Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Đồ án phần mềm "Website Bán Khóa Học Online: Giải Pháp Học Tập Hiện Đại" được thực hiện tại Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học Thành phố Hồ Chí Minh (HUFLIT) trong Học kỳ I năm học 2024 - 2025 (tháng 11/2024), dưới sự hướng dẫn của ThS. Phạm Đức Thành. Nhóm sinh viên thực hiện gồm Trần Nguyễn Quốc Thắng (MSSV: 22DH113431), Nguyễn Thị Phương Anh (MSSV: 21DH110071) và Võ Thị Như Ý (MSSV: 22DH114423).
Bối cảnh thực tiễn và lý do chọn đề tài
Nhu cầu tiếp cận tri thức và nâng cao kỹ năng chuyên ngành trực tuyến ngày càng gia tăng. Để giải quyết bài toán phân phối nội dung giáo dục linh hoạt và đa dạng, đề tài tập trung xây dựng nền tảng học trực tuyến ERE. Nền tảng hướng đến việc cung cấp các khóa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như Công nghệ thông tin, sức khỏe, thể thao và kỹ năng mềm, đồng thời kết hợp mô hình kinh doanh khóa học có sự tham gia của mạng lưới cộng tác viên.
Mục tiêu nghiên cứu và phát triển
- Tạo kênh bán hàng hiệu quả: Xây dựng hệ thống website hỗ trợ đăng tải, quảng bá và phân phối các khóa học trực tuyến đến người học.
- Quản lý khóa học toàn diện: Cung cấp công cụ quản trị cấu trúc học tập phân cấp gồm khóa học, chương, bài giảng và quản lý tương tác bình luận.
- Tăng cường tương tác học tập: Xây dựng diễn đàn hỗ trợ đặt câu hỏi, giải đáp thắc mắc, thảo luận bài giảng và kiểm duyệt nội dung qua chức năng báo cáo.
- Đa dạng hóa nội dung và hỗ trợ kinh tế: Cung cấp các khóa học từ nhiều ngành nghề, đồng thời tạo nguồn thu nhập cho cộng tác viên thông qua cơ chế phân phối mã giảm giá (voucher) nhận hoa hồng.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Quy trình nghiệp vụ quản lý, kinh doanh khóa học trực tuyến và các tương tác giữa 4 nhóm đối tượng người dùng: Khách vãng lai, Học viên, Cộng tác viên và Quản trị viên.
- Phạm vi không gian và thời gian: Đồ án được triển khai và hoàn thành tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM vào tháng 11/2024.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Phương pháp thu thập và xác định yêu cầu
Nhóm tác giả áp dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp đối với ba nhóm đối tượng người dùng mục tiêu nhằm thu thập yêu cầu hệ thống. Kế hoạch phỏng vấn chi tiết được phân bổ cụ thể:
| STT |
Vai trò đối tượng |
Mục tiêu phỏng vấn |
Thời gian dự kiến |
| 1 |
Quản trị viên |
Xác định yêu cầu quản trị dữ liệu, bảo mật, sao lưu, khả năng truy cập và báo cáo doanh thu/thống kê |
1 giờ |
| 2 |
Cộng tác viên |
Làm rõ quy trình nhận hoa hồng qua voucher, chia sẻ mạng xã hội, theo dõi thu nhập qua email và yêu cầu giao diện |
1 giờ |
| 3 |
Học viên |
Thu thập yêu cầu tìm kiếm, đăng ký tài khoản, thanh toán, theo dõi tiến độ học tập và tương tác diễn đàn |
1 giờ |
Qua phỏng vấn, các yêu cầu phi chức năng chính được xác định:
- Bảo mật: Mật khẩu tài khoản phải được mã hóa, hỗ trợ cơ chế xác thực hai yếu tố và sao lưu dữ liệu định kỳ sau nửa ngày hoặc dài hơn.
- Hiệu năng & Khả năng truy cập: Hệ thống đảm bảo truy cập ổn định, liên tục trên nhiều thiết bị và dữ liệu được đồng bộ hóa nhanh chóng.
Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống
- Mô hình hóa nghiệp vụ: Sử dụng chuẩn UML (Unified Modeling Language) để xây dựng Sơ đồ tổ chức, Sơ đồ Use case (tổng quát và chi tiết), Sơ đồ hoạt động (Activity Diagram) cho các quy trình trọng yếu và Sơ đồ triển khai (Deployment Diagram).
- Mô hình hóa dữ liệu: Sử dụng Sơ đồ thực thể - mối quan hệ (ERD - Entity Relationship Diagram) tổng quát và chi tiết để biểu diễn cấu trúc dữ liệu.
- Cơ sở dữ liệu: Cài đặt vật lý trên hệ quản trị cơ sở dữ liệu NoSQL MongoDB.
Thiết kế và triển khai
Phân quyền các tác nhân trong hệ thống ERE
Hệ thống xác định quyền hạn và trách nhiệm của 4 nhóm tác nhân chính:
| Tác nhân |
Quyền hạn và trách nhiệm chính |
| Quản trị viên |
Quản lý toàn diện hệ thống: tài khoản (xóa, nâng cấp/giáng cấp vai trò, chặn/bỏ chặn quyền hỏi và bình luận), đơn hàng (xác nhận giao hàng, hủy, xóa, giao lại), khóa học, chương, bài giảng, thẻ tag, danh mục, voucher, flash sale, báo cáo kiểm duyệt, câu hỏi, bình luận và thống kê gửi thu nhập cho cộng tác viên. |
| Cộng tác viên |
Sở hữu voucher bán hàng, nhận tiền hoa hồng khi học viên sử dụng voucher mua khóa học thành công; kế thừa toàn bộ quyền của Học viên và Khách vãng lai. |
| Học viên |
Đăng ký/đăng nhập (thủ công, Google, Github), quản lý hồ sơ cá nhân; mua khóa học, áp dụng voucher; xem nội dung khóa học/chương/bài giảng đã mua; theo dõi tiến độ; đặt câu hỏi, bình luận, thích/bỏ thích và báo cáo vi phạm trên diễn đàn; quản lý cài đặt thông báo. |
| Khách vãng lai |
Tra cứu và xem danh sách khóa học hiển thị, chi tiết khóa học, danh mục, thẻ tag, danh sách flash sale, câu hỏi và bình luận công khai. |
Quy trình nghiệp vụ và sơ đồ hoạt động (Activity Diagram)
Báo cáo phân tích và thiết kế chi tiết 6 quy trình nghiệp vụ cốt lõi:
- Quy trình Đăng ký: Người dùng gửi thông tin tài khoản, hệ thống kiểm tra tính hợp lệ và lưu trữ vào cơ sở dữ liệu.
- Quy trình Đăng nhập thủ công: Xác thực thông tin tài khoản và phân quyền người dùng.
- Quy trình Mua khóa học: Học viên chọn khóa học, áp dụng mã voucher (nếu có), nhập thông tin người nhận (trường hợp mua tặng) và tạo đơn hàng.
- Quy trình Xác nhận giao hàng: Quản trị viên kiểm tra thanh toán ngoài hệ thống, thực hiện xác nhận trên giao diện quản trị; hệ thống tự động kích hoạt quyền học tập và gửi email thông báo cho học viên/người nhận.
- Quy trình Thêm khóa học: Quản trị viên nhập thông tin, hình ảnh, phân loại danh mục, gán thẻ tag và thiết lập trạng thái hiển thị của khóa học mới.
- Quy trình Xóa chương: Quản trị viên thao tác xóa chương học khỏi cấu trúc phân cấp của khóa học và cập nhật cơ sở dữ liệu.
Thiết kế cơ sở dữ liệu trên MongoDB
Hệ thống thiết kế 20 bảng/collection dữ liệu phục vụ các phân hệ chức năng:
- Người dùng & Phân quyền: Bảng Người dùng, Bảng Các cài đặt thông báo, Bảng Các trạng thái chặn.
- Khóa học & Cấu trúc học tập: Bảng Khóa học, Bảng Hình ảnh khóa học, Bảng Yêu thích khóa học, Bảng Chương, Bảng Bài giảng, Bảng Yêu thích bài giảng, Bảng Quá trình học, Bảng Danh mục, Bảng Gán danh mục, Bảng Thẻ tag, Bảng Gán thẻ tag.
- Kinh doanh & Khuyến mãi: Bảng Voucher được sử dụng, Bảng Flash sale.
- Tương tác & Kiểm duyệt: Bảng Câu hỏi, Bảng Yêu thích câu hỏi, Bảng Bình luận, Bảng Yêu thích bình luận.
Nội dung chính theo từng chương
CHƯƠNG 1: MÔ TẢ VẤN ĐỀ
Chương 1 giới thiệu tổng quan về nền tảng học trực tuyến ERE, mô tả vai trò và chức năng của từng nhóm người dùng. Chương này trình bày phương pháp phỏng vấn trực tiếp, bảng kế hoạch phỏng vấn chi tiết (Bảng 2) và nội dung các câu hỏi - câu trả lời phỏng vấn (Bảng 3) với 3 nhóm đối tượng nhằm làm rõ yêu cầu nghiệp vụ, tính bảo mật và khả năng truy cập của hệ thống.
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH YÊU CẦU
Chương 2 mô tả sơ đồ tổ chức của website ERE (Hình 1), bảng thuyết minh ý nghĩa các bộ phận (Bảng 4), và bảng danh mục 100 yêu cầu nghiệp vụ phần mềm (Bảng 5) được phân loại theo mức độ hỗ trợ (tự động, bán tự động) và hình thức xử lý (lưu trữ, tra cứu, xử lý tính toán). Chương này cung cấp hệ thống sơ đồ Use case gồm sơ đồ mức tổng quát (Hình 2 đến Hình 4), sơ đồ chi tiết (Hình 5 đến Hình 8), Bảng mã Use case từ UC01 đến UC57+ (Bảng 6), các sơ đồ Activity Diagram cho 6 quy trình trọng yếu và Sơ đồ triển khai hệ thống (Deployment Diagram).
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ CƠ SỞ DỮ LIỆU
Chương 3 trình bày Sơ đồ ERD tổng quát và chi tiết của toàn bộ hệ thống. Chương mô tả cấu trúc chi tiết của 20 bảng dữ liệu, hiện thực hóa việc cài đặt vật lý trên hệ quản trị MongoDB và xây dựng các câu lệnh truy vấn cơ sở dữ liệu tương ứng với các sơ đồ hoạt động (cụ thể là chức năng Đăng ký và Đăng nhập thủ công).
CHƯƠNG 4: THIẾT KẾ CHƯƠNG TRÌNH
Chương 4 mô tả tổng quát các chức năng và thiết kế giao diện người dùng tương ứng cho 6 phân hệ chính: Đăng ký, Đăng nhập thủ công, Mua khóa học, Xác nhận giao hàng (kèm giao diện quản lý đơn hàng, hộp thông tin nhập lời nhắn), Thêm khóa học và Quản lý/Xóa chương.
CHƯƠNG 5: CHƯƠNG TRÌNH THỰC NGHIỆM
Chương 5 trình bày việc cài đặt thực nghiệm các chức năng của chương trình trên hệ thống phần mềm đã xây dựng, kiểm chứng các luồng hoạt động từ phía người dùng và quản trị viên.
CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN
Chương 6 tổng kết các kết quả đạt được và những điểm chưa đạt được trong quá trình thực hiện đồ án, đề xuất hướng phát triển mở rộng ứng dụng trong tương lai và liệt kê danh mục tài liệu tham khảo.
Kết quả và đóng góp
Đánh giá phân công công việc
Mức độ đóng góp của các thành viên trong nhóm 14 được tổng hợp chi tiết theo từng hạng mục chuyên môn:
| Thành viên |
Phân tích thiết kế |
Thiết kế giao diện |
Triển khai dự án |
Viết báo cáo |
Tổng kết đóng góp |
| Võ Thị Như Ý |
20% |
20% |
30% |
40% |
30% |
| Trần Nguyễn Quốc Thắng |
20% |
50% |
50% |
25% |
35% |
| Nguyễn Thị Phương Anh |
60% |
30% |
20% |
35% |
35% |
Kết quả đạt được
- Hệ thống hóa hoàn chỉnh 100 yêu cầu nghiệp vụ phần mềm và xây dựng bộ sơ đồ Use Case, Activity Diagram cho toàn bộ nền tảng.
- Thiết kế và cài đặt cấu trúc cơ sở dữ liệu gồm 20 bảng/collection trên nền tảng MongoDB, đáp ứng việc lưu trữ nội dung học tập đa cấp, giao dịch voucher và diễn đàn tương tác.
- Triển khai thành công các giao diện chức năng phục vụ quản trị khóa học, quản lý đơn hàng, quy trình xác nhận giao hàng và hệ thống gửi thông báo tự động qua Email.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế
- Cơ chế thanh toán chưa được tích hợp cổng thanh toán trực tuyến tự động; quy trình mua khóa học hiện tại dựa trên hình thức thanh toán bên ngoài hệ thống và yêu cầu Quản trị viên thao tác "Xác nhận giao hàng" thủ công để kích hoạt đơn hàng.
- Báo cáo chưa ghi nhận đầy đủ các module kiểm thử tự động chuyên sâu hoặc đo lường tải thực tế trên môi trường phân tán.
Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp
- Hoàn thiện và mở rộng các chức năng chưa đạt được trong khuôn khổ học phần.
- Tích hợp cổng thanh toán tự động và nâng cấp hệ thống thống kê, phân tích doanh thu chuyên sâu cho cộng tác viên và quản trị viên.
Giá trị tham khảo
Tài liệu đồ án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho:
- Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Kỹ thuật phần mềm: Tham khảo phương pháp phân tích yêu cầu phần mềm thông qua phỏng vấn, cách lập bảng đặc tả 100 yêu cầu nghiệp vụ và kỹ thuật ánh xạ Use Case sang Activity Diagram.
- Nhà phát triển hệ thống e-Learning / LMS: Tham khảo mô hình thiết kế cơ sở dữ liệu NoSQL (MongoDB) cho hệ thống khóa học trực tuyến tích hợp mô hình kinh doanh phân phối mã giảm giá (Affiliate/Voucher).
Câu hỏi thường gặp
1. Đồ án do đơn vị nào quản lý và nhóm tác giả gồm những ai?
Đồ án thuộc học phần Đồ Án Phần Mềm, Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT), do ThS. Phạm Đức Thành hướng dẫn. Nhóm thực hiện là Nhóm 14 gồm 3 sinh viên: Trần Nguyễn Quốc Thắng (22DH113431), Nguyễn Thị Phương Anh (21DH110071) và Võ Thị Như Ý (22DH114423), hoàn thành vào tháng 11/2024.
2. Hệ thống ERE phân quyền cho những nhóm người dùng nào?
Hệ thống ERE phân chia thành 4 nhóm vai trò: Quản trị viên (quản lý toàn diện dữ liệu và đơn hàng), Cộng tác viên (sở hữu voucher và nhận hoa hồng), Học viên (đăng ký tài khoản, mua khóa học, học bài và tham gia diễn đàn) và Khách vãng lai (xem thông tin công khai).
3. Cơ chế hoa hồng của Cộng tác viên hoạt động như thế nào?
Cộng tác viên sở hữu mã voucher trên hệ thống. Khi học viên sử dụng voucher này để mua khóa học và đơn hàng được Quản trị viên xác nhận giao hàng thành công, cộng tác viên sở hữu voucher sẽ được hệ thống ghi nhận hoa hồng và Quản trị viên có thể gửi thống kê thu nhập qua email.
4. Cơ sở dữ liệu của đồ án được triển khai bằng công nghệ gì và gồm bao nhiêu bảng?
Cơ sở dữ liệu được cài đặt vật lý trên hệ quản trị NoSQL MongoDB, bao gồm cấu trúc của 20 bảng/collection lưu trữ người dùng, khóa học, chương, bài giảng, voucher, flash sale, danh mục, thẻ tag, câu hỏi, bình luận và tiến độ học tập.
5. Quy trình xác nhận giao hàng và kích hoạt khóa học diễn ra như thế nào?
Học viên tiến hành thanh toán tiền khóa học bên ngoài hệ thống. Sau khi nhận được thanh toán, Quản trị viên thực hiện thao tác "Xác nhận giao hàng" trên trang quản lý đơn hàng. Khi thao tác thành công, hệ thống tự động gửi email thông báo kích hoạt khóa học cho học viên (hoặc gửi thông báo tặng khóa học đến email người nhận nếu mua tặng).
Kết luận
Đồ án "Website Bán Khóa Học Online: Giải Pháp Học Tập Hiện Đại" đã hoàn thành việc khảo sát, phân tích yêu cầu, thiết kế và cài đặt thực nghiệm nền tảng học trực tuyến ERE. Hệ thống giải quyết tốt bài toán quản lý nội dung đào tạo phân cấp, xây dựng diễn đàn thảo luận và tích hợp mô hình phân phối voucher hoa hồng cho cộng tác viên. Bản báo cáo cung cấp tài liệu đặc tả 100 yêu cầu nghiệp vụ và cấu trúc 20 bảng dữ liệu trên MongoDB, tạo nền tảng cho việc nâng cấp và mở rộng các giải pháp e-Learning trong tương lai.
