Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong dạy học vật lí ở trường phổ thông. Chương 2: Soạn thảo các đề kiểm tra sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn chương “Dòng điện xoay chiều”. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. LUAN VAN CHAT LUONG download4 : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC Ở NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG 1.
Cơ sở lý luận về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh 1. Khái niệm về kiểm tra đánh giá Kiểm tra đánh giá được hiểu là sự theo dõi, tác động của người kiểm tra đối với người học nhằm thu được những thông tin cần thiết để đánh giá.M De Ketele: “Đánh giá, có nghĩa là xem xét mức độ phù hợp của một tập hợp các thông tin thu được với một tập hợp các tiêu chí thích hợp của mục tiêu đã xác định nhằm đưa ra quyết định theo một mục đích nào đó.” Quá trình đánh giá bao gồm các khâu: Đo: Theo J.P Guilford: Là gắn một số cho một đối tượng hoặc một biến cố theo một qui tắc được chấp nhận một cách lôgíc. Cụ thể, trong dạy học, giáo viên gắn các số (các điểm) cho các sản phẩm của HS. Để việc đo được chính xác thì đề ra phải đảm bảo: - Độ giá trị (hay độ hiệu lực): Đề ra phải căn cứ vào mục tiêu (cho phép đo được cái cần đo).
- Độ trung thực (hay độ tin cậy): Đó là khả năng luôn luôn cung cấp cùng một giá trị của cùng một đại lượng được đo với cùng dụng cụ đó. - Độ nhậy: Đó là khả năng của dụng cụ đo có thể phân biệt hai đại lượng chỉ khác nhau rất ít. Lƣợng giá: Là việc giải thích các thông tin thu được về kiến thức kĩ năng của HS, làm sáng tỏ trình độ tương đối của một HS so với thành tích chung của tập thể lớp hoặc trình độ của HS so với yêu cầu của chương trình học tập. - Lượng giá theo chuẩn: là so sánh tương đối với chuẩn trung bình chung của tập hợp.
- Lượng giá theo tiêu chí: là sự đối chiếu với những tiêu chí đã đề ra. Đánh giá: là việc đưa ra những kết luận nhận định, phán xét, về trình độ của HS, xét trong mối quan hệ với quyết định cần đưa ra. Các bài kiểm tra, bài trắc nghiệm được xem như là phương tiện để kiểm tra kiến thức, kĩ năng trong dạy học. Do đó, việc soạn thảo nội dung cụ thể của các bài kiểm tra có tầm quan trọng đặc biệt trong việc kiểm tra đánh giá kiến thức kĩ năng.
LUAN VAN CHAT LUONG download5 : add luanvanchat@agmail. Mục đích của kiểm tra đánh giá - Trong dạy học, kiểm tra đánh giá gồm 3 mục đích chính: + Kiểm tra kiến thức kĩ năng để đánh giá trình độ xuất phát của người học, có liên quan tới việc xác định nội dung phương pháp dạy học một môn học, một học phần sắp bắt đầu. + Kiểm tra đánh giá nhằm mục đích dạy học: Bản chất của việc kiểm tra đánh giá nhằm định hướng hoạt động chiếm lĩnh kiến thức cần dạy. + Kiểm tra nhằm mục đích đánh giá thành tích kết quả học tập hoặc nhằm nghiên cứu đánh giá mục tiêu phương pháp dạy học.
Căn cứ mục đích kiểm tra đánh giá trên mà mục đích đánh giá trong đề tài là: - Xác nhận kết quả theo mục tiêu đề ra. (Nhận biết, Hiểu, Vận dụng) - Xác định xem khi kết thúc một học phần của dạy học, mục tiêu của dạy học đã đạt đến mức độ nào so với mục tiêu mong muốn. - Tạo điều kiện cho giáo viên thu được thông tin về kết quả học tập của HS, qua đó giúp cho giáo viên cải tiến giảng dạy tốt hơn.Chức năng của kiểm tra đánh giá Chức năng của kiểm tra đánh giá được phân biệt dựa vào mục đích kiểm tra đánh giá. Đã có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả đưa ra các chức năng khác nhau về kiểm tra đánh giá như: GS.
Trần Bá Hoành đề cập đến ba chức năng của kiểm tra đánh giá trong dạy học: - Chức năng sư phạm: Kiểm tra đánh giá thể hiện ở tác dụng có ích cho bản thân HS được kiểm tra cũng như chất lượng dạy của GV trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy. - Chức năng xã hội: Công khai hóa kết quả học tập của mỗi HS trong tập thể lớp, trường, thông báo nội dung kết quả học tập cho HS, gia đình và xã hội. - Chức năng khoa học: Nhận định chính xác về một mặt nào đó trong thực tế dạy và học, về hiệu quả dạy học một sáng kiến, cải tiến nào đó trong dạy học. Tùy theo mục đích đánh giá mà một hoặc vài chức năng nào đó sẽ được đưa lên hàng đầu.TS Phạm Hữu Tòng trong thực tiễn dạy học ở trường phổ thông chúng ta chủ yếu quan tâm đến các chức năng sư phạm của kiểm tra đánh giá bao gồm 3 chức năng chính : LUAN VAN CHAT LUONG download6 : add luanvanchat@agmail.com - Chức năng chuẩn đoán.
- Chức năng chỉ đạo định hướng hoạt động. - Chức năng xác nhận thành tích học tập, hiệu quả dạy học. + Chức năng chuẩn đoán. Các bài kiểm tra trắc nghiệm có thể sử dụng như phương tiện thu lượm thông tin cần thiết cho việc xác định hoặc việc cải tiến nội dung, mục tiêu và phương pháp dạy học.
Dựa trên kết quả kiểm tra đánh giá kiến thức ta biết rõ trình độ xuất phát của người học để điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học cho phù hợp, cho phép đề xuất định hướng bổ sung những sai sót, phát huy những kết quả trong cải tiến hoạt động dạy học đối với những phần kiến thức đã giảng dạy. Dùng các bài kiểm tra khi bắt đầu dạy học một phần để thực hiện chức năng chuẩn đoán. + Chức năng định hướng hoạt động học. Các bài kiểm tra trắc nghiệm, kiểm tra trong quá trình dạy học có thể được sử dụng như phương tiện, phương pháp dạy học; đó là các câu hỏi kiểm tra từng phần, kiểm tra thường xuyên được sử dụng để chỉ đạo hoạt động học.
Các bài kiểm tra trắc nghiệm được soạn thảo công phu, nó là cách diến đạt mục tiêu dạy học cụ thể đối với các kiến thức kĩ năng nhất định, nó có tác dụng định hướng hoạt động hoạt động tích cực của học sinh, sinh viên. Việc xem xét thảo luận các câu hỏi trắc nghiệm nếu được tổ chức một cách khoa học, đúng lúc có thể xem như một phương pháp dạy học tích cực giúp cho người học chiếm lĩnh được kiến thức một cách tích cực, sâu sắc và vững chắc, đồng thời có thể giúp cho người dạy kịp thời bổ sung, điều chỉnh hoạt động dạy cho có hiệu quả. + Chức năng xác nhận thành tích học tập, trình độ kiến thức, kĩ năng của người học. Với chức năng này đòi hỏi nội dung các bài kiểm tra trắc nghiệm và các tiêu chí đánh giá, căn cứ theo các mục tiêu dạy học cụ thể đã xác định cụ thể cho từng kiến thức kĩ năng.
Các bài kiểm tra trắc nghiệm như vậy có thể được sử dụng để nghiên cứu đánh giá mục tiêu dạy học và hiệu quả phương pháp dạy học. LUAN VAN CHAT LUONG download7 : add luanvanchat@agmail. Các yêu cầu sư phạm đối với việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS Kiểm tra, đánh giá kiến thức kĩ năng của HS chỉ có tác dụng khi thực hiện tốt các yêu cầu sau: +. Đảm bảo tính khách quan trong quá trình đánh giá.
- Phản ánh trung thực kết quả học tập của HS so với yêu cầu qui định. - Nội dung kiểm tra phải phù hợp với các yêu cầu của chương trình qui định. - Tổ chức thi phải nghiêm túc. Để đảm bảo tính khách quan trong quá trình đánh giá thì phải khách quan trong các khâu: ra đề, tổ chức thi, cho điểm, và tuỳ theo đặc trưng môn học mà lựa chọn hình thức thi cho phù hợp.
Đảm bảo tính toàn diện. Để kiểm tra đánh giá được kết quả học tập của HS về khối lượng và chất lượng kiến thức mà HS chiếm lĩnh được, kĩ năng vận dụng môn học, kết quả phát triển năng lực tư duy sáng tạo, thái độ, tình cảm…Bên cạnh đó còn đánh giá cả về số lượng, cả nội dung và hình thức của câu hỏi dùng để kiểm tra đánh giá. Đảm bảo tính thường xuyên và hệ thống. - Sau mỗi tiết học, hay kết thúc một chương, một phần thì cần phải có hình thức kiểm tra đánh giá.
- Câu hỏi kiểm tra cần có tính hệ thống. + Đảm bảo tính phát triển. - Hệ thống câu hỏi theo mục tiêu đề ra (Nhận biết, Hiểu, Vận dụng). - Động viên kịp thời và khuyến khích những cố gắng của HS trong học tập.
Nguyên tắc chung cần quán triệt trong kiểm tra đánh giá - Xác định rõ mục đích kiểm tra đánh giá. - Xác định rõ nội dung cụ thể của các kiến thức kĩ năng cần kiểm tra đánh giá, các tiêu chí cụ thể của mục tiêu dạy học với từng kiến thức, kĩ năng đó để làm đối chiếu các thông tin cần thu. Việc xác định nội dung kiến thức cần chính xác, cụ thể. Việc xác định các mục tiêu, tiêu chí đánh giá cần dựa trên quan niệm rõ ràng và sâu sắc về các mục tiêu dạy học.
LUAN VAN CHAT LUONG download8 : add luanvanchat@agmail.com - Xác định rõ biện pháp thu lượm thông tin (hình thức kiểm tra), phù hợp với đặc điểm của nội dung kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra, phù hợp với mục đích cần kiểm tra. Có thể phối kết hợp các hình thức kiểm tra. - Xây dựng các câu hỏi, đề bài kiểm tra, các bài trắc nghiệm cho phép thu lượm các thông tin tương ứng với các tiêu chí đã đề xác định. - Tiến hành kiểm tra thu lượm thông tin, xem xét kết quả và đánh giá.
Mục tiêu dạy học 1. Tầm quan trọng của việc xác định mục tiêu dạy học - Có được phương hướng, tiêu chí để quyết định về nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học. - Có được ý tưởng rõ ràng về cái cần kiểm tra đánh giá khi kết thúc mỗi môn học, học phần hay trong quá trình giảng dạy từng kiến thức cụ thể. - Thông báo cho người học biết những cái mong đợi ở đầu ra của sự học là gì? Điều này giúp họ tự tổ chức công việc học tập của mình.
- Có được ý tưởng rõ ràng về các kiến thức, kĩ năng, thái độ cần có của GV.