BOÄ GIAÙO DUÏC ÑAØO VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HCM HOÀ DUY KHAÛI NHÖÕNG YEÁU TOÁ TAÙC ÑOÄNG ÑEÁN NGHEØO ÔÛ VUØNG GOØ COÂNG LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2010 BOÄ GIAÙO DUÏC ÑAØO VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HCM HOÀ DUY KHAÛI NHÖÕNG YEÁU TOÁ TAÙC ÑOÄNG ÑEÁN NGHEØO ÔÛ VUØNG GOØ COÂNG Chuyeân ngaønh: Kinh teá phaùt trieån Maõ soá: 60.05 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. Traàn Nguyeãn Ngoïc Anh Thö TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2010 LÔØI CAM ÑOAN Toâi teân laø Hoà Duy Khaûi, xin cam ñoan luaän vaên “Nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán ngheøo ôû vuøng Goø Coâng” laø do chính toâi nghieân cöùu vaø thöïc hieän.
Caùc thoâng tin vaø soá lieäu ñöôïc thöïc hieän trong luaän vaên laø trung thöïc, keát quaû nghieân cöùu ñöôïc trình baøy trong luaän vaên naøy chöa töøng ñöôïc coâng boá taïi baát kyø coâng trình naøo khaùc. LÔØI CAÛM ÔN Toâi xin chaân thaønh caûm ôn caùc Quyù Thaày Coâ giaûng vieân Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh Teá Thaønh Phoá Hoà Chí Minh ñaõ truyeàn ñaït nhöõng kieán thöùc quyù baùu cho toâi trong suoát thôøi gian hoïc taïi tröôøng. Ñaëc bieät, toâi xin chaân thaønh caûm ôn TS. Traàn Nguyeãn Ngoïc Anh Thö ñaõ taän tình höôùng daãn toâi hoaøn thaønh luaän vaên naøy.
Ñoàng thôøi, toâi cuõng göûi lôøi caûm ôn chaân thaønh ñeán gia ñình, baïn beø, caùc cô quan chöùc naêng ñaõ giuùp ñôõ toâi trong quaù trình thöïc hieän luaän vaên. MUÏC LUÏC Trang TOÙM TAÉT. 1 LÔØI MÔÛ ÑAÀU. Lyù do choïn ñeà taøi.
Caâu hoûi nghieân cöùu vaø muïc tieâu nghieân cöùu. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu. Phöông phaùp nghieân cöùu. YÙ nghóa cuûa ñeà taøi nghieân cöùu.
Keát caáu ñeà taøi nghieân cöùu. 6 CHÖÔNG 1: CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT. Caùc quan nieäm veà ngheøo. Caùc phöông phaùp xaùc ñònh ñoái töôïng ngheøo.
Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán tình traïng ngheøo. Ngheà nghieäp vaø tình traïng vieäc laøm. Trình ñoä hoïc vaán. Giôùi tính cuûa chuû hoä.
Quy moâ hoä vaø soá ngöôøi soáng phuï thuoäc. Quy moâ dieän tích ñaát cuûa hoä gia ñình. Quy moâ voán vay töø ñònh cheá chính thöùc. Khaû naêng tieáp caän cô sôû haï taàng.
Lao ñoäng di cö. Caùc moâ hình nghieân cöùu ngheøo .1 Moâ hình Gillis – Perkins – Roemer .2 Moâ hình hoài qui Binary Logistic phaân tích nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán khaû naêng ngheøo cuûa hoä gia ñình. Moâ hình hoài qui ña bieán phaân tích nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán khaû naêng ngheøo cuûa hoä gia ñình noâng thoân. 23 CHÖÔNG 2: THÖÏC TRAÏNG NGHEØO CUÛA VUØNG GOØ COÂNG.
Sô neùt veà vuøng Goø Coâng. Tình hình ngheøo cuûa tænh Tieàn Giang. Tình hình ngheøo cuûa vuøng Goø Coâng. Phöông phaùp xaùc ñònh ñoái töôïng ngheøo cuûa vuøng Goø Coâng.
33 CHÖÔNG 3: THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU VAØ PHAÂN TÍCH KEÁT QUAÛ. Thieát keá nghieân cöùu taïi vuøng Goø Coâng. Qui trình thieát keá nghieân cöùu. Phöông phaùp laáy maãu vaø khaûo saùt.
Keát quaû khaûo saùt. Phaân tích ñaëc ñieåm ngöôøi ngheøo ôû vuøng Goø Coâng. Tình traïng ngheøo phaân theo khu vöïc. Tình traïng ngheøo phaân theo giôùi tính cuûa hoä.
Tình traïng ngheøo phaân theo qui moâ cuûa hoä. Tình traïng ngheøo phaân theo trình ñoä hoïc vaán cuûa chuû hoä. Tình traïng ngheøo phaân theo ngheà nghieäp cuûa chuû hoä. Tình traïng ngheøo phaân theo tyû leä ngöôøi phuï thuoäc trong hoä.
Tình traïng ngheøo phaân theo dieän tích ñaát duøng cho saûn xuaát kinh doanh cuûa hoä. Tình traïng ngheøo phaân theo khaû naêng tieáp caän tín duïng cuûa hoä. Tình traïng ngheøo theo soá löôïng vaø trình ñoä cuûa nhöõng lao ñoäng trong hoä di cö. Moät soá ñaëc ñieåm khaùc cuûa ngöôøi ngheøo ôû vuøng Goø Coâng.
Moâ hình kinh teá löôïng nghieân cöùu ngheøo ôû vuøng Goø Coâng. Keát quaû moâ hình kinh teá löôïng. 69 CHÖÔNG 4: MOÄT SOÁ KIEÁN NGHÒ ÑEÅ GIAÛM NGHEØO ÔÛ VUØNG GOØ COÂNG. Gôïi yù caùc giaûi phaùp taùc ñoäng ñeán caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán ngheøo cuûa vuøng Goø Coâng.
Quan ñieåm ñeà xuaát giaûi phaùp. Soá ngöôøi di cö cuûa hoä. Qui moâ hoä. Dieän tích ñaát noâng nghieäp cuûa hoä.
Moät soá kieán nghò caáp tænh vaø caáp trung öông. Kieán nghò caáp tænh. Kieán nghò caáp trung öông. Nhöõng haïn cheá cuûa ñeà taøi.
87 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 91 DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT ADB Ngaân haøng phaùt trieån chaâu Aù ÑBSCL Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long GDP Toång saûn löôïng quoác noäi (Gross Domestic Product) GSO Toång cuïc Thoáng keâ Vieät Nam Ha Heùc ta ILO Toå chöùc lao ñoäng quoác teá KCN Khu coâng nghieäp KTXH Kinh teá xaõ hoäi Ln Logarit cô soá e LÑTBXH Lao ñoäng Thöông binh vaø Xaõ hoäi MOLISA Boä Lao ñoäng Thöông binh vaø Xaõ hoäi ÑTMSHGÑ Ñieàu tra möùc soáng hoä gia ñình cuûa Vieät Nam PPA Ñaùnh giaù ñoùi ngheøo coù söï tham gia cuûa ngöôøi daân (Participatory Poverty Assessment) UBND UÛy ban nhaân daân USD Ñoàng ñoâ la Myõ VLSS Khaûo saùt möùc soáng daân cö cuûa Vieät Nam (Viet Nam Living Standard Survey) WB Ngaân haøng theá giôùi (World Bank) DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU Trang Baûng 2.1: Cô caáu kinh teá cuûa töøng ñòa phöông ôû vuøng Goø Coâng .2: Naêng suaát luùa vuï ñoâng xuaân phaân theo huyeän.1: Phaân boá maãu khaûo saùt thu ñöôïc treân ñòa baøn vuøng Goø Coâng .2: Phaân tích chi tieâu bình quaân ñaàu ngöôøi ôû vuøng Goø Coâng .3: Thoâng tin cô baûn cuûa chuû hoä theo nhoùm chi tieâu .4: Nhoùm chi tieâu theo vuøng ñònh cö. Giôùi tính cuûa chuû hoä phaân theo nhoùm chi tieâu .6: Quy moâ hoä gia ñình chia theo nhoùm chi tieâu bình quaân .7: Trình ñoä hoïc vaán trung bình cuûa chuû hoä .8: Trình ñoä hoïc vaán cuûa chuû hoä phaân theo caáp hoïc vaø tình traïng ngheøo .9: Lónh vöïc laøm vieäc chính cuûa chuû hoä phaân theo nhoùm chi tieâu .10: Ngheà nghieäp cuûa chuû hoä phaân theo nhoùm chi tieâu .11: Quy moâ hoä vaø tyû leä ngöôøi phuï thuoäc trung bình phaân theo nhoùm chi tieâu .12: Dieän tích ñaát noâng nghieäp theo nhoùm chi tieâu .13: Voán vay cuûa hoä theo nhoùm chi tieâu .14: Nguyeân nhaân khoâng vay voán cuûa hoä theo nhoùm chi tieâu .15: Soá tieàn lao ñoäng di cö göûi veà phaân theo nhoùm chi tieâu.16: Trình ñoä vaø ngheà nghieäp cuûa lao ñoäng di cö .17: Soá tieàn göûi veà trung bình cuûa lao ñoäng di cö theo trình ñoä .18: Tình traïng sôû höõu nhaø ôû theo nhoùm chi tieâu (%) .19: Tình traïng nhaø ôû theo nhoùm chi tieâu .20: Nhaø veä sinh phaân theo nhoùm chi tieâu.21: Nguoàn nöôùc chuû yeáu ñöôïc söû duïng phaân theo nhoùm chi tieâu .22: Tyû leä hoä söû duïng ñieän theo nhoùm chi tieâu .23: Ñöôøng giao thoâng phaân theo nhoùm chi tieâu .24: Caùc tieän nghi sinh hoaït phaân theo nhoùm chi tieâu .25: Baûng moâ taû caùc bieán trong moâ hình .26: Öôùc löôïng tham soá cuûa moâ hình hoài qui Binary Logistic sau khi ñaõ loaïi boû caùc bieán khoâng coù yù nghóa thoáng keâ .27: Heä soá töông quan caëp giöõa caùc bieán trong moâ hình .28: Kieåm ñònh khaû naêng döï ñoaùn cuûa moâ hình .29: Moâ hình hoài qui Binary Logistic veà ngheøo ôû vuøng Goø Coâng .30: Öôùc löôïng xaùc suaát ngheøo theo taùc ñoäng bieân cuûa töøng yeáu toá. 72 DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ Trang Hình 1.1: Qui trình xeùt duyeät hoä ngheøo cuûa Goø Coâng .1: Qui trình thieát keá nghieân cöùu .2: Phaân phoái chi tieâu bình quaân ñaàu ngöôøi theo taàn suaát.
38 1 TOÙM TAÉT Ngheøo laø vaán ñeà maø haàu heát caùc ñòa phöông ñeàu gaëp phaûi trong quaù trình phaùt trieån. ÔÛ caáp quoác gia, cuõng nhö caáp ñòa phöông cuõng ñaõ coù raát nhieàu coâng trình nghieân cöùu veà ngheøo vaø coù raát nhieàu giaûi phaùp ñöôïc ñöa ra ñeå vieäc giaûm ngheøo ñaït hieäu quaû. Tuy nhieân, cho ñeán nay vieäc nghieân cöùu ngheøo thöôøng döøng laïi ôû qui moâ caáp quoác gia hoaëc caáp tænh, nhöõng nghieân cöùu caáp ñòa phöông nhoû nhö quaän, huyeän… vaãn coøn raát ít. Do ñoù caàn nhieàu nghieân cöùu caáp nhoû hôn ñeå coù nhöõng giaûi phaùp giaûm ngheøo phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm rieâng cuûa töøng ñòa phöông.
Goø Coâng laø vuøng ñaát nhoû goàm 3 ñòa phöông: huyeän Goø Coâng Ñoâng, Goø Coâng Taây vaø TX. Neáu nhö TX. Goø Coâng laø trung taâm kinh teá lôùn thöù hai cuûa tænh Tieàn Giang thì Goø Coâng Ñoâng vaø Goø Coâng Taây laø 2 huyeän thuoäc loaïi ngheøo nhaát cuûa tænh. Vôùi mong muoán giuùp cho vieäc giaûm ngheøo cuûa vuøng Goø Coâng ñaït hieäu quaû, caûi thieän cuoäc soáng cuûa caùc hoä ngheøo, taùc giaû ñaõ choïn ñeà taøi “Nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán ngheøo ở vuøng Goø Coâng”.
Tröôùc ñaây caùc nghieân cöùu veà ngheøo cuûa vuøng Goø Coâng thöôøng naèm trong caùc chöông trình choáng ngheøo cuûa tænh Tieàn Giang maø chöa coù nghieân cöùu rieâng cho vuøng Goø Coâng. Ñaây laø nghieân cöùu söû duïng phöông phaùp phaân tích thoáng keâ ñeå phaân tích tình hình ngheøo cuûa vuøng Goø Coâng vaø moâ hình kinh teá löôïng ñeå tìm ra caùc nhaân toá thöïc söï taùc ñoäng ñeán ngheøo cuûa vuøng. Soá lieäu trong luaän vaên laø soá lieäu coù ñöôïc töø vieäc khaûo saùt 152 hoä ôû 7 xaõ cuûa vuøng Goø Coâng. Trong luaän vaên taùc giaû ñaõ söû duïng caùc phaàn meàm SPSS 16.5, Excel (2003) ñeå phaân tích döõ lieäu, EVIEW 4.0 ñeå chaïy moâ hình kinh teá löôïng.
Keát quaû cho thaáy tyû leä ngheøo cuûa vuøng vaãn coøn raát lôùn, caùc hoä ngheøo coøn soáng trong ñieàu kieän khaù thieáu thoán nhö thieáu ñaát, thieáu nöôùc saïch, nhaø cöûa taïm bôï, thieáu caùc tieän nghi sinh hoaït cô baûn… Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán xaùc suaát ngheøo cuûa moät hoä bao goàm: trình ñoä hoïc vaán cuûa chuû hoä, dieän tích ñaát noâng 2 nghieäp thuoäc sôû höõu cuûa hoä, soá ngöôøi trong hoä di cö ñi laøm aên xa ôû nhöõng ñòa phöông khaùc, soá nhaân khaåu trong hoä, ngheà nghieäp chính cuûa hoä. Neáu moät hoä coù ngheà nghieäp chính laø noâng nghieäp, soá nhaân khaåu caøng cao thì khaû naêng ngheøo cuûa hoä caøng cao. Khi moät hoä coù dieän tích ñaát noâng nghieäp caøng lôùn, soá ngöôøi di cö caøng cao, trình ñoä hoïc vaán cuûa chuû hoä caøng cao thì khaû naêng ngheøo cuûa hoä seõ caøng thaáp. Caùc yeáu toá taùc ñoäng maïnh ñeán khaû naêng ngheøo cuûa moät hoä laàn löôït laø: ngheà nghieäp chính cuûa hoä, soá lao ñoäng di cö cuûa hoä, soá thaønh vieân trong hoää.
Caùc yeáu toá taùc ñoäng yeáu ñeán khaû naêng ngheøo cuûa hoä laàn löôït laø: trình ñoä hoïc vaán cuûa chuû hoä, dieän tích ñaát noâng nghieäp thuoäc sôû höõu cuûa hoä. Töø keát quaû tìm ñöôïc, taùc giaû ñaõ gôïi yù cho caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch coù thaåm quyeàn neân taäp trung vaøo caùc yeáu toá treân ñeå coâng taùc giaûm ngheøo cuûa ñòa phöông ñaït hieäu quaû cao hôn. 3 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1.