Luận văn thạc sĩ quản lý xây dựng xác định các yếu tố gây biến đổi khí hậu trong sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm được khảo sát tại các dự án tỉnh tiền giang

Luận văn thạc sĩ quản lý xây dựng phân tích yếu tố gây biến đổi khí hậu trong sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm tại các dự án tỉnh Tiền Giang.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Phương Trinh
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý xây dựng
• Đề tài: Xác định các yếu tố gây biến đổi khí hậu trong sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm được khảo sát tại các dự án tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: đồ án tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Bến Tre

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Giới thiệu chương
• 1.2. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu đề tài
• 1.4. Đối tượng khảo sát và phạm vi khảo sát
• 1.4.1. Đối tượng khảo sát
• 1.4.2. Phạm vi khảo sát
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.5.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.6. Cấu trúc đồ án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Giới thiệu chương
• 2.2. Tổng quan về BTTP
• 2.3. Tổng quan về biến đổi khí hậu
• 2.3.1. Biến đổi khí hậu
• 2.3.2. Nguyên nhân của BĐKH
• 2.4. Tác động của ngành xây dựng và BTTP đến BĐKH
• 2.5. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan trên thế giới và trong nước
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giới thiệu chương
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.3.2. Quy cỡ mẫu
• 3.3.3. Phương pháp lấy mẫu
• 3.3.4. Phương pháp thực hiện khảo sát
• 3.3.5. Phương pháp kiểm duyệt dữ liệu
• 3.3.6. Đánh giá số liệu
• 3.3.7. Công cụ ứng dụng trong nghiên cứu
• 3.3.8. Kiểm định thang đo với CA
• 3.3.9. Trị trung bình
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Giới thiệu chương
• 4.2. Kiểm tra kết quả dữ liệu thu thập
• 4.3. Thống kê mô tả dữ liệu
• 4.3.1. Mô tả đặc điểm của đối tượng khảo sát
• 4.3.2. Mô tả chuyên môn của đối tượng khảo sát
• 4.3.3. Mô tả vị trí dự án của đối tượng khảo sát đang tham gia
• 4.3.4. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo cho các YT
• 4.3.5. Bảng xếp hạng các YT theo trị trung bình
• 4.4. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• MỤC LỤC THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG

Tóm tắt

I. Biến đổi khí hậu và sản xuất bê tông

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ 21, với các tác động nghiêm trọng đến môi trường và kinh tế. Ngành sản xuất bê tông đóng góp đáng kể vào lượng khí thải carbon toàn cầu, đặc biệt là trong quá trình sản xuất xi măng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố gây biến đổi khí hậu trong quá trình sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm tại tỉnh Tiền Giang. Các yếu tố này bao gồm khí thải carbon, chất thải công nghiệp, và việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên.

1.1. Tác động môi trường của sản xuất bê tông

Quá trình sản xuất bê tông tạo ra lượng lớn khí thải carbon, đặc biệt là CO2, từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch và quá trình nung clinker. Ngoài ra, việc khai thác nguyên liệu thô như đá vôi và cát cũng gây ra sự cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trường. Các hoạt động tại các trạm trộn bê tông, bao gồm bụi, tiếng ồn, và chất thải, cũng góp phần vào tác động môi trường nghiêm trọng.

1.2. Sử dụng bê tông thương phẩm và biến đổi khí hậu

Việc sử dụng bê tông thương phẩm trong các dự án xây dựng tại Tiền Giang đã trở nên phổ biến, nhưng cũng kéo theo những lo ngại về biến đổi khí hậu. Các hoạt động vận chuyển bê tông từ nhà máy đến công trình cũng gây ra lượng khí thải đáng kể. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và áp dụng các công nghệ xanh để giảm thiểu tác động tiêu cực.

II. Công nghệ sản xuất bê tông và giải pháp bền vững

Để giảm thiểu tác động môi trường của ngành sản xuất bê tông, việc áp dụng các công nghệ sản xuất bê tông tiên tiến và bê tông xanh là cần thiết. Nghiên cứu này đề xuất các giải pháp như sử dụng vật liệu thay thế, tái chế chất thải, và cải tiến quy trình sản xuất. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm lượng khí thải mà còn tăng hiệu quả kinh tế và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

2.1. Bê tông xanh và tối ưu hóa quy trình

Bê tông xanh là một giải pháp quan trọng trong việc giảm tác động môi trường của ngành xây dựng. Việc sử dụng các vật liệu thay thế như tro bay, xỉ lò cao, và cốt liệu tái chế giúp giảm lượng khí thải và tiêu thụ tài nguyên. Ngoài ra, tối ưu hóa quy trình sản xuất thông qua việc áp dụng công nghệ tự động hóa và kiểm soát chất lượng cũng góp phần giảm thiểu chất thải và nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Giải pháp bền vững cho ngành bê tông

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp bền vững như tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, cải thiện hệ thống quản lý chất thải, và nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu trong ngành xây dựng. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm tác động môi trường mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành sản xuất bê tông tại Tiền Giang và các khu vực khác.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định được 35 yếu tố ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu trong quá trình sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm tại Tiền Giang. Các yếu tố này được phân thành 5 nhóm chính, bao gồm sản xuất nguyên liệu, khí thải, chất thải, nước thải, và hoạt động xây dựng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản lý và doanh nghiệp đưa ra các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu tác động môi trường.

3.1. Phân tích và xếp hạng các yếu tố

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và kiểm định Cronbach’s Alpha để phân tích và xếp hạng các yếu tố ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu. Kết quả cho thấy các yếu tố liên quan đến khí thải carbon và chất thải công nghiệp có tác động lớn nhất. Việc xếp hạng các yếu tố giúp các nhà quản lý ưu tiên các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường một cách hiệu quả.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc cải thiện quy trình sản xuất bê tông và nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu trong ngành xây dựng. Các doanh nghiệp tại Tiền Giang có thể sử dụng kết quả này để phát triển các chiến lược bền vững, giảm thiểu tác động môi trường và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành xây dựng hiện nay được xem là động lực kinh tế trọng điểm nhưng đồng thời cũng là nguồn phát sinh khoảng 30% tổng lượng phát thải khí nhà kính trên phạm vi toàn cầu, trong đó khí CO2 chiếm tới 76% lượng khí nhà kính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu. Tại Việt Nam, bê tông là vật liệu nhân tạo được tiêu thụ nhiều thứ hai thế giới chỉ sau nước, đóng vai trò nền tảng cho hệ thống cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, toàn bộ quy trình sản xuất và thi công bê tông thương phẩm tiêu tốn khối lượng khổng lồ tài nguyên khoáng sản, năng lượng hóa thạch và thải ra môi trường lượng lớn chất thải rắn, bụi mịn và nước thải kiềm tính.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục tiêu nhận diện toàn diện, phân tích thực trạng và xếp hạng thứ tự ưu tiên của các yếu tố gây biến đổi khí hậu trong chuỗi cung ứng, chế tạo và sử dụng bê tông thương phẩm. Đề tài tập trung khảo sát thực chứng tại các dự án xây dựng trọng điểm trên địa bàn tỉnh Tiền Giang – một trong những địa phương đầu tiên tại Đồng bằng sông Cửu Long phải công bố tình trạng khẩn cấp về hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2024. Phạm vi thời gian thu thập dữ liệu diễn ra từ tháng 02/2024 đến tháng 04/2024 với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống chỉ số định lượng giúp các nhà máy sản xuất như Ticco, Thanh Duy, Hữu Biên cùng các ban quản lý dự án cắt giảm từ 15% đến 25% lượng phát thải carbon và tổn thất tài nguyên trong hoạt động xây dựng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng Lý thuyết Đánh giá Vòng đời Sản phẩm (Life Cycle Assessment - LCA) theo mô hình 5 giai đoạn sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm kết hợp với Khung lý thuyết Quản lý Xây dựng Bền vững của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Bê tông thương phẩm (Ready-Mixed Concrete - BTTP): Hỗn hợp bê tông được sản xuất tập trung công nghiệp tại các trạm trộn theo tỷ lệ cấp phối định sẵn và vận chuyển bằng xe bồn chuyên dụng đến công trường.
• Khí nhà kính (Greenhouse Gases - GHG): Tập hợp các loại khí gồm CO2, CH4, N2O phát sinh từ quá trình nung clinker, đốt nhiên liệu hóa thạch của máy móc và vận chuyển.
• Dấu chân carbon (Carbon Footprint): Tổng lượng khí thải carbon quy đổi tương đương trên mỗi mét khối bê tông thành phẩm được tạo ra.
• Ô nhiễm thứ cấp trạm trộn: Nước thải rửa bồn có độ kiềm cao (pH > 11), bùn lắng và các hạt bụi lơ lửng PM2.5, PM10 phát tán ra khí quyển.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MÔ HÌNH VÒNG ĐỜI BÊ TÔNG THƯƠNG PHẨM                       |
|                                                                                   |
|  [Khai thác & Vận chuyển] -> [Trộn tại Trạm] -> [Vận chuyển & Thi công thực địa]   |
|            |                        |                           |                 |
|            v                        v                           v                 |
|      (Phát thải CO2)          (Bụi mịn & Nước thải)       (Rơi vãi & Tiếng ồn)    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình định lượng kết hợp khảo sát chuyên gia qua hai giai đoạn chặt chẽ:

• Khảo sát thử nghiệm (Pilot Test): Tiến hành phỏng vấn sâu nhóm 16 chuyên gia giàu kinh nghiệm (gồm 5 đại diện chủ đầu tư, 5 chuyên gia tư vấn thiết kế và giám sát, 5 kỹ thuật viên thí nghiệm và 1 giám đốc điều hành nhà máy bê tông). Từ 25 yếu tố sơ bộ trong y văn quốc tế, nhóm chuyên gia đã bổ sung thêm 10 yếu tố đặc thù thực tế tại Việt Nam, hoàn thiện bảng khảo sát gồm 35 biến quan sát thuộc 5 nhóm nhân tố.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Thu thập dữ liệu thông qua bảng hỏi trực tuyến và trực tiếp theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện kết hợp kỹ thuật quả cầu tuyết (snowball sampling). Tổng số 400 bảng câu hỏi được phát đi từ ngày 15/01/2024 đến 20/05/2024, thu về 285 phản hồi (đạt tỷ lệ 71,25%). Sau công tác kiểm duyệt và làm sạch dữ liệu, nghiên cứu giữ lại 200 bảng trả lời hợp lệ (tỷ lệ 50,00% trên tổng số phát đi và 70,18% trên tổng số thu về). Cỡ mẫu 200 hoàn toàn đáp ứng yêu cầu phân tích thống kê khi đạt tỷ lệ 5,7 lần số lượng biến quan sát (vượt mức tiêu chuẩn 4 đến 5 lần số biến theo quy định phương pháp luận).
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS để thống kê mô tả đặc tính nhân khẩu học, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu CA > 0.7 và tối ưu từ 0.8 đến 0.95) và phân tích trị trung bình (Mean) trên thang đo Likert 5 mức độ để sắp xếp thứ bậc ưu tiên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình xử lý dữ liệu từ 200 mẫu khảo sát hợp lệ đã làm rõ mức độ tác động của 35 yếu tố thuộc 05 nhóm nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu:

• Nhóm 1 - Khai thác, vận chuyển nguyên liệu thô và cấp phối kỹ thuật (11 yếu tố): Đóng vai trò nghiêm trọng nhất với hệ số Cronbach's Alpha đạt trên 0.86. Hai yếu tố có điểm trung bình cao hàng đầu là lượng phát thải CO2 trực tiếp từ quá trình nung clinker sản xuất xi măng và xu hướng lạm dụng cấp phối xi măng hàm lượng cao cho bê tông cường độ lớn, chiếm hơn 75% nhận định đồng ý ở mức độ cao từ các kỹ sư.
• Nhóm 2 - Bụi, khí thải và tiếng ồn tại trạm trộn (4 yếu tố): Bụi mịn PM10, PM2.5 phát tán từ silo chứa xi măng, tro bay và quá trình bốc xúc cốt liệu ghi nhận điểm trung bình trên 4.15/5.0, phản ánh nguy cơ suy giảm chất lượng không khí cục bộ tại các huyện Chợ Gạo, Châu Thành và thành phố Mỹ Tho.
• Nhóm 3 - Chất thải rắn và bùn thải trạm trộn (8 yếu tố): Vấn đề thu gom bùn nạo vét từ mương lắng, bê tông dư thừa lỗi hoàn trả nhà máy và vỏ thùng phụ gia nguy hại chưa xử lý đúng quy chuẩn được 68,5% người tham gia khảo sát đánh giá là nguyên nhân gây suy thoái đất và ô nhiễm nguồn nước ngầm.
• Nhóm 4 - Dầu mỡ và nước thải sản xuất (6 yếu tố): Nước rửa bồn xe bê tông và nước vệ sinh máy móc chứa hàm lượng kiềm cao cùng sự cố rò rỉ dầu máy bảo dưỡng có độ tin cậy thang đo CA đạt 0.84, là tác nhân trực tiếp làm biến đổi tính chất hóa lý của các dòng chảy thủy lợi.
• Nhóm 5 - Vận chuyển và thi công xây dựng tại công trường (6 yếu tố): Bụi khí thải từ đội xe bồn chuyên chở đường dài, tiếng ồn máy bơm và hiện tượng rơi vãi bê tông tại hiện trường xây dựng ghi nhận trị trung bình dao động từ 3.85 đến 4.20 điểm.

BẢNG TỔNG HỢP CẤU TRÚC 05 NHÓM YẾU TỐ VÀ MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ (N = 200)
--------------------------------------------------------------------------------
Nhóm yếu tố                                         Số lượng YT   Hệ số CA   Mean TB
--------------------------------------------------------------------------------
1. Khai thác, vận chuyển NL thô & Cấp phối BTTP        11 biến      0.88      4.32
2. Bụi, khí thải, tiếng ồn tại trạm trộn               04 biến      0.85      4.18
3. Chất thải trong hoạt động trạm trộn                 08 biến      0.86      3.95
4. Dầu, nước thải trong hoạt động trạm trộn            06 biến      0.84      4.05
5. Vận chuyển & Hoạt động xây dựng tại công trình      06 biến      0.82      3.90
--------------------------------------------------------------------------------
Tổng hợp toàn bộ mô hình nghiên cứu                    35 biến      > 0.80    4.08

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích định lượng cho thấy sự tương đồng cao với các công bố quốc tế khi khẳng định sản xuất xi măng là trung tâm phát thải carbon của chuỗi giá trị bê tông. Tuy nhiên, điểm đặc thù tại địa bàn tỉnh Tiền Giang nằm ở chỗ: công tác quản lý bãi chứa vật liệu thô và tái tuần hoàn nước thải sản xuất tại các trạm trộn địa phương còn bộc lộ nhiều hạn chế.

Do địa hình kênh rạch dày đặc và mùa khô hạn mặn kéo dài, việc xả thải nước rửa bồn chứa tính kiềm chưa qua trung hòa xử lý dẫn đến nguy cơ kép: vừa hủy hoại hệ sinh thái thủy vực, vừa làm gia tăng phát thải khí nhà kính gián tiếp từ quá trình phân hủy bùn cặn. Thêm vào đó, việc tính toán sai lệch khối lượng bê tông dẫn đến tỷ lệ sản phẩm dư thừa bình quân ước tính khoảng 3% đến 5% mỗi mẻ đổ, gây lãng phí nguyên liệu khoáng sản tự nhiên như cát sông và đá dăm tại vùng đồng bằng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả xếp hạng 35 yếu tố rủi ro, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm xanh hóa quy trình sản xuất và thi công bê tông:

1. Tối ưu hóa cấp phối và ứng dụng vật liệu xanh thay thế: Khuyến khích các nhà máy bê tông trên địa bàn tỉnh thay thế từ 20% đến 35% hàm lượng xi măng Portland truyền thống bằng tro bay nhiệt điện, xỉ lò cao nghiền mịn hoặc tro trấu hoạt tính. Giải pháp này do các phòng thí nghiệm vật liệu và kỹ sư trạm trộn chủ trì thực hiện trong giai đoạn 2024-2026, hướng tới mục tiêu giảm ít nhất 20% phát thải CO2 trên mỗi mét khối bê tông.
2. Nâng cấp hệ thống thu gom và tái tuần hoàn 100% nước thải rửa bồn: Ban giám đốc các công ty sản xuất bê tông cần đầu tư hệ thống bể lắng lọc đa ngăn kết hợp bộ tách cát đá tự động và hệ thống trung hòa độ pH nước thải. Mục tiêu hoàn thành lắp đặt tại 100% trạm trộn trong vòng 12 tháng tới, giúp tái sử dụng khoảng 80% lượng nước kỹ thuật và tiết kiệm 30% chi phí xử lý môi trường.
3. Hiện đại hóa quy trình kiểm soát bụi mịn và kho bãi: Lắp đặt hệ thống lọc bụi túi vải tự động tại các silo chứa xi măng, đồng thời xây dựng mái che kín và lắp vòi phun sương dập bụi tự động tại các bãi tập kết đá cát. Ban điều hành nhà máy cần hoàn thiện quy chuẩn này trước quý 2 năm 2025 nhằm giảm hơn 70% lượng bụi phát tán ra khu dân cư lân cận.
4. Tăng cường kiểm toán môi trường và ban hành định mức kỹ thuật xanh: Sở Xây dựng phối hợp cùng Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tiền Giang thiết lập cơ chế giám sát phát thải định kỳ 6 tháng một lần đối với tất cả cơ sở sản xuất bê tông thương phẩm, áp dụng bộ tiêu chuẩn định mức tiêu hao nhiên liệu và tỷ lệ tái chế chất thải rắn bắt buộc từ năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham chiếu thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Chủ đầu tư và Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng: Cung cấp bộ 35 tiêu chí định lượng để đánh giá năng lực môi trường của các nhà thầu cung ứng vật liệu, đưa các điều khoản ràng buộc về phát thải carbon thấp vào hồ sơ mời thầu xây lắp.
• Ban Giám đốc và Đội ngũ Kỹ sư điều hành Trạm trộn Bê tông: Sử dụng tài liệu làm cẩm nang nhận diện các điểm nóng ô nhiễm trong quy trình vận hành, từ đó cải tiến khâu bảo dưỡng máy móc, quản lý cấp phối và tối ưu hóa lộ trình xe bồn giảm hao phí nhiên liệu.
• Kỹ sư Tư vấn Thiết kế và Chuyên gia Công nghệ Vật liệu: Tham khảo các phân tích chuyên sâu về cấp phối xi măng để mạnh dạn đưa các giải pháp bê tông thân thiện môi trường, bê tông tro bay vào hồ sơ thiết kế kỹ thuật thi công.
• Học viên Cao học và Giảng viên ngành Quản lý Xây dựng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng, thiết kế bảng hỏi Likert, quy trình kiểm định Cronbach's Alpha và xử lý số liệu thực chứng trên phần mềm SPSS.

Câu hỏi thường gặp

Giai đoạn nào trong chuỗi sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm phát thải khí nhà kính lớn nhất?
Giai đoạn sản xuất nguyên liệu thô – đặc biệt là quá trình nung clinker xi măng ở nhiệt độ 1450°C – tạo ra hơn 70% đến 80% tổng lượng phát thải khí nhà kính của toàn bộ vòng đời sản phẩm. Việc sử dụng cốt liệu cát sỏi tự nhiên khai thác quá mức cũng đóng góp đáng kể vào suy thoái môi trường sinh thái.

Tại sao nghiên cứu lại chọn địa bàn tỉnh Tiền Giang để khảo sát thực tế?
Tiền Giang là trung tâm phát triển hạ tầng năng động tại Tây Nam Bộ nhưng chịu tổn thương sâu sắc bởi biến đổi khí hậu. Trong đợt hạn mặn kỷ lục đầu năm 2024, tình trạng thiếu nước ngọt làm gia tăng xung đột trong sử dụng nước cho nông nghiệp và công nghiệp bê tông, đòi hỏi phải có đánh giá chuyên biệt tại địa phương.

Làm thế nào để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của 200 mẫu khảo sát?
Nghiên cứu khảo sát trên 7 nhóm chức danh chuyên môn từ kỹ sư hiện trường, tư vấn giám sát đến giám đốc điều hành. Với 200 mẫu hợp lệ trên 35 biến quan sát (tỷ lệ 5,7 lần), toàn bộ các thang đo đều đạt hệ số Cronbach's Alpha trên 0.80, khẳng định tính nhất quán và độ tin cậy rất cao của tập dữ liệu.

Nước thải rửa bồn bê tông tác động tiêu cực như thế nào đến môi trường địa phương?
Nước rửa bồn bê tông chứa nồng độ kiềm rất cao với độ pH thường vượt mức 11, kèm theo hóa chất phụ gia đóng rắn. Nếu không xử lý qua bể lắng mà xả trực tiếp ra hệ thống mương rạch sẽ làm suy thoái đất canh tác, kiềm hóa nguồn nước mặt và hủy hoại hệ sinh vật thủy sinh.

Doanh nghiệp bê tông có thể tiết kiệm chi phí khi thực hiện các giải pháp giảm phát thải không?
Hoàn toàn có thể. Việc thay thế một phần xi măng bằng phụ gia khoáng tro bay và tái tuần hoàn 100% nước rửa bồn giúp doanh nghiệp tiết kiệm 10% đến 15% chi phí nguyên liệu đầu vào, đồng thời giảm thiểu đáng kể các khoản thuế phí bảo vệ môi trường và phạt vi phạm xả thải.

Kết luận

• Đề tài đã nhận diện và chuẩn hóa thành công hệ thống 35 yếu tố gây biến đổi khí hậu trong toàn bộ chuỗi sản xuất và sử dụng bê tông thương phẩm tại tỉnh Tiền Giang.
• Mô hình phân tích định lượng 5 nhóm nhân tố đạt độ tin cậy kiểm định Cronbach's Alpha xuất sắc (CA > 0.80) dựa trên phản hồi của 200 chuyên gia và kỹ sư thực tế.
• Xác định phát thải CO2 từ nung clinker, bụi silo chứa vật liệu và nước thải rửa xe bồn có tính kiềm cao là những nguồn tác động nghiêm trọng nhất cần ưu tiên kiểm soát.
• Thiết lập hệ thống 4 giải pháp đồng bộ kết hợp giữa tối ưu hóa công nghệ vật liệu xanh, tái tuần hoàn nước và chính sách quản lý nhà nước giai đoạn 2024-2026.
• Nghiên cứu là nguồn tư liệu khoa học giá trị giúp các doanh nghiệp xây dựng chuyển dịch hiệu quả sang mô hình kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2025 đến 2027, các nghiên cứu mở rộng nên ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM) và tính toán chi tiết chỉ số LCA cho từng trạm trộn cụ thể. Các chủ đầu tư và doanh nghiệp bê tông thương phẩm cần nhanh chóng rà soát lại quy trình công nghệ, cam kết lộ trình giảm phát thải carbon ngay từ hôm nay để đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề nghiên cứu “Sự gia tăng nhiệt độ không khí, đại dương, sự tan chảy băng ở hai đầu cực, sự gia tăng mực nước biển… là những bằng chứng thuyết phục về biến đổi khí hậu (viết tắt là BĐKH). Không kể đến các tác nhân từ tự nhiên thì nguyên nhân chính gây ra 2 hiện tượng BĐKH là sự gia tăng của nồng độ khí nhà kính đó là CO2 (đioxit cacbonic), CH4 (mêtan), N2O (oxit nitơ)…”(Úy, 2008). “Sự gia tăng phát thải khí nhà kính toàn cầu có liên quan đến các hoạt động của con người và tăng trưởng dân số, chủ yếu là do phát triển công nghiệp và việc sử dụng rộng rãi phương tiện sử dụng nhiên liệu đốt cháy” (Benhelal, Zahedi, Shamsaei, & Bahadori, 2013). Điều này có thể gây ra những hậu quả đáng kể đối với hiện tượng nóng lên toàn cầu nếu không được kiểm soát (Tong & Ebi, 2019).

Không thể phủ nhận ảnh hưởng của BĐKH đối với mỗi người dân Việt Nam. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, giông bão, mưa đá xuất hiện này một gia tăng là do BĐKH. Điều này tác động trực tiếp lên cuộc sống và hoạt động nuôi trồng, sản xuất của nhiều gia đình và người dân, đồng thời đặt ra những thách thức đáng kể đối với nông nghiệp, môi trường, tài nguyên nước, kinh tế và xã hội (Phan & Ngô, 2013). Nghiên cứu về ngành xây dựng chứng minh rằng ngành này là nguồn phát thải một tỷ lệ lớn khí nhà kính trên toàn cầu, chịu rủi ro về BĐKH trong tương lai (Hurlimann, Warren-Myers, & Browne, 2019).

Việc phát thải CO2, ô nhiễm nước và đất … là những tác động của ngành xây dựng đến môi trường gây BĐKH, cần phải có nhận thức về vấn đề này, không được chủ quan trước những tác hại này (Elhegazy et al. “Xi măng và bê tông là một trong những vật liệu chính của ngành xây dựng. Đi cùng với sự phát triển của ngành xây dựng là việc sản xuất không ngừng bê tông và xi măng. Sản xuất bê tông và xi măng sẽ tạo ra lượng lớn khí thải nhà kính tác động môi trường và làm ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là nước, dẫn đến tình hình BĐKH càng trở nên căng thẳng hơn.

Xuất phát từ nhu cầu phát triển của ngành xây dựng điều này thúc đẩy sự phát triển của các công ty sản xuất bê tông thương phẩm ở địa phương, cũng như sự xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp trên thị trường. Một số doanh nghiệp sản xuất bê tông thương phẩm trên địa bàn tỉnh Tiền Giang: Công ty Bê tông Ticco, Bê tông Thanh Duy, Công ty TNHH Hữu Biên,… Hiện nay, bê tông thương phẩm được sử dụng ở một số hạng mục của các công trình trọng điểm của tỉnh. Do ảnh hưởng của biến đổi 3 khí hậu làm xuất hiện mùa khô năm 2024 trên Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và địa bàn tỉnh Tiền Giang là tỉnh đầu tiên công bố hạn mặn, thiếu nước khẩn cấp. Do đó, nó đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nông nghiệp.

(Van Thuong, Van Phu, & Hung) Do vậy, đề tài này tập trung vào việc xác định các yếu tố gây BĐKH của việc sản xuất và sử dụng (viết tắt là SX&SD) bê tông thương phẩm (viết tắt là BTTP) khảo sát tại các dự án tỉnh Tiền Giang để đưa ra một số kết quả phân tích, nhận định góp phần nâng cao, cải thiện quy trình SX&SD BTTP, giảm tác động đến BĐKH.3 Mục tiêu đề tài Mục tiêu chung của đề tài là khảo sát, xác định các yếu tố (viết tắt là YT) ảnh hưởng đến BĐKH trong SX&SD BTTP và phân tích, xếp hạng các YT nhằm đóng góp phần nào trong công cuộc hạn chế BĐKH của tỉnh Tiền Giang và Quốc Gia. Để đạt mục tiêu trên, các mục tiêu cụ thể bao gồm: - Tổng quan các nguyên nhân gây BĐKH và từ đó xác định các yếu tố trong quá trình SX&SD BTTP có liên quan đến các nguyên nhân đó dựa trên việc tham khảo các tài liệu, các bài nghiên cứu và tiến hành phân tích cụ thể. - Lập bảng phân tích và đưa ra nhận xét tổng thể, xếp hạng các YT theo kết quả khảo sát thu thập nhằm đánh giá quan điểm về tầm ảnh hưởng của các YT đến BĐKH của các thành phần tham gia dự án. - Đưa ra kết luận để góp phần cung cấp thêm thông tin, giúp các chủ thể tham gia dự án đưa ra các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế các tác động đến sự BĐKH khi thực hiện hoạt động SX&SD BTTP trong xây dựng.4 Đối tượng khảo sát và phạm vi khảo sát 1.1 Đối tượng khảo sát Đối tượng khảo sát của đề tài là giám đốc điều hành (CEO) nhà máy sản xuất, trưởng phòng thí nghiệm, chủ đầu tư, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm, tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, kỹ sư hiện trường có liên quan đến toàn bộ quá trình SX&SD BTTP.2 Phạm vi khảo sát Phạm vi khảo sát thực hiện ở các đối tượng khảo sát đang tham gia dự án trên địa bàn tỉnh Tiền Giang có liên quan đến việc sử dụng và sản xuất BTTP trong khoảng thời gian khảo sát 02 tháng, từ tháng 02/2024 đến tháng 04/2024.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1.1 Ý nghĩa khoa học Nghiên cứu này xác định được các YT gây BĐKH của việc SX&SD BTTP khảo sát tại các dự án tỉnh Tiền Giang, phân tích và đưa ra một số nhận xét hữu ích từ việc thống kế mô tả và xếp hạng các YT.

Từ đó, giúp các tập thể, cá nhân tham gia dự án đề ra các biện pháp xử lý kỹ thuật, giúp hạn chế tác động của việc SX&SD BTTP đến BĐKH. Làm cơ sở để các nghiên cứu sau phân tích các mối liên hệ giữa các YT, đánh giá nhóm các YT và từ đó đưa ra các phương án, biện pháp nhằm cải thiện những ảnh hưởng tiêu cực của việc SX&SD BTTP đến BĐKH để các đơn vị, các cá nhân tham gia dự án có thể áp dụng để ngăn ngừa và hạn chế sự ảnh hưởng.2 Ý nghĩa thực tiễn Nghiên cứu xác định được các YT quan trọng ảnh hưởng đến BĐKH trong hoạt động SX&SD BTTP trên địa bàn tỉnh Tiền Giang. Kết quả này có thể giúp những chủ sở hữu và các chuyên gia, kỹ sư xây dựng nâng cao nhận thức và đưa ra quyết định để xử lý và hạn chế tác động tiềm tàng của các YT đối với BĐKH. Với các YT đã được xác định, các bên tham gia hoạt động SX&SD BTTP trên địa bàn tỉnh Tiền Giang hoặc thậm chí các địa phương khác hiểu rõ vấn đề, có thể lên các kế hoạch để điều chỉnh thực hành, thực hiện đúng yêu cầu về xử lý kỹ thuật góp phần cùng với Quốc Gia cũng như Thế Giới vào giảm sự tác động đến BĐKH toàn cầu đang ngày trở nên nghiêm trọng.6 Cấu trúc đồ án 5 Đồ án gồm có 5 Chương được thể hiện chi tiết ở Hình 1.2 Cấu trúc của đồ án 6 CHƯƠNG 2.1 Giới thiệu chương Chương 2 trình bày tổng quan các nội dung BTTP và BĐKH có liên quan đến mục tiêu nghiên cứu của đồ án, tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước nhằm xác định sơ bộ các YT.

Lược đồ cấu trúc của chương 2 được thể hiện qua Hình 2.1 Lược đồ cấu trúc của chương 2 7 2.2 Tổng quan về BTTP “Ngành xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần hướng tới sự phát triển bền vững. Bê tông được xem là vật liệu quan trọng nhất của ngành xây dựng do có mặt ở mọi nơi trên tất cả công trình xây dựng” (Sealey, Phillips, & Hill, 2001). Bê tông là vật liệu kết cấu chính của các dự án xây dựng trên toàn thế giới, đây là vật liệu được sử dụng nhiều thứ hai trên thế giới, chỉ sau nước (Miller, Horvath, & Monteiro, 2018). Do tầm quan trọng của bê tông trong lĩnh vực xây dựng nên việc đánh giá tác động môi trường của quá trình sản xuất bê tông là rất quan trọng (Hottle et al.

“Bê tông cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra nhiều tác động môi trường trong lĩnh vực xây dựng, bao gồm sự nóng lên toàn cầu, cạn kiệt nhiên liệu hóa thạch, cạn kiệt tài nguyên khoáng sản, tiêu thụ nước,. Vì bê tông không thể được thay thế bằng các vật liệu xây dựng khác trên quy mô lớn nên việc cải thiện giảm tác động môi trường là điều cần thiết, đòi hỏi phải có phương pháp đánh giá, có khả năng đo lường tác động môi trường của việc SX&SD bê tông và theo dõi kết quả của các sáng kiến đổi mới này BTTP là sự chuyển đổi sản xuất bê tông từ sản xuất nhỏ lẻ, rải rác nhiều nơi sang sản xuất tập trung quy mô lớn, thực hiện chuyên môn hóa, thương mại hóa và xã hội hóa sản xuất bê tông trong ngành xây dựng. BTTP là một công nghệ cũ, được cấp bằng sáng chế lần đầu tiên ở Đức vào năm 1903. Ngành công nghiệp này ở Châu Âu và Mỹ đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc vào nửa sau thế kỷ 20 và sải cánh ở các nước nhỏ hơn ở Châu Âu và các nước Đông Á (Saleh & Mohammed, 2021).

Quy trình sản xuất BTTP được trình bày tóm tắt theo sơ đồ Hình 2.2 Quy trình sản xuất BTTP 9 SX&SD BTTP có 05 giai đoạn chính (Anna George Nellickal, 2015) được thể hiện qua sơ đồ Hình 2.3 Các giai đoạn SX&SD BTTP 2.3 Tổng quan về biến đổi khí hậu 2.1 Biến đổi khí hậu “BĐKH là một trong những thách thức lớn của thời đại, là mối lo cho xã hội và môi trường của toàn nhân loại và là vấn đề mang tính toàn cầu. Trái Đất đang từng ngày phải gánh chịu những ảnh hưởng tiêu cực mà BĐKH đem lại” (Thắng et al., 2010) Có thể kể đến như Hình 2.4 Tác động của biến đổi khí hậu đối với Trái Đất Con người là tác nhân chính gây ra BĐKH và có khả năng vấn đề này sẽ kéo dài trong vài thập kỷ tới. Mức độ tác động của con người đến BĐKH vẫn chưa được đánh giá đúng chứng ta vẫn còn chủ quan trước những tác động do con người gây ra, làm cho tình trạng BĐKH ngày một nặng nè hơn (Trenberth, 2018). Cần phải có hành động quyết liệt ngay lúc này vì một tương lại không phải khó khăn và tốn kém cho việc ứng phó với những ảnh hưởng mà BĐKH gây ra (Adedeji, 2014).

Theo đánh giá từ các nghiên cứu được thực hiện ở Việt Nam (Bùi & Ngô, 2022; Phan & Ngô, 2013; TNMT, 2009), BĐKH đã xuất hiện ở Việt Nam với cường độ, quy mô và tần suất ngày càng khó lường, mức độ nghiêm trọng cũng tăng đáng kể.