Luận văn thạc sĩ ussh vai trò của các spin off trong việc thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn nghiên cứu trường hợp đại học khoa học tự nhiên

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích vai trò của các spin-off trong việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học tại Đại học Khoa học Tự nhiên.

• Tác giả: Nguyễn Lê Hồng Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thanh Trường
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học & Công nghệ
• Đề tài: Vai trò của các Spin-off trong viê ̣c thúc đ ẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn. (Nghiên cứu trƣờng hợp: Đại học Khoa học Tự nhiên)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ DOANH NGHIỆP SPIN-OFF
• 1.1. Nghiên cứu khoa học và Hoạt động Khoa học và Công nghệ
• 1.2. Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ
• 1.3. Doanh nghiệp Spin-off
• 1.4. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ SPIN-OFF
• 2.1. Nghiên cứu trường hợp Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• 2.2. Khảo sát hoạt động của Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên
• 2.3. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN DIỆN VAI TRÒ CỦA SPIN-OFF TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TRONG VIỆC THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀO THỰC TIỄN
• 3.1. Các tiêu chí nhận diện vai trò của spin-off trong trường Đại học
• 3.2. Nhận diện vai trò của Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên trong trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• 3.3. Các giải pháp đảm bảo thực hiện
• 3.4. Tiểu kết Chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Spin off trong ứng dụng nghiên cứu khoa học

Spin-off là một mô hình doanh nghiệp được hình thành từ các kết quả nghiên cứu khoa học, đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao công nghệ và thương mại hóa tri thức. Tại Đại học Khoa học Tự nhiên, các spin-off không chỉ giúp kết nối giữa nghiên cứu và thực tiễn mà còn thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Việc hình thành các doanh nghiệp spin-off từ các kết quả nghiên cứu giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao giá trị của các sản phẩm nghiên cứu.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của Spin off

Spin-off là doanh nghiệp được thành lập từ các kết quả nghiên cứu khoa học, thường có sự hỗ trợ từ các tổ chức nghiên cứu. Đặc điểm nổi bật của spin-off là khả năng thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu, tạo ra giá trị kinh tế và xã hội.

1.2. Lợi ích của Spin off trong việc ứng dụng nghiên cứu

Các spin-off giúp tăng cường mối liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp, tạo ra cơ hội việc làm cho sinh viên và nghiên cứu sinh. Hơn nữa, chúng còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế thông qua việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ mới.

II. Thách thức trong việc ứng dụng nghiên cứu khoa học tại Đại học Khoa học Tự nhiên

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học tại Đại học Khoa học Tự nhiên vẫn gặp phải nhiều thách thức. Thiếu sự kết nối giữa nhà khoa học và doanh nghiệp là một trong những vấn đề lớn nhất. Nhiều sản phẩm nghiên cứu hữu ích nhưng không được ứng dụng hiệu quả, dẫn đến lãng phí nguồn lực.

2.1. Thiếu kết nối giữa nghiên cứu và thực tiễn

Nhiều nhà nghiên cứu không có cơ hội để tiếp cận thị trường, trong khi doanh nghiệp lại thiếu thông tin về các sản phẩm nghiên cứu. Điều này dẫn đến việc các kết quả nghiên cứu không được ứng dụng vào thực tiễn.

2.2. Khó khăn trong việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Việc thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn đầu tư, cũng như thiếu kinh nghiệm trong quản lý doanh nghiệp. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của các spin-off.

III. Phương pháp thúc đẩy ứng dụng nghiên cứu khoa học qua Spin off

Để tăng cường hiệu quả ứng dụng nghiên cứu khoa học, cần có các phương pháp cụ thể nhằm hỗ trợ các spin-off. Việc xây dựng các chương trình đào tạo, hỗ trợ tài chính và tạo môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp là rất cần thiết.

3.1. Xây dựng chương trình đào tạo cho doanh nhân trẻ

Các chương trình đào tạo về khởi nghiệp và quản lý doanh nghiệp cần được triển khai để trang bị cho sinh viên và nghiên cứu sinh những kỹ năng cần thiết. Điều này sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc thành lập và điều hành các spin-off.

3.2. Tạo môi trường hỗ trợ khởi nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để tạo ra môi trường thuận lợi cho các spin-off. Điều này bao gồm việc cung cấp vốn đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối với các doanh nghiệp lớn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ Spin off

Các spin-off tại Đại học Khoa học Tự nhiên đã có những đóng góp đáng kể trong việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Nhiều sản phẩm và dịch vụ mới đã được phát triển, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

4.1. Các sản phẩm nổi bật từ Spin off

Nhiều sản phẩm từ các spin-off đã được đưa ra thị trường, từ công nghệ thông tin đến các sản phẩm sinh học. Những sản phẩm này không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu.

4.2. Tác động của Spin off đến nền kinh tế địa phương

Các spin-off không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Chúng giúp tăng cường mối liên kết giữa các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp, tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Spin off tại Đại học Khoa học Tự nhiên

Spin-off có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy ứng dụng nghiên cứu khoa học tại Đại học Khoa học Tự nhiên. Để phát huy tối đa tiềm năng này, cần có các chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

5.1. Tương lai của Spin off trong nghiên cứu khoa học

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thị trường ngày càng cao, các spin-off sẽ có nhiều cơ hội để phát triển. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sẽ là chìa khóa cho sự thành công của các spin-off.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho Spin off

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể từ chính phủ và các tổ chức để thúc đẩy sự phát triển của các spin-off. Điều này bao gồm việc cung cấp vốn, hỗ trợ kỹ thuật và tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn phát triển kinh tế tri thức cho thấy việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu khoa học thành sản phẩm thương mại là thước đo quan trọng phản ánh hiệu quả đầu tư học thuật. Tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở quy tụ 711 cán bộ với tỷ lệ sau đại học đạt hơn 80%, tiềm lực nghiên cứu cơ bản luôn nằm trong nhóm đầu cả nước. Dẫu vậy, khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường sản xuất vẫn là nút thắt lớn khi nhiều sáng chế hữu ích chưa được ứng dụng tương xứng. Trong khi các doanh nghiệp nội địa phải chi hàng triệu USD để nhập khẩu giải pháp kỹ thuật từ nước ngoài, nhiều công trình trong nước lại gặp khó khăn ở khâu thương mại hóa.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã cơ chế vận hành và xác định vai trò của mô hình doanh nghiệp spin-off trong trường đại học như một kênh chuyển giao công nghệ tối ưu. Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hoạt động khoa học công nghệ, khảo sát hoạt động của Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Khoa học Tự nhiên, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thương mại hóa tri thức. Phạm vi khảo sát tập trung tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên trong giai đoạn 2011-2016, mốc thời gian ghi nhận 126 hợp đồng dịch vụ khoa học công nghệ với tổng kinh phí 85,035 tỷ đồng. Nghiên cứu mang ý nghĩa then chốt trong việc cung cấp luận cứ thực tiễn nhằm hoàn thiện khung chính sách tự chủ đại học, gia tăng tỷ trọng nguồn thu từ chuyển giao tri thức và tối ưu hóa hiệu suất khai thác tài sản trí tuệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vấn đề thương mại hóa tri thức dựa trên hai trụ cột lý thuyết chính:

Thứ nhất, mô hình bốn nhóm tác nhân hình thành spin-off do Edward Roberts và David Malone xây dựng năm 1996. Mô hình này chỉ rõ sự tương tác chặt chẽ giữa: người tạo ra công nghệ, tổ chức nghiên cứu mẹ, nhà khoa học có tinh thần kinh doanh và nhà đầu tư mạo hiểm. Sự đồng thuận và hỗ trợ từ tổ chức mẹ thông qua cơ chế kiểm soát quyền sở hữu trí tuệ đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống sót của doanh nghiệp.

Thứ hai, khung phân loại doanh nghiệp vệ tinh hàn lâm của Arthur Yencken năm 2002 và Rikard Stankiewicz năm 1994. Hệ thống lý thuyết này phân chia spin-off thành ba dạng thức vận hành: mô hình tư vấn theo hợp đồng, mô hình định hướng sản phẩm hoàn thiện và mô hình định hướng công nghệ nguồn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ năm khái niệm cốt lõi: Nghiên cứu khoa học, Hoạt động khoa học và công nghệ, Doanh nghiệp khoa học và công nghệ theo Nghị định 80/2007/NĐ-CP, Doanh nghiệp trực thuộc cơ sở đào tạo theo Quyết định 68/1998/QĐ-TTg, và Doanh nghiệp spin-off hàn lâm. Điểm khác biệt căn bản là spin-off hoạt động trên cơ sở vốn tự chủ, sở hữu công nghệ cao và gắn liền lợi ích trực tiếp của nhà phát minh với tổ chức mẹ, được tạo tiền đề từ những bài học kinh nghiệm quốc tế như Đạo luật Bayh-Dole năm 1980 tại Hoa Kỳ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đa dạng các nguồn dữ liệu nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu học thuật:

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ 126 hợp đồng chuyển giao công nghệ, báo cáo tài chính giai đoạn 2011-2015, và thống kê 52 đề tài do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia tài trợ cùng các chương trình trọng điểm cấp nhà nước.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra bảng hỏi với mẫu khảo sát gồm 150 cán bộ nghiên cứu, giảng viên thuộc 8 khoa và 7 trung tâm chuyên trách. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được sử dụng nhằm bao quát các ngành khoa học mũi nhọn như Hóa học, Sinh học, Vật lý và Môi trường.

Đồng thời, phương pháp phỏng vấn sâu được thực hiện với 15 chuyên gia quản lý đầu ngành và lãnh đạo đơn vị nhằm phân tích các rào cản vô hình về thể chế. Việc lựa chọn phương pháp phân tích đối sánh logic và thống kê mô tả giúp làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa cơ chế quản lý với hiệu quả thương mại hóa trong toàn bộ khung thời gian khảo sát từ năm 2011 đến năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tiềm lực chất xám của nhà trường thuộc nhóm cao nhất cả nước nhưng cơ cấu khai thác thương mại chưa đồng đều. Đến hết năm 2015, trường có 711 cán bộ cơ hữu, bao gồm 23 Giáo sư (chiếm 3,2%), 113 Phó Giáo sư (chiếm 15,9%), 331 Tiến sĩ và Tiến sĩ Khoa học (chiếm 46,6%), cùng 240 Thạc sĩ (chiếm 33,8%). Tỷ lệ cán bộ có trình độ sau đại học đạt hơn 80%, với 547 cán bộ dưới 45 tuổi (chiếm 76,9%), tạo nền tảng nhân lực dồi dào cho hoạt động phát minh sáng chế.

Thứ hai, doanh thu từ dịch vụ khoa học và công nghệ có sự tăng trưởng đáng kể nhưng tính chất công nghệ cao chưa đậm nét. Giai đoạn 2011-2015 ghi nhận 126 hợp đồng được ký kết với tổng giá trị 85,035 tỷ đồng, trung bình đạt 674,8 triệu đồng trên mỗi hợp đồng. Đáng chú ý, các hợp đồng dịch vụ môi trường, đo đạc địa chất chiếm hơn 70% tổng giá trị, tiêu biểu như dự án tăng cường dự báo thời tiết trị giá 16,595 tỷ đồng. Trong khi đó, các hợp đồng chuyển giao quy trình công nghệ sinh học, nano và hóa dược thuần túy chiếm tỷ trọng khiêm tốn dưới 15%.

Thứ ba, nguồn lực tài chính cho hoạt động nghiên cứu vẫn phụ thuộc nặng nề vào ngân sách nhà nước. Điển hình trong năm 2014, kinh phí từ 52 đề tài NAFOSTED đạt 13,78 tỷ đồng và 9 đề tài chương trình KC đạt 13,65 tỷ đồng, chiếm hơn 50% tổng ngân sách nghiên cứu trực tiếp.

Thứ tư, Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Khoa học Tự nhiên bước đầu đóng vai trò cầu nối nhưng chưa vận hành đúng tính chất của một spin-off độc lập. Doanh nghiệp còn chịu nhiều ràng buộc về cơ chế sở hữu công lập, thiếu nguồn vốn mạo hiểm và đội ngũ quản trị chuyên nghiệp, dẫn đến biên độ lợi nhuận thương mại hóa chưa tương xứng với tiềm năng học thuật.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ sự thiếu hụt các thiết chế hỗ trợ khởi nghiệp hàn lâm và sự xung đột trong quy định định giá tài sản trí tuệ nguồn gốc ngân sách. Khi so sánh với nghiên cứu năm 2013 của Barbara Bigliardi tại Ý về 18 yếu tố quyết định thành công của spin-off, mô hình tại Việt Nam còn thiếu yếu tố động lực kinh doanh của nhà khoa học và cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính từ khu vực tư nhân.

Hơn nữa, theo phân tích của các chuyên gia trong nước, quan hệ giữa ba loại hình: spin-off độc lập, doanh nghiệp 68 và doanh nghiệp 80 thường xảy ra hiện tượng chồng chéo, khiến doanh nghiệp trong trường đại học dễ bị hành chính hóa. Để làm rõ hiện tượng này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ phân bổ nguồn thu hợp đồng khoa học và bảng ma trận đối sánh ba tập hợp thể chế. Điều này khẳng định spin-off chỉ có thể phát huy tối đa vai trò khi nhà khoa học được trao quyền tự chủ tài chính và bảo hộ lợi ích sở hữu trí tuệ thỏa đáng.

Đề xuất và khuyến nghị

Để phát triển mạnh mẽ mô hình spin-off và gia tăng hiệu quả thương mại hóa tri thức, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, tái cơ cấu toàn diện mô hình tổ chức và quyền sở hữu của Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Khoa học Tự nhiên. Chuyển đổi công ty sang mô hình cổ phần hóa với tỷ lệ nắm giữ vốn của nhà khoa học sáng chế đạt tối thiểu 35% đến 50%, hoàn thành trong lộ trình 18 tháng do Hội đồng Trường và Ban Giám hiệu chủ trì.

Thứ hai, thiết lập Quỹ hỗ trợ thương mại hóa công nghệ và ươm tạo doanh nghiệp nội bộ. Huy động nguồn vốn mục tiêu ban đầu khoảng 10 tỷ đồng từ nguồn trích lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và đối ứng của doanh nghiệp tư nhân, triển khai trong giai đoạn 2018-2020 do Phòng Khoa học Công nghệ phối hợp Phòng Kế hoạch Tài chính thực hiện.

Thứ ba, hoàn thiện quy chế quản trị tài sản trí tuệ và phân chia lợi nhuận thương quyền. Ban hành khung quy định phân bổ tối thiểu 40% doanh thu bản quyền công nghệ cho tác giả sáng chế và nhóm nghiên cứu trực tiếp, áp dụng ngay từ quý 3 năm 2018 dưới sự điều phối của Phòng Thanh tra Pháp chế.

Thứ tư, đẩy mạnh mạng lưới liên kết đại học - doanh nghiệp thông qua sàn giao dịch công nghệ định kỳ. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng giá trị hợp đồng chuyển giao công nghệ cao lên mức tăng trưởng 20% mỗi năm, do Trung tâm Nghiên cứu phát triển và Ứng dụng khoa học phân tích cùng các phòng thí nghiệm trọng điểm phụ trách kết nối thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Lợi ích và use case: Cung cấp cơ sở thực tiễn để rà soát, sửa đổi các nghị định hướng dẫn Luật Doanh nghiệp, Luật Khoa học và Công nghệ, đặc biệt là cơ chế định giá tài sản công và giao quyền sở hữu sáng chế cho cơ sở nghiên cứu.

Nhóm 2: Ban giám hiệu, nhà quản trị các trường đại học định hướng nghiên cứu và viện nghiên cứu chuyên ngành. Lợi ích và use case: Áp dụng quy trình chuẩn hóa để ươm tạo doanh nghiệp khoa học, xây dựng phòng thử nghiệm pilot và thiết lập mô hình công ty cổ phần spin-off từ các phòng thí nghiệm trọng điểm.

Nhóm 3: Các nhà khoa học, giảng viên và nhóm nghiên cứu mũi nhọn sở hữu công nghệ tiềm năng. Lợi ích và use case: Định hình tư duy kinh doanh hàn lâm, nắm bắt lộ trình pháp lý chuyển đổi bằng sáng chế thành sản phẩm thương mại và cơ chế hợp tác bảo vệ quyền tác giả.

Nhóm 4: Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Quản trị Đổi mới sáng tạo. Lợi ích và use case: Sử dụng như một tài liệu tham khảo điển hình về phương pháp nghiên cứu ca, khung phân tích thể chế và phân tích số liệu chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp spin-off trong trường đại học có điểm gì khác biệt so với doanh nghiệp thông thường? Spin-off đại học được hình thành dựa trên việc khai thác trực tiếp quyền sở hữu trí tuệ hoặc bí quyết công nghệ từ kết quả nghiên cứu hàn lâm của tổ chức mẹ. Doanh nghiệp có sự tham gia đồng sở hữu của nhà khoa học sáng chế, gắn liền với phòng thí nghiệm nguồn, mang hàm lượng chất xám kỹ thuật cao hơn hẳn các doanh nghiệp thương mại phổ thông.

Tại sao trường đại học có thế mạnh nghiên cứu cơ bản lại gặp khó khăn khi phát triển spin-off? Nghiên cứu cơ bản thường dừng lại ở quy luật lý thuyết và ấn phẩm học thuật, cách xa giai đoạn thử nghiệm pilot hoàn thiện sản phẩm. Thiếu vốn đầu tư mạo hiểm cùng kỹ năng quản trị kinh doanh của nhà nghiên cứu tạo nên thung lũng chết công nghệ, khiến việc chuyển hóa kết quả thành hàng hóa thị trường gặp nhiều trở ngại.

Nhà khoa học có bắt buộc phải từ bỏ công tác giảng dạy khi tham gia thành lập spin-off không? Không bắt buộc. Theo thông lệ quốc tế và mô hình tự chủ hiện đại, nhà khoa học có thể tham gia spin-off với vai trò cố vấn khoa học trưởng, cổ đông sáng lập hoặc kiêm nhiệm kỹ thuật. Cơ chế này cho phép giảng viên vừa tiếp tục công tác đào tạo tại viện trường vừa thương mại hóa sản phẩm của mình.

Đạo luật Bayh-Dole của Hoa Kỳ mang lại bài học kinh nghiệm gì cho mô hình spin-off Việt Nam? Đạo luật Bayh-Dole năm 1980 cho phép trường đại học sở hữu bằng sáng chế hình thành từ ngân sách liên bang thay vì nộp lại cho nhà nước. Bài học cốt lõi là việc trao quyền sở hữu tài sản trí tuệ và cơ chế phân chia lợi nhuận trực tiếp cho nhà khoa học sẽ kích hoạt làn sóng thành lập hàng ngàn spin-off thành công.

Nguồn vốn ban đầu của các doanh nghiệp spin-off trường đại học thường đến từ đâu? Vốn ban đầu thường được cấu thành từ ba nguồn chính: tài sản sở hữu trí tuệ được định giá của tổ chức mẹ, vốn tự có của nhóm nhà khoa học sáng lập, và các quỹ đầu tư mạo hiểm hoặc quỹ ươm tạo công nghệ liên kết. Sự phối hợp linh hoạt này giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán dòng tiền trong giai đoạn thử nghiệm sản phẩm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về doanh nghiệp spin-off hàn lâm, khẳng định đây là phương thức chuyển giao tri thức hữu hiệu nhất kết nối giữa trường đại học và khu vực sản xuất.
• Đánh giá thực chứng tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên giai đoạn 2011-2015 cho thấy tiềm năng khoa học vượt bậc với 711 cán bộ, 126 hợp đồng chuyển giao đạt 85,035 tỷ đồng, nhưng tỷ trọng công nghệ cao độc quyền còn dư địa phát triển lớn.
• Phân tích chi tiết thực trạng Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Khoa học Tự nhiên, chỉ rõ các điểm nghẽn về thể chế sở hữu, quản trị điều hành và nguồn vốn đầu tư đổi mới.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp hành động đồng bộ gắn liền với cơ chế phân chia lợi ích sở hữu trí tuệ minh bạch và thành lập quỹ ươm tạo công nghệ chuyên biệt.
• Xây dựng lộ trình cải cách tổ chức giai đoạn 2018-2022 nhằm đưa doanh nghiệp spin-off trở thành động lực gia tăng nguồn thu tự chủ cho đại học nghiên cứu.

Các nhà quản lý cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu cần khẩn trương rà soát danh mục tài sản trí tuệ, chủ động ban hành quy chế liên kết kinh doanh và thúc đẩy thành lập các spin-off để tối đa hóa giá trị thương mại của tri thức khoa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ SPIN- OFF 2. Nghiên cứu trường hợp Trường Đại học Khoa học Tự nhiên 2. Khảo sát hoạt động của Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên * Tiểu kết Chương 2 CHƢƠNG 3.

NHẬN DIỆN VAI TRÒ CỦA SPIN-OFF TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TRONG VIỆC THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀO THỰC TIỄN 3. Các tiêu chí nhận diện vai trò của spin-off trong trường Đại học 3. Nhận diện vai trò của Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên trong trường Đại học Khoa học Tự nhiên 3. Các giải pháp đảm bảo thực hiện * Tiểu kết Chương 3 KẾT LUẬN 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ DOANH NGHIỆP SPIN-OFF 1.1 Nghiên cứu khoa học và Hoạt động Khoa học và Công nghệ 1. Nghiên cứu Khoa học Khái niệm Nghiên cứu khoa học là sự tìm tòi, khám phá bản chất các sự vật và sáng tạo các giải pháp tác động trở lại sự vật, biến đổi sự vật theo mục đích sử dụng. Nói cho cùng, nghiên cứu khoa học là một hoạt động xã hội nhằm thỏa mãn về nhu cầu nhận thức thế giới và cải tạo thế giới. [7;27] Kết quả nghiên cứu khoa học Kết quả nghiên cứu khoa học dù thể hiện dưới dạng nào thì cũng là những tri thức khoa học, tức thông tin chứa đựng các tri thức khoa học: Thông tin về một quy luật của đối tượng mà khoa học nghiên cứu, thông tin về một nguyên lý công nghệ được tìm ra sau quá trình nghiên cứu khoa học, thông tin về một vật liệu mới, công nghệ mới,v.v…[10;59] Tuy nhiên, chúng ta không thể tiếp xúc trực tiếp với các tri thức khoa học, mà chỉ có thể tiếp xúc được với các tri thức khoa học đã được mã hóa dưới dạng chữ viết, âm thanh hoặc hình ảnh và được chứa đựng trong các vật mang tri thức khoa học.

Về cơ bản có 3 loại vật mang tri thức khoa học. Đó là vật mang vật lý, vật mang công nghệ và vật mang xã hội.  Vật mang vật lý: Các loại bài báo, báo cáo khoa học; mẫu vật thu được từ các công cuộc tìm kiếm, điều tra; băng âm, băng hình, đĩa âm, đĩa hình v.v…  Vật mang công nghệ: Là những hình mẫu thu được từ kết quả triển khai thực nghiệm như: mẫu vật liệu mới, mẫu sản phẩm mới v.v… 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Vật mang xã hội: Có thể là các nhân một chuyên gia, hoặc một nhóm chuyên gia; Phân loại theo tính chất của sản phảm nghiên cứu  Nghiên cứu cơ bản: Là những nghiên cứu phân tích các thuộc tính, cấu trúc, hiện tượng các sự vật nhằm phát triển bản chất và quy luật của các sự vật hoặc hiện tượng trong tự nhiên, xã hội, con người. [10] Kết quả nghiên cứu cơ bản luôn là những phân tích lý luận, những kết luận về quy luật, những định luật, định lý… Cuối cùng, trên cơ sở những nghiên cứu này, người nghiên cứu đưa ra được những phát hiện, phát minh, xây dựng nên những cơ sở lý thuyết có một giá trị tổng quát cho nhiều lĩnh vực hoạt động.

 Nghiên cứu ứng dụng: Là sự vận dụng các quy luật từ trong nghiên cứu cơ bản để đưa ra những mô tả, giải thích, dự báo hoặc những nguyên lý về các giải pháp, có thể bao gồm công nghệ, sản phẩm, vật liệu, thiết bị; nghiên cứu áp dụng các kết quả nghiên cứu ứng dụng vào trong một môi trường mới của sự vật và hiện tượng. Sản phẩm của nghiên cứu ứng dụng có thể là một giải pháp mới về tổ chức, quản lý, xã hội hoặc công nghệ, vật liệu, sản phẩm, v.v… Giải pháp hữu ích, sáng chế cũng là sản phẩm thuộc loại hình này. Mặc dù gọi là nghiên cứu ứng dụng nhưng kết quả của nó thì chưa ứng dụng được. Để có thể đưa kết quả của nghiên cứu ứng dụng vào sử dụng trong thực tế thì còn phải tiến hành triển khai, nhằm hiện thực hóa các nguyên lý thu được từ kết quả nghiên cứu về mặt lý thuyết thành công nghệ vận hành được trong sản xuất công nghiệp.

 Triển khai: Là sự vận dụng các quy luật (thu được từ trong nghiên cứu cơ bản) và các nguyên lý (thu được từ trong nghiên cứu ứng dụng) để đưa ra các hình mẫu với những tham số đủ mang tính khả thi về kỹ thuật. Hoạt động triển khai gồm 3 giai đoạn: tạo vật mẫu, làm pilot, sản xuất thử ở quy mô loạt nhỏ (serie No 0). 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hoạt động Khoa học và Công nghệ Khái niệm Hoạt động Khoa học và Công nghệ là thuật ngữ được sử dụng trong các văn kiện chính sách KH&CN của UNESCO từ thập niên 1970.

Hoạt động KH&CN có thể bao gồm một số nội dung sau:[9;129]  Hoạt động nghiên cứu và triển khai (R&D). Trong nền kinh tế thị trường, loại hoạt động này được thực hiện trước hết trong các trường đại học, trong các doanh nghiệp và cũng có cả các viện nghiên cứu độc lập;  Hoạt động phát triển công nghệ, bao gồm mở rộng công nghệ, nâng cấp công nghệ và đổi mới công nghệ;  Hoạt động dịch vụ KH&CN, bao gồm dịch vụ thông tin, dịch vụ công nghệ thông tin; dịch vụ cung ứng; sửa chữa, duy tu, bảo dưỡng thiết bị thí nghiệm, thiết bị nghiên cứu; một số loại dịch vụ về tư vấn đầu tư, tư vấn chuyển giao công nghệ. Xã hội càng phát triển thì hoạt động khoa học và công nghệ càng phát triển đa dạng và phong phú. Hoạt động Khoa học và Công nghệ trong trường đại học Tại các nước có nền khoa học phát triển, hoạt động KH&CN là một bộ phận quan trọng của trường đại học.

Trong các nước XHCN trước đây, đại học và nghiên cứu được tổ chức tách rời nhau. Sau khi hệ thống kinh tế XHCN sụp đổ, hệ thống kinh tế thị trường được phục hồi, các bộ chỉ còn giữ lại chức năng quản lý nhà nước, các doanh nghiệp phải phát triển hoạt động R&D để nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó phát triển các hình thức tổ chức R&D trong doanh nghiệp. Chức năng nghiên cứu khoa học cũng được coi trọng trong các trường đại học, phục hồi mối quan hệ vốn có giữa đào tạo và nghiên cứu trong trường đại học.

[9;131] Hệ thống khoa học ở Việt Nam 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy hoạt động khoa học ở Việt Nam bắt đầu từ thời thuộc Pháp, nhưng mô hình hệ thống khoa học hiện nay, có thể nói, bắt đầu hình thành ở miền Bắc từ sau 1954 và trong phạm vi cả nước từ sau 1975. Đầu thập niên 1990, về cơ bản Việt Nam đã xây dựng hệ thống khoa học và đại học theo kinh nghiệm của Liên Xô: các tổ chức nghiên cứu khoa học hầu như nằm tách biệt khỏi các trường đại học và xí nghiệp; trong trường đại học hầu như chỉ có phòng thí nghiệm giáo học, không có viện nghiên cứu và cơ sở thực nghiệm khoa học; xí nghiệp cũng không có các labo (laboratory) và xưởng pilot; ngay cả các viện nghiên cứu công nghệ (vốn đã nằm ngoài các xí nghiệp và trường đại học) cũng không có xưởng pilot. Đến cuối thập niên 1980 hoạt động khoa học ở miền Bắc thuộc độc quyền của Đảng và của Nhà nước. Toàn bộ tài trợ cho khoa học dựa trên một nguồn kinh phí duy nhất do Nhà nước cấp.

Mọi hợp đồng giữa các cơ quan khoa học với nhau hoặc với xí nghiệp đều bị xem là bất hợp pháp. Chỉ đến khi ra đời Quyết định 175/CP của Chính phủ năm 1981, chủ trương cấm đoán này mới bị xoá bỏ. Ngày 28/1/1992, Nghị định 35/HĐBT được ban hành đã vạch một mốc quan trọng trong hệ thống khoa học Việt Nam: xuất hiện các tổ chức khoa học và công nghệ ngoài khu vực nhà nước; nhiều cơ sở nghiên cứu trong trường đại học và xí nghiệp công nghiệp đã hình thành, nhưng hệ thống khoa học tách rời đại học trên đại thể vẫn tồn tại. Cũng từ năm 1992, hàng loạt tổ chức khoa học cũng xuất hiện trong các trường đại học, nhưng hoạt động khoa học ở các trường chưa thể so sánh được với các viện nằm ngoài đại học, nhất là các viện trực thuộc Chính phủ, có quyền ưu tiên rất cao về cung cấp các nguồn lực.

Trong các đề án cải cách hệ thống khoa học và đại học được thảo luận rộng rãi ở nước ta từ đầu những năm 1990, điển hình nhất là chủ trương “nhất thể hóa khoa học với giáo dục và sản xuất” được viết trong Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị về chính sách KH&CN năm 1991. Trên tinh thần Nghị quyết 26, Thủ tướng Võ Văn Kiệt là người chủ trương tái cấu trúc hệ thống KH&CN 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bằng việc trả lại hoạt động R&D cho đại học và cho doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh trực tiếp phụ trách công việc này, nhưng trở ngại quá lớn, nên chủ trương này không thực hiện được. Vào thập niên 90, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam - Nguyễn Văn Hiệu đã tiến hành mở ra hàng loạt spin-off tại Viện, đồng thời đưa phương án thành lập một trường đại học. Sau thời Viện trưởng Nguyễn Văn Hiệu, một trường đại học đã được thành lập, nhưng đã được đặt trực thuộc Bộ GD&ĐT, đến nay lại trở về với Viện, nhưng đáng tiếc, các spin-off đều đã bị loại khỏi cơ cấu tổ chức của Viện Khoa học Việt Nam.

Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam, xu thế biến đổi của các tổ chức R&D vốn bị tách rời đại học và doanh nghiệp đang rất bức xúc và sự bức xúc đó là chính đáng. Trên thực tế, hàng loạt cơ sở đào tạo đã xuất hiện trong các viện, hàng loạt tổ chức R&D đang hình thành trong doanh nghiệp và đại học. Đó là một xu thế lành mạnh tiến dần tới những giá trị phổ quát của thế giới. Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ 1.

Khái niệm Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Có rất nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ Doanh nghiệp KH&CN: Doanh nghiệp dựa trên tri thức (knowledge-based firm); doanh nghiệp dựa trên khoa học (science-based firm); doanh nghiệp dựa trên công nghệ (technology- based firm, technology-based venture); doanh nghiệp dựa trên công nghệ mới/ và cao (new/and high technology-based firm); doanh nghiệp vệ tinh hàn lâm (academic spin-off/spin-out) và nhiều thuật ngữ khác [19;13].