Luận văn thạc sĩ: Xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước cho mục đích cổ phần hóa - Trường hợp ...

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước cho mục đích cổ phần hóa tình huống công ty trách nhiệm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Dương Thành Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Quế Giang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước cho cổ phần hóa: Nghiên cứu trường hợp thuốc lá Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh và vấn đề chính sách
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC VÀ CỔ PHẦN HÓA DNNN
• 2.1. Tổng quan về doanh nghiệp nhà nước
• 2.2. Khái niệm doanh nghiệp nhà nước
• 2.3. Khác nhau cơ bản giữa loại hình DNNN và DNTN
• 2.4. Sơ lược về cổ phần hóa DNNN
• 3. KHUNG PHÂN TÍCH ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC
• 3.1. Cơ sở giá trị doanh nghiệp
• 3.2. Tóm tắt các phương pháp định giá doanh nghiệp
• 3.3. Các phương pháp định giá doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế
• 3.4. Các phương pháp định giá DNNN theo văn bản hướng dẫn
• 3.5. Các yếu tố đặc thù của DNNN ảnh hưởng tới giá trị doanh nghiệp
• 4. PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ CÔNG TY TNHH THUỐC LÁ HẢI PHÒNG
• 4.1. Định giá theo phương pháp tài sản
• 4.2. Tình hình SXKD của HPTC
• 4.3. Lựa chọn phương pháp định giá phù hợp
• 4.4. Định giá theo mô hình FCFF
• 4.5. Một số giả định ban đầu của mô hình định giá
• 4.6. Ước lượng các thông số chính của mô hình và kết quả định giá
• 4.7. Tổng hợp kết quả
• 5. KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Gợi ý chính sách
• 6. NHỮNG HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước cho cổ phần hóa

Xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là một bước quan trọng trong quá trình cổ phần hóa. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị tài sản mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam, việc xác định giá trị DNNN cần phải được thực hiện một cách chính xác và minh bạch để tránh thất thoát tài sản nhà nước.

1.1. Khái niệm và vai trò của xác định giá trị doanh nghiệp

Xác định giá trị doanh nghiệp là quá trình đánh giá giá trị tài sản, lợi nhuận và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Điều này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về giá trị thực của doanh nghiệp trước khi tham gia vào quá trình cổ phần hóa.

1.2. Tình hình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam

Trong những năm qua, Việt Nam đã thực hiện nhiều đợt cổ phần hóa DNNN. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại trong khâu xác định giá trị, dẫn đến việc định giá thấp hơn giá trị thực tế của doanh nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước

Việc xác định giá trị DNNN gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đánh giá các tài sản vô hình và lợi thế cạnh tranh. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp mà còn tác động đến sự công bằng trong quá trình cổ phần hóa.

2.1. Những khó khăn trong việc định giá tài sản vô hình

Tài sản vô hình như thương hiệu, quyền sử dụng đất và các mối quan hệ kinh doanh thường không được ghi nhận đầy đủ trong sổ sách kế toán, dẫn đến việc định giá không chính xác.

2.2. Tác động của quy định pháp lý đến quá trình định giá

Các quy định hiện hành về định giá DNNN còn nhiều bất cập, khiến cho việc áp dụng các phương pháp định giá trở nên khó khăn và không đồng nhất.

III. Phương pháp định giá doanh nghiệp nhà nước hiệu quả

Để xác định giá trị DNNN một cách chính xác, cần áp dụng các phương pháp định giá phù hợp. Các phương pháp này cần phải được điều chỉnh để phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp.

3.1. Phương pháp chiết khấu dòng tiền DCF

Phương pháp DCF là một trong những phương pháp phổ biến nhất để định giá doanh nghiệp. Phương pháp này giúp ước lượng giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai mà doanh nghiệp có thể tạo ra.

3.2. Phương pháp tài sản

Phương pháp tài sản tập trung vào việc đánh giá giá trị của các tài sản hữu hình và vô hình của doanh nghiệp. Tuy nhiên, phương pháp này cần được áp dụng cẩn thận để không bỏ sót các tài sản quan trọng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Công ty TNHH Thuốc lá Hải Phòng

Công ty TNHH Thuốc lá Hải Phòng là một trong những DNNN điển hình trong quá trình cổ phần hóa. Nghiên cứu trường hợp này cho thấy những bất cập trong việc xác định giá trị doanh nghiệp và những giải pháp cần thiết để cải thiện.

4.1. Tình hình hoạt động và kết quả kinh doanh của HPTC

HPTC đã có những kết quả kinh doanh khả quan trong những năm qua. Tuy nhiên, việc định giá doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu sót trong việc ghi nhận tài sản vô hình.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện quy trình định giá

Cần có những điều chỉnh trong quy định pháp lý và áp dụng các phương pháp định giá hiện đại để đảm bảo giá trị doanh nghiệp được xác định một cách chính xác và công bằng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước

Việc xác định giá trị DNNN cho cổ phần hóa là một quá trình phức tạp nhưng cần thiết. Cần có những cải cách mạnh mẽ trong quy trình định giá để đảm bảo lợi ích của nhà nước và các nhà đầu tư.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải cách quy trình định giá

Cải cách quy trình định giá sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và công bằng trong quá trình cổ phần hóa, từ đó thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp định giá tiên tiến, đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực này để nâng cao chất lượng định giá doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) tại Việt Nam đã được triển khai gần một thập kỷ với hơn 508 doanh nghiệp được cổ phần hóa trong giai đoạn 2011-2015, tổng giá trị thực tế doanh nghiệp đạt khoảng 760.774 tỷ đồng. Tuy nhiên, khâu định giá DNNN vẫn tồn tại nhiều bất cập, đặc biệt với các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt và sở hữu nhiều tài sản vô hình (TSVH). Việc định giá sai lệch, thường thấp hơn giá trị thực, dẫn đến thất thoát tài sản nhà nước khi chuyển giao vốn cho khu vực tư nhân. Các DNNN như Công ty TNHH Thuốc lá Hải Phòng (HPTC) là ví dụ điển hình, khi phương pháp tài sản được áp dụng không phản ánh đúng giá trị thương hiệu, quyền sử dụng đất và các lợi thế kinh doanh đặc thù.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định phương pháp định giá phù hợp nhất cho các DNNN có lợi nhuận và nhiều TSVH trong bối cảnh cổ phần hóa, đồng thời đề xuất các giải pháp chính sách nhằm khắc phục những bất cập hiện hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tình huống cụ thể của HPTC, một doanh nghiệp sản xuất thuốc lá có vốn nhà nước 100%, hoạt động tại Hải Phòng, trong giai đoạn 2010-2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả cổ phần hóa, bảo vệ quyền lợi nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình định giá doanh nghiệp quốc tế, trong đó tập trung vào hai phương pháp chính: phương pháp tài sản thuần (Net Asset Value - NAV) và phương pháp chiết khấu dòng tiền (Discounted Cash Flow - DCF). Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Doanh nghiệp nhà nước (DNNN): Doanh nghiệp mà nhà nước sở hữu quyền kiểm soát thông qua sở hữu vốn, có đặc thù về cấu trúc sở hữu, mục tiêu kinh doanh, quản trị và cơ chế ưu đãi.
• Tài sản vô hình (TSVH): Tài sản không có hình thái vật chất nhưng mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai, bao gồm quyền sử dụng đất, giấy phép kinh doanh, thương hiệu, hạn ngạch, quan hệ đối tác đặc biệt.
• Giá trị nội tại (Intrinsic Value): Giá trị được xác định dựa trên các nguyên tắc tài chính cơ bản như dòng tiền, tăng trưởng dự kiến và rủi ro, khác biệt với giá trị thị trường.
• Cổ phần hóa (CPH): Quá trình chuyển đổi DNNN sang công ty cổ phần nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích tình huống cụ thể tại HPTC. Nguồn dữ liệu chính bao gồm báo cáo tài chính của HPTC giai đoạn 2011-2016, các báo cáo thị trường, văn bản pháp luật và tài liệu chuyên ngành. Phương pháp phân tích gồm:

• So sánh ưu nhược điểm các phương pháp định giá theo văn bản hướng dẫn và thông lệ quốc tế.
• Áp dụng mô hình chiết khấu dòng tiền tự do của doanh nghiệp (Free Cash Flow to Firm - FCFF) để ước tính giá trị nội tại HPTC.
• Phân tích độ nhạy các giả định đầu vào như tốc độ tăng trưởng, tỷ suất chiết khấu.
• So sánh kết quả với phương pháp tài sản theo Thông tư 127/2014/TT-BTC (TT127).

Cỡ mẫu nghiên cứu là một doanh nghiệp đại diện cho nhóm DNNN có lợi nhuận và nhiều TSVH. Phương pháp chọn mẫu là chọn tình huống điển hình để làm nổi bật các vấn đề chính sách và kỹ thuật định giá. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phương pháp tài sản không phản ánh đầy đủ giá trị DNNN có nhiều TSVH: Giá trị tài sản ngắn hạn và tài sản cố định hữu hình của HPTC chiếm phần lớn tổng tài sản, trong khi các TSVH như quyền sử dụng đất, giấy phép kinh doanh, hạn ngạch và thương hiệu không được ghi nhận hoặc được định giá bằng 0 theo TT127. Ví dụ, quyền thuê đất 7.087,8 m2 tại vị trí đắc địa không được tính vào giá trị doanh nghiệp, dù giá trị thị trường ước tính có thể lên đến 15-83 tỷ đồng tùy tình huống sử dụng đất sau cổ phần hóa.

2. Kết quả kinh doanh tốt và tiềm năng tăng trưởng cao: HPTC đạt lợi nhuận trước thuế trên vốn đầu tư nhà nước trung bình khoảng 49,5% năm 2013 và 53,24% năm 2016, với tốc độ tăng trưởng lợi nhuận dao động từ 12% đến 58% trong các năm gần đây. Điều này cho thấy doanh nghiệp có khả năng sinh lời vượt trội, phần lớn nhờ các TSVH đặc thù và cơ chế ưu đãi nhà nước.

3. Phương pháp DCF phù hợp hơn trong định giá DNNN có lợi nhuận và nhiều TSVH: Mô hình FCFF được áp dụng để ước tính giá trị nội tại HPTC, cho kết quả giá trị doanh nghiệp cao hơn so với phương pháp tài sản cộng thêm giá trị quyền sử dụng đất. Phân tích độ nhạy cho thấy ngay trong kịch bản xấu nhất với tốc độ tăng trưởng thấp hơn lạm phát, giá trị ước tính theo DCF vẫn vượt giá trị theo phương pháp tài sản.

4. Các quy định hiện hành về định giá DNNN còn nhiều bất cập: TT127 quy định giá trị TSVH dựa trên giá trị còn lại trên sổ sách kế toán, không phản ánh đúng giá trị thực tế. Giá trị thương hiệu được ước tính dựa trên chi phí đầu tư 5 năm gần nhất, không phù hợp với thực tế tích lũy giá trị thương hiệu lâu dài. Phương pháp dòng tiền chiết khấu theo TT127 áp dụng giả định cứng nhắc về tỷ lệ chia cổ tức và tỷ suất chiết khấu, gây sai lệch kết quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp tài sản, mặc dù đơn giản và trực quan, không phù hợp với các DNNN có đặc điểm như HPTC do không ghi nhận đầy đủ các TSVH vô hình và lợi thế kinh doanh đặc thù. Việc bỏ qua giá trị quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm dẫn đến định giá thấp, gây thất thoát tài sản nhà nước khi cổ phần hóa.

Phương pháp DCF, đặc biệt mô hình FCFF, mặc dù nhạy cảm với giả định đầu vào, lại là công cụ phù hợp để ước tính giá trị nội tại dựa trên khả năng sinh lời và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp. Kết quả định giá theo DCF phản ánh tốt hơn giá trị thực của HPTC, bao gồm cả các TSVH không thể định giá theo phương pháp tài sản.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế và kinh nghiệm tư nhân hóa tại các nước khác, việc áp dụng phương pháp DCF kết hợp với phương pháp tài sản làm giá trị tham chiếu là cách tiếp cận hiệu quả, giúp giảm thiểu rủi ro định giá sai và thất thoát tài sản nhà nước. Đồng thời, minh bạch thông tin và cải thiện quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả cổ phần hóa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá trị ước tính theo các phương pháp, bảng phân tích độ nhạy các giả định trong mô hình DCF, và biểu đồ tăng trưởng lợi nhuận của HPTC qua các năm để minh họa rõ nét sự khác biệt và tính khả thi của các phương pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng quy định về định giá tài sản vô hình: Cần bổ sung quy định cho phép đánh giá lại giá trị TSVH chưa được hạch toán trong sổ sách kế toán, thay vì chỉ sử dụng giá trị còn lại trên sổ sách. Việc này nên dựa trên các phương pháp định giá thị trường hoặc phương pháp chiết khấu dòng tiền phù hợp, nhằm phản ánh đúng giá trị thực tế của các tài sản vô hình.

2. Xem xét lại phương pháp ước tính giá trị thương hiệu: Thay vì chỉ dựa vào chi phí đầu tư trong 5 năm gần nhất, cần áp dụng các phương pháp định giá thương hiệu theo thông lệ quốc tế, như phương pháp chiết khấu dòng tiền hoặc phương pháp so sánh, để phản ánh giá trị tích lũy lâu dài và tiềm năng phát triển thương hiệu.

3. Khuyến khích sử dụng phương pháp DCF làm cơ sở định giá chính: Phương pháp DCF, đặc biệt mô hình FCFF, nên được áp dụng rộng rãi cho các DNNN có kết quả kinh doanh tốt và nhiều TSVH. Kết quả định giá theo DCF nên được sử dụng làm căn cứ tham khảo hỗ trợ quyết định, kết hợp với phương pháp tài sản làm giá trị tham chiếu chặn dưới.

4. Linh hoạt trong việc áp dụng giả định mô hình DCF: Không nên đặt ra các quy định cứng nhắc về tỷ lệ chia cổ tức, tỷ suất chiết khấu hay các giả định khác trong phương pháp DCF. Việc lựa chọn và điều chỉnh các tham số này nên do tổ chức tư vấn chuyên môn thực hiện dựa trên đặc thù doanh nghiệp và điều kiện thị trường.

5. Hoàn thiện và thống nhất định nghĩa về doanh nghiệp nhà nước: Cần bổ sung định nghĩa rõ ràng về DNNN trong các văn bản pháp luật để tránh kẽ hở trong quá trình cổ phần hóa, đảm bảo tất cả các doanh nghiệp thuộc diện quản lý đều được định giá và cổ phần hóa đúng quy định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Các bộ, ngành liên quan đến quản lý DNNN và cổ phần hóa có thể sử dụng luận văn để hoàn thiện chính sách định giá, nâng cao hiệu quả quản lý tài sản nhà nước và giảm thiểu thất thoát trong quá trình cổ phần hóa.

2. Tổ chức tư vấn định giá: Các công ty thẩm định giá và tư vấn tài chính có thể áp dụng các phân tích và đề xuất trong luận văn để cải tiến phương pháp định giá, đặc biệt trong việc xử lý các TSVH và áp dụng mô hình DCF phù hợp với đặc thù DNNN.

3. Doanh nghiệp nhà nước chuẩn bị cổ phần hóa: Ban lãnh đạo và bộ phận tài chính của các DNNN có thể tham khảo để hiểu rõ hơn về các phương pháp định giá, chuẩn bị dữ liệu và minh bạch thông tin nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia tài chính: Các nhà đầu tư quan tâm đến cổ phần hóa DNNN và các chuyên gia phân tích tài chính có thể sử dụng luận văn để đánh giá chính xác giá trị nội tại doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phương pháp tài sản không phù hợp với DNNN có nhiều tài sản vô hình?
   Phương pháp tài sản chỉ định giá dựa trên giá trị sổ sách hoặc giá trị thị trường của tài sản hữu hình, không phản ánh được giá trị thực tế của các tài sản vô hình như quyền sử dụng đất, giấy phép kinh doanh, thương hiệu, do các tài sản này không có thị trường giao dịch rõ ràng hoặc không được ghi nhận đầy đủ trên sổ sách kế toán.

2. Phương pháp chiết khấu dòng tiền (DCF) có những ưu điểm gì khi định giá DNNN?
   Phương pháp DCF dựa trên khả năng sinh lời và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp, phù hợp với các DNNN có kết quả kinh doanh tốt và nhiều TSVH. DCF giúp ước tính giá trị nội tại dựa trên dòng tiền tương lai chiết khấu về hiện tại, phản ánh đầy đủ hơn giá trị thực của doanh nghiệp.

3. Làm thế nào để giảm thiểu tính chủ quan khi áp dụng phương pháp DCF?
   Việc giảm thiểu tính chủ quan có thể thực hiện bằng cách sử dụng dữ liệu thực tế, minh bạch thông tin, áp dụng các kịch bản khác nhau và phân tích độ nhạy để đánh giá ảnh hưởng của các giả định. Đồng thời, kết hợp với phương pháp tài sản làm giá trị tham chiếu giúp kiểm soát kết quả định giá.

4. Tại sao giá trị quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm lại quan trọng trong định giá DNNN?
   Quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm có thể có giá trị lớn do vị trí đắc địa và lợi thế kinh doanh, nhưng thường không được tính vào giá trị doanh nghiệp theo quy định hiện hành. Việc bỏ qua giá trị này dẫn đến định giá thấp, gây thất thoát tài sản nhà nước khi cổ phần hóa.

5. Nhà nước nên làm gì để nâng cao hiệu quả cổ phần hóa DNNN?
   Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về định giá, mở rộng quy định về tài sản vô hình, khuyến khích áp dụng phương pháp DCF, tăng cường minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp, đồng thời thống nhất định nghĩa về DNNN để tránh kẽ hở trong thực thi cổ phần hóa.

Kết luận

• Phương pháp tài sản hiện hành không phản ánh đầy đủ giá trị thực của DNNN có nhiều tài sản vô hình và lợi thế kinh doanh đặc thù.
• Phương pháp chiết khấu dòng tiền (DCF), đặc biệt mô hình FCFF, là công cụ phù hợp nhất để ước tính giá trị nội tại các DNNN có kết quả kinh doanh tốt và tiềm năng tăng trưởng cao.
• Quy định hiện hành về định giá DNNN còn nhiều bất cập, cần được hoàn thiện để bảo vệ quyền lợi nhà nước và nâng cao hiệu quả cổ phần hóa.
• Minh bạch thông tin và cải thiện quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt thúc đẩy thành công cổ phần hóa.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách định giá, đào tạo chuyên môn cho tổ chức tư vấn và tăng cường giám sát quá trình cổ phần hóa nhằm giảm thiểu thất thoát tài sản nhà nước.

Hành động ngay: Các cơ quan quản lý và tổ chức tư vấn cần áp dụng các khuyến nghị này để nâng cao chất lượng định giá DNNN, đảm bảo quá trình cổ phần hóa minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ------------- DƯƠNG THÀNH ĐẠT XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC CHO MỤC ĐÍCH CỔ PHẦN HÓA TÌNH HUỐNG CÔNG TY TNHH THUỐC LÁ HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ------------- DƯƠNG THÀNH ĐẠT XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC CHO MỤC ĐÍCH CỔ PHẦN HÓA TÌNH HUỐNG CÔNG TY TNHH THUỐC LÁ HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN THỊ QUẾ GIANG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Những số liệu và thông tin do Công ty TNHH Thuốc lá Hải Phòng cung cấp chỉ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu trong luận văn này, hoàn toàn không được sử dụng cho mục đích nào khác. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Dương Thành Đạt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Luận văn này được hoàn thành nhờ quá trình giảng dạy, hướng dẫn, góp ý của các thầy cô Chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright. Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô Trần Thị Quế Giang đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Đồng thời tôi cũng xin cảm ơn anh Hoàng Văn Thắng, trợ giảng, anh Trương Minh Hòa, cán bộ thư viện của FETP, cùng các anh chị cựu học viên, những người bạn đã cung cấp cho tôi các thông tin tham khảo, các nguồn tài liệu hữu ích để bổ sung cho luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến ông Giám đốc Công ty thuốc lá Hải Phòng và chị Kế toán trưởng Công ty đã cho phép tôi sử dụng số liệu và tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận văn này. Tôi cũng xin cảm ơn các bạn học viên MPP8 đã hỗ trợ giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Những ngày tháng được học tập cùng các bạn là quãng thời gian mà tôi học hỏi được rất nhiều điều. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bố mẹ đã luôn ở bên cạnh, động viên tôi lúc khó khăn và ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và làm luận văn tốt nghiệp. Dù đã cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi những sai sót nhất định, kính mong nhận được những ý kiến đóng góp, chia sẻ từ Quý thầy cô để luận văn được hoàn thiện hơn. Xin kính chúc tất cả mọi người sức khỏe và luôn thành công trong cuộc sống. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là khâu quan trọng ảnh hưởng tới sự thành công của chương trình cổ phần hóa (CPH). Kết quả xác định giá trị DNNN thường gây tranh cãi, đặc biệt là những DNNN có kết quả kinh doanh tốt, được thừa hưởng những lợi ích/tài sản vô hình từ cơ chế đặc thù của nhà nước như quyền sử dụng đất, giấy phép kinh doanh ngành có rào cản gia nhập ngành cao, hạn ngạch, thương hiệu, các mối quan hệ kinh doanh đặc biệt, v. Thực tế hiện nay ở Việt Nam, phương pháp tài sản thường được các tổ chức tư vấn sử dụng khi định giá các DNNN có đặc điểm nói trên, trong đó có công ty Thuốc lá Hải Phòng (HPTC) – một DNNN sản xuất thuốc lá đang thực hiện CPH. Qua tình huống xác định giá trị HPTC, luận văn đã so sánh, phân tích và chỉ ra những điểm bất hợp lý của các phương pháp định giá theo văn bản hiện hành và ưu nhược điểm của các phương pháp theo thông lệ quốc tế khi áp dụng cho những DNNN có đặc điểm nêu trên. Khi áp dụng định giá HPTC, phương pháp tài sản cho thấy sự không phù hợp khi ước tính giá trị thương hiệu 20 năm của HPTC bằng 0, các tài sản vô hình và lợi thế thương mại mà DNNN được hưởng không được ghi nhận và không có cơ sở để ước tính nguyên giá hoặc giá trị thị trường do không tồn tại thị trường mua-bán. Kết quả ước tính giá trị và phân tích độ nhạy của HPTC cho thấy, trong kịch bản xấu nhất có tốc độ tăng trưởng ổn định thấp hơn lạm phát, giá trị ước tính theo phương pháp chiết khấu ngân lưu (DCF) vẫn cao hơn so với sử dụng phương pháp tài sản theo Thông tư 127/2014/TT-BTC (TT127) cộng thêm giá trị quyền thuê đất với giả định đất được giữ nguyên trạng sau CPH. Qua nghiên cứu, luận văn đưa ra 5 gợi ý chính sách sau: (1) cần mở rộng quy định định giá cho các tài sản vô hình (TSVH) khác chưa được hạch toán trong sổ sách kế toán và thực hiện đánh giá lại giá trị TSVH thay vì sử dụng giá trị còn lại trên sổ sách nếu việc đánh giá theo giá thị trường lại là khả thi. (2) cần xem xét lại phương pháp ước tính giá trị thương hiệu dựa trên chi phí đầu tư thương hiệu 5 năm; (3) phương pháp DCF tuy không phải phương pháp hoàn hảo nhưng lại là phương pháp hợp lý nhất đến thời điểm hiện tại, có thể sử dụng để ước tính giá trị nội tại của DNNN có kết quả kinh doanh tốt, tiềm năng tăng trưởng cao, sở hữu nhiều TSVH và có thể tiếp tục duy trì, khai thác lợi thế này sau CPH. Kết quả của phương pháp DCF nên được sử dụng làm căn cứ tham khảo hỗ trợ cho việc ra quyết định thay vì là một mức giá bán mục tiêu cứng nhắc. Phương pháp tài sản với ưu điểm về tính trực quan có thể sử dụng kết hợp làm giá trị tham chiếu chặn dưới cho giá bán cổ phần; (4) không nên đặt ra các quy định cứng nhắc về giả định của phương pháp DCF, đây là công việc chuyên môn của tổ chức tư vấn; (5) cần bổ sung và thống nhất định nghĩa về “doanh nghiệp nhà nước” để tránh tạo ra kẽ hở trong việc triển khai thực hiện. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC . iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT . v DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .vii DANH MỤC CÁC HÌNH.viii DANH MỤC PHỤ LỤC . ix CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU . Bối cảnh và vấn đề chính sách . Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu . Cấu trúc luận văn . CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC VÀ CỔ PHẦN HÓA DNNN . Tổng quan về doanh nghiệp nhà nước . Khái niệm doanh nghiệp nhà nước . Khác nhau cơ bản giữa loại hình DNNN và DNTN . Sơ lược về cổ phần hóa DNNN . KHUNG PHÂN TÍCH ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC . Cơ sở giá trị doanh nghiệp . Tóm tắt các phương pháp định giá doanh nghiệp . Các phương pháp định giá doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế . Các phương pháp định giá DNNN theo văn bản hướng dẫn: . Các yếu tố đặc thù của DNNN ảnh hưởng tới giá trị doanh nghiệp . PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ CÔNG TY TNHH THUỐC LÁ HẢI PHÒNG . Định giá theo phương pháp tài sản . Tình hình SXKD của HPTC . 33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lựa chọn phương pháp định giá phù hợp . Định giá theo mô hình FCFF . Một số giả định ban đầu của mô hình định giá . Ước lượng các thông số chính của mô hình và kết quả định giá . Tổng hợp kết quả . KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH . Gợi ý chính sách . 51 NHỮNG HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU . 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -v- DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT 2TV : Hai thành viên BAT : Tập đoàn thuốc lá British American Tobacco BCĐKT : Bảng cân đối kế toán BCKQKD : Báo cáo kết quả kinh doanh BCTC : Báo cáo tài chính BĐS : Bất động sản CPH : Cổ phần hóa CTCP : Công ty cổ phần DCF : Chiết khấu ngân lưu (discounted cash flow) DN : Doanh nghiệp DNNN : Doanh nghiệp nhà nước DNTN : Doanh nghiệp tư nhân EBIT : Lợi nhuận trước thuế và lãi vay EBT : Lợi nhuận trước thuế FCFE : Dòng tiền tự do của vốn cổ phần (Free Cash Flow to Equity) FCFF : Dòng tiền tự do của công ty (Free Cash Flow to Firm) FMCG : Ngành hàng tiêu dùng nhanh (Fast Moving Consumer Goods) HPTC : Haiphong Tobacco Company (Công ty Thuốc lá Hải Phòng) KTNN : Kiểm toán nhà nước MTV : Một thành viên NĐ : Nghị định QĐ : Quyết định QSDĐ : Quyền sử dụng đất ROA : Lợi nhuận trên tổng tài sản (Return on Assets) ROC : Suất sinh lời trên vốn đầu tư (Return on Capital) ROE : Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (Return on equity) SXKD : Sản xuất kinh doanh TMCP : Thương mại cổ phần TNDN : (thuế) thu nhập doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vi- TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TSCĐ : Tài sản cố định TSHH : Tài sản hữu hình TSNH : Tài sản ngắn hạn TSVH : Tài sản vô hình TT127 : Thông tư 127/2014/TT-BTC ngày 05/9/2014 của Bộ Tài chính về việc Hướng dẫn xử lý tài chính và xác định giá trị doanh nghiệp khi thực hiện chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần TTĐB : (thuế) tiêu thụ đặc biệt UBND : Ủy ban nhân dân VCSH/CSH : Vốn chủ sở hữu/Chủ sở hữu WACC : Chi phí vốn bình quân (Weighted average cost of capital) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 4. Các tài sản chính của HPTC . Hạng mục tài sản theo BCĐKT . Công trình kiến trúc HPTC . Giá trị ước tính của HPTC theo PPTS cộng thêm QSDĐ . Kết quả kinh doanh giai đoạn 2010-2013 . Kết quả kinh doanh giai đoạn 2014-2016 . Tốc độ tăng truởng giai đoạn 2014-2016 . Cơ cấu vốn của HPTC qua các năm .