CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC HÀNH VI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ QUẢNG CÁO SẢN PHẨM, HÀNG HÓA, DỊCH VỤ CẤM QUẢNG CÁO 1. Khái niệm hoạt động quảng cáo và sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo 1. Khái niệm hoạt động quảng cáo Theo pháp lệnh quảng cáo năm 2001 thì: “Quảng cáo là giới thiệu đến người tiêu dùng về hoạt động kinh doanh, hàng hoá, dịch vụ, bao gồm dịch vụ có mục đích sinh lời và dịch vụ không có mục đích sinh lời”. Còn theo quy định của Luật Quảng cáo năm 2012 thì: “Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân”.
Như vậy, tuy có khác nhau về mức độ cụ thể trong diễn đạt, nhưng định nghĩa quảng cáo của cả hai văn bản đều đề cập bản chất của quảng cáo là giới thiệu sản phẩm…(đến công chúng, người tiêu dùng). Tuy nhiên định nghĩa của Luật Quảng cáo năm 2012 chỉ rõ, đó là sử dụng phương tiện nhằm giới thiệu sản phẩm có thể gây nhầm lẫn giữa mục đích và bản thân hành động quảng cáo. Theo tác giả, định nghĩa của Pháp lệnh quảng cáo năm 2001 chỉ đúng bản chất của quảng cáo hơn, đó là giới thiệu sản phẩm chứ không phải là sử dụng phương tiện để giới thiệu sản phẩm, vì theo từ điển “ Từ và Ngữ tiếng Việt” của GS Nguyễn Lân thì “cáo là báo cho biết”, quảng cáo là “làm cho đông đảo quần chúng biết đến món hàng của mình…”2. Quảng cáo dĩ nhiên phải bằng phương tiện nào đó, cách thức nào đó mà pháp luật cho phép, sử dụng phương tiện chỉ là nhằm giới thiệu sản phẩm chứ chưa phải là hành vi quảng cáo.
Do đó trong định nghĩa quảng cáo không nhất thiết phải ghi sử dụng phương tiện, nếu muốn chỉ rõ ý này thì có thể đổi lại như sau: “Quảng cáo là giới thiệu sản phẩm,…bằng các phương tiện được pháp luật cho phép…” Các phương tiện quảng cáo theo quy định tại Điều 17 Luật Quảng cáo năm 2012 là: 1. 2 GS Nguyễn Lân, Từ điển Từ và Ngữ tiếng Việt, Nxb. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2006, tr. Trang thông tin điện tử, thiết bị điện tử, thiết bị đầu cuối và các thiết bị viễn thông khác.
Các sản phẩm in, bản ghi âm, ghi hình và các thiết bị công nghệ khác. Bảng quảng cáo, băng-rôn, biển hiệu, hộp đèn, màn hình chuyên quảng cáo. Phương tiện giao thông. Hội chợ, hội thảo, hội nghị, tổ chức sự kiện, triển lãm, chương trình văn hoá, thể thao.
Người chuyển tải sản phẩm quảng cáo; vật thể quảng cáo. Các phương tiện quảng cáo khác theo quy định của pháp luật. Quảng cáo là một hình thức truyền thông được thực hiện để giới thiệu thông tin về các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ với nỗ lực nhằm tác động tới hành vi, thói quen mua hàng của người tiêu dùng, của khách hàng, vì vậy, nội dung của quảng cáo thường tạo nên sự hiểu biết có tính khác biệt về sản phẩm để tiếp cận, để thuyết phục hoặc tác động đến các đối tượng với nhiều hình thức khác nhau như: Quảng cáo trên truyền hình là phương tiện tác động đến người tiêu dùng đa dạng và toàn diện nhất, bằng âm thanh, hình ảnh sống động. Chi phí hình thức này thường là đắt nhất.