Đảng Lãnh Đạo Xây Dựng Hệ Thống Tổ Chức Đảng Tại Miền Bắc Việt Nam Thời Kỳ 1954-1975

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đảng lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức đảng tại miền bắc việt nam thời kỳ 1954 1975, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh

• Tác giả: Đặng Minh Phụng
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Trọng Phúc
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Xây Dựng Hệ Thống Tổ Chức Đảng Tại Miền Bắc Việt Nam Thời Kỳ 1954 - 1975
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.2. Khái quát kết quả những công trình nghiên cứu liên quan đến luận án và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
• 1.2.1. Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu
• 1.2.2. Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG TẠI MIỀN BẮC (1954 – 1960)
• 2.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng trong xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại miền Bắc (1954 – 1960)
• 2.1.1. Khái quát về hệ thống tổ chức của Đảng trước năm 1954
• 2.1.2. Bối cảnh lịch sử và nhiệm vụ cách mạng của giai đoạn mới tác động đến xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc
• 2.1.3. Chủ trương của Đảng về xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc sau năm 1954
• 2.2. Quá trình Đảng chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng (1954-1960)
• 2.2.1. Kiện toàn tổ chức các cấp của Đảng
• 2.2.2. Chỉnh đốn tổ chức Đảng trong cải cách ruộng đất
• 2.2.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên
• 2.2.4. Kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp uỷ
• 3. CHƯƠNG 3: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG TỔ CHỨC ĐẢNG TẠI MIỀN BẮC (1960-1975)
• 3.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng về công tác xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại miền Bắc (1960-1975)
• 3.1.1. Bối cảnh lịch sử và những yêu cầu đặt ra
• 3.1.2. Chủ trương của Đảng về xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng ở miền Bắc (1960-1975)
• 3.2. Quá trình Đảng chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng (1960-1975)
• 3.2.1. Kiện toàn hệ thống tổ chức Đảng các cấp
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên
• 3.2.3. Kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp uỷ
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 4.1. Một số kinh nghiệm
• 4.1.1. Xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng phải xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ chính trị
• 4.1.2. Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng phải gắn chặt với công tác xây dựng Đảng về tư tưởng
• 4.1.3. Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng phải chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên
• 4.1.4. Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng phải gắn với phong trào cách mạng của quần chúng, phòng ngừa những sai lầm “tả khuynh” hoặc thiếu kỷ cương kỷ luật
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xây Dựng Hệ Thống Tổ Chức Đảng 1954 1975

Từ 1954 đến 1975, Việt Nam chia làm hai miền. Đảng Lao động Việt Nam thực hiện hai chiến lược cách mạng: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam. Miền Bắc đóng vai trò quyết định. Đảng lãnh đạo khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa (1954-1960), kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965), chuyển hướng kinh tế, chống chiến tranh phá hoại, chi viện chiến trường (1965-1975). Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc là then chốt. Kết quả góp phần xây dựng Đảng và khẳng định vai trò lãnh đạo trong kháng chiến chống Mỹ. Nghiên cứu hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc (1954-1975) là một đề tài lớn, phục vụ công tác xây dựng Đảng hiện nay.

1.1. Tầm quan trọng của xây dựng tổ chức Đảng vững mạnh

Xây dựng đúng hệ thống tổ chức Đảng sẽ nhân lên sức mạnh của Đảng, là nhân tố bảo đảm thực hiện thắng lợi đường lối chính trị của Đảng và là cơ sở để giải quyết tốt vấn đề cán bộ, đảng viên và tư tưởng trong Đảng. Bởi vậy, xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng là nhiệm vụ hàng đầu của công tác tổ chức xây dựng Đảng. Từ khi thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống tổ chức đảng. Trong từng thời kỳ, gắn với những yêu cầu, nhiệm vụ chiến lược của cách mạng, công tác xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng luôn được Điều lệ Đảng khẳng định.

1.2. Vai trò của lãnh đạo Đảng trong giai đoạn 1954 1975

Từ năm 1954 đến năm 1975, Việt Nam bị chia thành hai miền. Đảng Lao động Việt Nam chủ trương tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam. Trong đó, cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển của toàn bộ cách mạng Việt Nam và đối với sự nghiệp thống nhất nước nhà. Đảng đã lãnh đạo tiến hành khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa (1954 - 1960), thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 - 1965).

II. Bối Cảnh Thách Thức Xây Dựng Đảng Tại Miền Bắc 1954 1960

Sau 1954, miền Bắc bước vào giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ trung tâm là khôi phục kinh tế, cải cách ruộng đất, và phát triển văn hóa xã hội. Thách thức lớn là sự chia cắt đất nước, chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, và những khó khăn nội tại của nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu. Đảng phải đối mặt với yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, củng cố hệ thống chính trị, và đảm bảo đời sống nhân dân. "Từ năm 1954 đến năm 1975, Việt Nam bị chia thành hai miền", đặt ra nhiều thách thức cho công tác xây dựng Đảng.

2.1. Khó khăn kinh tế xã hội sau chiến tranh Đông Dương

Miền Bắc sau chiến tranh Đông Dương đối mặt với nhiều khó khăn. Nền kinh tế kiệt quệ, sản xuất nông nghiệp lạc hậu. Cải cách ruộng đất diễn ra phức tạp, gây ra những sai lầm và bất ổn xã hội. Đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Tình hình đó đòi hỏi Đảng phải có những giải pháp kịp thời và hiệu quả để ổn định tình hình và phát triển kinh tế.

2.2. Âm mưu chống phá của các thế lực thù địch

Các thế lực thù địch trong và ngoài nước tìm mọi cách chống phá cách mạng miền Bắc. Chúng lợi dụng tôn giáo, dân tộc, và những khó khăn kinh tế để gây rối, chia rẽ quần chúng. Đảng phải tăng cường công tác tư tưởng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, và đập tan mọi âm mưu phá hoại.

III. Kiện Toàn Tổ Chức Nâng Cao Chất Lượng Đảng Viên 1954 1960

Giai đoạn 1954-1960, Đảng tập trung kiện toàn tổ chức các cấp, từ trung ương đến cơ sở. Chú trọng chỉnh đốn tổ chức Đảng trong cải cách ruộng đất, đảm bảo chính sách được thực hiện đúng đắn. Nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên thông qua công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, và bồi dưỡng nghiệp vụ. Kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp ủy, đảm bảo đủ năng lực lãnh đạo trong tình hình mới.

3.1. Chỉnh đốn tổ chức Đảng trong cải cách ruộng đất

Cải cách ruộng đất là một nhiệm vụ quan trọng, đồng thời cũng đầy khó khăn và phức tạp. Để đảm bảo thực hiện đúng đắn, Đảng đã chỉ đạo chỉnh đốn tổ chức, chấn chỉnh sai lầm. Việc này bao gồm việc rà soát lại đảng viên, xử lý nghiêm những trường hợp sai phạm, và tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng cho đảng viên.

3.2. Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho Đảng viên

Nâng cao trình độ lý luận chính trị, tư tưởng cho đảng viên là một yêu cầu cấp thiết. Đảng tổ chức các lớp học, hội nghị, và các hình thức bồi dưỡng khác nhau để đảng viên nắm vững đường lối, chính sách của Đảng, nâng cao bản lĩnh chính trị, và đấu tranh chống lại các tư tưởng sai trái.

IV. Chủ Trương Xây Dựng Hệ Thống Đảng Vững Mạnh 1960 1975

Từ 1960-1975, trong bối cảnh chiến tranh ác liệt, Đảng chủ trương xây dựng hệ thống tổ chức vững mạnh. Kiện toàn hệ thống tổ chức Đảng các cấp, đảm bảo tính thống nhất và hiệu lực. Nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chiến đấu và sản xuất. Kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp ủy, đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện và sâu sát.

4.1. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát trong Đảng

Trong điều kiện chiến tranh, công tác kiểm tra, giám sát càng trở nên quan trọng. Đảng tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật, và kỷ luật Đảng. Xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, góp phần làm trong sạch đội ngũ và củng cố niềm tin của quần chúng.

4.2. Xây dựng Đảng trong quân đội nông thôn công nghiệp

Để tăng cường sức mạnh chiến đấu và sản xuất, Đảng chú trọng xây dựng tổ chức Đảng trong các lĩnh vực then chốt. Xây dựng Đảng trong quân đội, đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với lực lượng vũ trang. Xây dựng Đảng trong nông thôn, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội. Xây dựng Đảng trong công nghiệp, đảm bảo hoàn thành kế hoạch sản xuất.

V. Kết Quả Bài Học Kinh Nghiệm Xây Dựng Đảng 1954 1975

Quá trình xây dựng hệ thống tổ chức Đảng (1954-1975) đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tổ chức Đảng được củng cố và phát triển. Đội ngũ đảng viên lớn mạnh về số lượng và chất lượng. Năng lực lãnh đạo của Đảng được nâng cao. Tuy nhiên, cũng còn những hạn chế cần khắc phục. Từ thực tiễn đó, rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu.

5.1. Bài học về gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân

Sức mạnh của Đảng nằm ở mối quan hệ mật thiết với quần chúng. Đảng phải luôn lắng nghe ý kiến của nhân dân, giải quyết những khó khăn, vướng mắc của nhân dân, và dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc.

5.2. Bài học về tự phê bình và phê bình

Tự phê bình và phê bình là vũ khí sắc bén để làm trong sạch đội ngũ và nâng cao năng lực lãnh đạo. Đảng phải thực hiện nghiêm túc nguyên tắc này, khắc phục tình trạng nể nang, né tránh, và xử lý nghiêm những trường hợp bao che sai phạm.

VI. Định Hướng Phát Triển Tổ Chức Đảng Trong Tương Lai

Trong bối cảnh mới, cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phải kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, làm trong sạch Đảng.

6.1. Đổi mới công tác tư tưởng lý luận của Đảng

Công tác tư tưởng phải đi trước một bước, định hướng dư luận xã hội, tạo sự đồng thuận trong Đảng và trong xã hội. Cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, và phát triển lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

6.2. Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong Đảng

Để ngăn chặn tham nhũng và lạm quyền, cần hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong Đảng. Tăng cường vai trò giám sát của quần chúng, và xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Đảng lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại miền Bắc Việt Nam thời kỳ 1954-1975" do nghiên cứu sinh Đặng Minh Phụng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc và TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền, bảo vệ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2020. Luận án thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (mã số: 62 22 03 15).

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ rõ hệ thống tổ chức của Đảng là tổng thể các cấp ủy, tổ chức, cơ quan đảng được thành lập và hoạt động theo quy định của Điều lệ Đảng, giữ vai trò bảo đảm sự lãnh đạo đối với hệ thống chính trị. Trong giai đoạn 1954-1975, đất nước tạm thời bị chia cắt thành hai miền, Đảng Lao động Việt Nam tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và thực hiện cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, trong đó cách mạng miền Bắc giữ vai trò quyết định nhất. Việc củng cố, kiện toàn hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc là nhân tố quyết định bảo đảm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa, thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất và chuyển hướng thời chiến để chi viện tiền tuyến. Dù là lĩnh vực trọng yếu, lịch sử xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc suốt 21 năm này vẫn còn những khoảng trống lịch sử do tính chất phức tạp, nhạy cảm và sự phân tán của nguồn tư liệu lưu trữ.

Mục đích nghiên cứu của luận án là tái hiện quá trình Đảng Lao động Việt Nam lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng tại miền Bắc thời kỳ 1954-1975; chỉ ra ưu điểm, hạn chế và đúc kết những kinh nghiệm chủ yếu, góp phần phục vụ công tác xây dựng Đảng trong giai đoạn hiện nay.

Luận án thực hiện 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Trình bày hoàn cảnh lịch sử và yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc từ năm 1954 đến năm 1975.
2. Làm rõ chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng trong xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc giai đoạn 1954-1975.
3. Chỉ ra những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế đó; đúc kết những kinh nghiệm chủ yếu của Đảng trong lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng ở miền Bắc giai đoạn 1954-1975.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Chủ trương và sự chỉ đạo thực hiện của Đảng trong quá trình xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng tại miền Bắc Việt Nam thời kỳ 1954-1975.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 7-1954 (Hiệp định Giơnevơ) đến tháng 4-1975 (giải phóng hoàn toàn miền Nam). Tiến trình được chia làm 2 giai đoạn: 1954 đến trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (tháng 9-1960) và từ Đại hội III (tháng 9-1960) đến tháng 4-1975, xuất phát từ nguyên tắc Điều lệ Đảng quy định chỉ Đại hội đại biểu toàn quốc mới có thẩm quyền điều chỉnh hệ thống tổ chức Đảng.
• Phạm vi không gian: Miền Bắc Việt Nam (tính từ vĩ tuyến 17, bờ bắc sông Bến Hải thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị trở ra phía Bắc).
• Phạm vi nội dung: Bộ máy tổ chức Đảng các cấp từ Trung ương đến cơ sở, các cơ quan tham mưu, giúp việc và đội ngũ cán bộ, đảng viên. Luận án không nghiên cứu hệ thống tổ chức Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam do tính đặc thù quân sự trong chiến tranh. Từ năm 1957, khi các liên khu chuyển đổi thành các quân khu, luận án không nghiên cứu về cấp liên khu.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả phân loại các công trình nghiên cứu đi trước thành hai nhóm chính:

Nhóm thứ nhất gồm các công trình nghiên cứu chung về công tác xây dựng Đảng trên ba mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức:

• Sách Mấy vấn đề về công tác xây dựng Đảng của Ban Tuyên huấn Trung ương (1976) phân tích 5 phương châm xây dựng Đảng tại Nghị quyết 23 của Ban Chấp hành Trung ương (tháng 10-1974) và yêu cầu đào tạo, bố trí, quy hoạch cán bộ.
• Tác phẩm Về xây dựng Đảng của Lê Duẩn (1978) đề cập đến đạo đức người cộng sản, củng cố chi bộ, kỷ luật đảng và công tác cán bộ trong phong trào quần chúng.
• Tác phẩm Về Đảng cầm quyền của Hồ Chí Minh (1986) tuyển chọn các bài viết, bài nói từ 1945 đến 1969 về vai trò và điều kiện bảo đảm sự lãnh đạo của đảng cầm quyền.
• Giáo trình Xây dựng Đảng của Viện Xây dựng Đảng thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (1999) hệ thống hóa lý luận về tổ chức bộ máy, đảng viên, cán bộ và tổ chức cơ sở đảng.
• Cuốn sách Xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt của Lê Đức Bình (2003) phân tích mối quan hệ thống nhất giữa số lượng và chất lượng đảng viên thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
• Kỷ yếu hội thảo Xây dựng Đảng cầm quyền - kinh nghiệm của Việt Nam, kinh nghiệm của Trung Quốc (2004) do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành.
• Sách chuyên khảo Lịch sử công tác xây dựng Đảng (1930-2011) của Nguyễn Trọng Phúc (2012) phác họa chặng đường xây dựng Đảng 1954-1975 gắn với việc thực hiện đồng thời hai chiến lược cách mạng.
• Cuốn Xây dựng chỉnh đốn Đảng một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Nguyễn Phú Trọng (2012), cùng các công trình của Mạch Quang Thắng (2007), Trần Đình Huỳnh và Ngô Kim Ngân (2004), Nguyễn Phú Trọng, Tô Huy Rứa và Trần Khắc Việt (2004), Triệu Quang Tiến (2004).

Nhóm thứ hai gồm các công trình nghiên cứu chuyên sâu về xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng:

• Nghiên cứu thời kỳ trước 1954 và sau 1975: Bài viết và chuyên khảo của Trần Trọng Thơ (2009, 2014) về cơ quan Trung ương và Xứ ủy thời kỳ 1930-1945; bài viết của Ngô Văn Minh (2011) về tổ chức Đảng ở Quảng Nam (1939-1945); bài viết của Nguyễn Thị Xuân (2012) về tổ chức cơ sở Đảng ở Liên khu III (1948-1950); các đề tài cấp Bộ do Nguyễn Hữu Cát (2006), Trần Trọng Thơ (2009), Nguyễn Bình (2011) chủ nhiệm; các ấn phẩm lý luận của Ngô Đức Tính (2003), Nguyễn Cúc, Lê Phương Thảo và Doãn Hùng (2004), Nguyễn Văn Giang và Phạm Tất Thắng (2012), Thôi Quế Điền (2008).
• Nghiên cứu trực tiếp thời kỳ 1954-1975: Tác phẩm của Lê Đức Thọ (1966) tổng kết 7 kinh nghiệm lớn về cuộc vận động xây dựng chi bộ, đảng bộ cơ sở "bốn tốt"; tác phẩm Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam (Tập II, 1976) của Lê Duẩn chỉ rõ yêu cầu kiện toàn chi bộ và đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật xuất thân từ công nông; công trình Lịch sử công tác tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2000) do Nguyễn Hữu Tri và Nguyễn Thị Phương Hồng chủ biên (2005); luận án tiến sĩ của Nguyễn Thế Tấn (2012) về xây dựng Đảng về tổ chức ở miền Bắc giai đoạn 1965-1975; bài viết của Hồ Khang (1998) về chuyển hướng thời chiến; luận án và bài viết của Đồng Xuân Quách (1996) về Đảng bộ Đặc khu Vĩnh Linh (1965-1968); luận án của Phan Hữu Tích (1995) về Đảng bộ Hà Nội (1965-1972).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án lựa chọn giải quyết: Trước luận án này, chưa có công trình khoa học lịch sử nào khảo cứu toàn diện, liền mạch toàn bộ tiến trình lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc trong trọn vẹn thời kỳ 1954-1975. Luận án đi sâu khai thác các nguồn sử liệu lưu trữ nhằm làm rõ những vấn đề lịch sử ít được công bố hoặc còn ý kiến đánh giá khác nhau: cuộc chỉnh đốn chi bộ trong cải cách ruộng đất (1954-1956) và công tác sửa sai; đợt phát triển "lớp đảng viên 6-1" năm 1960; "Cuộc vận động nâng cao chất lượng đảng viên và kết nạp đảng viên lớp Hồ Chí Minh" (1970-1973); quá trình điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy từ 5 cấp (Điều lệ Đại hội II năm 1951) xuống 4 cấp (Điều lệ Đại hội III năm 1960); việc thành lập các ban chuyên môn, các khu tự trị và đặc khu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận án dựa trên các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin về chính đảng kiểu mới của giai cấp vô sản, nguyên tắc tập trung dân chủ, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đảng cầm quyền, và các quan điểm, nghị quyết, Điều lệ của Đảng Lao động Việt Nam.

Luận án sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chuyên ngành chủ đạo:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện cụ thể, chân thực, tuần tự các sự kiện, chủ trương và quá trình chỉ đạo kiện toàn bộ máy, tổ chức cơ sở đảng, phát triển đảng viên và đào tạo cán bộ trong hai giai đoạn 1954-1960 (Chương 2) và 1960-1975 (Chương 3), từ đó đánh giá ưu điểm, hạn chế (Chương 4).
• Phương pháp logic: Thực hiện trong việc tổng quan tài liệu (Chương 1), phân tích bản chất, quy luật vận động của hệ thống tổ chức Đảng trong mối quan hệ với đường lối chính trị, tư tưởng và đúc kết 4 bài học kinh nghiệm (Chương 4).
• Các phương pháp bổ trợ: Phân tích, tổng hợp, đối chiếu, so sánh và thống kê mô tả tư liệu lịch sử.

Nguồn tư liệu sử dụng gồm:

• Các văn kiện, tác phẩm của V.I. Lênin, Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Trường Chinh, Lê Đức Thọ...
• Điều lệ Đảng Lao động Việt Nam khóa II (1951) và khóa III (1960); các nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Tổ chức Trung ương công bố trong bộ Văn kiện Đảng toàn tập (từ tập 15 năm 1954 đến tập 36 năm 1975) và Biên niên sự kiện Lịch sử Đảng.
• Hồ sơ, tài liệu lưu trữ tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phòng Tư liệu Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh).
• Các báo cáo tổng kết của cấp ủy trực thuộc Trung ương tại miền Bắc: Khu ủy Việt Bắc, Khu ủy Tây Bắc, Đặc Khu ủy Vĩnh Linh và các tỉnh ủy, thành ủy.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương 1 hệ thống hóa và đánh giá tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến đề tài. Tác giả chỉ ra rằng các công trình đã công bố cung cấp bức tranh phong phú về lý luận xây dựng Đảng cầm quyền, các số liệu thực tiễn về công tác cán bộ, đảng viên qua từng thời kỳ. Tuy nhiên, các công trình trước thường chỉ khảo sát một giai đoạn hẹp (như 1965-1975) hoặc lồng ghép tổ chức trong công tác xây dựng Đảng nói chung. Chương 1 khẳng định tính độc lập và xác định các nội dung trọng tâm cần giải quyết: làm rõ hoàn cảnh lịch sử chi phối mô hình tổ chức; sự chuyển đổi mô hình cấp ủy; quá trình thành lập các cơ quan tham mưu, giúp việc của Trung ương; các đợt vận động xây dựng chi bộ cơ sở và chỉnh đốn đảng viên; đúc kết kinh nghiệm có giá trị lịch sử và thực tiễn.

Chương 2: Quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng tại miền Bắc (1954 – 1960)

Chương 2 phân tích bối cảnh lịch sử sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954 và quá trình chỉ đạo kiện toàn tổ chức Đảng trong giai đoạn khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa.

Trước năm 1954, hệ thống tổ chức của Đảng đã trải qua nhiều mô hình:

• Điều lệ vắn tắt (tháng 2-1930) quy định 4 cấp: Chi bộ; Huyện bộ (thị bộ, khu bộ); Tỉnh bộ (thành bộ, đặc biệt bộ); Trung ương.
• Điều lệ Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 10-1930) quy định 6 cấp: Chi bộ; Tổng bộ; Huyện bộ (khu bộ); Tỉnh bộ (thành bộ); Xứ bộ; Trung ương.
• Điều lệ Đảng Lao động Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (tháng 2-1951) quy định hệ thống tổ chức gồm 5 cấp và bộ máy lãnh đạo tương ứng.

Cấp tổ chức theo Điều lệ Đảng (Đại hội II, tháng 2-1951)	Cơ quan lãnh đạo tương ứng
Cấp 1: Trung ương	Ban Chấp hành Trung ương
Cấp 2: Xứ, khu, liên khu	Xứ ủy, khu ủy, liên khu ủy
Cấp 3: Tỉnh, thành phố	Tỉnh ủy, thành ủy
Cấp 4: Huyện, quận, thị xã	Huyện ủy, quận ủy, thị ủy
Cấp 5: Xã, thị trấn	Chi ủy

Số lượng đảng viên tăng trưởng qua các mốc lịch sử: từ 310 đảng viên năm 1930, tăng lên 150.000 (cuối năm 1944), 5.000 (năm 1945), 20.000 (tháng 12-1946), 78.000 (cuối năm 1947), hơn 50 vạn được kết nạp trong hai năm 1948-1949, đạt 430.000 (đầu năm 1950) và 766.000 (tháng 12-1950). Sự gia tăng nhanh chóng buộc Ban Thường vụ Trung ương ra Chỉ thị tạm ngừng kết nạp ngày 14-9-1950 để chấn chỉnh chất lượng.

Sau tháng 7-1954, Đảng chuyển hướng tổ chức qua các Hội nghị Trung ương: Hội nghị Trung ương 6 khóa II (tháng 7-1954), Hội nghị Trung ương 7 mở rộng (tháng 3-1955), Hội nghị Trung ương 8 (tháng 8-1955), Hội nghị Trung ương 9 mở rộng (tháng 4-1956), Hội nghị Trung ương 10 (tháng 9-1956) và Hội nghị Trung ương 14 (tháng 11-1958).

Quá trình chỉ đạo xây dựng bộ máy cơ quan lãnh đạo và tham mưu Trung ương (1954-1960) ghi nhận các quyết sách tổ chức:

• Kiện toàn Ban Bí thư: Hội nghị Trung ương 14 (ngày 27-11-1958) quyết định ủy viên Bộ Chính trị giảm kiêm nhiệm công việc Ban Bí thư để tập trung nghiên cứu đường lối. Đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp thôi làm nhiệm vụ Bí thư. Ban Bí thư được cử lại gồm 5 đồng chí: Lê Duẩn (tạm thời ủy nhiệm công việc của Ban Bí thư), Nguyễn Duy Trinh, Phạm Hùng, Hoàng Anh, Tố Hữu.
• Chấn chỉnh Ban Tổ chức Trung ương: Nghị quyết số 05a-NQ/TW ngày 18-3-1957 quy định nhiệm vụ, bộ máy gồm 9 người do đồng chí Lê Đức Thọ làm Trưởng ban; các đồng chí Lê Văn Lương, Trương Quang Giao, Vũ Dương làm Phó Trưởng ban; các ủy viên gồm Vũ Thơ, Trần Văn Sớm, Vũ Oanh, Lê Tất Đắc, Song Hào. Cơ cấu gồm Vụ quản lý cán bộ, Vụ quản lý chi bộ và đảng viên, Phòng Tổ chức và Văn phòng Ban.
• Kiện toàn Ban Kiểm tra Trung ương: Nghị quyết số 04/NQ-TW ngày 6-3-1956 của Bộ Chính trị tách bộ máy kiểm tra của Đảng khỏi Thanh tra chính quyền; Thông tri số 32-TT/TW (tháng 3-1957); Chỉ thị số 16-CT/TW ngày 16-4-1957; Chỉ thị số 108-CT/TW ngày 15-10-1958 kiện toàn tổ chức từ Trung ương đến khu, tỉnh, thành.
• Hợp nhất Ban Tuyên huấn và Ban Văn giáo: Nghị quyết số 91-NQ/TW ngày 1-12-1959 thành lập Ban Tuyên giáo Trung ương do đồng chí Trường Chinh làm Trưởng ban; các đồng chí Tố Hữu, Hà Huy Giáp, Nguyễn Chương, Trần Tống, Trần Quang Huy làm Phó Trưởng ban; lập thêm 4 vụ chuyên ngành: tuyên truyền quốc tế, giáo dục, văn nghệ, y tế và thể dục thể thao.
• Thành lập các ban chuyên môn: Tiểu ban Dân tộc Trung ương (Nghị quyết 03-NQ/TW đầu năm 1955, Trưởng tiểu ban Bùi San); Tiểu ban Tôn giáo vận (Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 16-8-1955, Trần Xuân Bách phụ trách, đến tháng 4-1959 sáp nhập vào Ban Mặt trận); Ban Công tác nông thôn (Nghị quyết 05/NQ-TW ngày 8-3-1956); Tiểu ban Hoa vận (Chỉ thị 40-CT/TW ngày 18-7-1956).

Chương này cũng phân tích việc chỉnh đốn chi bộ trong cải cách ruộng đất (1954-1956), chỉ rõ những sai lầm nghiêm trọng về tổ chức, việc quy chụp sai thành phần, xử lý oan sai và quá trình sửa sai kiên quyết theo tinh thần Hội nghị Trung ương 10 (tháng 9-1956). Bên cạnh đó, công tác phát triển đảng viên được đẩy mạnh qua việc mở đợt kết nạp "lớp đảng viên 6-1" năm 1960.

Chương 3: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng trong xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại miền Bắc (1960-1975)

Chương 3 khảo cứu giai đoạn từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (tháng 9-1960) đến khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ (tháng 4-1975).

Điều lệ Đảng được Đại hội III thông qua đã chính thức điều chỉnh hệ thống tổ chức của Đảng từ 5 cấp xuống còn 4 cấp:

1. Cấp Trung ương: Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
2. Cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Khu tự trị: Tỉnh ủy, Thành ủy, Khu ủy tự trị. Cấp Xứ ủy, Liên khu ủy thời kỳ kháng chiến chống Pháp chính thức bị bãi bỏ.
3. Cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh: Huyện ủy, Quận ủy, Thị ủy.
4. Cấp cơ sở: Chi bộ cơ sở, Đảng bộ cơ sở (ở xã, xí nghiệp, cơ quan, trường học, hợp tác xã...).

Luận án làm rõ quá trình Đảng chỉ đạo xây dựng hệ thống tổ chức qua hai thời kỳ:

• Giai đoạn 1960-1965: Kiện toàn tổ chức phục vụ thực hiện Kế hoạch nhà nước 5 năm lần thứ nhất. Đảng phát động cuộc vận động xây dựng chi bộ, đảng bộ cơ sở "bốn tốt" (từ năm 1962), gắn xây dựng tổ chức cơ sở đảng với lãnh đạo sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và hợp tác hóa.
• Giai đoạn 1965-1975: Chuyển hướng tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động từ thời bình sang thời chiến khi đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân ra miền Bắc. Bộ máy các cấp ủy được tinh giản, phân tán để bám sát địa bàn, bảo đảm chỉ đạo sản xuất và chiến đấu.

Về công tác đảng viên và cán bộ:

• Đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng chi bộ, đảng bộ cơ sở "bốn tốt" theo các chỉ đạo của Ban Bí thư và tài liệu hướng dẫn của Lê Đức Thọ (1966).
• Thực hiện cuộc vận động "chỉnh huấn" năm 1969 theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; triển khai "Cuộc vận động nâng cao chất lượng đảng viên và kết nạp đảng viên lớp Hồ Chí Minh" (1970-1973), vừa bổ sung lực lượng ưu tú từ phong trào chiến đấu và lao động, vừa đưa những người không đủ tư cách ra khỏi Đảng.
• Xây dựng và đào tạo đội ngũ cán bộ cấp ủy: tập trung đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật, cán bộ quản lý kinh tế xuất thân từ công nhân, nông dân; thực hiện công tác điều động, luân chuyển hàng vạn cán bộ chi viện cho chiến trường miền Nam.

Chương 4: Nhận xét và một số kinh nghiệm

Chương 4 đánh giá tổng kết toàn bộ tiến trình lịch sử 1954-1975 và đúc kết các bài học kinh nghiệm:

Nhận xét về ưu điểm:

• Đảng đã giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và kháng chiến chống Mỹ.
• Kịp thời điều chỉnh cơ cấu hệ thống tổ chức phù hợp với từng giai đoạn lịch sử (từ 5 cấp xuống 4 cấp, từ thời bình chuyển sang thời chiến).
• Xây dựng được đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp thống nhất đất nước, làm tròn trách nhiệm hậu phương lớn chi viện tiền tuyến.

Nhận xét về hạn chế và nguyên nhân:

• Bộ máy tổ chức có những thời điểm cồng kềnh, phân định chức năng, nhiệm vụ giữa cơ quan đảng và cơ quan chính quyền chưa thật rành mạch.
• Phạm phải sai lầm nghiêm trọng trong chỉnh đốn tổ chức gắn với cải cách ruộng đất (1954-1956) do chủ quan, giáo điều, vi phạm nguyên tắc sinh hoạt Đảng.
• Công tác quản lý đảng viên ở một số nơi còn lỏng lẻo, xuất hiện tình trạng quan liêu, mệnh lệnh, suy giảm phẩm chất ở một bộ phận cán bộ cơ sở.

Bốn bài học kinh nghiệm chủ yếu:

1. Xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng phải xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ chính trị của từng thời kỳ cách mạng.
2. Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng phải gắn chặt với công tác xây dựng Đảng về tư tưởng.
3. Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng phải chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên.
4. Xây dựng hệ thống tổ chức Đảng phải gắn với phong trào cách mạng của quần chúng, phòng ngừa những sai lầm "tả khuynh" hoặc thiếu kỷ cương, kỷ luật.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận:

• Làm rõ hoàn cảnh lịch sử và những yêu cầu khách quan tác động đến công tác xây dựng hệ thống tổ chức Đảng ở miền Bắc giai đoạn 1954-1975.
• Hệ thống hóa các chủ trương và tái hiện một cách có cơ sở khoa học quá trình chỉ đạo của Đảng trong xây dựng, kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy, tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên.
• Phân tích khách quan ưu điểm, hạn chế và đúc kết 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc về tổ chức bộ máy, công tác cán bộ và phát triển đảng viên.

Đóng góp về mặt thực tiễn:

• Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện các công trình nghiên cứu về lịch sử xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và lịch sử xây dựng hệ thống tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, tuyên truyền, giảng dạy chuyên ngành Lịch sử Đảng và Xây dựng Đảng.
• Cung cấp luận cứ lịch sử phục vụ công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đổi mới phương thức lãnh đạo và kiện toàn tổ chức bộ máy trong giai đoạn hiện nay.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất:

• Cần tiếp tục quán triệt nguyên tắc tổ chức bộ máy phải tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả dựa trên nhiệm vụ chính trị thực tế.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát, giữ vững kỷ luật đảng, gắn xây dựng tổ chức với sàng lọc, nâng cao chất lượng đảng viên và dựa vào quần chúng nhân dân để xây dựng Đảng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế: Luận án không đi sâu khảo cứu hệ thống tổ chức Đảng trong lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam do tính chất tổ chức đặc thù của lực lượng vũ trang trong thời kỳ chiến tranh. Đồng thời, luận án không nghiên cứu về cấp liên khu ở miền Bắc từ sau năm 1957 do các liên khu được chuyển đổi thành các quân khu.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng nghiên cứu hệ thống tổ chức Đảng trong các lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975).
• Nghiên cứu so sánh sự lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng giữa hai miền Nam - Bắc trong điều kiện thực hiện hai chiến lược cách mạng khác nhau thời kỳ 1954-1975.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu hữu ích đối với:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Chính trị học.
• Cán bộ làm công tác tổ chức, cán bộ tham mưu tại Ban Tổ chức Trung ương và Ban Tổ chức cấp ủy các cấp trong việc nghiên cứu mô hình tổ chức bộ máy và quản lý đảng viên.
• Các nhà nghiên cứu lịch sử cách mạng Việt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975).

Các nội dung đáng tham khảo nhất bao gồm: các dữ liệu lịch sử về quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức từ 5 cấp xuống 4 cấp (Chương 2 và Chương 3); hệ thống các quyết định thành lập các ban, tiểu ban chuyên môn của Trung ương; các bài học kinh nghiệm về chỉnh đốn đảng viên và phòng ngừa sai lầm trong tổ chức (Chương 4).

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống tổ chức của Đảng Lao động Việt Nam có sự thay đổi về cấp bậc như thế nào giữa Điều lệ Đại hội II (1951) và Điều lệ Đại hội III (1960)? Theo Điều lệ Đảng thông qua tại Đại hội II (tháng 2-1951), hệ thống tổ chức của Đảng gồm 5 cấp: (1) Trung ương; (2) Xứ, khu, liên khu; (3) Tỉnh, thành phố; (4) Huyện, quận, thị xã; (5) Xã, thị trấn. Đến Đại hội III (tháng 9-1960), Điều lệ mới điều chỉnh còn 4 cấp: (1) Cấp Trung ương; (2) Cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Khu tự trị; (3) Cấp huyện, quận, thị xã; (4) Cấp cơ sở (chi bộ, đảng bộ cơ sở). Cấp trung gian Xứ ủy, Liên khu ủy chính thức được bãi bỏ.

2. Việc kiện toàn Ban Bí thư Trung ương Đảng tại Hội nghị Trung ương lần thứ 14 (tháng 11-1958) được thực hiện ra sao? Hội nghị Trung ương 14 (ngày 27-11-1958) quyết định ủy viên Bộ Chính trị giảm kiêm nhiệm Ban Bí thư để tập trung nghiên cứu đường lối. Đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp rút khỏi nhiệm vụ Bí thư. Ban Bí thư được cử lại gồm 5 đồng chí: Lê Duẩn (tạm thời ủy nhiệm công việc của Ban Bí thư), Nguyễn Duy Trinh, Phạm Hùng, Hoàng Anh và Tố Hữu.

3. Trong giai đoạn 1954-1960, những ban và tiểu ban chuyên môn nào của Đảng được thành lập hoặc kiện toàn ở Trung ương? Đảng đã kiện toàn, thành lập: Ban Tổ chức Trung ương (Nghị quyết 05a-NQ/TW ngày 18-3-1957, Trưởng ban Lê Đức Thọ); Ban Kiểm tra Trung ương (tách khỏi Ban Thanh tra Chính phủ từ năm 1956); Ban Tuyên giáo Trung ương (hợp nhất Ban Tuyên huấn và Ban Văn giáo theo Nghị quyết 91-NQ/TW ngày 1-12-1959, Trưởng ban Trường Chinh); Tiểu ban Dân tộc Trung ương (Nghị quyết 03-NQ/TW đầu năm 1955, Trưởng tiểu ban Bùi San); Tiểu ban Tôn giáo vận (Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 16-8-1955, Trưởng tiểu ban Trần Xuân Bách); Ban Công tác nông thôn (Nghị quyết 05/NQ-TW ngày 8-3-1956); Tiểu ban Hoa vận (Chỉ thị 40-CT/TW ngày 18-7-1956).

4. Nội dung trọng tâm của công tác xây dựng tổ chức cơ sở Đảng và phát triển đảng viên giai đoạn 1960-1975 là gì? Trọng tâm gồm: phát động cuộc vận động xây dựng chi bộ, đảng bộ cơ sở "bốn tốt" (từ 1962 và đẩy mạnh trong những năm 1965-1968); đợt chỉnh huấn năm 1969; và "Cuộc vận động nâng cao chất lượng đảng viên và kết nạp đảng viên lớp Hồ Chí Minh" (1970-1973) nhằm kết nạp quần chúng ưu tú, nâng cao năng lực lãnh đạo thời chiến và sàng lọc, đưa người không đủ tư cách ra khỏi Đảng.

5. Bốn bài học kinh nghiệm được luận án đúc kết từ thực tiễn 1954-1975 là gì? Bốn bài học gồm: (1) Xây dựng hệ thống tổ chức phải xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ chính trị; (2) Gắn chặt xây dựng tổ chức với xây dựng Đảng về tư tưởng; (3) Chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên; (4) Gắn với phong trào cách mạng quần chúng, phòng ngừa sai lầm "tả khuynh" hoặc vi phạm kỷ cương, kỷ luật.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Đặng Minh Phụng đã tái hiện toàn diện tiến trình lịch sử Đảng Lao động Việt Nam lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại miền Bắc thời kỳ 1954-1975. Thông qua nguồn tư liệu lưu trữ xác thực, công trình làm rõ sự vận động của cơ cấu tổ chức bộ máy từ Trung ương đến cơ sở, công tác cán bộ, đảng viên trong bối cảnh vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Luận án chỉ ra các ưu điểm, phân tích thẳng thắn các hạn chế lịch sử và đúc kết 4 bài học kinh nghiệm có giá trị lý luận, thực tiễn sâu sắc đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án Chương 2: Quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng tại miền Bắc (1954-1960). Chương 3: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng trong xây dựng hệ thống tổ chức Đảng tại miền Bắc (1960-1975). Chương 4: Nhận xét và một số kinh nghiệm. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1975 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1.

Tổng quan các công trình nghiên cứu Sứ mệnh lịch sử, địa vị lãnh đạo của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa cộng sản đã quy định sự cần thiết phải xây dựng một tổ chức đảng. Tổ chức đảng cộng sản là một bộ phận của xã hội, là đội tiên phong, lãnh tụ chính trị của giai cấp và dân tộc. Đảng vô sản theo chủ nghĩa Mác - Lênin là một đảng có tổ chức chặt chẽ, được xây dựng theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Quán triệt những nguyên tắc về xây dựng Đảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định công tác xây dựng, củng cố hệ thống tổ chức Đảng từ Trung ương đến địa phương là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng, quyết định sự tồn tại và sức lãnh đạo của Đảng.

Cũng vì tầm quan trọng đó, nghiên cứu về xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam là một trong những vấn đề thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học và giới nghiên cứu. Bằng các phương pháp tiếp cận khác nhau, các công trình nghiên cứu về xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng tập trung trong các sách chuyên khảo, các luận án, các bài báo và đề tài nghiên cứu khoa học. Mỗi công trình có hướng nghiên cứu cũng như cách tiếp cận riêng, trong luận án này NCS chọn cách tiếp cận theo nội dung, chia thành những công trình nghiên cứu chung về công tác xây dựng Đảng trên cả 3 mặt: chính trị, tư tưởng và tổ chức; những công trình nghiên cứu hệ thống tổ chức của Đảng nói chung và những công trình nghiên cứu liên quan đến sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam đối với việc xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng ở miền Bắc Việt Nam giai đoạn 1954-1975.1975 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1975 Một là, nhóm các công trình nghiên cứu chung về công tác xây dựng Đảng Ban Tuyên huấn Trung ương với cuốn sách Mấy vấn đề về công tác xây dựng Đảng do Nxb Sách giáo khoa Mác - Lênin xuất bản vào năm 1976 đã đề cập đến nhiệm vụ xây dựng Đảng trên cả ba phương diện chính trị, tư tưởng và tổ chức. Cuốn sách khẳng định sự cần thiết phải nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng về mặt tổ chức thực hiện và đặc biệt đã phân tích 5 phương châm xây dựng Đảng được đề cập đến trong Nghị quyết 23 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 10-1974).

Cuốn sách khẳng định phải không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, nêu cao tầm quan trọng của công tác tư tưởng và nhấn mạnh công tác cán bộ là một trong những vấn đề có tầm quan trọng quyết định đối với thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Cuốn sách đã đưa ra được những ưu điểm, khuyết điểm của đội ngũ cán bộ trong thời kỳ 1954-1975 cũng như đưa ra những “công tác cần kíp”: Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; Cải tiến việc bố trí, sử dụng cán bộ; Xây dựng, quy hoạch cán bộ.