Xây dựng một số phương tiện trực quan chủ yếu phục vụ dạy học địa lí việt nam ở trường thpt

Xây dựng phương tiện trực quan dạy học Địa lí Việt Nam hiệu quả tại trường THPT. Gợi ý các loại hình, cách thức triển khai, nâng cao chất lượng giảng dạy.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Luyện
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa lí
• Đề tài: Xây dựng một số phương tiện trực quan chủ yếu phục vụ dạy, học địa lí Việt Nam ở trường THPT
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài khoa học và công nghệ cấp trường
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu của đề tài
• 3. Giới hạn đề tài
• 4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 5. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
• 5.1. Quan điểm nghiên cứu
• 5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG MỘT SỐ PTTQ CHỦ YẾU PHỤC VỤ DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
• 1.1.1. Khái niệm phương tiện dạy học
• 1.1.2. Vị trí và chức năng của phương tiện dạy học
• 1.1.3. Phân loại phương tiện dạy học
• 1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN
• 1.2.1. Khái niệm phương tiện trực quan
• 1.2.2. Phân loại phương tiện trực quan
• 1.2.3. Cơ sở khoa học của việc sử dụng PTTQ trong dạy học
• 1.3. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT
• 1.3.1. Chương trình Địa lí 12 ban Cơ bản
• 1.3.2. Sách giáo khoa Địa lí 12 ban Cơ bản
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ VÀ NHẬN THỨC CỦA HS LỚP 12
• 1.5. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG PTTQ TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT HIỆN NAY
• 1.5.1. Về tình hình sử dụng PTTQ
• 1.5.2. Về thực trạng PTTQ
• 1.5.3. Về những yêu cầu đối với PTTQ
• 2. Chương 2: XÂY DỰNG MỘT SỐ PTTQ CHỦ YẾU PHỤC VỤ DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở THPT
• 2.1. ĐỊNH HƯỚNG CHO VIỆC XÂY DỰNG CÁC PTDH. NHỮNG YÊU CẦU ĐỐI VỚI PTDH
• 2.2. QUY TRÌNH XÂY DỰNG CÁC PTTQ
• 2.3. MỘT SỐ PTTQ CHỦ YẾU PHỤC VỤ DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT
• 2.3.1. Bộ hình ảnh phục vụ dạy học Địa lí 12
• 2.3.2. Bộ bản đồ phục vụ dạy học Địa lí 12
• 2.3.3. Bộ video phục vụ dạy học Địa lí 12
• 3. Chương 3: HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN CHỦ YẾU TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT
• 3.1. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG HÌNH ẢNH GIÁO KHOA
• 3.2. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG BẢN ĐỒ GIÁO KHOA
• 3.3. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG VIDEO GIÁO KHOA
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Vai trò của phương tiện trực quan trong dạy học Địa lí Việt Nam

Trong quá trình dạy học, phương tiện trực quan đóng một vai trò không thể thiếu, đặc biệt với môn Địa lí. Địa lí học là khoa học về không gian, nghiên cứu các đối tượng, hiện tượng có sự phân bố và biến đổi theo lãnh thổ. Do đó, việc sử dụng các phương tiện trực quan là con đường hiệu quả nhất để tái hiện thế giới khách quan vào trong nhận thức của học sinh. Theo nhà giáo dục K. Usinxkin, trẻ em suy nghĩ bằng hình ảnh, màu sắc và âm thanh. Quan điểm này khẳng định tầm quan trọng của việc trực quan hóa kiến thức, giúp học sinh lĩnh hội tri thức một cách dễ dàng và bền vững. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, phương pháp dạy học tích cực đòi hỏi học sinh phải là trung tâm của quá trình nhận thức. Các đồ dùng dạy học trực quan như bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh không còn chỉ là công cụ minh họa cho lời giảng của giáo viên. Chúng trở thành nguồn tri thức quan trọng để học sinh tự khai thác, phân tích và khám phá. Thông qua việc làm việc với các thiết bị dạy học địa lí, học sinh có thể phát triển năng lực tư duy tổng hợp, tư duy không gian và kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc xây dựng một số phương tiện trực quan chủ yếu phục vụ dạy học địa lí Việt Nam ở trường THPT không chỉ giúp cụ thể hóa các kiến thức trừu tượng mà còn khơi gợi niềm say mê, hứng thú học tập, góp phần nâng cao chất lượng dạy học địa lí một cách toàn diện. Đây là nền tảng để thực hiện mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn địa lí, hướng tới việc hình thành phẩm chất và năng lực cho người học.

1.1. Nền tảng lý luận về vai trò của đồ dùng dạy học trực quan

Cơ sở lý luận của việc sử dụng phương tiện trực quan bắt nguồn từ quy luật nhận thức biện chứng. Lênin đã chỉ ra con đường nhận thức chân lý là “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”. Theo đó, trực quan sinh động, hay nhận thức cảm tính, là xuất phát điểm của mọi quá trình nhận thức. Các đồ dùng dạy học trực quan chính là cầu nối giúp học sinh tiếp xúc với “thực tại khách quan” một cách gián tiếp nhưng sinh động. Về mặt tâm lý học, quá trình nhận thức diễn ra qua hai giai đoạn: cảm tính và lý tính. Giai đoạn nhận thức cảm tính tạo ra những biểu tượng ban đầu, là “chất liệu” cho tư duy trừu tượng. Nếu không có những biểu tượng này, quá trình hình thành khái niệm, quy luật sẽ trở nên mơ hồ và khó khăn. Lý thuyết truyền thông cũng khẳng định thị giác là kênh tiếp nhận thông tin hiệu quả nhất, chiếm tới 83% khả năng thụ đắc kiến thức. Do đó, việc tối ưu hóa kênh thị giác thông qua tranh ảnh địa lí Việt Nam hay video clip dạy học là một yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả truyền thụ kiến thức.

1.2. Cách phương tiện trực quan giúp phát triển năng lực học sinh

Sử dụng phương tiện trực quan không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn là công cụ hữu hiệu để phát triển năng lực học sinh. Khi làm việc với bản đồ, học sinh rèn luyện được năng lực tư duy không gian, khả năng xác định vị trí, phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố địa lí. Việc phân tích biểu đồ, sơ đồ, lược đồ giúp các em phát triển kỹ năng xử lý số liệu, nhận diện xu hướng và khái quát hóa vấn đề. Đặc biệt, việc tự mình khai thác Atlat Địa lí Việt Nam để tìm kiếm thông tin và trả lời câu hỏi sẽ hình thành năng lực tự học và giải quyết vấn đề. Mô hình dạy học địa lí hiện đại xem phương tiện trực quan là nguồn tri thức, đòi hỏi học sinh phải chủ động thao tác, tìm tòi, khám phá thay vì chỉ quan sát một cách thụ động. Quá trình này thúc đẩy sự tương tác, thảo luận nhóm, góp phần hình thành các năng lực giao tiếp và hợp tác. Đây là cách tiếp cận hoàn toàn phù hợp với mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của chương trình giáo dục mới.

II. Thách thức trong việc sử dụng phương tiện dạy học Địa lí THPT

Mặc dù vai trò của phương tiện trực quan đã được khẳng định, thực tiễn dạy học địa lí Việt Nam ở trường THPT vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một cuộc khảo sát tại 21 trường THPT trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh cho thấy, dù giáo viên nhận thức rõ sự cần thiết của thiết bị dạy học địa lí, nhưng tình hình trang bị và sử dụng vẫn còn nhiều hạn chế. Kết quả cho thấy, chỉ có 3/21 trường có trang bị “khá đầy đủ” các phương tiện, còn lại phần lớn ở mức “tương đối” hoặc “chưa đầy đủ”. Chất lượng của các phương tiện hiện có cũng là một vấn đề, với 11/21 ý kiến cho rằng chất lượng chỉ ở mức “tương đối tốt”. Tình trạng này dẫn đến việc dạy học chủ yếu vẫn dựa vào kênh chữ trong sách giáo khoa và lời giảng của giáo viên, hay còn gọi là “dạy chay”. Việc thiếu hụt các đồ dùng dạy học trực quan như bản đồ khổ lớn, tranh ảnh cập nhật, mô hình hay các video clip dạy học chuyên đề khiến bài giảng trở nên khô khan, trừu tượng. Học sinh gặp khó khăn trong việc hình dung các không gian lãnh thổ rộng lớn, các quá trình tự nhiên phức tạp hay các hoạt động kinh tế - xã hội đa dạng của đất nước. Điều này không chỉ làm giảm hứng thú học tập mà còn hạn chế khả năng phát triển năng lực học sinh, đặc biệt là các năng lực đặc thù của môn học.

2.1. Thực trạng thiếu hụt và chất lượng thiết bị dạy học địa lí

Khảo sát thực tế chỉ ra một nghịch lý: trong khi nguồn tư liệu trên Internet rất phong phú, các thiết bị dạy học địa lí chính thống trong nhà trường lại vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về chất lượng. Nhiều bản đồ treo tường đã cũ, thông tin lạc hậu, màu sắc phai mờ. Các bộ tranh ảnh địa lí Việt Nam thường không đầy đủ, chưa bao quát hết các nội dung trong chương trình. Các phương tiện hiện đại như máy chiếu, bảng tương tác dù đã được trang bị nhưng việc xây dựng học liệu số môn địa lí đi kèm còn rất hạn chế. Mức độ tự thiết kế phương tiện dạy học của giáo viên cũng chưa cao, chủ yếu do áp lực về thời gian và chuyên môn. Thực trạng này tạo ra một rào cản lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học, khiến cho việc triển khai các phương pháp dạy học tích cực gặp nhiều khó khăn và chưa đạt hiệu quả như mong đợi.

2.2. Hạn chế trong tư duy sử dụng phương tiện dạy học hiện nay

Một thách thức khác đến từ chính tư duy sử dụng phương tiện dạy học. Kết quả khảo sát cho thấy, mục đích sử dụng phương tiện trực quan của giáo viên vẫn chủ yếu là để “minh họa cho nội dung bài học” (19/21 ý kiến) và “gây hứng thú cho học sinh” (17/21 ý kiến). Trong khi đó, mục đích xem phương tiện là “nguồn tri thức để tổ chức hoạt động cho học sinh” chỉ chiếm 11/21 ý kiến. Quan niệm truyền thống này đã làm giảm đi vai trò của đồ dùng dạy học trực quan. Thay vì là công cụ để học sinh chủ động khám phá, chúng chỉ đóng vai trò phụ trợ, minh họa cho lời giảng. Điều này chưa khai thác hết tiềm năng của phương tiện trong việc phát triển năng lực học sinh. Để nâng cao chất lượng dạy học địa lí, cần có sự thay đổi trong nhận thức, xem phương tiện trực quan là đối tượng để học sinh thao tác, phân tích và tự hình thành kiến thức.

III. Phương pháp xây dựng bộ phương tiện trực quan dạy học Địa lí

Để giải quyết những thách thức hiện tại, việc chủ động xây dựng một số phương tiện trực quan chủ yếu phục vụ dạy học địa lí Việt Nam ở trường THPT là một giải pháp cấp thiết. Quá trình này cần được thực hiện một cách có hệ thống, dựa trên các yêu cầu khoa học và sư phạm cụ thể. Định hướng chính là ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học để thu thập, xử lý và hệ thống hóa nguồn tư liệu phong phú. Quy trình xây dựng bao gồm ba bước chính: lựa chọn phương tiện, tiến hành xây dựng và lưu trữ. Dựa trên nội dung chương trình Địa lí 12 và kết quả khảo sát nhu cầu của giáo viên, ba loại phương tiện trực quan được ưu tiên xây dựng là: bộ hình ảnh, bộ bản đồ và bộ video clip. Các phương tiện này được lựa chọn vì khả năng biểu đạt cao, phù hợp với đặc thù môn học và có thể dễ dàng tích hợp vào các mô hình dạy học địa lí hiện đại. Quá trình xây dựng không chỉ đơn thuần là sưu tầm mà còn bao gồm việc xử lý, gia công tư liệu để đảm bảo tính chính xác, thẩm mỹ và phù hợp với mục tiêu bài học. Một bộ học liệu số môn địa lí được xây dựng bài bản sẽ là tài sản quý giá, giúp giáo viên linh hoạt hơn trong việc thiết kế giáo án điện tử môn địa lí và tổ chức các hoạt động học tập đa dạng, hiệu quả.

3.1. Quy trình lựa chọn và sưu tầm tư liệu dạy học hiệu quả

Bước đầu tiên trong quy trình là lựa chọn và sưu tầm tư liệu. Nguồn tư liệu có thể đến từ nhiều kênh khác nhau. Internet, đặc biệt là các công cụ tìm kiếm, là nguồn cung cấp vô tận các tranh ảnh địa lí Việt Nam và video clip dạy học. Tuy nhiên, cần có sự chọn lọc kỹ lưỡng để đảm bảo tính chính xác và cập nhật. Các sách giáo khoa Địa lí các cấp, đặc biệt là Atlat Địa lí Việt Nam, là nguồn cung cấp bản đồ và biểu đồ, sơ đồ, lược đồ chuẩn xác. Giáo viên có thể scan và số hóa các tư liệu này. Ngoài ra, các đĩa CD, VCD tư liệu và hình ảnh chụp từ các chuyến đi thực tế cũng là nguồn tư liệu quý giá. Tiêu chí lựa chọn tư liệu phải bám sát nội dung chương trình, đảm bảo tính khoa học, rõ ràng, thẩm mỹ và phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 12.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin để xử lý và hệ thống hóa tư liệu

Sau khi sưu tầm, các tư liệu thô cần được xử lý để trở thành đồ dùng dạy học trực quan hoàn chỉnh. Đây là bước quan trọng thể hiện sự ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Các phần mềm chuyên dụng như Adobe Photoshop được sử dụng để xử lý hình ảnh và bản đồ, giúp tăng độ sắc nét, cắt bỏ chi tiết thừa, điều chỉnh màu sắc. Đối với video, các phần mềm như Herosoft cho phép cắt những đoạn phim tư liệu dài thành các video clip dạy học ngắn gọn (dưới 5 phút), phù hợp với thời lượng một tiết học và tập trung vào nội dung trọng tâm. Cuối cùng, tất cả tư liệu sau khi xử lý được sắp xếp một cách khoa học vào các thư mục theo cấu trúc chương trình sách giáo khoa (Địa lí tự nhiên, Địa lí dân cư, Địa lí kinh tế, Địa lí các vùng kinh tế). Việc hệ thống hóa này giúp giáo viên dễ dàng tra cứu và sử dụng khi soạn bài.

IV. Hướng dẫn khai thác phương tiện trực quan Địa lí hiệu quả

Việc xây dựng được một bộ học liệu số môn địa lí chất lượng mới chỉ là bước đầu. Để các phương tiện này thực sự phát huy tác dụng, cần có phương pháp khai thác hiệu quả, biến chúng thành công cụ tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh. Mục tiêu là chuyển từ việc “nhìn” sang “đọc”, “hiểu” và “phân tích”. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, đặt ra các câu hỏi, yêu cầu gợi mở để học sinh tự làm việc với các thiết bị dạy học địa lí. Ví dụ, với một bức ảnh, thay vì chỉ mô tả, giáo viên yêu cầu học sinh phân tích mối quan hệ giữa các đối tượng trong ảnh. Với một bản đồ, học sinh không chỉ tìm vị trí mà còn phải giải thích quy luật phân bố của đối tượng. Phương pháp dạy học tích cực đòi hỏi sự tương tác hai chiều, trong đó phương tiện trực quan là khâu trung gian kết nối giáo viên, học sinh và đối tượng học tập. Việc khai thác đúng cách các đồ dùng dạy học trực quan sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực một cách bền vững, đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục hiện nay.

4.1. Kỹ năng khai thác Atlat Địa lí Việt Nam và các loại bản đồ

Bản đồ được coi là “cuốn sách giáo khoa thứ hai” của môn Địa lí. Kỹ năng làm việc với bản đồ là một trong những năng lực cốt lõi cần hình thành cho học sinh. Quy trình khai thác Atlat Địa lí Việt Nam hay bản đồ treo tường thường gồm các bước: (1) Đọc tên bản đồ để xác định chủ đề. (2) Nghiên cứu bảng chú giải để hiểu hệ thống ký hiệu. (3) Xác định vị trí, quy mô và sự phân bố của các đối tượng địa lí. (4) Phân tích mối quan hệ không gian giữa các đối tượng. (5) Rút ra nhận xét, giải thích và kết luận. Ví dụ, khi sử dụng bản đồ Công nghiệp năng lượng, học sinh phải chỉ ra được sự phân bố của các nhà máy nhiệt điện gắn liền với vùng nguyên liệu (than ở miền Bắc, dầu khí ở miền Nam) và các nhà máy thủy điện gắn với tiềm năng sông ngòi ở vùng núi. Quá trình này giúp học sinh không chỉ có kiến thức mà còn hình thành tư duy tổng hợp theo lãnh thổ.

4.2. Phương pháp phân tích tranh ảnh và video clip dạy học Địa lí

Đối với tranh ảnh địa lí Việt Nam, quy trình khai thác kiến thức nên theo ba bước: (1) Xác định chủ đề của tấm ảnh. (2) Mô tả các đối tượng trên ảnh theo bố cục (tiền cảnh, trung tâm, hậu cảnh), ưu tiên các yếu tố tự nhiên trước, kinh tế - xã hội sau. (3) Phân tích và giải thích để rút ra kiến thức. Ví dụ, từ hình ảnh ruộng bậc thang, học sinh có thể phân tích được những khó khăn trong sản xuất nông nghiệp ở vùng núi, từ đó liên hệ đến sự cần thiết phải khai thác tổng hợp thế mạnh của vùng. Tương tự, một video clip dạy học về quá trình hình thành bão có thể được sử dụng để yêu cầu học sinh quan sát, ghi nhận các giai đoạn và giải thích nguyên nhân. Việc tích hợp các câu hỏi trước, trong và sau khi xem video sẽ biến việc xem thụ động thành một hoạt động học tập tích cực, hiệu quả.

V. Xu hướng phát triển phương tiện trực quan trong tương lai

Việc xây dựng một số phương tiện trực quan chủ yếu phục vụ dạy học địa lí Việt Nam ở trường THPT là một bước đi quan trọng, nhưng công nghệ giáo dục không ngừng phát triển. Tương lai của phương tiện dạy học Địa lí sẽ gắn liền với sự phát triển của công nghệ số và các mô hình dạy học địa lí hiện đại. Các phương tiện truyền thống như bản đồ giấy, tranh ảnh in vẫn có giá trị, nhưng sẽ được bổ sung và tích hợp với các công cụ kỹ thuật số mạnh mẽ hơn. Xu hướng này không chỉ giúp việc dạy và học trở nên sinh động, hấp dẫn mà còn mở ra những khả năng tương tác và cá nhân hóa quá trình học tập chưa từng có. Việc chuẩn bị cho giáo viên và học sinh những kỹ năng cần thiết để tiếp cận và sử dụng các công nghệ mới là một yêu cầu cấp thiết. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn địa lí, vốn nhấn mạnh vào việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và phát triển năng lực số cho học sinh, chuẩn bị cho các em bước vào kỷ nguyên của cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế.

5.1. Tích hợp công nghệ GIS và bản đồ tương tác vào giảng dạy

Một trong những xu hướng nổi bật là việc tích hợp Hệ thống Thông tin Địa lí (GIS) vào giảng dạy. Thay vì các bản đồ tĩnh, giáo viên và học sinh có thể làm việc với các bản đồ số tương tác. Công nghệ này cho phép chồng xếp nhiều lớp thông tin khác nhau (ví dụ: lớp địa hình, lớp sông ngòi, lớp phân bố dân cư) trên cùng một bản đồ nền. Học sinh có thể tự mình truy vấn dữ liệu, phân tích các mối quan hệ không gian và thậm chí tạo ra các bản đồ chuyên đề của riêng mình. Các công cụ như Google Earth, ArcGIS Online đang ngày càng trở nên thân thiện và dễ tiếp cận, mở ra một phương pháp học tập mang tính khám phá và kiến tạo, giúp nâng cao chất lượng dạy học địa lí một cách vượt bậc.

5.2. Hướng tới thực tế ảo VR và thực tế tăng cường AR

Công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) hứa hẹn sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong việc trực quan hóa kiến thức địa lí. Với VR, học sinh có thể “du lịch” đến hang Sơn Đoòng, “đứng” trên đỉnh Fansipan hay “lặn” xuống đáy biển để khám phá hệ sinh thái san hô mà không cần rời khỏi lớp học. AR có thể làm cho các mô hình trong sách giáo khoa trở nên sống động, ví dụ như quét camera điện thoại vào hình một ngọn núi lửa và thấy nó phun trào trên màn hình. Những trải nghiệm nhập vai và tương tác cao độ này không chỉ gây hứng thú tột bậc mà còn giúp học sinh có được những biểu tượng không gian chính xác và sâu sắc, đáp ứng tối đa yêu cầu của nguyên tắc trực quan trong dạy học.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Xây Dựng Hệ Thống Phương Tiện Trực Quan Hỗ Trợ Dạy Học Địa Lí Việt Nam Lớp 12 THPT

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Làm thế nào để xây dựng và chuẩn hóa hệ thống phương tiện trực quan (PTTQ) số hóa, đồng thời thiết lập quy trình sư phạm tối ưu nhằm đổi mới phương pháp dạy học Địa lí Việt Nam (lớp 12 THPT) theo định hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh?
• Phương pháp nghiên cứu: Đề tài phối hợp liên ngành giữa lý luận dạy học, tâm lý học nhận thức và lý thuyết truyền thông; triển khai khảo sát thực nghiệm tại 21 trường THPT trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh; kết hợp thu thập, xử lý kỹ thuật số (Adobe Photoshop, Herosoft) và phân loại học liệu theo cây thư mục bám sát chương trình chuẩn.
• Kết quả then chốt: Nghiên cứu đã số hóa và cấu trúc thành công kho học liệu trực quan chuyên sâu gồm 698 tệp hình ảnh (58 thư mục), 176 tệp bản đồ (26 thư mục) và 127 video giáo khoa (25 thư mục). Đồng thời, đề tài xác lập quy trình hướng dẫn học sinh khai thác tri thức 3 bước khoa học từ trực quan cảm tính đến tư duy logic địa lí.
• Ý nghĩa thực tiễn: Công trình cung cấp giải pháp chuyển đổi bản chất của PTTQ từ "công cụ minh họa thụ động" thành "nguồn tri thức chủ động", giúp giáo viên nâng cao chất lượng bài giảng và hỗ trợ học sinh phát triển năng lực tự học, tư duy không gian.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong giáo dục địa lí, đối tượng nghiên cứu mang tính không gian rộng lớn, phân hóa phức tạp và biến đổi liên tục theo thời gian – những đặc điểm mà học sinh không thể quan sát thực tế đầy đủ trong không gian lớp học. Do đó, phương tiện trực quan giữ vai trò quyết định đến hiệu quả lĩnh hội kiến thức. Lý thuyết truyền thông sư phạm đã chứng minh rằng thị giác là kênh tiếp nhận thông tin mạnh mẽ nhất, chiếm tới 83% tổng dung lượng tri thức thu nhận qua các giác quan (vượt trội so với thính giác chỉ chiếm 11%).

Tuy nhiên, thực tiễn dạy học môn Địa lí lớp 12 chương trình THPT còn tồn tại khoảng trống lớn:

1. Sự thiếu hụt kênh hình chuẩn mực: Kênh hình trong sách giáo khoa còn hạn chế về số lượng và chưa đồng bộ, trong khi lượng kiến thức Địa lí kinh tế – xã hội và Địa lí tự nhiên Việt Nam đòi hỏi mức độ trực quan hóa rất cao.
2. Học liệu trôi nổi, thiếu kiểm duyệt: Dù Internet phát triển nhanh chóng, các tư liệu ảnh, bản đồ và video trôi nổi thường thiếu tính khoa học, độ phân giải thấp, không sát với mục tiêu bài học hoặc chứa nội dung phân tán.
3. Thói quen sư phạm truyền thống: Nhiều giáo viên vẫn xem PTTQ đơn thuần là đạo cụ minh họa cho lời giảng một chiều, chưa khai thác PTTQ như một "nguồn tri thức độc lập" để học sinh chủ động khám phá và rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) để thu thập, chuẩn hóa, gia công sư phạm và hệ thống hóa kho PTTQ là đòi hỏi cấp bách. Nghiên cứu mang tính thời sự cao, góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt học liệu số chất lượng, thúc đẩy quá trình chuyển dịch từ giáo dục truyền thụ sang giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Đề tài được xây dựng trên khung lý thuyết vững chắc và quy trình xử lý thực nghiệm nghiêm ngặt:

• Cơ sở phương pháp luận:
  • Quan điểm triết học duy vật biện chứng: Dựa trên quy luật nhận thức "từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng", xem PTTQ là chất liệu cảm tính khởi đầu để hình thành khái niệm và quy luật địa lí.
  • Quan điểm tiếp cận hệ thống: Đặt PTTQ trong mối liên hệ hữu cơ với mục tiêu, nội dung giảng dạy, hoạt động của thầy và trò.
• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Điều tra khảo sát thực tế: Triển khai phiếu thăm dò ý kiến tại 21 trường THPT (bao gồm cả nội thành và ngoại thành TP. Hồ Chí Minh) nhằm đánh giá đúng thực trạng trang bị, tần suất sử dụng và nhu cầu bổ sung PTTQ của giáo viên.
  • Phỏng vấn chuyên sâu: Trao đổi trực tiếp với các giáo viên giảng dạy Địa lí 12 để ghi nhận những rào cản kỹ thuật và yêu cầu chuyên môn thực tế.
  • Thu thập tư liệu đa kênh: Khai thác ảnh chụp thực địa, bản đồ chuẩn từ Atlat Địa lí Việt Nam, đĩa DVD chuyên khảo (như bộ tư liệu Biển Việt Nam) và dữ liệu chọn lọc trên Internet.
• Kỹ thuật xử lý và kiểm định chất lượng:
  • Toàn bộ tư liệu hình ảnh, bản đồ được chỉnh sửa, xử lý độ tương phản, khử nhiễu và làm nổi bật tiêu điểm thông qua phần mềm Adobe Photoshop (sử dụng các công cụ như Burn Tool, Blur Tool).
  • Các tư liệu phim tài liệu được số hóa, biên tập và cắt trích đoạn có dung lượng ngắn (1–3 phút) thông qua công cụ Herosoft, đảm bảo đúng trọng tâm kiến thức và phù hợp với thời lượng tiết học.
  • Hệ thống học liệu được thẩm định bám sát các tiêu chuẩn khắt khe của Bộ GD&ĐT: tính khoa học sư phạm, tính kỹ thuật bền vững và tính mỹ thuật giáo dục.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Từ kết quả khảo sát thực tiễn và quá trình thực nghiệm số hóa, nghiên cứu ghi nhận các phát hiện cốt lõi:

1. Bất cập lớn giữa nhận thức và năng lực thực thi PTTQ tại nhà trường

Kết quả khảo sát 21 trường THPT tại TP.HCM cho thấy:

• 100% giáo viên nhận định PTTQ là rất cần thiết và thường xuyên sử dụng trong giảng dạy Địa lí 12.
• Tuy nhiên, thực trạng cơ sở học liệu chưa đáp ứng tốt: chỉ có 3/21 trường đánh giá kho PTTQ ở mức "khá đầy đủ", còn lại 18/21 trường thuộc mức "tương đối" hoặc "chưa đầy đủ".
• Đáng chú ý, 15/21 giáo viên hiếm khi tự thiết kế PTTQ do quỹ thời gian eo hẹp và thiếu công cụ xử lý chuyên môn. Ba nhóm phương tiện có nhu cầu bổ sung cấp thiết nhất lần lượt là: Hình ảnh, Bản đồ chuyên đề và Video tư liệu.

2. Xây dựng hoàn chỉnh Hệ thống cơ sở dữ liệu PTTQ số hóa

Đề tài đã hoàn thành việc xây dựng và phân loại khoa học kho dữ liệu số hóa tương thích tuyệt đối với cấu trúc SGK Địa lí 12 (Địa lí tự nhiên, Dân cư, Các ngành kinh tế, Các vùng kinh tế):

Loại phương tiện	Số lượng tệp (Files)	Số lượng thư mục (Folders)	Phạm vi nội dung bao phủ
Hình ảnh giáo khoa	698	58	Đầy đủ cảnh quan tự nhiên, văn hóa dân tộc, nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, 7 vùng kinh tế.
Bản đồ giáo khoa	176	26	Hệ thống hóa bản đồ tự nhiên, phân bố dân cư, bản đồ chuyên ngành và các vùng kinh tế trọng điểm.
Video clip giáo khoa	127	25	Trích đoạn tư liệu các quá trình tự nhiên, sinh thái, quy trình sản xuất công nghiệp, biển đảo.

3. Chuẩn hóa quy trình khai thác sư phạm 3 bước

Nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng PTTQ chỉ đạt hiệu quả tối đa khi giáo viên hướng dẫn học sinh đọc và giải mã theo quy trình nhận thức chuẩn:

• Đối với Hình ảnh: Hướng dẫn phân tích bố cục (Tiền cảnh $\rightarrow$ Chủ đề $\rightarrow$ Hậu cảnh) để bóc tách hiện tượng và giải thích nguyên nhân địa lí (ví dụ: phân tích đặc thù sản xuất ruộng bậc thang vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ).
• Đối với Bản đồ: Nâng cao qua 3 bậc nhận thức: Đọc ký hiệu/xác định vị trí $\rightarrow$ Phân tích đặc điểm phân bố $\rightarrow$ Giải thích mối tương quan không gian (ví dụ: liên hệ giữa vị trí các nhà máy nhiệt điện/thủy điện với nguồn nhiên liệu và tiềm năng sông ngòi).
• Đối với Video: Ứng dụng để tái hiện các quy trình động (tuần hoàn nước, biến đổi khí hậu) giúp học sinh hiểu sâu bản chất tự nhiên.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Về mặt lý luận:
  • Củng cố và phát triển cơ sở lý luận về PTTQ trong dạy học Địa lí, kết nối chặt chẽ giữa Lý thuyết truyền thông (năng lực dẫn thông của giác quan) và Tâm lý học lứa tuổi THPT (khả năng tư duy trừu tượng và ghi nhớ có chủ định của học sinh 15–18 tuổi).
  • Làm rõ luận điểm: PTTQ không chỉ là công cụ hỗ trợ trực quan mà chính là nguồn tri thức nguyên cấp để điều khiển hoạt động nhận thức.
• Về mặt phương pháp và kỹ thuật:
  • Thiết lập quy trình số hóa và chuẩn hóa tư liệu học tập bằng các phần mềm công nghệ thông dụng, chứng minh tính khả thi của việc tự chủ xây dựng học liệu điện tử tại trường phổ thông với chi phí tiết kiệm.
• Về mặt ứng dụng thực tiễn:
  • Chuyển giao gói tài nguyên số gồm hơn 1.000 tệp tư liệu được phân loại bài bản, giúp giáo viên tiết kiệm thời gian thiết kế bài giảng điện tử và nâng cao chất lượng tiết học Địa lí 12.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

1. Giáo viên Địa lí THPT: Sử dụng trực tiếp kho ảnh, bản đồ, video chuẩn hóa để soạn giáo án điện tử, xây dựng câu hỏi phát vấn và tổ chức các hoạt động dạy học tích cực trên lớp.
2. Học sinh lớp 12: Khai thác hệ thống tư liệu trực quan để tự học, tự ôn tập thi tốt nghiệp THPT, phát triển kỹ năng phân tích biểu đồ, bản đồ và atlat một cách khoa học.
3. Sinh viên và Giảng viên Sư phạm Địa lí: Tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận giảng dạy, thiết kế đồ dùng dạy học và ứng dụng CNTT trong giáo dục chuyên ngành.
4. Cán bộ quản lý giáo dục & Tổ chuyên môn: Căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực công nghệ cho giáo viên và đầu tư trang thiết bị dạy học số hóa đồng bộ.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Nghiên cứu chứng minh rằng việc kết hợp kho tư liệu số hóa chuẩn mực với quy trình khai thác 3 bước có thể biến PTTQ từ vai trò "minh họa thụ động" thành "nguồn tri thức chủ động", nâng cao năng lực tự học của học sinh.

2. Phương pháp xử lý tư liệu của đề tài có gì đặc biệt?

Đề tài áp dụng quy trình gia công chuyên nghiệp: sử dụng Adobe Photoshop để tăng cường độ tương phản, tập trung thị giác vào đối tượng địa lí chính, và dùng Herosoft để biên tập video dài thành các phân đoạn ngắn (1-3 phút) phục vụ chính xác mục tiêu từng bài học.

3. Kết quả của đề tài có thể khái quát hóa (generalize) cho môn học khác không?

Hoàn toàn có thể. Quy trình thu thập, xử lý kỹ thuật số và nguyên tắc khai thác tri thức 3 bước (Định hướng $\rightarrow$ Mô tả $\rightarrow$ Phân tích liên hệ) có thể áp dụng hiệu quả cho các môn khoa học xã hội và khoa học tự nhiên khác như Lịch sử, Sinh học, Vật lý.

4. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu là gì?

Nâng cấp kho dữ liệu thành nền tảng học liệu mở trực tuyến, tích hợp bản đồ số tương tác (GIS) và ứng dụng các mô hình trực quan 3D/VR để nâng cao trải nghiệm học tập.

5. Ứng dụng thực tiễn nổi bật nhất trong lớp học là gì?

Giáo viên có thể sử dụng trực tiếp các cây thư mục tư liệu tương ứng với 45 bài học trong SGK Địa lí 12 để thiết kế bài giảng tương tác mà không mất thời gian tìm kiếm nguồn học liệu ngoài luồng.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường (Mã số: CS.42) do TS. Nguyễn Văn Luyện làm chủ nhiệm đã giải quyết thành công bài toán cấp thiết về học liệu trực quan trong dạy học Địa lí 12 THPT. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận sư phạm vững chắc và công nghệ xử lý kỹ thuật số hiện đại, công trình đã tạo ra một hệ thống PTTQ đồ sộ, có chất lượng cao cùng quy trình giảng dạy khoa học.

Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục, việc tiếp tục mở rộng, cập nhật cơ sở dữ liệu này và nhân rộng mô hình tập huấn cho giáo viên phổ thông là bước đi thiết thực, góp phần hiện đại hóa phương pháp dạy học môn Địa lí trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VẢ THỰC TIỀN CỦA VIỆC 8 XÂY DỰNG MỘT SÓ PTTQ CHU YEU PHỤC VỤ DẠY. HQC DJA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT 1.1, NHỮNG VẤN DE VE PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC 8 1. Khái niệm phương tiện dạy học 8 1.2, Vị trí và chức năng của PT trong quả trình day học 10 1.

Phân loại phương tiện dạy học " 12. NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG TIỆN TRUC QUAN 12 1.2 Khái niệm phương tiện trực quan 12 1. Phân loại phương tiện trực quan 12 1. Cơ sở khoa học của việc sử dụng PTTQ trong day hoc 13 13.

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT _ 1š 1. Chương trình Địa lí 12 ban Cơ bản 15 1. Sách giáo khoa Địa lí 12 ban Cơ bản 1 14. ĐẶC ĐIÊM TÂM LÝ VÀ NHẬN THUC CỦA HS LỚP 12 19 L5.

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG PTTQ TRONG DẠY HỌC _ 20 DIA Li VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT HIỆN NAY. Về tỉnh hình sử dụng PTTQ 1. Vé thye trang PTTQ 1. Về những yêu cẩu đối với PTTQ Chương 2.

XÂY DỰNG MỘT SÓ PTTQ CHỦ YẾU PHỤC. VỤ DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở THPT 2. ĐỊNH HƯỚNG CHO VIỆC XÂY DỰNG CÁC PTDH. NHỮNG YÊU CAU BOI VOI PTDH 2.

QUY TRÌNH XÂY DỰNG CÁC PTTQ 2. MỘT SỐ PTTQ CHỦ YÊU PHỤC VỤ DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIET NAM Ở TRƯỜNG THPT 2. Bộ hình ảnh phục vụ day học Địa lí 12 2. Bộ bản đổ phục vụ dạy học Địa lí 12 23.

Bộ video phục vụ day học Địa lí 12 Chương 3. HƯỚNG DẪN SỬ DỰNG MỘT SỐ PHƯƠNG TIEN TRYC QUAN CHU YEU TRONG DAY HQC DIA LÍ VIET NAM 6 TRUONG THPT 3. HƯỚNG DẪN SU DUNG HINH ANH GIAO KHOA, 3. HUONG DAN SU DUNG BAN BO GIAO KHOA, 3.

HUGNG DAN SU DUNG VIDEO GIAO KHOA, PHAN KET LUAN TÀI LIỆU THAM KHAO PHY LUC CAC TU VIET TAT phương tiện dạy học phương tiện phương tiện trực quan phương pháp trực quan phương pháp dạy học công nghệ thông ta giáo viên học sinh PHẢN L TONG QUAN VE DE TAL 1. Tính cấp thiết của đềt Như chúng ta dễu biết, phương tiện trực quan có vai trỏ rất to lớn trong day học địa lí. C¿ phương tiện trực quan như bản dỗ. bảng số liệu.

không chỉ là phương tiện minh họa mả còn là nguồn trí thức túp HS khai thúc, tự phát hiện tỉ thức và qua đó giáp rèn luyện tư duy độc lập, sắng tạo Sử dụng phương tiện trực quan trong dạy học thưởng dem lại hiệu quả cao Nhà giáo dục thời kỹ Phục hưng, K. Usinxkin (1824-1873) đã nói: "Nói chung trẻ em suy nghĩ bằng hình dáng, mâu sắc, âm thanh và cảm giác. vỉ thể dạy học theo lỗi trực quan đối với trẻ em là cần thiết”, Thiết nghĩ, không chỉ dối với trẻ em mã bắt kỳ lứa tuổi nào, đạy học kèm theo các phương tiện trực quan sẽ giúp HS lĩnh hội trì thức được dễ dàng hom. Với xu hướng dạy học lấy HS lâm trung tâm thì phương tiện trực quan là phương tiện hữu ích để HS tự khai thác kiến thức.

Dũng phương tiện trực quan để đổi mới phương pháp dạy học là một phường án hiệu quả. nghiên cứu xây dựng các phương tiện trực quan phục vụ cho việc dạy học địalí nói chung, địa lí Việt Nam nói ng, trường phổ thông hiện nay là việc làm cắn thiết. Mục tiêu của đề tài - Nghiên cứu lý thuyết về việc sử dụng phương tiện trực quan trong quá trình day hoe Nghiên cứu xây dựng một số các phương tiện trực quan chủ yêu phủ hợp với nội dung chương trình địa lí Việt Nam ở trường THIPT - Nghiễn cứu hưởng dẫn cách sử dụng các phương tiện nảy trong quá trình đạy học địa lí Việt Nam ở trường THPT 3. Giới hạn đề tài Ung dụng công nghệ thông tin dựng một số phương tiện chủ yêu trong.

hệ thẳng các phương tiện trực quan sử dụng tong dạy học Dị lớp 12 THPT bao sằm: hình ảnh giáo khoa, bản đỗ giáo khoa và video giáo khoa 4 4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Trực quan trong đạy học là một quan diễm dạy học ra đời từ rất sớm và đạt diễn định cao trong lý luận dạy học của các nhà sư phạm như J. Quan diễm này đã khắc phục lối đạy học giáo điều bằng cách đạy học mới cở căn cử khoa học, gắn liễn vớ tiết học biện chứng và tâm lý học nhận thức Trong day học địa lí, tính trực quan trong day học cảng dược để cao v dối tượng địa lí co tính không gian vả biển đổi theo thời gian, IS khó quan sát trực tiếp. Nhân thức được tằm quan trọng của vi nên từ lầu nhỉ công trình nghiên cứu liên quan đến việc xây dựng và sử dụng các P'T TQ trong dạy học địa lí ở trường phổ thông đã được tiến hành.

Riêng đối với các PTTQ sử dụng trong dạy học địa lí Việt Nam cũng đã có một số công trình nghiền cứu về lý thuyết và thực hành như dễ tải ử dụng Graph trong dạy học địa lí lớp 12 THPT Luận án Tiến sĩ năm 2002 của Nguyễn Minh “Tâm vả gần đây nhất là đề tải "Sử dụng kênh hình chức các hoạt động nhận thức cho HS trong day học địa lí lớp 9 theo hướng tích cực”, Luận án Tiên sĩ năm: 2009 của Ngõ Thị Hải Yến. Ngoài những công trình có tính chất lý thuyết nêu trên, cũng dã có những. công trình nghiên cứu xây dựng các PTTQ phục vụ cho việc dạy học địa lí Việt Nam như - Đề tài "Đưa phương tiện nghe nhìn hiện đại vào nhà trường trong diễu kiện kinh tế Việt Nam” của Ngõ Thể Phong và Từ Văn Sơn, tài ngh cửu khoa học, năm 1993 thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật TP. Hỗ Chí Minh.

Kết quả của để tải niy đã xây dựng 2 băng video về Dịa lỉ tự nhiên Việt Nam có giá trị cả về nội dung, lẫn hình thức, ip Adlat Dia fi Viet Nam ng đã được nghiên cứu xây dựng và phát hành. rộng rải, trở thành một PTTQ võ cùng hữu ích trong day học Địa lí Việt Nam ở. trường THPT ~ Bộ bản đỗ treo tường về Địa lỉ tự nhiên và địa lí dân cư - xã hội Việt Nam củng đã được phát hành. - Bộ DVD gồm 3 đĩa về Biển Việt Nam do Trung tâm Hợp tác bảo chí truyền thông quốc tế thuộc Bộ Văn hóa ~ Thông tin phát hành cũng là một PTTQ hữu ích cho việc dạy học về biễn Việt Nam.

Ngoài ra, hiện nay trên các trang web về giáo đục cũng có thể truy cập và tải về nhiều hình ảnh, bản đồ, videoclip.phục vụ tốt cho việc dạy học môn địa lí Việt Năm Nguồn tư liệu về các PTTQ phục vụ cho dạy học dia li nói chung và địa lý Việt Nam nồi riêng có rắt nhiều nhưng hẳu như chưa được nghiên cửa, lựa chọn, xử lý và sắp xếp nhằm góp phẫn phục vụ cho việc sử đụng của GV và HS được thuận lợi. Đỏ chính là mục đích nghiên cứu của đề tài này. Quan điểm và phương pháp ng $1. Quan điểm nghiên cứu Để tài nghiên cửu dựa trên một số quan điểm cơ bản sau đây: + Quan điểm triễt học dày vật biện chứng ‘Theo quan điểm triết học duy vật biện chứng: vật chất có trước, ý thức có sau.

vật chất là nguồn gốc của ý thức; đẳng thời, giữa vật chất vàý thức có mỗi quan hệ hữu cơ mật thiết. Các Mác đã chỉ ra rằng: *Ý niệm chẳng qua chỉ là vật chất đã được chuyển vào bộ óc con người và được cải biển trong đó”. Ảnghen thì đã viết: “Bất kỹ một điều suy nghĩ hay hiểu biết nào cũng đều xuất phát từ kinh nghiệm cảm giác. côn trong tinh thin thi trước đồ không có gì cả về điều đó”.

Và Lénin cũng đã “Ngoài im giác, tuyệt nhiên chúng ta không th nhận biết được gì về bắt cử một dạng nào của vậ chất vận động” “Quan điểm triết học duy vật biện chứng giúp cho việc nghiên cứu xây dựng, và sử dụng các PTTQ trong qué trinh day học bảo đảm được tính khoa học và tính thực tiễn + Quan điểm tiếp cân hệ thống sân hệ thống là sự lựa chỗ đứng để quan sắt đối tượng nghiên cứu, là cách thức xử sự, xem xét đối tượng nghiên cứu trong hệ thống. Quan điểm tiếp cận hệ thống giúp cho việc nghiên cứu xây dựng và sử dụng. các PTTQ trong quá trình dạy học bảo đàm tính hệ thống. xác định dược vi trí của PTQ trong hệ thông các PTDH, hé thông các PPDHI và quá trình dạy học.

Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiễn cứu. chúng tôi đã sử dụng những phương pháp chủ sau đây + Phương pháp phản tích tổng hợp Phân tích tổng hợp chính là nhằm phát hiện. chọn lọc các khía cạnh khác nhau của tải liệu đễ phục vụ công tác nghiễn cứu. Phương pháp này được sử dụng để nghiên cửu các tài liệu trong và ngoài nước vẻ các vẫn đề liên quan in phương tiện day học và phương tiện trực quan: nội dung, quy trình sử dụng PTTQ trong day học nói chung và dạy học địa lý VI Nam nổi riêng + Phương pháp điều tra khảo sát Đây là một phương pháp phổ biển.

ứng dụng trong nghiên cứu nhắm thu thập những thông tin cụ thể, khách quan vả xử lý các thông tin đó phục vụ cho mục đích nghiên cứu. Phương pháp điều tra khảo sắt được tiễn hành bing bảng câu hỏi điều tra. Những câu hỏi này được chuyển rộng rãi đến những người có liên quan với đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nảy được sử dụng để điều tra về tinh hình trang bị PTTQ, tỉnh hình sử dụng và phương pháp sử dụng PTTQ trong dạy học địa lý Việt Nam ở trường THPT hiện nay nhằm lâm cơ sở thực tiễn cho nội dung nghiên cứu của để + Phương pháp phỏng vẫn Phỏng vẫn là đưa ra những câu hỏi có chủ dich cho người dồi thoại có chọn lọc để thủthập thông tin thong qua các câu trả lời của họ.

Phỏng vẫn là một phương pháp quan sắt gi n tiếp. nghĩa là thu thập thông tin thông qua sự quan sắt của người khác. Bing cách tiến hành phỏng vẫn các giáo viên trực tiếp giảng dạy. địa lý lớp 12 ở các trường THIPT để có được nhiều ý kiển xác đáng, sắt thực tế và có giá trị phục vụ cho để tải PHẢN2 KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU Chương L CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỀN CỦA VIỆC XÂY DỰNG MỘT SỐ PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN CHỦ YÊU PHỤC VỤ DẠY HỌC ĐỊA LÍ VIỆT NAM Ở TRƯỜNG THPT 1.

NHUNG VAN DE VE PHUONG TIEN DAY HOC La.