Tổng quan luận án
Luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học (mã số: 62 31 02 04) của nghiên cứu sinh Đoàn Phú Hưng, được thực hiện tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh năm 2018 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phạm Hồng Chương và TS. Đặng Văn Thái, mang tiêu đề: Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tính cấp thiết của đề tài được luận giải từ vị trí trung tâm của công tác cán bộ trong học thuyết Mác - Lênin và di sản tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong mọi thể chế chính trị, việc duy trì vai trò cầm quyền đòi hỏi phải xây dựng hệ thống tổ chức và đội ngũ cán bộ cốt cán có năng lực, trung thành. Kế thừa luận điểm của V.I. Lênin về vai trò của những đại biểu chính trị có đủ năng lực tổ chức phong trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xác định xây dựng đội ngũ cán bộ là công việc gốc của Đảng. Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng và năng lực thực tiễn đáp ứng nhiệm vụ mới. Tuy nhiên, thực tế công tác cán bộ còn bộc lộ nhiều hạn chế: tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng trong một bộ phận cán bộ; khâu đánh giá cán bộ còn thiếu tiêu chí định lượng khoa học; quy hoạch cán bộ tại một số nơi còn khép kín, thiếu tính liên thông. Tại đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) — vùng kinh tế trọng điểm phía Nam — đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vẫn còn bất cập về số lượng, cơ cấu; trình độ chuyên môn, lý luận chính trị chưa đồng đều và tỷ lệ đạt chuẩn chức danh ở cấp xã, phường, thị trấn còn hụt khá xa so với yêu cầu đặt ra.
Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ, luận án làm rõ thực trạng và đề xuất phương hướng, hệ thống giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nhiệm vụ 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, đánh giá những kết quả đã đạt được và xác định các vấn đề mà luận án cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu.
- Nhiệm vụ 2: Hệ thống hóa và luận giải những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ.
- Nhiệm vụ 3: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ để nghiên cứu thực trạng đội ngũ cán bộ và công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay và những vấn đề đặt ra.
- Nhiệm vụ 4: Đề xuất phương hướng và hệ thống giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Phạm vi nội dung: Tập trung vào tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ với tư cách là phương thức chủ yếu trong xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng.
- Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng từ năm 2001 đến năm 2018. Mốc năm 2001 được xác định từ Đại hội IX của Đảng (thời điểm đưa ra định nghĩa về tư tưởng Hồ Chí Minh) và Chỉ thị 23-CT/TW (tháng 3-2003) của Ban Bí thư về đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Phạm vi không gian: Khảo sát cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) tại 7 tỉnh và 1 thành phố trực thuộc Trung ương thuộc ĐBSCL gồm: An Giang và Đồng Tháp (đại diện khu vực biên giới phía Bắc giáp Campuchia); Long An và Tiền Giang (tiếp giáp Thành phố Hồ Chí Minh); Bến Tre (khu vực duyên hải phía Đông); Bạc Liêu và Cà Mau (khu vực cực Nam); Thành phố Cần Thơ (trung tâm kinh tế - văn hóa của vùng).
- Phạm vi chức danh: Tập trung vào 3 chức danh cán bộ chủ chốt cấp cơ sở gồm: Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) và Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã.
Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án
Trong Chương 1, tác giả đã hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan theo hai nhóm chủ đề chính:
| Nhóm hướng nghiên cứu |
Các tác giả, công trình tiêu biểu trong văn bản |
Nội dung chính đã khai thác |
| 1. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ |
- Phan Hiền: Bác Hồ với sự nghiệp trồng người - Bùi Đình Phong: Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ; bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng - cái gốc của người cán bộ - Mạch Quang Thắng: Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ; Hồ Chí Minh về đạo đức cuộc sống - Kỷ yếu Hội thảo Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2008): Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - Phân viện TP.HCM: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ trong giai đoạn đổi mới - Nguyễn Quang Phát (chủ biên): Quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng - phát triển đội ngũ cán bộ quân đội - Đặng Xuân Kỳ (chủ nhiệm đề tài KX.10): Một số vấn đề lý luận về Đảng cầm quyền và xây dựng Đảng trong thời kỳ mới - Đức Vượng: Hồ Chí Minh đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài - Nguyễn Đài Trang: Hồ Chí Minh: Những hiểu biết mới; Hồ Chí Minh: Tâm và tài của người yêu nước - Tác giả quốc tế: Ê.Cô-bê-Lép (Đồng chí Hồ Chí Minh); William J. Duiker (Ho Chi Minh); Suprida Phanomjong (Hồ Chí Minh - Ông Ké Xiêm); Nxb Chính trị quốc gia (Hồ Chí Minh trong trái tim nhân loại thế giới, gồm bài viết của R.Trong, Têshôm Kêbêđe, Risát Uoácđơ). |
Làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí "cán bộ là cái gốc của mọi công việc"; tiêu chuẩn cán bộ cách mạng (vừa có đức vừa có tài); phương pháp "khéo dùng cán bộ", "dùng người đúng chỗ, đúng việc"; phòng chống cục bộ, địa phương, hẹp hòi; quá trình đào tạo, huấn luyện cán bộ qua các thời kỳ lịch sử. |
| 2. Nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng đội ngũ cán bộ và cán bộ cấp cơ sở |
- Lê Quốc Lý (chủ biên): Đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay - Lê Hữu Nghĩa (chủ biên): Một số vấn đề về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện người dân tộc ở Tây Nguyên - Tô Huy Rứa, Nguyễn Cúc, Trần Khắc Việt: Giải pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị các tỉnh miền núi nước ta hiện nay - Lê Phương Thảo, Nguyễn Cúc, Doãn Hùng: Xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở nước ta thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá (2003) - Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (chủ biên): Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước - Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương: Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Nguyễn Trọng Điều (chủ biên): Về chế độ công vụ Việt Nam - Đỗ Minh Cương: Quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý - Võ Nguyên Giáp (chủ biên): Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam - Nguyễn Đắc Hưng: Phát triển nhân tài đất nước - Nguyễn Văn Khánh (chủ biên): Xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam... (bài của Lâm Bá Nam dẫn bia tiến sĩ năm 1442 của Thân Nhân Trung) - Nguyễn Văn Khánh, Trương Bích Hạnh: Đào tạo và sử dụng nhân tài ở Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc - Trần Văn Thắng: Đảng lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong thời kỳ đổi mới - Trương Thị Thông, Lê Kim Việt: Bệnh quan liêu trong công tác cán bộ ở nước ta hiện nay: Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp - Ban Tổ chức Trung ương - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh: Tài liệu Bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ công tác tổ chức, cán bộ (2001) - Trần Đình Huỳnh: Nhân tài và vấn đề sử dụng nhân tài (Tạp chí Xây dựng Đảng) - Nguyễn Lân Dũng: Lựa chọn và bồi dưỡng nhân tài - nhìn từ góc độ sinh học (dẫn Nghị quyết 36/NQ-TW của Bộ Chính trị) - Nguyễn Văn Huyên: Phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong thời kỳ CNH, HĐH - Đinh Phương Duy, Nguyễn Thị Bích Ngọc: Năng lực hoạt động thực tiễn của người lãnh đạo cơ sở - Các luận án, đề tài địa phương: Nguyễn Thành Dũng (cán bộ huyện Tây Nguyên); Trương Thị Bạch Yến (tạo nguồn cán bộ xã dân tộc thiểu số Tây Nguyên, 2014); Nguyễn Thái Hòa (cán bộ Khmer cấp xã Nam Bộ); Phạm Công Khâm (cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã nông thôn ĐBSCL, 2000). |
Phân tích lý luận về công chức, công vụ; quy trình tiêu chuẩn hóa cán bộ; đánh giá thực trạng quy hoạch, đào tạo, tuyển dụng cán bộ ở các cấp, các vùng đặc thù (miền núi, Tây Nguyên, Nam Bộ); đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. |
Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định:
Mặc dù các công trình đi trước đã nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ dưới góc độ xây dựng Đảng hoặc khoa học quản lý tổ chức, nhưng chưa có công trình nào tiếp cận chuyên sâu và hệ thống dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học để nghiên cứu toàn diện việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại khu vực ĐBSCL. ĐBSCL chưa có công trình tổng kết đồng bộ thực trạng yếu kém và đề xuất hệ thống giải pháp xây dựng đội ngũ này sát hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đặc thù của vùng.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết và hệ thống khái niệm
Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các văn kiện, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam về cán bộ và công tác cán bộ. Tác giả làm rõ các khái niệm công cụ:
- Cán bộ: Xét về chiết tự, "cán" là gánh vác, đảm đương công việc; "bộ" là bộ phận trong một chỉnh thể. Theo Từ điển Tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học, 2006) và Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (Luật số 22/2008/QH12), cán bộ là công dân Việt Nam được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa: "Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng".
- Cán bộ chủ chốt: Là người giữ vị trí nòng cốt, đứng đầu trong các tổ chức thuộc hệ thống chính trị, nắm giữ trọng trách lãnh đạo, quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm trước cấp trên và tập thể về lĩnh vực phụ trách (theo tinh thần Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 của Chính phủ).
- Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở: Những người đứng đầu, giữ các chức danh trọng yếu trong hệ thống chính trị cấp xã (xã, phường, thị trấn), trực tiếp điều hành công việc ở địa phương và chịu trách nhiệm trước cấp ủy, chính quyền cấp trên cùng nhân dân địa phương. Luận án giới hạn trọng tâm vào 3 chức danh: Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND cấp xã.
- Xây dựng đội ngũ cán bộ: Quá trình hoạch định chủ trương, phương hướng cụ thể thông qua toàn bộ các khâu của công tác cán bộ (tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bố trí, sử dụng, luân chuyển và thực hiện chính sách đãi ngộ) nhằm tạo ra tập thể cán bộ đủ phẩm chất, năng lực.
- Ba chủ thể xây dựng đội ngũ cán bộ:
- Đảng: Là chủ thể gốc lãnh đạo tập trung và thống nhất (trực tiếp là ban thường vụ huyện ủy).
- Nhân dân: Cán bộ là công bộc của dân nên phải dựa vào dân, lắng nghe nhân dân tham gia đánh giá, giám sát và xây dựng cán bộ.
- Bản thân cán bộ: Tự ý thức rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng và nâng cao năng lực theo tiêu chuẩn quy định.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, so sánh; tiếp cận hệ thống, phương pháp logic - lịch sử nhằm tái hiện quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ; phương pháp điều tra xã hội học nhằm thu thập dữ liệu thực tế, phục vụ đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã tại ĐBSCL.
- Nguồn tư liệu: Văn kiện Đại hội Đảng, tác phẩm trong Hồ Chí Minh Toàn tập, các báo cáo tổng kết của Ban Tổ chức Trung ương, báo cáo của Tỉnh ủy, UBND 7 tỉnh và 1 thành phố thuộc vùng ĐBSCL; số liệu điều tra thực địa và hệ thống văn bản pháp quy liên quan.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
Chương này điểm lại toàn diện hai nhóm nghiên cứu lớn trong và ngoài nước về tư tưởng Hồ Chí Minh và công tác cán bộ cơ sở. Tác giả đánh giá những thành tựu lý luận đã đạt được về tiêu chuẩn cán bộ, công tác đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài; đồng thời chỉ ra khoảng trống về mặt học thuật: chưa có công trình nào đánh giá có hệ thống thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã vùng ĐBSCL từ góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học để đề xuất hệ thống giải pháp đặc thù cho vùng.
Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ
Chương 2 làm rõ cơ sở lý luận, hệ thống khái niệm, đặc điểm, vai trò của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở và các nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh:
-
Đặc điểm đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở ĐBSCL:
- Đa số trưởng thành từ phong trào thực tiễn ở địa phương, am hiểu tập quán, lối sống của cư dân sông nước, có uy tín trong cộng đồng.
- Chịu ảnh hưởng bởi tâm lý, tập quán truyền thống; một bộ phận có tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách.
- Lối sống giản dị, gần dân nhưng phong cách làm việc dễ xuề xòa, đại khái, nể nang, trọng tình hơn trọng lý.
- Trực tiếp chịu áp lực hai chiều từ việc thực thi chỉ đạo của cấp trên và giải quyết bức xúc thực tế hàng ngày của người dân.
- Điều kiện kinh tế gia đình còn khó khăn; mức thu nhập, phụ cấp thấp (theo văn bản, mức phụ cấp trung bình khoảng 2 triệu đồng/tháng); trình độ chuyên môn và lý luận chính trị còn hạn chế, hoạt động chủ yếu dựa vào nhiệt tình cách mạng.
-
Sáu vai trò của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở:
- Người trực tiếp thực thi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước ở cơ sở, quyết định việc hiện thực hóa sự lãnh đạo trong đời sống.
- Người quyết định trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở.
- Người chủ động đề xuất đổi mới và góp phần hoàn thiện thể chế ở cơ sở.
- Người đại diện hợp pháp cho lợi ích chính đáng của nhân dân, làm cầu nối củng cố niềm tin giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.
- Người chủ động, sáng tạo trong lãnh đạo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở.
- Người giải tỏa mâu thuẫn, xung đột, giữ vững ổn định chính trị và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.
-
Nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng cán bộ:
- Tính tất yếu: Cán bộ là mắt xích liên kết bộ máy, là "sợi dây chuyền" quyết định sự vận hành trơn tru của tổ chức. Cán bộ phải xử lý đúng 4 mối quan hệ: với đường lối chính sách, với bộ máy cơ quan, với công việc, và với nhân dân. Cấp xã là nền tảng hành chính, gần dân nhất; nếu cấp xã làm tốt thì mọi việc đều xong xuôi.
- Khâu lựa chọn cán bộ: Phải căn cứ vào tiêu chuẩn đức và tài, xem xét toàn diện lịch sử và hành động thực tế. Đòi hỏi cán bộ phải có trình độ lý luận cách mạng để khắc phục bệnh chủ quan, bệnh coi thường lý luận hoặc lý luận suông và bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa (làm việc theo thói quen, coi thường lý luận). Đồng thời, cán bộ phải có tính đảng sâu sắc, đặt lợi ích của Đảng và Tổ quốc lên trên hết, loại bỏ chủ nghĩa cá nhân.
Chương 3: Thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Chương này phân tích các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL tác động đến công tác cán bộ; khảo sát tình hình thực tế tại 7 tỉnh và 1 thành phố từ năm 2001 đến 2018:
- Đánh giá thực trạng các khâu công tác cán bộ: Phân tích việc triển khai công tác quy hoạch, tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, luân chuyển và đánh giá cán bộ chủ chốt cấp xã.
- Kết quả đạt được: Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã từng bước được kiện toàn, có tinh thần trách nhiệm, bám sát địa bàn nông thôn sông nước, lãnh đạo nhân dân thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
- Hạn chế và nguyên nhân: Tỷ lệ cán bộ chưa đạt chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ và lý luận chính trị còn chiếm tỷ lệ đáng kể; công tác đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu, còn biểu hiện nể nang, dĩ hòa vi quý; quy hoạch cán bộ tại một số cơ sở còn khép kín, thiếu tính kế thừa vững chắc; cơ chế chính sách đãi ngộ còn nhiều bất cập, chưa tạo được động lực vật chất thỏa đáng.
Chương 4: Phương hướng và giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long
Chương 4 xác định phương hướng và hệ thống giải pháp đến năm 2025 theo tư tưởng Hồ Chí Minh:
- Phương hướng: Bám sát yêu cầu thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn; chuẩn hóa chức danh cán bộ gắn với nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và năng lực quản trị thực tiễn.
- Hệ thống giải pháp:
- Nâng cao nhận thức của cấp ủy các cấp về vị trí của cán bộ cơ sở theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Đổi mới quy trình tuyển chọn, quy hoạch, tạo nguồn cán bộ cấp xã, chú trọng cán bộ trẻ, cán bộ nữ và cán bộ dân tộc thiểu số tại chỗ.
- Đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và chuyên môn phù hợp với đặc điểm ĐBSCL.
- Thực hiện nghiêm túc khâu đánh giá, bố trí, luân chuyển và sử dụng cán bộ đúng người, đúng việc, khắc phục tình trạng cục bộ, cánh hầu.
- Hoàn thiện chế độ, chính sách tiền lương, phụ cấp và điều kiện làm việc cho cán bộ chủ chốt cấp xã.
- Phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và nhân dân đối với cán bộ cơ sở.
- Đẩy mạnh việc tự tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng của từng cán bộ theo tấm gương Hồ Chí Minh.
Kết quả và những đóng góp mới
Đóng góp mới về mặt lý luận
- Luận án hệ thống hóa một cách toàn diện và sâu sắc quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học.
- Xác lập khung lý luận chuyên biệt về vị trí, vai trò, tiêu chuẩn và phương thức xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã vùng ĐBSCL.
Đóng góp mới về mặt thực tiễn
- Khảo cứu có hệ thống thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại 7 tỉnh và 1 thành phố thuộc ĐBSCL giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2018, chỉ rõ các hạn chế hụt chuẩn và nguyên nhân cụ thể.
- Đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp đồng bộ, có tính khả thi nhằm chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ĐBSCL đến năm 2025 theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế: Luận án giới hạn khảo sát tại 8 đơn vị hành chính cấp tỉnh đại diện cho các tiểu vùng thuộc ĐBSCL (chưa bao phủ toàn bộ 13 tỉnh, thành phố trong khu vực); đồng thời chỉ tập trung đi sâu vào 3 chức danh cán bộ chủ chốt cấp xã (Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND).
- Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục mở rộng phạm vi khảo sát toàn diện 13 tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL; nghiên cứu bổ sung đối với các chức danh người đứng đầu các đoàn thể chính trị - xã hội cấp cơ sở và đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở thôn, ấp.
Giá trị tham khảo
- Đối tượng thụ hưởng: Giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, Quản lý công; cán bộ lãnh đạo, ban thường vụ cấp ủy, cơ quan tổ chức cán bộ cấp tỉnh, huyện thuộc khu vực ĐBSCL.
- Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
- Tiểu mục 2.2 và 2.3 (Chương 2) về khung tiêu chuẩn và phương thức xây dựng cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Chương 3 về dữ liệu thực trạng, phân tích các điểm nghẽn trong công tác cán bộ xã vùng sông nước.
- Chương 4 về quy trình giải pháp chuẩn hóa cán bộ cơ sở đến năm 2025.
Câu hỏi thường gặp
-
Luận án tập trung nghiên cứu những chức danh cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nào?
Luận án tập trung vào 3 chức danh đứng đầu hệ thống chính trị cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) gồm: Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã và Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã.
-
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh được luận án phân tích, tại sao khâu lựa chọn cán bộ bắt buộc phải có tiêu chuẩn lý luận cách mạng?
Vì theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, không có lý luận cách mạng soi đường thì không thể có phong trào cách mạng. Kém lý luận sẽ dẫn đến bệnh chủ quan, làm việc theo cảm tính; còn nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm lâu năm mà coi thường lý luận thì sẽ rơi vào bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa, máy móc, làm việc mù quáng như "một mắt sáng, một mắt mờ".
-
Phạm vi khảo sát không gian của luận án gồm những tỉnh, thành phố nào và căn cứ lựa chọn là gì?
Khảo sát tại 7 tỉnh và 1 thành phố trực thuộc Trung ương thuộc ĐBSCL: An Giang, Đồng Tháp (đại diện biên giới phía Bắc); Long An, Tiền Giang (tiếp giáp TP.HCM); Bến Tre (duyên hải phía Đông); Bạc Liêu, Cà Mau (vùng cực Nam); Thành phố Cần Thơ (trung tâm vùng). Căn cứ lựa chọn dựa trên tính đại diện địa lý cho toàn vùng.
-
Luận án xác định các chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ gồm những ai?
Gồm 3 chủ thể: Đảng (chủ thể giữ vai trò quyết định, trực tiếp là cấp ủy cấp huyện); Nhân dân (chủ thể tham gia đánh giá, giám sát và xây dựng cán bộ); Bản thân cán bộ (chủ thể tự học tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất và năng lực).
-
Đặc điểm nổi bật của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở ĐBSCL được chỉ ra trong luận án là gì?
Cán bộ phần lớn trưởng thành từ phong trào địa phương, lối sống giản dị, gần dân, am hiểu phong tục; tuy nhiên còn có hạn chế về trình độ lý luận, tác phong dễ xuề xòa, nể nang, trọng tình hơn trọng lý, một bộ phận còn tâm lý trông chờ, ỷ lại và mức phụ cấp còn thấp (trung bình khoảng 2 triệu đồng/tháng).
Kết luận
Luận án của tác giả Đoàn Phú Hưng là công trình nghiên cứu chuyên khảo thuộc ngành Hồ Chí Minh học, đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về xây dựng cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với cấp cơ sở. Luận án đã làm rõ thực trạng đội ngũ và các khâu công tác cán bộ chủ chốt cấp xã tại 8 tỉnh, thành phố đại diện vùng ĐBSCL giai đoạn 2001 - 2018. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2025, cung cấp tài liệu tham khảo cho công tác đào tạo lý luận và thực tiễn tổ chức cán bộ ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.