Luận Văn Thạc Sĩ: Vận Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Để Giải Quyết Vấn Đề Nông Nghiệp Tại Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp phân tích vận dụng tư tưởng hồ chí minh để giải quyết vấn đề nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh thanh hóa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Trọng Luyện
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Nguyễn Thế Thắng
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
• Đề tài: Vận Dụng Tư Tưởng Hồ Chí Minh Giải Quyết Vấn Đề Nông Nghiệp Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của luận văn
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA NÔNG NGHIỆP, NÔNG DÂN, NÔNG THÔN TỈNH THANH HÓA HIỆN NAY
• 1.1. Những nhân tố tác động đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa
• 1.2. Thực trạng và những vấn đề đặt ra của nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa từ năm 2001 đến 2014
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NÔNG NGHIỆP, NÔNG DÂN, NÔNG THÔN TỈNH THANH HÓA TRONG THỜI GIAN TỚI
• 2.1. Sự cần thiết và ý nghĩa của sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay
• 2.2. Những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh cần được vận dụng để giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay
• 2.3. Phương hướng, giải pháp để giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng và những vấn đề đặt ra của nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh Thanh Hóa hiện nay

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn tại tỉnh Thanh Hóa đang đối mặt với nhiều thách thức. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng nông nghiệp là nền tảng của nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy nông nghiệp tại Thanh Hóa vẫn còn nhiều hạn chế. Các chính sách phát triển nông nghiệp chưa được thực hiện đồng bộ, dẫn đến tình trạng sản xuất manh mún, thiếu liên kết. Đặc biệt, chính sách nông nghiệp chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, gây khó khăn cho nông dân trong việc tiếp cận thị trường. Theo số liệu thống kê, từ năm 2001 đến 2014, sản xuất nông nghiệp tại Thanh Hóa chưa có sự chuyển biến mạnh mẽ, năng suất cây trồng và vật nuôi vẫn ở mức thấp. Điều này ảnh hưởng đến đời sống của nông dân Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh đổi mới nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả kinh tế không cao. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này.

1.1. Những nhân tố tác động đến nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh Thanh Hóa

Nhiều nhân tố tác động đến sự phát triển của nông nghiệp tại Thanh Hóa. Đầu tiên là điều kiện tự nhiên, với khí hậu và đất đai có sự đa dạng. Tuy nhiên, thiên tai và biến đổi khí hậu đang ngày càng ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp. Thứ hai, yếu tố kinh tế - xã hội cũng đóng vai trò quan trọng. Sự phát triển kinh tế chưa đồng đều giữa các vùng miền dẫn đến sự chênh lệch trong phát triển nông nghiệp. Thứ ba, chính sách hợp tác xã nông nghiệp chưa phát huy hiệu quả, khiến cho nông dân khó khăn trong việc tiếp cận nguồn lực và thị trường. Cuối cùng, sự thiếu hụt trong đào tạo nông nghiệp cũng là một vấn đề lớn, khi mà nhiều nông dân chưa được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để áp dụng công nghệ mới vào sản xuất.

1.2. Thực trạng và những vấn đề đặt ra của nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh Thanh Hóa từ năm 2001 đến 2014

Từ năm 2001 đến 2014, nông nghiệp Thanh Hóa đã có những bước phát triển nhất định, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào phương pháp truyền thống, năng suất thấp và chất lượng sản phẩm chưa cao. Cải cách nông nghiệp chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến tình trạng nông dân gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm. Hơn nữa, việc phát triển bền vững trong nông nghiệp chưa được chú trọng, gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Đời sống của nông dân vẫn còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo trong khu vực nông thôn vẫn ở mức cao. Để giải quyết những vấn đề này, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ từ các cấp chính quyền và sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội.

II. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết vấn đề nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới

Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn tại Thanh Hóa là rất cần thiết. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh vai trò của nông dân trong sự nghiệp cách mạng, khẳng định rằng nông nghiệp là nền tảng của nền kinh tế. Để thực hiện điều này, cần phải xây dựng các chính sách phát triển nông nghiệp phù hợp với thực tiễn địa phương. Cần có sự kết hợp giữa đổi mới nông nghiệp và phát triển bền vững, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần chú trọng đến việc đào tạo nông nghiệp cho nông dân, giúp họ tiếp cận với công nghệ mới và nâng cao kỹ năng sản xuất. Việc xây dựng các mô hình hợp tác xã nông nghiệp cũng cần được đẩy mạnh, tạo điều kiện cho nông dân liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, không chỉ nâng cao đời sống của nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

2.1. Sự cần thiết và ý nghĩa của sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết vấn đề nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay

Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn tại Thanh Hóa không chỉ mang lại lợi ích cho nông dân mà còn cho toàn xã hội. Tư tưởng của Người về phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nông dân là những nguyên tắc quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Sự cần thiết này càng trở nên rõ ràng khi mà nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu và sự phát triển không đồng đều giữa các vùng miền. Việc áp dụng tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ giúp định hướng cho các chính sách nông nghiệp, tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững của nông thôn. Hơn nữa, việc này cũng góp phần củng cố niềm tin của nông dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong xã hội.

2.2. Những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh cần được vận dụng để giải quyết vấn đề nông nghiệp nông dân nông thôn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay

Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về nông nghiệp, nông dân, nông thôn cần được vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo. Đầu tiên, cần chú trọng đến việc phát triển kinh tế nông thôn, tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập cho nông dân. Thứ hai, cần xây dựng các chính sách hợp tác xã nông nghiệp để nông dân có thể liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Thứ ba, việc đào tạo nông nghiệp cho nông dân là rất quan trọng, giúp họ tiếp cận với công nghệ mới và nâng cao kỹ năng sản xuất. Cuối cùng, cần có sự quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp, đảm bảo phát triển bền vững. Những nội dung này không chỉ giúp giải quyết các vấn đề hiện tại mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của nông nghiệp Thanh Hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn giữ vị trí chiến lược trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam. Tỉnh Thanh Hóa, với diện tích tự nhiên 11.129,48 km² và dân số hơn 3,47 triệu người (năm 2013), là một trong những địa phương có tiềm năng phát triển nông nghiệp toàn diện. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh giai đoạn 2001-2014 đạt bình quân 9,1% đến 11,3%/năm, trong đó nông nghiệp tăng trưởng khoảng 3,5%/năm. Tuy nhiên, Thanh Hóa vẫn đối mặt với nhiều thách thức như chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp chậm, quy mô sản xuất nhỏ, năng suất lao động thấp, và sự phát triển chưa tương xứng của kinh tế rừng, kinh tế biển.

Luận văn tập trung nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn tại Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay, từ năm 2001 đến 2014, với mục tiêu đề xuất các phương hướng, giải pháp phát triển bền vững đến năm 2020. Nghiên cứu có phạm vi địa lý trên toàn tỉnh Thanh Hóa, tập trung vào thực trạng phát triển nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cũng như các chính sách và phong trào xây dựng nông thôn mới.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về tam nông, làm cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc phát triển nông nghiệp, nâng cao đời sống nông dân, cải thiện hạ tầng nông thôn, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới tại Thanh Hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Hai lý thuyết trọng tâm được vận dụng là:

• Lý thuyết về vai trò chiến lược của nông nghiệp trong phát triển kinh tế quốc dân: Hồ Chí Minh nhấn mạnh nông nghiệp là nền tảng, là mặt trận hàng đầu trong phát triển kinh tế và bảo vệ quốc gia.

• Lý thuyết về liên minh công - nông - trí: Tư tưởng Hồ Chí Minh về sự lãnh đạo của giai cấp công nhân đối với giai cấp nông dân, phát huy vai trò của nông dân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Các khái niệm chính bao gồm: tam nông (nông nghiệp, nông dân, nông thôn), công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH, HĐH), xây dựng nông thôn mới (XDNTM), chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, phát triển kinh tế hợp tác xã.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp sau:

• Phương pháp logic - lịch sử: Phân tích quá trình phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa từ năm 2001 đến 2014.

• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh và các chính sách của Đảng, Nhà nước về tam nông.

• Phương pháp điều tra xã hội học: Thu thập dữ liệu thực tiễn về tình hình phát triển nông nghiệp, đời sống nông dân, hạ tầng nông thôn.

• Phương pháp so sánh: Đối chiếu thực trạng Thanh Hóa với các địa phương khác và các giai đoạn trước.

• Tổng kết thực tiễn: Đánh giá hiệu quả các chính sách, phong trào xây dựng nông thôn mới.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê của tỉnh Thanh Hóa, các văn bản pháp luật, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, báo cáo chuyên đề, tài liệu nghiên cứu học thuật và khảo sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các xã, huyện đại diện cho các vùng miền trong tỉnh, với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2001 đến 2014, với dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đúng hướng nhưng chậm: Tỷ trọng nông nghiệp trong GDP tỉnh giảm từ 31,6% năm 2005 xuống còn 18,6% năm 2014, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng lên lần lượt 41,5% và 39,9%. Tuy nhiên, quy mô sản xuất nông nghiệp còn nhỏ, năng suất lao động thấp, hiệu quả chưa cao.

2. Phát triển nông nghiệp toàn diện với tốc độ tăng trưởng ổn định: Tốc độ tăng trưởng bình quân ngành nông lâm thủy sản giai đoạn 2010-2014 đạt khoảng 4,1%/năm, trong đó chăn nuôi tăng trưởng 9,5%/năm. Sản lượng lương thực năm 2014 đạt 1,68 triệu tấn, năng suất lúa đạt 65,7 tạ/ha.

3. Hạ tầng nông nghiệp, nông thôn được cải thiện nhưng còn nhiều hạn chế: Mạng lưới thủy lợi có năng lực tưới 265 nghìn ha, hệ thống giao thông nông thôn còn yếu với chỉ 22% đường được rải nhựa hoặc bê tông. Hạ tầng viễn thông phủ sóng 100% xã, nhưng chất lượng dịch vụ chưa đồng đều.

4. Nguồn nhân lực dồi dào nhưng chất lượng chưa cao: Lao động trong ngành nông nghiệp chiếm 43% năm 2014, phần lớn chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật. Tỷ lệ lao động có trình độ trung cấp trở lên còn thấp, gây hạn chế trong ứng dụng khoa học công nghệ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chuyển dịch cơ cấu chậm là do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị, hạn chế về vốn và công nghệ. So với các tỉnh khác, Thanh Hóa có lợi thế về tài nguyên đất, rừng và biển nhưng chưa khai thác hiệu quả, đặc biệt trong kinh tế rừng và thủy sản. Hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ làm giảm khả năng phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Việc đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề chưa đáp ứng nhu cầu chuyển dịch lao động sang các ngành công nghiệp, dịch vụ. Điều này dẫn đến năng suất lao động thấp và khó nâng cao giá trị gia tăng trong nông nghiệp. Các chính sách phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã tạo động lực tích cực nhưng còn thiếu tính đột phá và đồng bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ chuyển dịch cơ cấu GDP theo ngành, bảng thống kê năng suất cây trồng, biểu đồ tăng trưởng sản lượng chăn nuôi và sơ đồ phân bố hạ tầng giao thông nông thôn để minh họa rõ nét các vấn đề và tiến bộ đạt được.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn: Khuyến khích liên kết chuỗi giá trị, phát triển hợp tác xã kiểu mới, tập trung đầu tư vào các vùng chuyên canh cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp; Thời gian: 2015-2020.

2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đào tạo nghề cho lao động nông thôn, hỗ trợ chuyển giao công nghệ sản xuất sạch, công nghệ cao trong nông nghiệp. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường nghề; Thời gian: 2015-2020.

3. Hoàn thiện hạ tầng nông nghiệp, nông thôn đồng bộ và hiện đại: Đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông nông thôn, viễn thông, điện năng để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và đời sống. Chủ thể: Ban Quản lý dự án đầu tư công, các sở ngành liên quan; Thời gian: 2015-2020.

4. Tăng cường quản lý, bảo vệ đất đai và môi trường sinh thái: Thực hiện nghiêm quy hoạch sử dụng đất, kiểm soát ô nhiễm môi trường, bảo vệ tài nguyên đất, nước, rừng và biển. Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND các huyện; Thời gian: liên tục.

5. Phát huy vai trò của tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới: Tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia, phát huy quyền làm chủ, nâng cao nhận thức về phát triển bền vững. Chủ thể: Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể; Thời gian: 2015-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về nông nghiệp, nông thôn: Giúp hiểu rõ thực trạng, chính sách và tư tưởng Hồ Chí Minh trong phát triển tam nông, từ đó xây dựng kế hoạch, chính sách phù hợp.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Hồ Chí Minh học, khoa học chính trị, phát triển nông thôn: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu sâu về vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong phát triển kinh tế - xã hội.

3. Lãnh đạo và cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội, hợp tác xã nông nghiệp: Hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò nông dân trong xây dựng nông thôn mới.

4. Doanh nghiệp, nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản: Hiểu rõ tiềm năng, thách thức và chính sách phát triển nông nghiệp tại Thanh Hóa để khai thác hiệu quả cơ hội đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò như thế nào trong phát triển nông nghiệp hiện nay?
   Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh nông nghiệp là nền tảng kinh tế, là mặt trận hàng đầu. Vận dụng tư tưởng này giúp xác định đúng trọng tâm phát triển, tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

2. Thanh Hóa có những lợi thế gì để phát triển nông nghiệp?
   Thanh Hóa có diện tích đất rộng, tài nguyên rừng chiếm hơn 50% diện tích tự nhiên, bờ biển dài 102 km với nguồn thủy sản phong phú, cùng nguồn nhân lực dồi dào. Đây là nền tảng để phát triển nông, lâm, ngư nghiệp đa dạng.

3. Những khó khăn chính trong phát triển nông nghiệp Thanh Hóa là gì?
   Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất lao động thấp, hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm là những thách thức lớn.

4. Chính sách nào đã được tỉnh Thanh Hóa triển khai để phát triển nông nghiệp?
   Tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị về dồn điền đổi thửa, phát triển chăn nuôi, xây dựng nông thôn mới, đồng thời triển khai các chương trình hỗ trợ nông dân, phát triển vùng chuyên canh và nâng cấp hạ tầng.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong phát triển nông nghiệp?
   Cần tăng cường đào tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện hạ tầng, phát huy vai trò của nông dân và các tổ chức chính trị - xã hội, đồng thời xây dựng chính sách đồng bộ, phù hợp với thực tiễn địa phương.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, làm rõ vai trò chiến lược của tam nông trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa.
• Phân tích thực trạng phát triển nông nghiệp Thanh Hóa giai đoạn 2001-2014, chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hạ tầng, nguồn nhân lực.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nâng cao đời sống nông dân và xây dựng nông thôn mới đến năm 2020.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong phát triển nông nghiệp hiện đại, phù hợp với điều kiện địa phương.
• Khuyến nghị các cấp chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng nông dân phối hợp thực hiện các giải pháp để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh.

Các nhà quản lý và nghiên cứu nên áp dụng kết quả luận văn để xây dựng chính sách, chương trình phát triển nông nghiệp bền vững tại Thanh Hóa, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong các lĩnh vực khác của phát triển kinh tế - xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA NÔNG NGHIỆP, NÔNG DÂN, NÔNG THÔN TỈNH THANH HÓA HIỆN NAY 1. Những nhân tố tác động đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn tỉnh Thanh Hóa 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Thanh Hóa 1. Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lý kinh tế Thanh Hóa cách Thủ đô Hà Nội 153 km về phía Nam theo QL 1A, vị trí tọa độ ở vào 19018’- 20000’ độ Vĩ Bắc và 104022’ - 106004’ độ Kinh Đông.

Phía Bắc giáp các tỉnh Sơn La, Hòa Bình và Ninh Bình; Phía Nam giáp tỉnh Nghệ An; Phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 102 km. Phía Tây giáp tỉnh Hủa Phăn của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào với 192 km đường biên giới Việt - Lào. Thanh Hóa nằm ở trung tâm kết nối các khu vực Đồng bằng Bắc Bộ, Duyên hải Miền Trung, Miền núi Tây Bắc, Đông Bắc Lào và Vịnh Bắc Bộ. Là đầu mối giao lưu giữa Bắc Bộ và Trung Bộ, đồng thời là cửa ngõ thông thương ra biển gần nhất của khu vực phía Tây Bắc Tổ quốc và Đông Bắc Lào.

Trong chiến lược phát triển của đất nước và khu vực hiện nay, Thanh Hóa có vị trí địa kinh tế, chính trị, quốc phòng an ninh trọng yếu, lợi thế giao lưu nhiều hướng với nhiều vùng miền trong cả nước và quốc tế. Thanh Hóa có diện tích tự nhiên 11.129,48 km2, dân số (2013) hơn 3,47 triệu người chiếm 3,36% diện tích và 3,9% dân số cả nước, đứng thứ 5 về diện tích (sau các tỉnh Sơn La, Nghệ An, Gia Lai, Đắk Lắk,) và thứ 3 về dân số sau các địa phương (sau Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh). Thanh Hóa có phạm vi lãnh thổ trải rộng từ tiếp giáp miền núi Tây Bắc xuống duyên hải Bắc Trung Bộ, vùng đồng bằng ven biển Thanh Hóa điều kiện vị trí thuận lợi, vùng miền núi Tây Thanh Hóa nhất là khu vực các huyện núi cao, biên giới nằm xa các trung tâm kinh tế trong, ngoài tỉnh (huyện xa nhất cách thành phố Thanh Hóa 240 km) điều kiện đi lại giao lưu với bên ngoài còn hạn chế. * Khí hậu 10 z Với mùa hè nóng, mưa nhiều từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình 27- 280C, lượng mưa trung bình 1600- 1650 mm.

Mùa đông lạnh, ít mưa từ tháng 11 đến tháng 4, nhiệt độ trung bình 19- 200C, lượng mưa 250- 300 mm. Bão thường xuất hiện từ tháng 8 đến tháng 10, bão mạnh nhất lên tới cấp 12- 13. Những năm gần đây, Thanh Hóa chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu khá rõ, thiên tai, thời tiết diễn biến phức tạp. Mùa khô, lưu lượng dòng chảy các sông xuống thấp cộng với triều dâng gây xâm nhập mặn theo nước sông vào sâu trong đất liền có nơi trên 30 km, ảnh hưởng mạnh đến sản xuất nông nghiệp.

Cường độ mưa, bão cũng tăng lên gây ngập úng, lũ qu t làm sạt lở đất, thiệt hại sản xuất. * Các tài nguyên chính - Tài nguyên đất: Thanh Hóa có diện tích rộng nhưng dân số lớn, mật độ dân cư năm 2013 đã tăng lên 312 người/km2 cao gấp 1,17 lần bình quân cả nước (267 người/km2). Điều kiện quĩ đất cho phát triển kinh tế - xã hội không có nhiều lợi thế so với các địa phương khác. Toàn tỉnh, điều kiện thổ nhưỡng phần lớn là đất nâu vàng đến đỏ vàng trên các đồi núi thấp và đất đồng bằng sa bồi thuận lợi cho phát triển sản xuất nông lâm nghiệp.

Vùng trung du miền núi đất thích hợp cho trồng nhiều loại cây lâm nghiệp, cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả. Vùng đồng bằng đất có thể trồng nhiều loại cây trồng nhiệt đới, cây công nghiệp dài ngày. Hạn chế, vùng trung du miền núi phần lớn là đất dốc ít thuận lợi cho thâm canh nông nghiệp, khả năng giữ nước của đất k m phải đầu tư nhiều cho thủy lợi. - Tài nguyên rừng: Đến hết năm 2013, theo số liệu điều tra toàn tỉnh có 567.346,68 ha rừng, gồm 392.583,1 ha rừng tự nhiên và 174.763,58 ha rừng trồng.

Độ che phủ rừng đạt 51%. Với hơn 1/2 diện tích tự nhiên là rừng, diện tích đất lâm nghiệp dành cho rừng sản xuất hơn 350.000 ha, Thanh Hóa có lợi thế trong phát triển kinh tế rừng, phát triển công nghiệp gỗ quy mô lớn từ sản xuất cung cấp nguyên liệu đến chế biến, phát triển các làng nghề sản xuất chế biến lâm sản không phải gỗ. - Tài nguyên nước: Mạng lưới sông ngòi tương đối dày, từ Bắc vào Nam có 04 hệ thống sông chính gồm sông Mã, sông Hoạt, sông Yên, sông Bạng chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, tổng chiều dài 881 km, tổng diện tích lưu vực 39.756 11 z km2, ngoài ra còn có nhiều sông suối nhỏ, mật độ sông suối bình quân 0,5 - 0,6 km/km2. Hệ thống hồ có 610 hồ chứa và 1.023 đập dâng, trong đó có một số hồ chứa quan trọng cấp quốc gia, cấp tỉnh (hồ Cửa Đặt, hồ sông Mực, hồ Yên Mỹ) - Tài nguyên biển: Thanh Hoá có bờ biển dài 102 km (từ cửa Càn, Nga Sơn đến Hà Nẫm, Tĩnh Gia); vùng lãnh hải rộng hơn 1,7 vạn km2.

Vùng biển và ven biển Thanh Hoá có tài nguyên khá phong phú, đa dạng, trong đó nổi bật là tài nguyên thuỷ sản, tài nguyên du lịch biển và tiềm năng xây dựng cảng và dịch vụ hàng hải. Vùng biển Thanh Hóa có đầy đủ chủng loại, thành phần các loài cá trong Vịnh Bắc Bộ với hơn 120 loài thuộc 82 giống, 58 họ, trong đó có 53 loài cá nổi, 69 loài cá đáy, tôm biển 12 loài với nhiều loài đặc thủy sản (tôm hùm, cá song, cá mú, v. Hiện tại trữ lượng hải sản đang có xu hướng giảm dần, tổng trữ lượng còn khoảng 140– 165 nghìn tấn, khả năng cho khai thác hàng năm 60- 70 nghìn tấn trong đó cá nổi chiếm 60% và cá đáy chiếm 40%. Ven bờ biển Thanh Hóa có nhiều bãi bồi thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản, tại các cửa lạch có những bãi bồi rộng hàng trăm ha có thể phát triển nuôi trồng thủy sản tập trung quy mô lớn ở Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, Quảng Xương.

Diện tích đất cho nuôi trồng thủy sản mặn, lợ hiện có hơn 8.000 ha, khai thác tổ chức nuôi có thể đạt 40- 50 nghìn tấn năm. Dọc vùng nước ven bờ và tại các đảo (Hòn Mê, Hòn Nẹ) có hơn 5.000 ha mặt nước mặn có thể nuôi biển, nuôi thủy sản lồng bè các loài hải sản có giá trị kinh tế cao (cá song, cá mú, tôm hùm, v. - Tài nguyên du lịch: Thanh Hóa có tài nguyên du lịch tự nhiên. Trong đó, tài nguyên du lịch biển, đảo là thế mạnh của tỉnh; tài nguyên du lịch sinh thái núi rừng, hang động, suối nước kể cả suối khoáng; tài nguyên du lịch sông, hồ là điểm mạnh của Thanh Hóa, tại các hồ lớn (hồ Cửa Đạt, hồ sông Mực, hồ Yên Mỹ) có thể hình thành các khu, điểm du lịch sinh thái; tài nguyên du lịch đa dạng sinh học có thể khai thác các khu bảo tồn thiên nhiên (Bến En, Pù Luông, Pù Hu, Xuân Liên).

Bên cạnh du lịch sinh thái, Thanh Hóa có tiềm năng du lịch nhân văn, kết hợp thăm quan di tích lịch sử với du lịch sinh thái tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội * Tốc độ tăng trưởng Gần 30 năm đổi mới, cùng với xu thế phát triển chung của cả nước, kinh tế của tỉnh Thanh Hoá đã từng bước ổn định và đang trên đà phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt từ năm 2001 trở lại đây, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, XVI và XVII, kế hoạch phát KT-XH các giai đoạn 2001 - 2005, 2006 - 2010 và 2010 - 2015, kinh tế của tỉnh có bước phát triển khả quan. Tốc độ tăng trưởng bình quân 2001 - 2005 là 9,1%/năm, giai đoạn 2006 - 2010 là 11,3%/năm, giai đoạn 2010 - 2014; trong đó nông lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,5%/năm, công nghiệp - xây dựng tăng 15,6%/năm và dịch vụ tăng 10,2%/năm.

Điều đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh có xu hướng tăng dần vào các năm cuối kỳ của kế hoạch 5 năm, tạo đà tăng trưởng thuận lợi cho thời kỳ tiếp theo. * Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Cùng với tốc độ tăng trưởng, cơ cấu kinh tế của Thanh Hoá cũng từng bước chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trong tổng GDP ngày càng tăng lên. Năm 2014, cơ cấu giữa 3 khối ngành nông lâm nghiệp - công nghiệp, xây dựng - dịch vụ trong tổng GDP của tỉnh là 18,6% - 41,5% - 39,9% so với 27% - 38,5% - 34,5 năm 2010 và 31,6% - 35,1% - 33,3% năm 2005. Nền kinh tế của tỉnh đang hình thành rõ n t cơ cấu kinh tế: công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp.

Đây là một kết quả đáng khích lệ trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh. Với xu hướng này Thanh Hóa có khả năng thực hiện được mục tiêu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh giai đoạn 2010 - 2020 và nghị quyết Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII. Nhìn chung, cơ cấu kinh tế của Thanh Hoá thời gian qua có sự chuyển dịch đúng hướng, phù hợp với lợi thế của tỉnh, góp phần bảo đảm cho nền kinh tế phát triển nhanh phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh tiến trình CNH, HĐH. Tuy nhiên, tỉnh cần có những chính sách và giải pháp tích cực để tăng nhanh tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ, đồng thời giảm dần mức chênh lệch bảo đảm phát triển bền vững giữa các vùng miền trong tỉnh.

13 z * Dân cư và nguồn nhân lực Dân số, dân số toàn tỉnh năm 2013 trung bình có 3.476 nghìn người, ước năm 2014 có 3.483 nghìn người trong đó dân số thành thị khoảng 627 nghìn người chiếm tỷ lệ 18%, dân số nông thôn có 2.856 nghìn người chiếm 82% dân số. Giai đoạn 2011 - 2014, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của tỉnh bình quân hàng năm gần 0,8%, tuy nhiên quy mô dân số chỉ tăng bình quân 0,56%/năm do có một bộ phận nhất là thanh niên di chuyển ra ngoài học tập, lao động. Nguồn nhân lực, Thanh Hóa có nguồn nhân lực trong tuổi lao động dồi dào do quy mô dân số lớn, từ 2010 đến 2014, nhân lực trong tuổi lao động từ 15 tuổi trở lên tăng từ 2.115 nghìn người lên 2.234 nghìn người chiếm 64,1% dân số.