Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của các đồng tiền đến tỷ suất sinh lời vượt trội của các công ty niêm yết việt nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của các đồng tiền đến tỷ suất sinh lời vượt trội của công ty niêm yết tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Phạm Thái Phương Nga
• Người hướng dẫn: TS. Hay Sinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh hưởng của các dòng tiền đến tỷ suất sinh lời vượt trội của các công ty niêm yết Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của bài nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT KHOA HỌC VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT
• 2.1. Cơ sở lý thuyết khoa học
• 2.2. Lý thuyết đánh đổi của việc nắm giữ tiền mặt
• 2.3. Động cơ chi phí giao dịch
• 2.4. Động cơ phòng ngừa
• 2.5. Lý thuyết tài trợ
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.2. Phương pháp định lượng của bài nghiên cứu
• 3.3. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích ma trận hệ số tương quan
• 4.2. Kiểm tra sự phù hợp của các mô hình trong bài nghiên cứu
• 4.3. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến đối với các biến độc lập trong các mô hình
• 4.4. Kết quả nghiên cứu của câu hỏi (1) “Ảnh hưởng của các dòng tiền khác nhau đến tỷ suất sinh lời vượt trội của công ty”
• 4.5. Kết quả nghiên cứu của câu hỏi (2) “Ảnh hưởng của các dòng tiền khác nhau đến tỷ suất sinh lời vượt trội của công ty với các mức độ nắm giữ tiền mặt khác nhau”
• 4.6. Kết quả nghiên cứu của câu hỏi (3) “Ảnh hưởng của các dòng tiền tài trợ khác nhau đến tỷ suất sinh lời vượt trội của công ty”
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Hạn chế của đề tài nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC CÔNG TY TRONG MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: MA TRẬN HỆ SỐ TƯƠNG QUAN
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ KIỂM TRA HIỆN TƯỢNG ĐA CỘNG TUYẾN

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của dòng tiền đến lợi nhuận công ty Việt Nam

Dòng tiền là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính của các công ty. Nó không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh toán mà còn tác động trực tiếp đến lợi nhuận. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và lợi nhuận của các công ty niêm yết tại Việt Nam, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho các nhà quản lý.

1.1. Dòng tiền và lợi nhuận Khái niệm cơ bản

Dòng tiền được định nghĩa là sự chảy của tiền vào và ra khỏi công ty. Lợi nhuận là phần còn lại sau khi trừ đi chi phí từ doanh thu. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này rất chặt chẽ, vì dòng tiền dương cho phép công ty đầu tư và phát triển, trong khi dòng tiền âm có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính.

1.2. Tầm quan trọng của dòng tiền trong quản lý tài chính

Quản lý dòng tiền hiệu quả giúp công ty duy trì hoạt động ổn định, đáp ứng kịp thời các nghĩa vụ tài chính và tối ưu hóa lợi nhuận. Các công ty cần có chiến lược rõ ràng để quản lý dòng tiền nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý dòng tiền tại công ty Việt Nam

Mặc dù dòng tiền có vai trò quan trọng, nhưng nhiều công ty Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc quản lý dòng tiền. Các vấn đề như thiếu thông tin, chi phí giao dịch cao và sự bất ổn của thị trường có thể ảnh hưởng đến khả năng quản lý dòng tiền.

2.1. Thiếu thông tin và ảnh hưởng đến quyết định

Nhiều công ty không có hệ thống thông tin tài chính hiệu quả, dẫn đến việc ra quyết định kém. Thiếu thông tin chính xác có thể khiến các nhà quản lý không thể dự đoán được dòng tiền trong tương lai.

2.2. Chi phí giao dịch và tác động đến dòng tiền

Chi phí giao dịch cao có thể làm giảm khả năng huy động vốn và ảnh hưởng đến dòng tiền. Các công ty cần tìm cách giảm thiểu chi phí này để tối ưu hóa dòng tiền.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của dòng tiền đến lợi nhuận

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết tại Sở Giao Dịch Chứng Khoán TP.HCM. Các mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa dòng tiền và lợi nhuận.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trong giai đoạn từ 2008 đến 2012. Các chỉ số tài chính sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ giữa dòng tiền và lợi nhuận.

3.2. Mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu

Mô hình hồi quy sẽ được sử dụng để phân tích dữ liệu và xác định ảnh hưởng của các dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài trợ đến lợi nhuận của công ty.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của dòng tiền đến lợi nhuận

Kết quả nghiên cứu cho thấy dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận của công ty. Ngược lại, dòng tiền từ hoạt động đầu tư và tài trợ có thể có tác động tiêu cực đến lợi nhuận.

4.1. Ảnh hưởng của dòng tiền từ hoạt động kinh doanh

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cho thấy mối quan hệ tích cực với lợi nhuận. Các công ty có dòng tiền dương từ hoạt động này thường có khả năng sinh lời cao hơn.

4.2. Tác động của dòng tiền từ hoạt động đầu tư và tài trợ

Dòng tiền từ hoạt động đầu tư và tài trợ có thể dẫn đến chi phí cao hơn và ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận. Các công ty cần cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định đầu tư hoặc huy động vốn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng dòng tiền có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các nhà quản lý cần chú trọng đến việc quản lý dòng tiền để tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Khuyến nghị cho các công ty

Các công ty nên xây dựng hệ thống quản lý dòng tiền hiệu quả, đồng thời cải thiện khả năng dự đoán dòng tiền trong tương lai để đưa ra quyết định chính xác.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng để xem xét ảnh hưởng của các yếu tố khác như chi phí hoạt động và chiến lược đầu tư đến dòng tiền và lợi nhuận của công ty.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo kết quả Tổng Điều tra Cơ sở Kinh tế, Hành chính Sự nghiệp năm 2012 của Tổng cục Thống kê Việt Nam, hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam suy giảm mạnh, với tỷ suất sinh lời trên tài sản và doanh thu giảm khoảng 40% so với năm 2006. Trong bối cảnh này, việc nghiên cứu các quyết định quản trị ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và giá trị tài sản của các công ty trở nên cấp thiết. Một trong những quyết định quan trọng được xác định là chính sách nắm giữ tiền mặt và các dòng tiền liên quan. Luận văn tập trung phân tích ảnh hưởng của các dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO), đầu tư (CFI) và tài trợ (CFF) đến tỷ suất sinh lời vượt trội của 222 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao Dịch Chứng Khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2007-2012.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ tác động của các dòng tiền khác nhau đến hiệu quả sinh lời vượt trội của các công ty niêm yết Việt Nam, đồng thời đánh giá sự khác biệt ảnh hưởng theo mức độ nắm giữ tiền mặt của từng công ty. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE, với dữ liệu tài chính và giá cổ phiếu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán và cơ sở dữ liệu HOSE. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp thông tin chi tiết về vai trò của các dòng tiền trong chính sách tài chính doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư và nhà quản trị hiểu rõ hơn về các quyết định quản trị tiền mặt và tác động của chúng đến giá trị công ty.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: Lý thuyết đánh đổi của việc nắm giữ tiền mặt và Lý thuyết tài trợ.

• Lý thuyết đánh đổi nhấn mạnh rằng các công ty giữ tiền mặt để tránh chi phí giao dịch khi huy động vốn bên ngoài và để phòng ngừa rủi ro thiếu hụt tiền mặt do biến động dòng tiền. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm cơ hội đầu tư, biến động dòng tiền, quy mô công ty, mức chi tiêu vốn và sự phát triển của thị trường tài chính.

• Lý thuyết tài trợ cho rằng số dư tiền mặt là kết quả của các quyết định về khả năng sinh lời, chính sách cổ tức và nhu cầu đầu tư. Công ty có lợi nhuận cao thường tích lũy tiền mặt và trả nợ, trong khi công ty có nhu cầu đầu tư lớn hoặc lợi nhuận thấp sẽ sử dụng tiền mặt và phát hành nợ hoặc cắt giảm cổ tức.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế về ảnh hưởng của các dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài trợ đến giá trị công ty, trong đó có các công trình của Faulkender & Wang (2006) và Chen, Cheng & Huang (2012). Các nghiên cứu này chỉ ra rằng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có ảnh hưởng tích cực đến tỷ suất sinh lời vượt trội, trong khi dòng tiền từ hoạt động đầu tư và tài trợ có thể có ảnh hưởng ngược chiều hoặc phức tạp hơn tùy thuộc vào nguồn vốn và mức độ nắm giữ tiền mặt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thu thập từ 222 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2007-2012, tổng cộng 783 quan sát. Dữ liệu bao gồm báo cáo tài chính kiểm toán, giá cổ phiếu, chỉ số VNIndex và lãi suất tín phiếu kho bạc ngắn hạn.

Phân tích sử dụng mô hình hồi quy bình phương bé nhất (OLS) với điều chỉnh ảnh hưởng cố định theo công ty và năm, kết hợp sai số chuẩn bền vững theo nhóm để tăng độ tin cậy. Các mô hình hồi quy được xây dựng để đánh giá ảnh hưởng riêng biệt và đồng thời của các dòng tiền CFO, CFI, CFF đến tỷ suất sinh lời vượt trội, đồng thời xét tương tác với mức độ nắm giữ tiền mặt. Các biến kiểm soát bao gồm sự thay đổi lợi nhuận, tài sản ròng, chi phí lãi vay, cổ tức và đòn bẩy tài chính.

Quy trình nghiên cứu gồm thống kê mô tả, phân tích ma trận tương quan, kiểm định phù hợp mô hình (F-test), kiểm tra đa cộng tuyến (VIF), và kiểm định ý nghĩa các biến độc lập (t-test). Phần mềm Stata 11 được sử dụng để thực hiện các phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO):
   Kết quả hồi quy cho thấy hệ số tương quan giữa CFO và tỷ suất sinh lời vượt trội là dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, với hệ số khoảng 0.66. Điều này khẳng định rằng các công ty tạo ra dòng tiền từ hoạt động kinh doanh mạnh mẽ có khả năng sinh lời vượt trội cao hơn. Giá trị sinh lời của tiền mặt từ CFO được đánh giá cao hơn so với tiền mặt nói chung.

2. Ảnh hưởng của dòng tiền từ hoạt động đầu tư (CFI):
   Dòng tiền từ hoạt động đầu tư có hệ số tương quan âm với tỷ suất sinh lời vượt trội, phản ánh thực tế rằng các công ty thường có dòng tiền ra từ đầu tư vốn để duy trì tăng trưởng. Việc bán tài sản (dòng tiền đầu tư dương) thường liên quan đến hoàn trả nợ hoặc vượt qua khủng hoảng tài chính, có thể làm giảm hiệu quả và tăng chi phí cơ hội trong dài hạn.

3. Ảnh hưởng của dòng tiền từ hoạt động tài trợ (CFF):
   Dòng tiền từ hoạt động tài trợ có ảnh hưởng phức tạp, trong đó tài trợ vốn cổ phần (NetE) có tác động tiêu cực đến tỷ suất sinh lời vượt trội do chi phí cao và rủi ro pha loãng cổ đông, trong khi tài trợ nợ (NetD) có thể có tác động tích cực nhờ cơ chế giám sát và lợi ích thuế. Tuy nhiên, sự gia tăng nợ cũng làm giảm tính linh hoạt tài chính và có thể gây ra chi phí phá sản.

4. Ảnh hưởng của mức độ nắm giữ tiền mặt:
   Tỷ suất sinh lời vượt trội giảm dần khi mức độ nắm giữ tiền mặt tăng lên, đặc biệt khi tiền mặt thêm vào được tích lũy từ các hoạt động kinh doanh. Điều này phản ánh chi phí cơ hội và vấn đề người đại diện trong việc tích lũy tiền mặt quá mức. Tuy nhiên, ảnh hưởng tiêu cực này được giảm nhẹ khi tiền mặt thêm vào đến từ hoạt động tài trợ vốn cổ phần.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết đánh đổi và tài trợ, đồng thời tương đồng với các nghiên cứu quốc tế. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh là nguồn vốn nội bộ quan trọng, giúp công ty duy trì khả năng sinh lời và giảm phụ thuộc vào tài trợ bên ngoài. Dòng tiền từ hoạt động đầu tư phản ánh chiến lược tăng trưởng và tái cấu trúc tài sản, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả ngắn hạn nhưng cần thiết cho phát triển dài hạn.

Ảnh hưởng phức tạp của dòng tiền tài trợ cho thấy chi phí và rủi ro của các hình thức huy động vốn khác nhau, trong đó phát hành cổ phần có thể làm giảm giá trị công ty do lo ngại định giá cao và pha loãng cổ đông. Mức độ nắm giữ tiền mặt cao có thể làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và tạo ra vấn đề người đại diện, nhất là khi tiền mặt không được sử dụng hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng hồi quy chi tiết và biểu đồ xu hướng dòng tiền và tỷ suất sinh lời theo từng năm, giúp minh họa rõ ràng mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý dòng tiền từ hoạt động kinh doanh:
   Các công ty nên tập trung tối ưu hóa dòng tiền nội bộ để nâng cao khả năng sinh lời, giảm phụ thuộc vào tài trợ bên ngoài. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Ban quản trị và phòng tài chính.

2. Cân nhắc chiến lược đầu tư hợp lý:
   Đầu tư cần được hoạch định kỹ lưỡng để tránh bán tài sản không hiệu quả, đồng thời đảm bảo dòng tiền đầu tư phù hợp với mục tiêu tăng trưởng bền vững. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban điều hành và phòng kế hoạch đầu tư.

3. Quản lý chính sách tài trợ linh hoạt:
   Ưu tiên sử dụng nợ hợp lý để tận dụng lợi ích thuế và giám sát, hạn chế phát hành cổ phần trừ khi cần thiết để tránh pha loãng và giảm giá trị công ty. Thời gian: 1-3 năm. Chủ thể: Ban tài chính và hội đồng quản trị.

4. Kiểm soát mức độ nắm giữ tiền mặt:
   Tránh tích lũy tiền mặt quá mức gây lãng phí nguồn lực và vấn đề người đại diện, đồng thời sử dụng tiền mặt hiệu quả cho đầu tư và chi trả cổ tức. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Ban quản trị và phòng tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp:
   Giúp hiểu rõ tác động của các dòng tiền đến hiệu quả sinh lời và chính sách tài chính, từ đó đưa ra quyết định quản trị tiền mặt và tài trợ phù hợp.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính:
   Cung cấp thông tin chi tiết về giá trị các dòng tiền và mức độ nắm giữ tiền mặt, hỗ trợ đánh giá tiềm năng sinh lời và rủi ro đầu tư vào các công ty niêm yết.

3. Chuyên gia tư vấn tài chính và ngân hàng:
   Hỗ trợ tư vấn chiến lược tài chính doanh nghiệp, đặc biệt trong việc cân đối nguồn vốn nội bộ và huy động vốn bên ngoài.

4. Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng:
   Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của dòng tiền đến hiệu quả tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao dòng tiền từ hoạt động kinh doanh lại quan trọng đối với tỷ suất sinh lời vượt trội?
   Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh phản ánh khả năng tạo ra lợi nhuận và tiền mặt nội bộ, giúp công ty tài trợ cho hoạt động và đầu tư mà không phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn bên ngoài, từ đó nâng cao hiệu quả sinh lời.

2. Dòng tiền từ hoạt động đầu tư có ảnh hưởng như thế nào đến giá trị công ty?
   Dòng tiền đầu tư âm thường là dấu hiệu công ty đang chi tiêu cho tăng trưởng, có thể làm giảm lợi nhuận ngắn hạn nhưng tăng giá trị dài hạn. Ngược lại, dòng tiền đầu tư dương có thể phản ánh bán tài sản để vượt qua khó khăn tài chính, ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị.

3. Tại sao tài trợ vốn cổ phần có thể làm giảm giá trị công ty?
   Việc phát hành cổ phần mới có thể bị thị trường đánh giá là tín hiệu cổ phiếu bị định giá cao, dẫn đến pha loãng cổ đông hiện hữu và giảm giá trị cổ phiếu, đồng thời chi phí huy động vốn cao hơn so với nợ.

4. Mức độ nắm giữ tiền mặt ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả sử dụng vốn?
   Mức độ nắm giữ tiền mặt quá cao có thể làm giảm hiệu quả sử dụng vốn do chi phí cơ hội và vấn đề người đại diện, trong khi mức độ thấp có thể gây rủi ro thiếu hụt tiền mặt khi cần thiết.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đảm bảo độ tin cậy kết quả?
   Luận văn sử dụng phương pháp hồi quy OLS với điều chỉnh ảnh hưởng cố định theo công ty và năm, kết hợp sai số chuẩn bền vững theo nhóm, giúp kiểm soát các yếu tố không quan sát được và tăng độ tin cậy của ước lượng.

Kết luận

• Luận văn khẳng định dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ nhất đến tỷ suất sinh lời vượt trội của các công ty niêm yết Việt Nam.
• Dòng tiền từ hoạt động đầu tư và tài trợ có ảnh hưởng phức tạp, trong đó tài trợ vốn cổ phần thường có tác động tiêu cực hơn tài trợ nợ.
• Mức độ nắm giữ tiền mặt cao làm giảm hiệu quả sinh lời do chi phí cơ hội và vấn đề người đại diện, nhưng ảnh hưởng này được giảm nhẹ khi tiền mặt đến từ hoạt động tài trợ vốn cổ phần.
• Phương pháp nghiên cứu sử dụng dữ liệu thực tế từ 222 công ty niêm yết trên HOSE giai đoạn 2007-2012, đảm bảo tính thực tiễn và độ tin cậy cao.
• Đề xuất các giải pháp quản lý dòng tiền và chính sách tài trợ nhằm tối đa hóa giá trị công ty và hiệu quả sinh lời trong ngắn và dài hạn.

Các nhà quản trị và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách tài chính, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng với dữ liệu cập nhật và các ngành nghề khác. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả có thể tham khảo toàn bộ luận văn và các tài liệu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, chúng ta đi vào Chương 2 để tìm hiểu các lý thuyết khoa học và các công trình nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới có liên quan đến đề tài nghiên cứu của Tác giả. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT KHOA HỌC VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT 2. Cơ sở lý thuyết khoa học 2. Lý thuyết đánh đổi của việc nắm giữ tiền mặt Bài nghiên cứu năm 2006 “Lý thuyết và Tập quán về Chính sách Thanh khoản Công ty” của Servaes, H.

Trong bài nghiên cứu này, “Lý thuyết đánh đổi của việc nắm giữ tiền mặt” được phát biểu như sau: Với sự nắm giữ tiền mặt, các công ty có thể né tránh huy động vốn bên ngoài. Việc huy động vốn bên ngoài buộc các công ty gánh chịu cả chi phí trực tiếp lẫn gián tiếp. Chúng ta gán tên gọi là “động cơ chi phí giao dịch”, sự ưa thích né tránh các chi phí trực tiếp là các chi phí “ra khỏi túi” (out of pocket) do huy động vốn. Các chi phí gián tiếp mà chúng ta thảo luận trong phần tiếp theo về “động cơ phòng ngừa” bao gồm tác động của thị trường, các chi phí thông tin và khó khăn hơn là đo lường các yếu tố của việc huy động vốn bên ngoài.

Động cơ chi phí giao dịch Chi phí giao dịch của việc huy động thêm vốn bên ngoài ở các thị trường nợ, và đặc biệt là các thị trường vốn cổ phần có thể quan trọng. Ngoài ra, việc huy động vốn trong các thị trường vốn hao phí thời gian, vì vậy có thể không có khả năng huy động đủ vốn mới một cách nhanh chóng để đáp ứng các cơ hội. Động cơ chi phí giao dịch đối với việc nắm giữ tiền mặt cho rằng các công ty nắm giữ tiền mặt chiến lược để tránh chi phí giao dịch này. Động cơ chi phí giao dịch cho rằng: - Các công ty với các cơ hội đầu tư tốt hơn nên nắm giữ nhiều tiền mặt hơn bởi vì chi phí cơ hội của việc thiết hụt tiền mặt sẽ cao hơn.

- Các công ty với dòng tiền dễ biến động hơn nên nắm giữ tiền mặt để phòng ngừa khả năng thiếu hụt tiền mặt cao hơn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 - Các công ty nhỏ nên nắm giữ tiền mặt nhiều hơn, bởi vì chi phí giao dịch của việc huy động vốn một phần bị ấn định và vì vậy cao hơn đối với các công ty nhỏ khi tính toán một tỷ lệ số tiền được huy động. - Mức độ chi tiêu vốn cũng có mối quan hệ cùng chiều với mức độ tiền mặt, giả định rằng mức chi tiêu vốn hiện tại là một đại diện tốt cho các nhu cầu đầu tư. - Các công ty chi trả cổ tức luôn luôn có thể cắt việc chi trả cổ tức khi cần vốn; vì vậy họ được kỳ vọng nắm giữ ít tiền mặt.

- Các công ty ở các nước có thị trường tài chính phát triển hơn được mong đợi nắm giữ ít tiền mặt, bởi vì họ chịu chi phí giao dịch thấp hơn khi họ cần huy động tiền. Động cơ phòng ngừa Huy động vốn bên ngoài không chỉ đòi hỏi chi trả chi phí trực tiếp (như phí bảo lãnh phát hành), mà còn đặt ra cho công ty các chi phí gián tiếp khác nhau. Các chi phí này liên quan đến việc định giá thấp (underpricing) hoặc sự không có sẵn vốn như là kết quả của sự bất cân xứng thông tin, sự nghi ngờ về quản trị hoặc các ảnh hưởng rộng lớn của thị trường. Trong thực tế, các thị trường tài chính không biết rõ về triển vọng của công ty như những nhà quản trị của công ty.

Sự bất cân xứng thông tin giữa công ty và thị trường hàm ý rằng sự đánh giá về công ty trong các thị trường trường tài chính thì không luôn luôn “đúng”. Khi một công ty cần tài trợ mới, có khả năng chứng khoán của họ bị thị trường định giá thấp, bởi vì thị trường không biết một cách đầy đủ về triển vọng của công ty. Nếu đó là trường hợp nhà quản trị công ty có thể không thích huy động vốn thông qua việc phát hành các chứng khoán bị định giá thấp này, bởi vì điều này sẽ pha loãng các cổ đông hiện hữu. Kết quả là giá trị bị mất đi.

Động cơ phòng ngừa đối với việc nắm giữ tiền mặt cho rằng các công ty nắm giữ thêm tiền mặt, để mà khi các nhu cầu tài trợ phát sinh, họ không phải tiếp cận một thị trường vốn mà không có đủ thông tin. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Theo động cơ phòng ngừa, 2 nhân tố có liên quan đến quyết định định nắm giữ bao nhiêu tiền mặt. - Giá trị của các cơ hội đầu tư: Các công ty có các cơ hội đầu tư tốt hơn nắm giữ tiền mặt nhiều hơn, bởi vì họ sẽ mất mát nhiều hơn nếu không thể thực hiện các đầu tư tương lai. - Lỗ hổng thông tin: Lỗ hổng thông tin giữa công ty và thị trường càng lớn thì khả năng định giá thấp càng lớn.

Lý thuyết tài trợ Bài nghiên cứu năm 2006 “Lý thuyết và Tập quán về Chính sách Thanh khoản Công ty” của Servaes, H. Trong bài nghiên cứu này, “Lý thuyết tài trợ” được phát biểu như sau: Theo lý thuyết tài trợ, mức độ sinh lời của công ty, chính sách cổ tức và các nhu cầu đầu tư tiếp theo làm cho các công ty gia tăng hoặc rút giảm số dư tiền mặt. Như vậy, số dư tiền mặt là một sản phẩm của các quyết định khác nhau, chứ không phải là một quyết định độc lập. Các công ty có đủ lợi nhuận có thể làm mọi thứ cho các khoản đầu tư của họ và có tiền để chi trả cổ tức và/hoặc mua lại cổ phiếu.

Vì các công ty duy trì cổ tức ở mức vừa phải nên cổ tức ngay lập tức không tăng theo sau thu nhập. Như vậy, các công ty với thu nhập cao hơn sẽ gia tăng tiền mặt. Nếu thu nhập này được kỳ vọng là vĩnh cửu thì công ty sẽ điều chỉnh việc chi trả cổ tức nhiều hơn để mà theo thời gian tình trạng tiền mặt của công ty giảm xuống. Ngoài ra, các công ty có lợi nhuận cao sẽ sử dụng thu nhập này để trả nợ.

Các công ty không có lợi nhuận hoặc các công ty có nhiều nhu cầu đầu tư trước hết sẽ sử dụng tiền mặt nắm giữ của họ. Nếu tiền không đủ để thực hiện tất cả các đầu tư thì họ sẽ cân nhắc việc phát hành nợ, nếu họ vẫn còn khả năng trả nợ. Sau khi tiếp cận với các thị trường nợ, nếu vẫn còn cần vốn thì các công ty có thể xem xét việc cắt giảm cổ tức, nhưng điều này không thể. Nếu khả năng sinh lời được TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 kỳ vọng vẫn còn thấp trong lương lai thì công ty có thể cắt giảm cổ tức như là phương án cuối cùng.

Nếu lỗ hổng thông tin giữa công ty và thị trường là quá lớn đến nổi tài trợ nội bộ luôn là cơ chế tài trợ được ưa thích, sau đó kịch bản ở trên xuất hiện. Trước hết, các công ty sẽ luôn sử dụng các nguồn nội bộ để đáp ứng các nhu cầu đầu tư của họ, điều này hàm ý rằng khi lợi nhuận thấp và/hoặc nhu cầu đầu tư cao, các công ty rút giảm số dư tiền mặt xuống và phát hành nợ. Khi lợi nhuận cao và/hoặc nhu cầu đầu tư thấp, các công ty trả nợ và gia tăng số dư tiền mặt. Theo kinh nghiệm, việc phân biệt giữa quan điểm thứ tự tài trợ với quan điểm đánh đổi không dễ làm, bởi vì nhiều biến có thể được sử dụng để đại diện cho quan điểm này cũng như đại diện cho quan điểm kia.

Ví dụ, quan điểm đánh đổi cho rằng các công ty có nhiều lợi nhuận hơn nên nắm giữ tiền mặt nhiều hơn bởi vì các công ty có rất nhiều lợi nhuận thường cũng có nhiều cơ hội đầu tư tốt. Nhưng mối quan hệ cùng chiều giữa khả năng sinh lời và việc nắm giữ tiền mặt cũng là một hàm ý về quan điểm thứ tự tài trợ. Một dự đoán đặc biệt về mối quan hệ giữa vốn, chi tiêu vốn và chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) với việc nắm giữ tiền mặt. Theo quan điểm đánh đổi, các công ty đầu tư nhiều hơn và có nhiều cơ hội đầu tư tốt hơn nên nắm giữ tiền mặt, bởi vì họ mất đi nhiều hơn khi họ không có sẵn tiền.

Mặt khác, quan điểm thứ tự tài trợ cho rằng các công ty này sẽ nắm giữ tiền mặt ít hơn bởi vì họ cắt giảm dự trữ tiền mặt để đầu tư. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới 2. Công trình nghiên cứu năm 1999 “Dự trữ tiền mặt và việc mua lại công ty” của Harford, J. Trong bài nghiên cứu này, các Tác giả trình bày mô hình được sử dụng để xác định các công ty giàu tiền mặt.

Các công ty giàu tiền mặt là công ty tích lũy dự trữ tiền mặt lớn hơn dự đoán của mô hình. Mô hình được ước lượng sử dụng dữ liệu của các công ty Hoa Kỳ từ năm 1950 đến năm 1994. Các Tác giả thực hiện công trình nghiên cứu này để kiểm tra xem các công ty sử dụng tiền mặt như thế nào. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 Phương trình hồi quy của mô hình như sau: Cash/Salesi,t = ai + b1NetCFO/Salesi,t + b2∆Risk Premiumt+1 + b3Recessiont + b4∆NetCFO/Salesi,t+1 + b5∆NetCFO/Salesi,t+2 + b6M/Bi,t-1 + b7CFOVari + b8Sizei,t-1 + εit Trong đó: NetCFO là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh trừ đi các khoản đầu tư, ∆Risk Premium là chênh lệch giữa lãi suất trái phiếu hạng AAA và lãi suất trái phiếu cấp thấp, Recession là biến giả và có giá trị bằng 1 đối với các năm suy thoái như được định nghĩa bởi Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc Gia (National Bureau of Economic Research), M/B là tỷ số giữa giá trị thị trường trên giá trị sổ sách của tài sản công ty, CFOVar là hệ số của sự biến động đối với dòng tiền công ty và Size là giá trị thị trường của công ty tính bằng đô la Mỹ trong năm 1994.

Hồi quy bao gồm ảnh hưởng cố định theo công ty. Kết quả nghiên cứu của các Tác giả cho thấy với dòng tiền vào dương từ các hoạt động kinh doanh, các công ty có khả năng cao hơn trong việc tiếp cận các nguồn tài trợ bên ngoài khi họ có lý do chính đáng cho tài trợ, bởi vì họ có khả năng hoàn trả cho việc tài trợ bên ngoài trong tương lai.