TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG Giáo trình AN TOÀN VỆ SINH LAO ĐỘNG TRONG CÁC CƠ SỞ Y TẾ (Giáo trình đào tạo cao học Quản lý bệnh viện và Y tế công cộng ) Hà Nội, 2015 1 LỜI NÓI ĐẦU Thực hiện Nghị định 43/2000/NĐ-CP ngày 30/8/2000 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn triển khai Luật Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Y tế đã phê duyệt, ban hành chương trình khung đào tạo cao học Y tế công cộng và cao học Quản lý bệnh viện. Nhằm đáp ứng những nhu cầu mới trong công tác đào tạo và giảng dạy phù hợp với xu thế của xã hội, Trường Đại học Y tế công cộng đã biên soạn giáo trình An toàn vệ sinh lao động trong cơ sở y tế cho đối tượng thạc sỹ Y tế công cộng và thạc sỹ Quản lý bệnh viện. Giáo trình đã được thẩm định và phê duyệt qua Hội đồng Khoa học Giáo dục của nhà trường và được sử dụng là tài liệu chính thức cho công tác đào tạo, giảng dạy trong giai đoạn hiện nay. Giáo trình An toàn vệ sinh lao động trong ngành y tế được các nhà chuyên môn giàu kinh nghiệm và tâm huyết với công tác đào tạo biên soạn và cập nhật kiến thức, thông tin chính xác, khoa học hiện đại và thực tiễn về công tác An toàn vệ sinh lao động tại Việt Nam trong thời đại mới.
Cuốn sách vừa là giáo trình đào tạo, vừa là tài liệu tham khảo tốt về lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cho nhân viên y tế. Trường Đại học Y tế công cộng xin chân thành cảm ơn các tác giả đã tham gia biên soạn giáo trình này. Trường mong nhận được ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, các bạn học viên và độc giả để cuốn giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Hiệu trưởng PGS.
Bùi Thị Thu Hà 2 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ATVSLĐ An toàn vệ sinh lao động BHLĐ Bảo hộ lao động BNN Bệnh nghề nghiệp CDC Trung tâm phòng chống và kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ CSSK Chăm sóc sức khỏe CSYT Cơ sở y tế HBV Vi rút viêm gan B HCV Vi rút viêm gan C HIV/AIDS Vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người HSCC Hồi sức cấp cứu MTLĐ Môi trường lao động NCSK Nâng cao sức khỏe NKHH Nhiễm khuẩn hô hấp NKNN Nhiễm khuẩn nghề nghiệp NVYT Nhân viên y tế PCNK Phòng chống nhiễm khuẩn SARS Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính TC VSLĐ Tiêu chuẩn vệ sinh lao động THNN Tác hại nghề nghiệp TNLĐ Tai nạn lao động TT YTDP Trung tâm y tế dự phòng VGB Viêm gan B VSMT Vệ sinh môi trường WHO Tổ chức y tế thế giới 3 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 2 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. 3 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ ĐẶC THÙ LAO ĐỘNG NGÀNH Y. Tầm quan trọng của thực hiện công tác An toàn an toàn vệ sinh lao động trong ngành Y tế.
Một số đặc điểm điều kiện lao động và các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp trong ngành Y. Vấn đề sức khỏe nghề nghiệp thường gặp trong nhân viên y tế. Một số vấn đề sức khỏe thường gặp trong nhân viên y tế:. Một số bệnh nghề nghiệp bảo hiểm thường gặp trong nhân viên y tế.
Bệnh lao nghề nghiệp. Viêm gan virus nghề nghiệp. Nhiễm HIV/AIDS. Bệnh nhiễm xạ nghề nghiệp.
18 BÀI 2: NGUY CƠ LÂY NHIỄM NGHỀ NGHIỀP ĐỐI VỚI NHÂN VIÊN Y TẾ VÀ CÁC BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG. Các yếu tố nguy cơ lây nhiễm nghề nghiệp trong nhân viên y tế. Thực trạng bệnh nhiễm khuẩn nghề nghiệp trong nhân viên y tế tại Việt Nam. Những khái niệm cơ bản.
Yếu tố tác hại gây nhiễm khuẩn nghề nghiệp theo nhóm nghề. Tiếp xúc bệnh nhân và máu, dịch của bệnh nhân. Tiếp xúc với động vật sống bị nhiễm bệnh. Tiếp xúc với sản phẩm của động vật.
Vết cắn đốt của ve, bộ chét, mạt, côn trùng. Tiếp xúc với chất thải của người/động vật. Tiếp xúc với hạt bụi lơ lửng có chứa mầm bệnh. Một số bệnh nhiễm khuẩn nghề nghiệp thường gặp trong nhân viên y tế.
Bệnh lây truyền qua đường máu. Viêm gan vi rút nghề nghiệp. Bệnh lây truyền qua đường hô hấp. Bệnh lây qua đường tiêu hóa.
Viêm gan vi rút nghề nghiệp. Nguyên tắc dự phòng cơ bản và thực hành an toàn phòng chống các nguy cơ nhiễm khuẩn nghề nghiệp. Nguyên tắc chung. Các nhóm biện pháp phòng chống các bệnh lây nhiễm nghề nghiệp ở nhân viên y tế.
Các biện pháp phòng chống nhiễm khuẩn nghề nghiệp. Các biện pháp quản lý và chăm sóc sức khỏe. Đào tạo và huấn luyện. 45 BÀI 3: CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ KHÔNG LÂY NHIỄM NGHỀ NGHIỆP ĐỐI VỚI NHÂN VIÊN Y TẾ VÀ BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG.
Các yếu tố nguy cơ không lây nhiễm thường gặp trong các cơ sở y tế và nguồn phát sinh 48 1. Các yếu tố vật lý. Vi khí hậu. Các yếu tố hóa học.
Các yếu tố tâm sinh lý éc gô nô my. Các yếu tố gây tổn thương cơ xương khớp. Các yếu tố tổ chức lao động. Các yếu tố gây Stress.
Ảnh hưởng sức khỏe của một số yếu tố nguy cơ không lây nhiễm trong bệnh viện. Một số ảnh hưởng sức khỏe của yếu tố vật lý trong bệnh viện. Ảnh hưởng do bức xạ ion hóa. Ảnh hưởng do điện từ trường.
Ảnh hưởng do vi khí hậu nóng. Ảnh hưởng do tiếng ồn. Ảnh hưởng do rung. Một số ảnh hưởng sức khỏe của yếu tố hóa học trong bệnh viện.
Các bệnh da do tiếp xúc với các hóa chất sử dụng trong các cơ sở y tế (dị ứng, viêm da tiếp xúc):. Một số ảnh hưởng sức khỏe của yếu tố tâm sinh lý éc gô nô my trong bệnh viện 57 2. Đau lưng và rối loạn cơ. Rối loạn nhịp sinh học và các vấn đề liên quan.
Các triệu chứng biểu hiện stress và trầm cảm:. Phòng chống các yếu tố nguy cơ không lây nhiễm trong bệnh viện. Các yếu tố vật lý. Bức xạ ion hoá (phóng xạ).
Điện từ trường:. Vi khí hậu nóng:. Các yếu tố hoá học. Các yếu tố ecgônômi:.
Dự phòng đau thắt lưng và các tổn thương cơ xương khớp. Các yếu tố tổ chức lao động: làm việc theo ca, trực ca đêm. Các yếu tố gây stress căng thẳng lo âu:. 66 BÀI 4: CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ TAI NẠN THƯƠNG TÍCH NGHỀ NGHỆP VÀ BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG.
Khái niệm về tai nạn lao động. Khái niệm tai nạn lao động. Phân loại tai nạn lao động. Nguy cơ tai nạn lao động.
Các yếu tố nguy cơ học. Tổn thương tổn thương bởi vật sắc nhọn. Yếu tố nguy cơ tổn thương do vật sắc nhọn. Các biện pháp dự phòng.
Cách xử trí khi bị tổn thương do vật sắc nhọn. Các yếu tố nguy cơ gây tai nạn trượt, ngã. Các yếu tố nguy cơ. Các biện pháp dự phòng:.
Các yếu tố nguy cơ của thiết bị điện. Nguy cơ tai nạn lao động do điện. Ngăn ngừa nguy cơ điện giật:. Nguy cơ ngộ độc hóa chất trong các cơ sở y tế.
Nguồn phát sinh. Nguy cơ tiếp xúc và ảnh hưởng tới sức khoẻ. Biện pháp dự phòng. Loại trừ các hóa chất độc ra khỏi quy trình làm việc.
Áp dụng các biện pháp kỹ thuật vệ sinh và an toàn lao động. Các biện pháp tổ chức lao động và y tế. Nguy cơ nổ trong các cơ sở y tế. Các yếu tố nguy cơ của khí nén.
Việc nạp khí vào các chai. Vận chuyển bình khí nén. Khu vực chứa các bình khí nén. Các nguy cơ của nồi hơi.
Các yếu tố nguy cơ gây cháy. Nguy cơ gây cháy. Nguyên tắc an toàn phòng chống cháy nổ:. Loại trừ nguy cơ cháy nổ.
Trang bị hệ thống phương tiện báo cháy. Những dự phòng khác. 86 BÀI 5: QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ. Giới thiệu chung về hiện trạng chất thải y tế ở Việt Nam.
Khái niệm về chất thải y tế. Nguồn phát sinh chất thải y tế. Các loại chất thải y tế. Phân loại theo thể rắn, lỏng, khí.
Phân loại theo thành phần và tính chất nguy hại. Chất thải lây nhiễm. Chất thải hóa học nguy hại. Chất thải phóng xạ:.
Bình chứa áp suất. Chất thải y tế thông thường. Những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường của chất thải y tế. Những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người của chất thải y tế.
Đối tượng chịu ảnh hưởng. Những nguy cơ ảnh hưởng môi trường của chất thải y tế. Đối với môi trường đất. Đối với môi trường không khí.
Đối với môi trường nước. Quản lý chất thải rắn y tế. Quy trình quản lý chất thải rắn y tế. Phân loại chất thải rắn y tế.
Dụng cụ chứa chất thải, mã màu sắc và dán nhãn. Quy định mã màu sắc. Dụng cụ đựng chất thải sắc nhọn. Thùng đựng chất thải.
Biểu tượng chỉ loại chất thải. Thu gom chất thải rắn y tế. Nơi đặt thùng đựng chất thải. Thu gom chất thải.
Lưu giữ tạm thời tại các khoa, phòng. Vận chuyển chất thải rắn trong cơ sở y tế. Yêu cầu chung. Vận chuyển bằng xe đẩy.
Tuyến đường và thời gian vận chuyển. Lưu giữ chất thải rắn y tế. Yêu cầu chung. Yêu cầu cụ thể cho khu vực lưu giữ.
Tài liệu về các hoạt động của kho lưu giữ. Vận chuyển ngoài cơ sở y tế. Yêu cầu đối với vận chuyển ngoài cơ sở y tế. Đóng gói chất thải.
Yêu cầu đối với xe vận chuyển chất thải y tế. Dấu hiệu cảnh báo trên xe vận chuyển chất thải. Chứng từ chất thải rắn y tế nguy hại. Kế hoạch xử lý sự cố trong quá trình vận chuyển.
Làm sạch, khử trùng. Xử lý và tiêu huỷ chất thải rắn y tế. Các mô hình xử lý và tiêu huỷ chất thải rắn y tế nguy hại:. Công nghệ xử lý và tiêu huỷ chất thải y tế nguy hại.
Phương pháp xử lý ban đầu chất thải có độ lây nhiễm cao. Phương pháp xử lý và tiêu huỷ chất thải y tế lây nhiễm. Phương pháp xử lý và tiêu huỷ chất thải hoá học. Phương pháp xử lý và tiêu huỷ chất thải phóng xạ .