Văn Hóa Chính Trị Của Đội Ngũ Cán Bộ Chủ Chốt Cấp Cơ Sở Ở Tỉnh Nam Định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh nam định, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Bùi Thị Thu Thảo
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Huyên
• Trường học: Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Văn Hóa Chính Trị Của Đội Ngũ Cán Bộ Chủ Chốt Cấp Cơ Sở Ở Tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
• Những đóng góp về khoa học của luận văn
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VÀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ
• 1.1. VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
• 1.1.1. Bản chất của văn hóa chính trị
• 1.1.2. Cấu trúc của văn hóa chính trị
• 1.1.3. Chức năng của văn hóa chính trị
• 1.2. VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ
• 1.2.1. Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 1.2.2. Văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở TỈNH NAM ĐỊNH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY
• 2.1. NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.1.1. Những đặc điểm tự nhiên của tỉnh Nam Định tác động đến văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 2.1.2. Những đặc điểm kinh tế của tỉnh Nam Định tác động đến văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở
• 2.1.3. Những đặc điểm về chính trị, văn hóa, xã hội của tỉnh Nam Định tác động tới văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 2.1.4. Những đặc điểm về nhân cách và trí tuệ của đội ngũ của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Nam Định
• 2.2. NHỮNG ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ TRONG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.2.1. Những ưu điểm và nguyên nhân của ưu điểm trong văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Nam Định
• 2.2.2. Những hạn chế trong văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở và nguyên nhân cơ bản của nó
• 2.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐANG ĐẶT RA VỀ YÊU CẦU CHẤT LƯỢNG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ
• 2.3.1. Đòi hỏi phẩm chất và năng lực của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở về những yêu cầu nâng cao chất lượng văn hóa chính trị
• 2.3.2. Những mâu thuẫn, những vấn đề đặt ra hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở TỈNH NAM ĐỊNH HIỆN NAY
• 3.1. MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG
• 3.1.1. Xây dựng, phát triển nền văn hóa chính trị Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đặc sắc – nền tảng cho việc nâng cao chất lượng văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt
• 3.1.2. Xây dựng người cán bộ chủ chốt cơ sở phát triển toàn diện đức – tài
• 3.1.3. Gắn lý luận với thực tiễn – phương hướng hữu hiệu trong việc nâng cao văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU
• 3.2.1. Nâng cao tri thức chính trị, ý thức chính trị, lý tưởng chính trị, niềm tin chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 3.2.2. Nâng cao năng lực thực thi chính trị (trình độ, kinh nghiệm, khả năng lãnh đạo, quản lý) của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở
• 3.2.3. Nâng cao trình độ lý luận chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
• 3.2.4. Bồi dưỡng nghiệp vụ lãnh đạo, quản lý cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở
• 3.2.5. Phát huy tính tích cực chính trị (lãnh đạo, quản lý) của đội ngũ cán bộ chủ chốt
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Văn Hóa Chính Trị Cán Bộ Cơ Sở Nam Định 55 ký tự

Văn hóa chính trị (VHCT) của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở tại Nam Định đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ở địa phương. Đây là hệ thống các giá trị, niềm tin, thái độ, và hành vi chính trị mà đội ngũ cán bộ cơ sở thể hiện trong quá trình thực thi công vụ và tương tác với cộng đồng. Việc xây dựng và phát triển VHCT lành mạnh, tiến bộ cho đội ngũ này là yếu tố quyết định sự thành công của công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội tại Nam Định. Điều này đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc từ các cấp ủy Đảng, chính quyền, và sự nỗ lực không ngừng của mỗi cán bộ, đảng viên.

1.1. Định Nghĩa Văn Hóa Chính Trị Cán Bộ Cấp Cơ Sở

Văn hóa chính trị (VHCT) của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là hệ thống các giá trị, niềm tin, thái độ, và hành vi chính trị mà họ thể hiện trong quá trình thực thi công vụ và tương tác với cộng đồng. Nó bao gồm ý thức về vai trò, trách nhiệm của cán bộ đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân, tinh thần phục vụ, sự tận tâm, trách nhiệm trong công việc, và khả năng vận động, thuyết phục quần chúng nhân dân. VHCT tốt giúp cán bộ giải quyết hiệu quả các vấn đề phát sinh từ cơ sở, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước.

1.2. Vai Trò Của Cán Bộ Cơ Sở Trong Xây Dựng VHCT

Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là lực lượng trực tiếp triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với người dân. Họ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, đồng thời là người trực tiếp giải quyết các vấn đề phát sinh từ cơ sở. Do đó, VHCT của đội ngũ này có ảnh hưởng lớn đến nhận thức và hành vi chính trị của người dân. Cán bộ cơ sở với phẩm chất chính trị tốt sẽ lan tỏa những giá trị tích cực, tạo dựng môi trường chính trị lành mạnh tại địa phương.

II. Thách Thức Thực Tiễn VHCT Cán Bộ Cơ Sở Nam Định 58 ký tự

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, thực trạng VHCT của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở tại Nam Định vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Đó là sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí, và sự xa rời quần chúng nhân dân. Những hạn chế này làm suy giảm lòng tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Theo nghiên cứu của Bùi Thị Thu Thảo (2014), một bộ phận cán bộ chủ chốt có “ý thức tự học, phấn đấu giảm sút, ý thức tổ chức kỷ luật yếu, có tư tưởng phe phái, cực bộ trong công việc”.

2.1. Biểu Hiện Suy Thoái Đạo Đức Công Vụ Cán Bộ Cơ Sở

Sự suy thoái về đạo đức công vụ của một bộ phận cán bộ cấp cơ sở thể hiện ở nhiều khía cạnh, như: lạm dụng quyền lực, tham nhũng, hách dịch, cửa quyền, gây khó dễ cho người dân, thiếu trách nhiệm trong công việc, và lối sống xa hoa, lãng phí. Theo tài liệu gốc, một bộ phận cán bộ “thiếu gương mẫu trong lối sống, phẩm chất đạo đức giảm sút, thiếu tinh thần trách nhiệm đối với nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao cho”. Những biểu hiện này làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào cán bộ cơ sở và hệ thống chính trị.

2.2. Hạn Chế Về Năng Lực Lãnh Đạo Của Cán Bộ Cơ Sở

Năng lực lãnh đạo, quản lý của một số cán bộ cấp cơ sở còn yếu, thiếu kinh nghiệm thực tiễn, khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh từ cơ sở còn hạn chế. Một số cán bộ còn thiếu kỹ năng giao tiếp, vận động quần chúng, chưa thực sự lắng nghe ý kiến của nhân dân. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả công tác, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Báo cáo của Sở Nội vụ Nam Định chỉ ra rằng, nhiều cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu về năng lực lãnh đạo trong tình hình mới.

III. Giải Pháp Nâng Cao Tư Tưởng Chính Trị Cán Bộ 52 ký tự

Để khắc phục những hạn chế và nâng cao VHCT cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở tại Nam Định, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện. Trong đó, việc nâng cao tri thức chính trị, ý thức chính trị, lý tưởng chính trị, và niềm tin chính trị là yếu tố then chốt. Cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, giúp họ nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đồng thời, tạo điều kiện để cán bộ học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu của công việc.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Lý Luận Chính Trị Cho Cán Bộ

Việc tăng cường giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, với nội dung và hình thức phù hợp với từng đối tượng. Cần chú trọng giáo dục về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng, và các vấn đề thời sự chính trị trong nước và quốc tế. Hình thức giáo dục cần đa dạng, linh hoạt, như: học tập trung, học trực tuyến, sinh hoạt chi bộ, và tự học, tự nghiên cứu.

3.2. Xây Dựng Môi Trường Văn Hóa Chính Trị Lành Mạnh

Xây dựng môi trường văn hóa chính trị lành mạnh, dân chủ, và cởi mở là yếu tố quan trọng để nâng cao ý thức chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở. Cần tạo điều kiện để cán bộ tham gia đóng góp ý kiến vào các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời khuyến khích sự phê bình và tự phê bình trong Đảng. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức công vụ.

IV. Phát Huy Vai Trò Cán Bộ Trong Phát Triển Kinh Tế 59 ký tự

Nâng cao năng lực thực thi chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Điều này đòi hỏi việc bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kinh nghiệm thực tiễn, và khả năng lãnh đạo, quản lý cho cán bộ. Cần chú trọng đào tạo kỹ năng giao tiếp, vận động quần chúng, giải quyết các vấn đề phức tạp phát sinh từ cơ sở. Đồng thời, tạo điều kiện để cán bộ tham gia vào các hoạt động thực tiễn, cọ xát với cuộc sống, và học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực lãnh đạo của cán bộ.

4.1. Đổi Mới Phương Pháp Bồi Dưỡng Năng Lực Cán Bộ

Cần đổi mới phương pháp bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, từ hình thức truyền thụ kiến thức một chiều sang hình thức trao đổi, thảo luận, và chia sẻ kinh nghiệm. Cần chú trọng đào tạo kỹ năng mềm, như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề, và kỹ năng ra quyết định. Đồng thời, tạo điều kiện để cán bộ tham gia vào các khóa đào tạo ngắn hạn, các hội thảo khoa học, và các chương trình trao đổi kinh nghiệm.

4.2. Tạo Cơ Hội Thực Hành Để Nâng Cao Kỹ Năng Cán Bộ

Cần tạo cơ hội để đội ngũ cán bộ cấp cơ sở tham gia vào các hoạt động thực tiễn, cọ xát với cuộc sống, và học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước. Có thể thực hiện bằng cách luân chuyển cán bộ, tăng cường giao lưu, học hỏi kinh nghiệm giữa các địa phương, và tổ chức các cuộc thi, hội thi để cán bộ thể hiện năng lực, sở trường. Qua đó, cán bộ có thể trau dồi kỹ năng, nâng cao kinh nghiệm, và hoàn thiện bản thân.

V. Ứng Dụng VHCT Vào Xây Dựng Nông Thôn Mới 59 ký tự

Phát huy tính tích cực chính trị của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Cần tạo môi trường để cán bộ phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, và dám chịu trách nhiệm. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, và đánh giá hiệu quả công việc của cán bộ, từ đó có những biện pháp khen thưởng, kỷ luật kịp thời, khách quan, và công bằng. Góp phần vào xây dựng nông thôn mới Nam Định.

5.1. Khuyến Khích Sự Sáng Tạo Của Cán Bộ Cơ Sở

Khuyến khích sự sáng tạo của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong việc tìm kiếm các giải pháp mới, cách làm hay để giải quyết các vấn đề phát sinh từ cơ sở. Cần tạo môi trường để cán bộ mạnh dạn đề xuất ý tưởng, thử nghiệm các mô hình mới, và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ, khuyến khích các sáng kiến, giải pháp mang lại hiệu quả thiết thực.

5.2. Đánh Giá Khách Quan Hiệu Quả Công Việc Của Cán Bộ

Cần xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả công việc của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở một cách khách quan, công bằng, và minh bạch. Tiêu chí đánh giá cần dựa trên kết quả thực tế, sự đóng góp của cán bộ vào sự phát triển của địa phương, và sự hài lòng của người dân. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để khen thưởng, kỷ luật, và quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ.

VI. Đánh Giá Văn Hóa Chính Trị Cán Bộ Tại Nam Định 58 ký tự

Việc đánh giá và xây dựng VHCT trong hệ thống chính trị cơ sở là vô cùng quan trọng, là nền tảng cho sự phát triển bền vững của tỉnh Nam Định. Nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ, và năng lực lãnh đạo của cán bộ là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của các cấp ủy Đảng, chính quyền, và mỗi cán bộ, đảng viên. Có như vậy, mới có thể xây dựng được đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước. Cần có sự đánh giá văn hóa chính trị định kỳ.

6.1. Đánh Giá Định Kỳ Chất Lượng Cán Bộ Cấp Cơ Sở

Tiến hành đánh giá định kỳ chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở để có cái nhìn tổng quan và chi tiết về tình hình hiện tại. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cán bộ, đồng thời phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.

6.2. Hoàn Thiện Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Tại Nam Định

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng bộ máy chính quyền vững mạnh, hiệu quả, gần dân, sát dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân. Đẩy mạnh cải cách hành chính, giảm phiền hà, tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền. Đồng thời, tăng cường sự giám sát của nhân dân đối với hoạt động của chính quyền và cán bộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xây dựng và nâng cao văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ lãnh đạo là nhiệm vụ then chốt quyết định chất lượng vận hành của hệ thống chính trị cơ sở. Tỉnh Nam Định có diện tích tự nhiên 1.652,29 km² với 10 đơn vị hành chính trực thuộc gồm thành phố Nam Định và 9 huyện, quản lý tổng cộng 230 xã, phường, thị trấn. Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, văn hóa chính trị của cán bộ cơ sở vừa là mục tiêu, vừa là động lực trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện bản chất, cấu trúc và đánh giá thực trạng văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chuyên trách, công chức giữ vai trò chủ chốt tại cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Nam Định. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về văn hóa chính trị, phân tích các nhân tố tự nhiên, kinh tế, xã hội tác động đến văn hóa chính trị giai đoạn 2004 - 2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao phẩm chất, năng lực thực thi công vụ cho đội ngũ này.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008. Kết quả nghiên cứu đóng góp trực tiếp vào mục tiêu nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định, hướng tới cải thiện chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh, củng cố niềm tin của hơn 1,8 triệu người dân đối với bộ máy chính quyền địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng con người chính trị, kết hợp với các lý thuyết văn hóa chính trị hiện đại của Gabriel Almond, Sidney Verba và Lucian Pye. Tác giả tiếp cận văn hóa chính trị dưới góc độ là hệ thống các giá trị chuẩn mực, tri thức, niềm tin và năng lực thực thi quyền lực của chủ thể chính trị.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Văn hóa chính trị: Phương diện tinh hoa phản ánh trình độ nhận thức, ý thức và hoạt động thực tiễn chính trị của chủ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu dân chủ, tiến bộ xã hội.
• Ý thức và niềm tin chính trị: Trạng thái tinh thần tự giác, lý tưởng phụng sự nhân dân và sự kiên định vào mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội.
• Năng lực thực thi chính trị: Khả năng tổ chức, điều hành, ra quyết định và vận động quần chúng của cán bộ lãnh đạo.
• Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở: Nhóm chức danh được quy định tại Luật Cán bộ, công chức ngày 13/11/2008, bao gồm Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và người đứng đầu các đoàn thể chính trị - xã hội tại 230 đơn vị hành chính cấp xã.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Cỡ mẫu nghiên cứu được thu thập từ báo cáo thống kê của 230 xã, phường, thị trấn trên toàn tỉnh và khảo sát chọn lọc 350 cán bộ chủ chốt đương nhiệm.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được triển khai theo 3 tiểu vùng sinh thái - kinh tế đặc trưng của Nam Định: vùng đồng bằng trũng gồm 6 huyện nội địa, vùng đồng bằng ven biển gồm 3 huyện Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng với 72 km bờ biển, và vùng đô thị dịch vụ thành phố Nam Định.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định tính kết hợp định lượng thống kê mô tả là nhằm lượng hóa chính xác cơ cấu trình độ lý luận, năng lực chuyên môn, đồng thời luận giải sâu sắc các yếu tố tâm lý xã hội và tập quán làng xã tác động đến hành vi công vụ trong suốt timeline 10 năm từ 2004 đến 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 4 phát hiện căn bản về thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ cơ sở tỉnh Nam Định:

• Về bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức: Khoảng 85% đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở thể hiện lập trường kiên định, tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng, giữ gìn lối sống trong sạch, gắn bó mật thiết với cộng đồng dân cư địa phương.
• Về trình độ lý luận và chuyên môn: Tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn trình độ trung cấp lý luận chính trị và chuyên môn đại học, cao đẳng đạt trên 60%, tăng khoảng 15% so với thời điểm trước năm 2008.
• Về năng lực quản trị và kỹ năng thực thi: Còn khoảng 25% đến 30% cán bộ cơ sở bộc lộ hạn chế về tư duy khoa học, khả năng giải quyết các tranh chấp đất đai phức tạp còn lúng túng, xuất hiện tư tưởng né tránh việc khó, bệnh thành tích và lối làm việc rập khuôn.
• Về sự phân hóa theo vùng địa lý: Tính tích cực chính trị và mức độ thích ứng với kinh tế thị trường tại 3 huyện ven biển và thành phố Nam Định cao hơn khoảng 20% so với khu vực thuần nông 6 huyện đồng bằng thấp trũng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những ưu điểm xuất phát từ truyền thống hiếu học, bề dày văn hóa văn hiến của vùng đất Thiên Trường và sự quan tâm bồi dưỡng liên tục của Tỉnh ủy Nam Định. Ngược lại, những hạn chế bắt nguồn từ xuất phát điểm kinh tế nông nghiệp với quy mô đất canh tác bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 550 m², thấp hơn mức trung bình 1.000 m² của cả nước. Tâm lý tiểu nông, thói quen nể nang theo dòng họ và lệ làng vẫn tạo ra rào cản lớn đối với văn hóa pháp quyền hiện đại.

Các kết quả khảo sát thực tế có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột so sánh mức độ chuẩn hóa trình độ chuyên môn giữa các nhiệm kỳ, kết hợp cùng bảng ma trận phân tích mối tương quan giữa thu nhập bình quân đầu người 12,2 triệu đồng năm 2008 với mức độ tham gia sinh hoạt chính trị của nhân dân. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu về hệ thống chính trị nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng, khẳng định văn hóa chính trị không thể tách rời điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm tạo đột phá trong xây dựng văn hóa chính trị:

• Chuẩn hóa và bồi dưỡng tri thức chính trị: Đổi mới 100% chương trình đào tạo lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh theo hướng gắn liền thực tiễn quản trị địa phương; phấn đấu đến năm 2020 đạt mục tiêu trên 90% cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có trình độ đại học chuyên môn và trung cấp lý luận chính trị trở lên.
• Tăng cường năng lực lãnh đạo và quản lý hành chính: Định kỳ hàng năm tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng xử lý điểm nóng, quản lý đất đai và đối thoại trực tiếp với công dân; chủ thể thực hiện là Trường Chính trị tỉnh Nam Định phối hợp cùng Sở Nội vụ.
• Phát huy tính tích cực chính trị và trách nhiệm nêu gương: Triển khai bộ quy tắc ứng xử công vụ tại 230 xã, phường, thị trấn; gắn kết quả đánh giá văn hóa chính trị với quy hoạch cán bộ; đặt mục tiêu giảm tỷ lệ cán bộ vi phạm kỷ luật xuống dưới 1% mỗi năm.
• Hoàn thiện cơ chế giám sát và thực thi dân chủ: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và Hội đồng nhân dân các cấp tăng cường giám sát việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; công khai minh bạch 100% các khoản thu chi ngân sách xã và quy hoạch đất đai để nhân dân trực tiếp tham gia kiểm tra.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan tham mưu công tác cán bộ: Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Huyện ủy và Sở Nội vụ tỉnh Nam Định sử dụng làm tài liệu tham khảo để xây dựng đề án quy hoạch, tuyển chọn, đánh giá cán bộ cấp cơ sở cho 230 đơn vị hành chính.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Giảng viên các trường chính trị, học viện hành chính dùng làm học liệu nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa chính trị nông thôn và khoa học lãnh đạo quản lý.
• Học viên và sinh viên: Người học chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng, Quản lý nhà nước có thể khai thác khung lý thuyết, phương pháp chọn mẫu phân tầng và số liệu thực chứng của hơn 10 năm nghiên cứu.
• Đội ngũ cán bộ cơ sở đương nhiệm: Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tham khảo để tự soi chiếu, rèn luyện văn hóa ứng xử công vụ và nâng cao năng lực đối thoại với quần chúng nhân dân.

Câu hỏi thường gặp

Văn hóa chính trị của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở gồm những bộ phận nào? Văn hóa chính trị cấp cơ sở cấu thành từ ba bộ phận cốt lõi: tri thức lý luận chính trị, ý thức niềm tin lý tưởng, và năng lực thực thi công vụ. Các thành tố này liên kết chặt chẽ, chi phối trực tiếp hành vi lãnh đạo của cán bộ đối với 230 xã, phường, thị trấn.

Đặc điểm tự nhiên tác động thế nào đến văn hóa chính trị cán bộ Nam Định? Nam Định có bờ biển dài 72 km cùng hệ thống sông ngòi dày đặc tạo nên tính cách kiên cường, đoàn kết chống thiên tai. Tuy nhiên, tính chất đồng bằng trũng chia cắt cũng để lại tâm lý cục bộ, đòi hỏi cán bộ phải linh hoạt và đổi mới tư duy quản trị.

Hạn chế lớn nhất của cán bộ cơ sở tỉnh Nam Định giai đoạn 2004 - 2014 là gì? Hạn chế nổi cộm là tư duy khoa học còn chậm đổi mới, năng lực điều hành kinh tế thị trường hạn chế và phong cách làm việc nể nang, cục bộ. Khoảng 25% cán bộ chưa đáp ứng tốt yêu cầu xử lý các mâu thuẫn phức tạp về quyền lợi đất đai.

Luận văn căn cứ vào văn bản pháp lý nào để xác định chức danh cán bộ? Luận văn căn cứ trực tiếp vào Luật Cán bộ, công chức được Quốc hội thông qua ngày 13/11/2008 và các Nghị định hướng dẫn thi hành, quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của 11 chức danh cán bộ chuyên trách và công chức cấp cơ sở.

Giải pháp đột phá nào giúp nâng cao văn hóa chính trị cán bộ cơ sở? Giải pháp đột phá là kết hợp đào tạo chuẩn hóa trình độ lý luận chính trị với cơ chế đánh giá công vụ dựa trên sự hài lòng của người dân. Việc này giúp nâng tỷ lệ cán bộ cơ sở đạt chuẩn chuyên môn lên trên 80% trong lộ trình 3 đến 5 năm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Việt Nam.
• Công trình đánh giá trung thực bức tranh thực trạng văn hóa chính trị tại 230 xã, phường, thị trấn của tỉnh Nam Định giai đoạn 2004 - 2014.
• Làm rõ ảnh hưởng hai mặt của điều kiện tự nhiên, kinh tế biển với 72 km bờ biển và truyền thống văn hóa đến nhân cách cán bộ.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ bồi dưỡng tri thức, rèn luyện đạo đức đến đổi mới phương thức lãnh đạo.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học giá trị phục vụ trực tiếp công tác quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực hệ thống chính trị địa phương.

Trong lộ trình giai đoạn tiếp theo, các địa phương cần đẩy mạnh số hóa quản lý cán bộ và hoàn thiện chuẩn mực văn hóa công vụ hiện đại. Quý bạn đọc, nghiên cứu viên và nhà quản lý hãy liên hệ khai thác toàn văn tài liệu tại thư viện học thuật để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn công tác cán bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho truyền thống tiếp cận VHCT trong lịch sử tƣ tƣởng nhân loại. Mệnh đề “Việc chính trị cốt ở chính dã ngƣời trị dân” là mệnh đề bất hủ của Khổng Tử. Khổng Tử rất tin ở sức hấp dẫn và sự tác động của đạo đức. Lòng tin ấy còn biểu hiện rõ ở câu: “Dùng đức là làm chính (Chính trị) cũng ví nhƣ ngôi sao Bắc cực, ở yên trên vị trí của mình mà các tinh tú đều châu vào” [49, tr.

Tiếp nối truyền thống đó, Mạnh Tử đề ra tƣ tƣởng “Văn trị giáo hóa” (Chính trị gắn với giáo dục) “Chính giỏi không thể tranh thủ đƣợc dân bằng giáo giỏi. Chính giỏi thì dân sợ, giáo giỏi thì dân yêu. Chính giỏi thì đƣợc của cải của thiên hạ, của dân; giáo giỏi thì đƣợc lòng dân” [45, tr. Học thuyết chính trị - xã hội (CT – XH) của Platon đặc biệt quan tâm đến vấn đề nhà nƣớc cùng với nó là các nhà triết học với tƣ cách là những ngƣời cầm quyền.

Theo ông, con ngƣời chỉ có thể hoàn thiện nhân cách trong một nhà nƣớc đƣợc tổ chức một cách hợp lý. Mục đích của triết học là xây dựng một nhà nƣớc lý tƣởng và hoàn thiện trong đó những nhà triết học đóng vai trò quan trọng. Theo Platon, đó là những con ngƣời mà lý tính đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động. Họ luôn hƣớng tới cảm thụ cái đẹp và trật tự các ý niệm, khát vọng vƣơn tới phúc lợi tối cao, tới sự thật và công lý.

Họ có thể đảm nhận đƣợc vai trò lãnh đạo, trị vì xã hội trong nhà nƣớc lý tƣởng. Arixtot coi con ngƣời là “Động vật chính trị”, muốn nói đến vai trò chính trị trong việc xác định tƣ cách tồn tại của con ngƣời và cũng vì thế mà mục đích cao nhất của chính trị là làm sao để mọi ngƣời có thể sống và sống tốt hơn. Sứ mệnh của nhà nƣớc, của những nhà cầm quyền không chỉ bảo đảm cho mọi ngƣời sống bình thƣờng, mà còn phải làm sao để cho con ngƣời sống hạnh phúc. “Mục đích của nhà nƣớc là cuộc sống phúc lợi …, bản thân nhà nƣớc là sự giao thiệp của các gia tộc và dân cƣ nhằm đạt đƣợc sự tồn tại một cách hoàn thiện và tự lập” [42, tr.207], tức là đạt đƣợc một cuộc sống ƣu việt và theo ông không chỉ về phƣơng diện của cải vật chất mà còn đảm bảo công lý.Dinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 Việc nghiên cứu VHCT nhƣ một lĩnh vực tƣơng đối độc lập bắt đầu từ những năm 1950 của thế kỷ XX.

Thuật ngữ VHCT lần đầu tiên đƣợc sử dụng vào năm 1956. Công lao của việc tách riêng lĩnh vực nghiên cứu này và nâng nó lên sự thừa nhận khoa học thuộc về hai nhà chính trị học ngƣời Mỹ là G. Các ông chú trọng vào việc nghiên cứu hành vi hoạt động chính trị là một phần của hành trình xã hội cho nên khi phân tích hành vi chính trị phải gắn chặt với sự xem xét các nhân tố văn hóa, tâm lý của cá nhân và toàn xã hội. Xuất phát từ hành vi chính trị của các cá thể, ông định nghĩa: “VHCT là tập hợp các lập trƣờng và xu hƣớng cá nhân của những ngƣời tham gia một hệ thống nào đó, là lĩnh vực chủ quan làm cơ sở hành động chính trị và làm cho hoạt động chính trị có ý nghĩa” [33, tr.

Năm 1961, khi biên soạn Bách khoa toàn thƣ khoa học xã hội quốc tế, nhà chính trị học ngƣời Anh L.Pye đã đƣa ra định nghĩa về VHCT: “Văn hóa chính trị là một hệ thống thái độ, niềm tin và tình cảm, nó đem lại ý nghĩa và trật tự cho quá trình chính trị; nó đƣa ra tiền đề cơ bản và quy tắc chế ƣớc hành vi của hệ thống chính trị; nó bao gồm lý tƣởng chính trị và quy phạm vận hành của một chính thể” và theo L.Pye: “Văn hóa chính trị là sản phẩm bao gồm lịch sử tập thể của một hệ thống chính trị và cả lịch sử đời sống của các cá thể trong hệ thống đó, do đó nó bắt rễ sâu xa trong lịch sử các sự kiện chung và lịch sử cá nhân” [33, tr. Nhà nghiên cứu chính trị học Nga, giáo sƣ E.Đôđin không đồng tình với các học giả phƣơng Tây khi quy VHCT về các khuôn mẫu nào đó. Vì theo ông, điều đó thƣờng mang tính chủ quan của nhà nghiên cứu, rất dễ bị nhầm lẫn về bản chất bởi những hiện tƣợng bề mặt. Theo ông: “Văn hóa chính trị là quá trình xã hội hóa chính trị, suy cho cùng là quá trình phổ cập những giá trị và những quy tắc chính trị nhận định” và “Quá trình xã hội hóa trong chừng mực nào đó đƣa đến ra đời các thiết chế xã hội, các giá trị và những chuẩn mực hành vi phù hợp với tiến trình phát triển” [31, tr.

Các nhà nghiên cứu Việt Nam những năm gần đây tích cực vận dụng phƣơng pháp luận văn của chủ nghĩa Mác – Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh để xây dựng (LUAN.Dinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 15 một quan điểm đầy đủ về VHCT. Đặc biệt, những quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xã hội xã hội chủ nghĩa thực sự có ý nghĩa xuất phát điểm cho quá trình tìm tòi, nghiên cứu đó, song cũng cần thấy đây vẫn còn là một vấn đề mới và phức tạp cả về lý luận cũng nhƣ nhận thức. Quan điểm nổi bật nhất và đặc sắc nhất trong tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về VHCT là xã hội mới phải có con ngƣời mới đại diện cho nó: “Muốn có chủ nghĩa xã hội, phải có con ngƣời xã hội chủ nghĩa. Muốn có con ngƣời xã hội chủ nghĩa, phải có tƣ tƣởng xã hội chủ nghĩa” [64, tr.

Xây dựng thành công con ngƣời mới xã hội chủ nghĩa là xác lập cơ sở bền vững của VHCT mới. Đây là một tƣ tƣởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về VHCT. VHCT cũng là loại hình văn hóa hƣớng con ngƣời làm việc thiện, gắn với các lợi ích kinh tế, chính trị, nhƣng nó phải là sự hài hòa, sự liên hiệp giữa cộng đồng và cá nhân, giữa truyền thống với hiện đại, giữa kinh tế và văn hóa, giữa giá trị vật chất và giá trị phi vật chất, giữa bản sắc văn hóa dân tộc với sự tiếp biến văn hóa quốc tế, trên nền tảng giá trị chân, thiện, mỹ. Trên cơ sở quan niệm trên, các nhà nghiên cứu Việt Nam đã đƣa ra rất nhiều cách diễn đạt về khái niệm VHCT.

Trong đó, một khái niệm về VHCT có tính khái quát chung là: VHCT là một phƣơng diện văn hóa trong xã hội có giai cấp, nói lên tri thức, năng lực sáng tạo trong hoạt động chính trị dựa trên nhận thức sâu sắc quan hệ chính trị hiện thực để thực hiện lợi ích chính trị cơ bản của giai cấp hay của xã hội phù hợp với sự phát triển lịch sử. VHCT đƣợc phản ánh trong hệ ý thức chính trị, trong các thiết chế chính trị và trong các giá trị vật chất cũng nhƣ tinh thần do hoạt động chính trị sáng tạo ra. Tổng hợp các cách tiếp cận khác nhau về VHCT, chúng ta thấy rằng VHCT là một bộ phận của văn hóa nhân loại, phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa văn hóa dân tộc và hoạt động chính trị của các giai cấp, nó chỉ ra tác động của một loại hình văn hóa xã hội nhất định đối với HTCT và hành vi chính trị của công dân (bao gồm dân chúng và những ngƣời lãnh đạo nhà nƣớc). VHCT thể hiện sự hiểu biết chính trị, tình cảm chính trị, giá trị chính trị, niềm tin và thái độ chính trị của các công dân đối với các hiện tƣợng chính trị và HTCT.

Tinh thần cốt lõi của VHCT là (LUAN.Dinh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 16 các giá trị nhân văn trong xử lý chính trị. Chính trị có văn hóa hay xử lý chính trị nhân văn là chính trị giải phóng con ngƣời, khỏi sự áp bức bóc lột về phƣơng diện giai cấp, dân tộc và xã hội, phấn đấu để ngày càng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Đó chính là VHCT đƣợc xây dựng trên nền tảng của chủ nghĩa Mác – Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh. Trên cơ sở phƣơng pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, cùng với việc kế thừa các giá trị trong quan niệm về VHCT của các nhà nghiên cứu lý luận gần đây, có thể khái quát lại, xét về bản chất, VHCT là tổng hòa những giá trị chính trị (cả giá trị vật chất và tinh thần), hoạt động chính trị thực tiễn của con ngƣời sáng tạo ra trong xã hội có giai cấp.

Tóm lại, VHCT là một bộ phận, một phƣơng diện của văn hóa trong xã hội có giai cấp, nói lên chất lƣợng tổng hợp những giá trị vật chất và tinh thần với hạt nhân là các giá trị chính trị nhân văn đƣợc con ngƣời sáng tạo và sử dụng trong thực tiễn chính trị, để thực thi trong quan hệ về quyền lực chính trị, quyền lực nhà nƣớc nhằm thực hiện lợi ích chính trị cơ bản của giai cấp hay của nhân dân phù hợp với sự phát triển lịch sử, VHCT phản ánh trình độ trƣởng thành nhân cách chính trị của các chủ thể chính trị trong đời sống xã hội. * Đặc điểm của văn hóa chính trị VHCT bao giờ cũng mang tính giai cấp: VHCT hình thành trong thực tiễn đấu tranh giai cấp, do đó nó luôn bị chi phối bởi thế giới quan, hệ tƣ tƣởng, những quan điểm chính trị của giai cấp nhất định và phục vụ cho lợi ích của mỗi quốc gia. Tuy rất quan trọng nhƣng tính giai cấp không phải là thuộc tính duy nhất của VHCT. Tính dân tộc và tính nhân loại luôn tồn tại trong VHCT của từng giai cấp.

Đặc biệt trong bối cảnh của thế giới hiện đại, mỗi quan hệ giữa tính giai cấp, tính dân tộc và tinh thần nhân loại càng gắn bó chặt chẽ hữu cơ hơn bao giờ hết. Văn hóa trƣớc hết là vấn đề tồn tại và phát triển của một cộng đồng ngƣời nhất định, cộng đồng trở nên bền vững khi nó trở thành dân tộc. Tính dân tộc luôn gắn liền tính nhân loại, tính giai cấp. VHCT phản ánh quan hệ quyền lực chính trị.

Các giá trị của VHCT thể hiện mối quan hệ quyền lực giữa giai cấp và chính Đảng, tổ chức và thành viên … trong (LUAN.Dinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.