quốc gia (Quyết định số 2080/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), năng lực sử dụng tiếng Anh đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực pháp lý. Tại Trường Đại học Luật Hà Nội, sinh viên ngành Luật phải đạt chuẩn đầu ra Ngoại ngữ Bậc 3 (tương đương B1 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam) với thời lượng đào tạo giới hạn trong 2 học phần (7 tín chỉ). Áp lực thời lượng này đặt ra thách thức rất lớn cho cả giảng viên và người học.

Về mặt lý luận, phương pháp giảng dạy tiếng Anh tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn với các luồng quan điểm đối lập:

• Trường phái Đơn ngữ (Direct Method, CLT, EMI): Tuyệt đối hóa việc chỉ sử dụng tiếng Anh trong lớp học, xem tiếng mẹ đẻ là rào cản ngăn chặn sự thẩm thấu ngôn ngữ tự nhiên.
• Trường phái Song ngữ / Tiếp cận đa ngữ: Khẳng định tiếng mẹ đẻ là nguồn lực hỗ trợ thiết yếu (classroom resource), đóng vai trò cầu nối nhận thức không thể tách rời của người học phi bản ngữ.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) nằm ở chỗ: Phần lớn các công trình trước đây chỉ dừng lại ở khảo sát quan điểm lý thuyết chung hoặc xem xét quy mô mẫu hẹp, thiếu các phân tích thực chứng sâu sắc về tác động của tiếng Việt trong môi trường đào tạo chuyên ngành đặc thù như ngành Luật – nơi chứa đựng hệ thống thuật ngữ trừu tượng và tư duy logic ngôn ngữ chặt chẽ. Đề tài mang tính thời sự cao, cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực giúp các trường đại học tối ưu hóa chất lượng đào tạo ngoại ngữ không chuyên trong điều kiện hạn chế về mặt thời gian.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Công trình được thiết kế theo hướng tiếp cận phức hợp liên ngành giữa Ngôn ngữ học ứng dụng và Xã hội học giáo dục, triển khai qua hai lộ trình: Lý thuyết $\rightarrow$ Thực trạng và Thực tiễn $\rightarrow$ Tổng hợp $\rightarrow$ Giải pháp.

• Quy trình thu thập dữ liệu:
  1. Khảo sát định tính: Tiến hành phỏng vấn sâu bán cấu trúc với đội ngũ giảng viên trực tiếp giảng dạy tiếng Anh học phần 1 & 2. Dữ liệu hội thoại được phân rã, gán nhãn mã hóa (coding) và xử lý trên phần mềm ATLAS.ti nhằm định vị chính xác các mô thức hành vi và quan điểm sư phạm.
  2. Khảo sát định lượng: Thu thập dữ liệu diện rộng từ sinh viên chuyên ngành Luật hệ đại học chính quy văn bằng 1 (loại trừ nhóm sinh viên chuyên ngữ, sinh viên quốc tế và sinh viên dân tộc thiểu số nhằm bảo đảm tính đồng nhất của biến số bản ngữ L1).
• Kỹ thuật phân tích & Độ tin cậy:
  • Kết hợp đối chiếu chéo tam giác (Triangulation) giữa góc nhìn của người dạy và trải nghiệm thực tế của người học.
  • Phân tích đối chiếu tương phản (Contrastive Analysis) giữa hai hệ thống ngôn ngữ: tiếng Anh (loại hình biến hình đa âm tiết - inflecting language) và tiếng Việt (loại hình đơn lập, không biến hình - isolating language) kết hợp thuyết Ngôn ngữ trung gian (Interlanguage của Selinker).

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Báo cáo nghiên cứu đã làm sáng tỏ 4 nhóm phát hiện thực chứng nổi bật:

1. Vai trò kép của tiếng Việt: "Giàn giáo nhận thức" và "Điểm nghẽn phản xạ"

Khảo sát khẳng định tiếng Việt đóng vai trò không thể thay thế trong 4 tình huống then chốt: (1) Giảng giải các khái niệm, thuật ngữ pháp lý trừu tượng; (2) Hướng dẫn chi tiết nhiệm vụ và hoạt động nhóm phức tạp; (3) Phân tích các cấu trúc ngữ pháp đa tầng; (4) Hỗ trợ tâm lý, giảm bớt lo âu cho sinh viên có xuất phát điểm tiếng Anh thấp. Tuy nhiên, việc lạm dụng tiếng Việt tạo ra phản xạ phụ thuộc, triệt tiêu động lực tư duy trực tiếp bằng ngoại ngữ.

2. Sự chuyển di ngôn ngữ tiêu cực tạo nên hiện tượng "Vietlish"

Sự khác biệt về loại hình học giữa tiếng Việt (đơn lập) và tiếng Anh (biến hình) gây ra hàng loạt lỗi hệ thống ở người học:

• Lệch chuẩn về từ vựng & hình thái: Thói quen bỏ biến đuôi số nhiều (-s/es), không chia hình thái động từ theo ngôi/thời/thể (do tiếng Việt biểu thị thời gian bằng phó từ độc lập đã, đang, sẽ), lỗi kết hợp từ (collocation) gượng ép do dịch từng từ (word-by-word).
• Lệch chuẩn về cú pháp: Phổ biến nhất là lỗi câu ghép thiếu liên từ/dùng sai dấu câu (run-on sentences), lỗi câu chưa hoàn chỉnh (fragment sentences), nhầm lẫn giữa thể chủ động và bị động, lỗi sử dụng mạo từ (a/an/the) do tiếng Việt dùng lượng từ thay thế (cái, con, chiếc), và lỗi dùng thừa liên từ kép (although... but, because... so).

3. Khoảng cách quan điểm giữa Giảng viên và Sinh viên

Phân tích so sánh cho thấy: Giảng viên có nhận thức rõ ràng về ranh giới sư phạm, chỉ mong muốn sử dụng tiếng Việt ở mức tối thiểu như một giải pháp tình thế. Ngược lại, một bộ phận lớn sinh viên ngành Luật kỳ vọng giảng viên dùng nhiều tiếng Việt hơn để giải thích bài giảng nhằm vượt qua áp lực thi cử và chuẩn đầu ra B1 trong thời gian ngắn.

4. Tác động tiêu cực của lớp học đa trình độ

Môi trường lớp học có sự chênh lệch lớn về trình độ đầu vào thúc đẩy hiện tượng chuyển mã (code-switching) tự phát. Giảng viên thường buộc phải chuyển sang tiếng Việt để bảo đảm tiến độ chung, vô tình làm giảm cơ hội tiếp xúc ngôn ngữ chuẩn đối với nhóm sinh viên khá giỏi.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Nghiên cứu mang lại những giá trị đóng góp quan trọng cả về phương diện học thuật lẫn ứng dụng thực tiễn:

• Đóng góp về mặt lý luận:
  • Bổ sung dữ liệu thực chứng cho thuyết Ngôn ngữ trung gian (Interlanguage) và Giao thoa ngôn ngữ (Cross-linguistic influence) trong bối cảnh người học tiếng Anh tại quốc gia thuộc vòng mở rộng (Expanding Circle theo mô hình Kachru).
  • Khái niệm hóa cơ chế can thiệp của tiếng Việt như một tiến trình tiếp nhận song ngữ tự nhiên thay vì định kiến xem tiếng mẹ đẻ là một "khiếm khuyết sư phạm".
• Đổi mới về phương pháp nghiên cứu:
  • Tiên phong ứng dụng kết hợp kỹ thuật phân tích định tính chuyên sâu bằng phần mềm ATLAS.ti cùng khảo sát xã hội học định lượng để giải quyết bài toán giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành tại trường đại học khối luật.
• Ý nghĩa thực tiễn và chính sách:
  • Cung cấp hệ thống giải pháp đồng bộ 3 nhóm: (1) Cải tiến phương pháp ngữ dịch truyền thống sang ngữ dịch có định hướng giao tiếp; (2) Ứng dụng công nghệ 4.0 và chuyển đổi số để chuyển thời lượng sử dụng tiếng Việt sang hoạt động tự học ngoại khóa; (3) Tái cấu trúc quy trình kiểm tra đánh giá gắn liền với năng lực đầu ra chuẩn B1.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị dành cho các nhóm đối tượng:

• Giảng viên tiếng Anh không chuyên (ESP/EFL): Định hình nguyên tắc sử dụng tiếng mẹ đẻ chuẩn xác; nhận diện sớm các lỗi chuyển di tiêu cực để thiết kế bài tập khắc phục cho sinh viên.
• Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: Khai thác khung lý thuyết và bộ công cụ khảo sát trường hợp nhằm mở rộng nghiên cứu sang các khối ngành kỹ thuật, y dược hoặc kinh tế.
• Cán bộ quản lý đào tạo & Nhà hoạch định chính sách giáo dục đại học: Có căn cứ khoa học để điều chỉnh chương trình đào tạo, phân bổ thời lượng tín chỉ hợp lý và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa phù hợp với năng lực người học.
• Sinh viên chuyên ngành Luật và người học tiếng Anh: Nâng cao nhận thức siêu ngôn ngữ (metalinguistic awareness), nhận biết các bẫy tư duy dịch máy móc sang tiếng Anh để tự cải thiện kỹ năng viết và nói học thuật.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Tiếng Việt không phải là rào cản cần triệt tiêu tuyệt đối mà là một công cụ nhận thức có giá trị nếu được sử dụng có chủ đích (giải thích thuật ngữ pháp lý, ngữ pháp trừu tượng); tuy nhiên cần hạn chế để tránh gây lỗi chuyển di tiêu cực dạng "Vietlish".

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, đặc biệt sử dụng phần mềm chuyên dụng ATLAS.ti để mã hóa và phân tích khách quan dữ liệu phỏng vấn bán cấu trúc giảng viên, khắc phục tính chủ quan của các nghiên cứu trước đây.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Có. Mô hình phân tích và các nhóm lỗi chuyển di cú pháp/từ vựng có độ tương thích cao, hoàn toàn có thể áp dụng cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn tại Việt Nam.

4. Hướng phát triển tiếp theo (Next steps) của nghiên cứu là gì?

Nhóm nghiên cứu hướng tới triển khai mô hình thực nghiệm sư phạm (Pre-test & Post-test) có nhóm đối chứng để lượng hóa chính xác hiệu quả khi áp dụng các giải pháp hạn chế tiếng Việt kết hợp công nghệ số.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của đề tài là gì?

Cung cấp khung giải pháp giảng dạy 4 kỹ năng (Nghe - Nói - Đọc - Viết) và hệ thống bài tập đối chiếu tương phản giúp sinh viên ngành Luật đạt chuẩn đầu ra B1 với quỹ thời lượng 7 tín chỉ.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học của TS. Vũ Văn Tuấn và các cộng sự đã giải quyết thỏa đáng cuộc tranh luận học thuật về việc sử dụng tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Bằng việc làm rõ ranh giới giữa chuyển di tích cực và chuyển di tiêu cực, công trình khẳng định vai trò cầu nối của tiếng mẹ đẻ, đồng thời đề xuất lộ trình tối ưu hóa việc dạy và học ngoại ngữ thông qua cải tiến phương pháp sư phạm, ứng dụng chuyển đổi số và đổi mới đánh giá theo chuẩn đầu ra B1.

Đây là công trình nghiên cứu công phu, cung cấp hàm ý chính sách sâu sắc cho các trường đại học trong tiến trình quốc tế hóa giáo dục đại học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việc sử dụng tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh luôn là một van đề gây nhiều tranh luận trong giai đoạn hiện nay. Những người đề xuất phương pháp tiếng Anh như một phương tiện trong giảng dạy thì cho rằng tiếng Việt hoàn toàn không được sử dụng trong các lớp học này nhằm kích thích khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của người học. Trong quá trình giảng dạy tiếng Anh tại Việt Nam, đã có thời kỳ tiếng Việt bi coi như là một rào cản, và có các hoạt động khuyến khích giáo viên áp dụng đường hướng Phương pháp trực tiếp — sử dụng hoàn toàn bằng tiếng Anh trong giảng dạy, hoặc đường hướng giao tiếp — phương pháp tập trung rèn luyện cho người học giao tiếp hiệu quả và phù hợp trong những tình huống đa dạng bằng tiếng Anh.

Bên cạnh đó, cũng có quan điểm cho rằng cần phải sử dụng giáo viên bản ngữ (giáo viên ở các quốc gia sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ thứ nhất hoặc là ngôn ngữ thứ hai) giảng dạy tiếng Anh cho sinh viên (Nguyễn Thị Mai Hoa, 2011!; Hoàng Yến Phương & Trần Thị Thanh Quyên, 2021?; Phạm Thị Hồng Thắm & Đinh Hữu Sỹ, 20193). Như vậy, vai trò của phương pháp ngữ dịch hay gọi là phương pháp truyền thống không được khuyến khích sử dụng. Tuy nhiên, việc không khuyến khích sử dụng tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh được một số nhà nghiên cứu khác (Pham Ngọc Thái Hòa, 2017; Phạm Thị Ly, 2010°; Nguyễn Minh Hạnh, Nguyễn Thị Mai Hoa (2011). Primary English language education policy in Vietnam: Insights from implementation.

Current Issues in Language Planning, 12(2), 225-249 Hoang Yén Phuong & Tran Thi Thanh Quyén (2021). English teaching reform in Vietnam: Responses of non-English majored students toward the target English level of the CEFR-V. Journal of Language and Linguistic Studies, 17(2), 1189-1204. Pham Thi Hồng Thắm & Dinh Hữu Sỹ (2019).

Some recommendations for developing Vietnam’s foreign language education policy in the era of the fourth industrial revolution. Vietnam Journal of Education, 3(2), 11-17. Pham Ngoc Thai Hoa (2017). Viéc su dung tiếng.Việt trong giảng dạy tiếng Anh cho sinh viên khối không chuyên ngữ ở bậc dai học: Nhìn nhận từ quan điểm của giảng viên.

Tap chí Giáo duc (Số đặc biệt), 110 - 112. Phạm Thị Ly (2010). Có nên dùng tiếng Anh làm phương tiện giảng dạy ở bậc đại học? Hội thao “Phat triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay” do Đại học HUFLIT&ĐHSG tô chức tháng 5-2010 tại TPHCM 20189) cho rằng việc loại trừ tiếng Việt trong lớp học ngoại ngữ chỉ là những niềm tin, không có cơ sở thực chứng, đồng thời cũng là một trường hợp khái quát hóa quá mức. Họ mong muốn cho phép sử dụng tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh một cách tự do bởi vì tiếp nhận một ngôn ngữ nước ngoài có thể là một quá trình học tập trọn đời đối với một vài người.

Trong thực tiễn, hầu hết người học ngôn ngữ thứ hai khó có thể đạt được mức độ bản xứ đối với ngôn ngữ đó. Vấn đề gây tranh luận sôi nỗi hiện nay đó là có hay không việc sử dụng tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh, điều này còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau như chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo tiếng Anh, hệ đào tạo chương trình như chương trình chung hoặc chương trình đào tạo chất lượng cao. Trong những năm qua, các trường đại học của Việt Nam cũng hướng đến việc tiếp cận sử dụng tiếng Anh như là một phương tiện trong giảng dạy nhằm kích thích và nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh của người học trong giai đoạn hiện nay. Chính phủ đã ban hành những văn bản quan trọng như Quyết định số 2080/QĐ-TTg” của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Đề án day và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2017- 2025 là một vi dụ điển hình.

Bên cạnh đó Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng có những công văn chỉ đạo nhằm tăng cường khả năng sử dụng thành thạo tiếng Anh trong môi trường giáo dục như: Kế hoạch 957/KH-BGDĐTŠ ngày 18/9/2019 về Kế hoạch tổ chức phong trào học tiếng Anh, xây dựng và phát trién môi trường học và sử dụng Ngoại ngữ trong các nhà trường thuộc hệ thong giáo dục quốc dân; Công văn số 4536ó/BGDĐT-GDCTHSSV? ngày 04/10/2019 Nguyễn Minh Hạnh (2018). Cách sử dụng hiệu quả tiếng Việt trong quá trình dạy tiếng Anh. Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, 410, 113-116 Thủ tướng Chính phủ (2017). Phê duyét điều chỉnh, bổ sung Đề án day và hoc ngoại ngữ trong hệ thong giáo đục quốc dân giai đoạn 2017 - 2025.

Quyết định số 2080/0Đ-TTE. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2019). Tổ chức phong trào học tiếng Anh, xây dựng và phát triển môi trường học và sử dụng ngoại ngữ trong các nhà trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Kế hoạch số 957/KH- BGDDT.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2019). /#ớng dan triển khai thực hiện phong trào học tiếng Anh, xây dựng và phát triển môi trường học và sử dụng ngoại ngữ. Số: 4536/BGDĐT-GDCTHSSV. về việc hướng dẫn triển khai thực hiện phong trào học tiếng Anh, xây dựng và phát triển môi trường học và sử dụng ngoại ngữ; Công văn số 1439/BGDĐT- GDCTHSSV" ngày 27/4/2020 về việc tiếp tục day mạnh triển khai thực hiện phong trào học tiếng Anh trong các nhà trường.

Mặc dù những nỗ lực của chính phủ và các cơ quan tập trung vào việc nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh của người học, tuy vậy kết quả vẫn chưa được như mong đợi và cũng có rất ít nghiên cứu đánh giá về sự tác động của việc sử dụng tiếng Việt trong lớp học tiếng Anh ở cấp độ đại học trong giai đoạn hiện nay. Từ thực trạng hiện nay thời lượng môn học tiếng Anh dành cho sinh viên chuyên ngành Luật bị hạn chế, cả người học và người day đều chịu áp lực trong việc giúp người hoc đạt được chuẩn BI — Bậc 3/%!! tại thời điểm tốt nghiệp, nhóm tác giả thực hiện nghiên cứu này với mong muốn tìm ra được những ảnh hưởng của việc sử dụng tiếng Việt trong các giờ học tiếng Anh cho sinh viên chuyên ngành Luật tại trường Đại học Luật Hà Nội. Những kết quả tìm được từ nghiên cứu sẽ giúp hoàn thiện và nâng cao chất lượng cho hoạt động giảng dạy tiếng Anh cho sinh viên chuyên ngành Luật tại trường Đại học Luật Hà Nội. Tăng cường khả năng học tập và tiếp thu của người học, để họ có thể làm chủ được các kỹ năng ngôn ngữ của mình với thời lượng 2 học phần (7 tín chỉ) dé đáp ứng chuẩn dau ra B1 theo khung năng lực ngoại ngữ, quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với sinh viên không chuyên!?.

Góp phan nâng cao chuyên môn sư phạm đối với giảng viên giảng dạy tiếng Anh cho sinh viên chuyên ngành Luật tại trường Đại học Luật Hà Nội. Tổng quan tình hình nghiên cứu 2. Tình hình nghiên cứu trong nước Bộ Giáo dục và Dao tạo (2020). Tiép tục đẩy mạnh triển khai thực hiện phong trào học tiếng Anh trong các nhà trường.

Số: 1439/BGDPT-GDCTHSSV. Quyết định về việc ban hành Chuẩn đầu ra Ngoại ngữ đối với sinh viên hệ đại học chính quy.vn/SubNews/Details/16850 !? Quyết định số 2658/QD-BGDDT ngày 23/7/2018 của Bộ Giáo dục và Dao tạo về việc ban hành Kế hoạch triển khai Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2017-2025 Chúng ta không thé phủ nhận vai trò của tiếng Việt trong quy trình tiếp nhận tiếng Anh. Có một thực tế cho thay ở Việt Nam, tiếng Việt mặc nhiên là nên tang giao tiếp cho hầu như tất cả các khái niệm về thé giới quan của người học, và từ những kiến thức sẵn có này người học tìm kiếm những từ, những cách diễn đạt tương ứng trong tiếng Anh. Nói cách khác, trong quy trình học tiếng Anh, người học vẫn cần sử dụng tiếng Việt như là phương tiện dé hiểu.

Tuy nhiên vấn đề nằm ở chỗ không có một ngôn ngữ thứ nhất nào hoàn toàn chuyên di sang một ngôn ngữ thứ hai một cách dễ dàng. Chính vì vậy sự can thiệp của tiếng Việt trong quá trình cải thiện việc học tiếng Anh, cụ thé trong dé tài này sẽ nghiên cứu tiếng Việt có ảnh hưởng thé nào đối người học và người dạy tiếng Anh, sẽ tập trung làm rõ để xác định phương pháp sư phạm phù hợp với từng đối tượng sinh viên chuyên ngành Luật tại Đại học Luật Hà Nội như thế nào. Cho đến thời điểm hiện tại, những nghiên cứu nổi bật được công bồ liên quan đến sự ảnh hưởng của tiếng Việt đối với việc học tiếng Anh của người Việt Nam như: Tác giả Kiều Hang Kim Anh’ thực hiện nghiên cứu năm 2010 về việc sử dụng tiếng Việt trong việc dạy ngôn ngữ tiếng Anh tại Việt Nam: Thái độ của giảng viên Đại học ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tiếng Việt đóng một vai trò tích cực trong các lớp học ngoại ngữ (tiếng Anh).

Kết quả này cũng tương đồng với kết quả ngién cứu của Atkinson (1987)!, tác gia khang định rõ vai trò không thé thiếu của ngôn ngữ thứ nhất như là nền tảng của lớp học ngoại ngữ ‘as a classroom resource’ (Atkinson, 19871, p. Tác giả Nguyễn Thị Tố Loan (2014)'° trong nghiên cứu về sự ảnh hưởng của ngôn ngữ thứ nhât lên những bai việt cua sinh viên năm thứ nhât chuyên Kiều Hang Kim Anh (2010). Use of Vietnamese in English Language Teaching in Vietnam: Attitudes of Vietnamese University Teachers. Journal of English Language Teaching, 3(2), 119-128.

The mother tongue in the classroom: A neglected resource?. ELT Journal, 41(4), 241— 247, https://doi.241 !Š Xem chú dẫn 14 Nguyễn Thị Tố Loan. Nghiên cứu sự ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ lên những bài viết của sinh viên năm thứ nhất chuyên Anh, khoa Ngoại ngữ trường Đại học Hùng Vương. Anh, khoa ngoại ngữ trường Đại học Hùng Vương tập trung vào việc xác định sự chuyển di của ngôn ngữ trong việc học ki năng viết của sinh viên.

Kết qua nghiên cứu cho thấy, hiện tượng mắc lỗi trong tiếng Anh là do ảnh hưởng của tiếng Viết rất phố biết trong số sinh viên năm thứ nhất chuyên tiếng Anh tại trường Đại học Hùng Vương. Trong đó, các lỗi liên quan đến cú pháp là phổ biến nhất. Việc mắc lỗi này cả giảng viên giảng dạy tiếng Anh và sinh viên đều nhận thức được.