Chương 1: Giới thiệu – Bối cảnh của vấn đề nghiên cứu. Chương này giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu: lý do nghiên cứu; mục tiêu nghiên cứu; câu hỏi nghiên cứu; đối tượng, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan cơ sở lý thuyết và các bài nghiên cứu trước. Chương này trình bày những cơ sở lý thuyết liên quan đến mô hình cánh đồng lớn; các mô hình lý thuyết về ý định hành vi; các nghiên cứu trước có liên quan, qua đó đề xuất mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia mô hình cánh đồng lớn của nông hộ sản xuất lúa tại huyện Vĩnh Hưng - tỉnh Long An và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu.
Chương 3: Thiết kế nghiên cứu. Chương này trình bày quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, phương pháp thu thập dữ liệu và phân tích dữ liệu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Chương này trình bày đặc điểm địa bàn nghiên cứu và kết quả nghiên cứu, bao gồm: phân tích thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu và phân tích kết quả của mô hình kinh tế lượng nhằm xác định một số lợi ích của nhóm hộ tham gia so với nhóm hộ không tham gia mô hình cánh đồng lớn và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia mô hình cánh đồng lớn của nông hộ sản xuất lúa tại huyện Vĩnh Hưng - tỉnh Long An.
Chương 5: Kết luận và các khuyến nghị. Dựa vào kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất và khuyến nghị một số giải pháp nhằm phát triển mô hình cánh đồng lớn trên địa bàn huyện Vĩnh Hưng - tỉnh Long An nói riêng, cũng như trên địa bàn cả nước nói chung. Cuối chương này là phần trình bày những đóng góp của đề tài, đồng thời nêu ra những hạn chế của nghiên cứu cũng như đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC BÀI NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2.
Tổng quan về cánh đồng lớn. Khái niệm cánh đồng lớn. Theo Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg ngày 25 tháng 10 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ: Cánh đồng lớn là cách thức tổ chức sản xuất trên cơ sở hợp tác, liên kết giữa người nông dân với doanh nghiệp, tổ chức đại diện của nông dân trong sản xuất gắn với chế biến và tiêu thụ nông sản trên cùng địa bàn, có quy mô ruộng đất lớn, với mục đích tạo ra sản lượng nông sản hàng hóa tập trung, chất lượng cao, tăng sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân và các đối tác tham gia. Mục tiêu của mô hình cánh đồng lớn.
Mục tiêu của mô hình cánh đồng lớn nhằm thực hiện tốt việc áp dụng kỹ thuật tiên tiến một cách đồng bộ, hiệu quả trên một diện tích lớn, nâng cao năng suất, chất lượng lúa, tăng thu nhập cho nông hộ, đồng thời thúc đẩy sự liên kết giữa Nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp trong sản xuất nông nghiệp. Vai trò của mô hình cánh đồng lớn. - Cánh đồng lớn tạo điều kiện thuận lợi cho ngành nông nghiệp quy hoạch vùng sản xuất lúa chất lượng cao theo hướng bền vững. - Quá trình thực hiện cánh đồng lớn tạo điều kiện cho nông dân ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất theo hướng tập trung với khối lượng lớn, chất lượng cao, tiết kiệm được chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Trên cơ sở đó góp phần tăng thu nhập, ổn định cuộc sống của người nông dân. - Cánh đồng lớn đưa nông hộ nhỏ ra cánh đồng lớn để nâng cao toàn bộ chuỗi giá trị của người sản xuất lúa, doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo. Vì vậy, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành xuất khẩu lúa gạo của nước ta trên thị trường quốc tế. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 - Cánh đồng lớn khắc phục tình trạng không đồng đều về chất lượng do trình độ, kỹ thuật canh tác của các hộ nông dân khác nhau.
Mô hình này cung ứng sản phẩm có chất lượng đồng đều, số lượng lớn, đáp ứng được yêu cầu của sản xuất hàng hóa. Sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn còn giúp cho việc sản xuất nông nghiệp gắn với thị trường cả về số lượng và chất lượng, bởi vì trước khi sản xuất, doanh nghiệp đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho nông dân với những điều khoản rõ ràng về số lượng cũng như tiêu chuẩn chất lượng. - Mô hình cánh đồng lớn góp phần thực hiện cơ khí hóa, điện khí hóa, thủy lợi hóa, ứng dụng nhanh các thành tựu khoa học, công nghệ trong sản xuất nông nghiệp. - Ngoài ra, mô hình cánh đồng lớn còn giúp nông dân sản xuất nhỏ liên kết nhau lại, hình thành kinh tế hợp tác để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông dân sản xuất nhỏ.
Việc xây dựng cánh đồng lớn góp phần thúc đẩy liên kết của nông dân với nông dân, của nông dân với doanh nghiệp, tạo ra vùng sản xuất chuyên canh tập trung (Đỗ Kim Chung, 2012). Quá trình hình thành và phát triển mô hình cánh đồng lớn. Ở các nước phát triển và đang phát triển, cùng với sự phát triển của thị trường, sản xuất nông nghiệp đã được diễn ra theo hướng chuyên canh và hàng hóa, áp dụng các công nghệ tiên tiến vào chế biến và sản xuất. Vì thế nhiều cánh đồng quy mô lớn đã hình thành và phát triển gắn sản xuất với thị trường như: Sản xuất rượu nho ở Pháp, trồng rau ở Phillipines, sản xuất lúa ở Malaysia,… Trong các mô hình này Chính phủ đứng ra quy hoạch và xây dựng cơ sở hạ tầng cho cánh đồng lớn, cơ sở hạ tầng luôn luôn được cải thiện và nâng cấp để đáp ứng những thay đổi trong sản xuất.
Chính phủ và các tổ chức cá nhân hỗ trợ về tập huấn, áp dụng công nghệ và máy móc hiện đại để nâng cao năng suất lao động, năng suất sản phẩm và giảm chi phí. Ngoài ra, Chính phủ còn cung cấp các khoản tín dụng cho đầu tư vào công nghệ cũng như các hỗ trợ nhằm duy trì khả năng đáp ứng thị trường. Cam kết giữa tổ chức và nông dân minh bạch, có sự chia sẻ giữa các thành viên về công nghệ, kiến thức, đóng gói và các kỹ năng khác để tham gia thị trường,… Do đó, tạo được TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 sự tin tưởng giữa các thành viên giúp hoạt động sản xuất mang lại hiệu quả cao nhất. Ở Việt Nam, trước thời kỳ đổi mới đã có các cánh đồng quy mô lớn tới hàng trăm ha do hợp tác xã và nông trường quốc doanh quản lý.
Cánh đồng lớn thời đó thể hiện ở kết quả của nền sản xuất nông nghiệp theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung. Mọi quyết định sản xuất không theo tín hiệu thị trường mà theo kế hoạch của Nhà nước, chịu sự điều hành của nền kinh tế tập trung dưới 2 hình thức sở hữu tập trung và sở hữu nhà nước. Cánh đồng lớn lúc đó thể hiện tư tưởng phát triển nông nghiệp theo hướng bao cấp, không phát huy tính chủ động sáng tạo của nông dân, không gắn với tín hiệu thị trường nên kết quả và hiệu quả thấp. Khi chuyển đổi nền nông nghiệp sang kinh tế thị trường theo xu hướng hội nhập thì ruộng đất lại được chia bình quân cho hộ nông dân dẫn đến sản xuất nông nghiệp lại trở về manh mún, phân tán không duy trì được cánh đồng lớn.
Cho đến giữa năm 2010, mô hình cánh đồng lớn đầu tiên được triển khai tại An Giang do Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang thực hiện, đến nay đã trở thành một trong những điển hình tiêu biểu nhất trong việc thực hiện chủ trương của Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn. Ngày 26/3/2011 tại Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phát động phong trào xây dựng cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại toàn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và đã nhận sự hưởng ứng tích cực của nhiều địa phương, doanh nghiệp và nông dân. Nhiều mô hình cánh đồng lớn đã ra đời tại hầu hết các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với quy mô từ vài đến vài chục ha, cùng rất nhiều hình thức canh tác, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới như 3 giảm 3 tăng, 1 phải 5 giảm, cánh đồng một giống, cánh đồng hiện đại, cánh đồng lúa chất lượng cao,… Ngay trong vụ Hè - Thu năm 2011, toàn khu vực Nam Bộ đã có 13 tỉnh thành với 6.400 hộ tham gia xây dựng cánh đồng lớn, đạt 7. Vụ Đông - Xuân 2011 - 2012 diện tích cánh đồng lớn đã tăng lên 19.
Từ thành công bước đầu của mô hình cánh đồng lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long, năm 2012, mô hình được triển khai ở một số tỉnh khu vực miền trung, miền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 bắc, và cả ở vùng miền núi. Tháng 5/2012, tỉnh Nghệ An đã có chủ trương xây dựng và phát triển mô hình cánh đồng lớn trong sản xuất nông nghiệp. Nghệ An đã đề ra mục tiêu đến năm 2015, có 4.000 ha triển khai mô hình cánh đồng lớn. Để thực hiện được mục tiêu trên, căn cứ vào đặc điểm tự nhiên và tình trạng sản xuất còn manh mún, ruộng không liền bờ, liền thửa, nên Nghệ An đang tập trung giải quyết đồng bộ công tác dồn điền đổi thửa, cơ chế hỗ trợ vốn, giống cho nông dân, cơ chế liên kết của các doanh nghiệp trong việc bao tiêu sản phẩm sau thu hoạch cho nông dân.
Tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang cũng đã có đề án thí điểm thực hiện mô hình cánh đồng lớn. Vụ Đông - Xuân 2011 - 2012, huyện đã triển khai thí điểm mô hình này với diện tích gần 210 ha tại 5 xã. Nhờ thực hiện mô hình này, năng suất lúa bình quân đã tăng từ 2,25 tấn/ha lên 8,42 tấn/ha; lợi nhuận sau khi trừ chi phí sản xuất đạt trên 30 triệu đồng/ha, cao hơn 1,7 lần so với khi chưa tham gia mô hình. Tại tỉnh Bình Định đến vụ sản xuất Đông - Xuân 2014 - 2015, ngành nông nghiệp tỉnh đã phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh và các hợp tác xã nông nghiệp mở rộng xây dựng 226 cánh đồng lớn với tổng diện tích trên 10.050 ha và thu hút gần 57.000 lượt hộ nông dân tham gia và lợi nhuận đạt trung bình trên 23,65 triệu đồng/ha, tăng trên 3,75 triệu đồng so với sản xuất ngoài mô hình.