Luận văn thạc sĩ tìm hiểu vai trò của phụ nữ dân tộc mông trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã huổi một huyện sông mã tỉnh sơn la

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ tại xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La.

• Tác giả: Giàng A Đại
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Thị Hải Anh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Tìm Hiểu Vai Trò Của Phụ Nữ Dân Tộc Mông Trong Phát Triển Kinh Tế Hộ Tại Xã Huổi Một, Huyện Sông Mã, Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2.1. Khái niệm về phụ nữ, giới, giới tính
• 2.2.1.1. Khái niệm phụ nữ
• 2.2.1.2. Khái niệm về giới
• 2.2.1.3. Nguồn gốc giới
• 2.2.1.4. Khái niệm về giới tính
• 2.2.1.5. Phân biệt giữa giới và giới tính
• 2.2.2. Đặc trưng, nguồn gốc, sự khác biệt về giới
• 2.2.3. Vai trò của giới
• 2.2.4. Lồng ghép giới trong các chương trình, dự án
• 2.2.5. Đối tượng để thực hiện lồng ghép giới
• 2.2.6. Tại sao lồng ghép giới lại quan trọng?
• 2.2.7. Nhu cầu, lợi ích và bình đẳng giới và phát triển giới
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra chọn mẫu
• 3.4.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên
• 4.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội xã Huổi Một
• 4.3. Thực trạng vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình xã Huổi Một
• 4.3.1. Thông tin chung về các hộ điều tra
• 4.3.2. Phụ nữ dân tộc Mông trong các hoạt động sản xuất
• 4.3.3. Nguồn vay vốn của các hộ điều tra
• 4.3.4. Phụ nữ dân tộc Mông đối với vai trò tái sản xuất
• 4.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 4.3.5.1. Những yếu tố khách quan
• 4.3.5.2. Những yếu tố thuộc về bản thân phụ nữ
• 4.4. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 4.4.1. Đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Huổi Một
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.5. Đối với Đảng và Nhà nước
• 3.6. Đối với các cấp chính quyền và đoàn thể địa phương
• 3.7. Đối với bản thân người phụ nữ dân tộc Mông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Phụ Nữ Mông Phát Triển Kinh Tế Hộ

Phụ nữ đóng vai trò then chốt trong lực lượng lao động xã hội. Sự sáng tạo của họ góp phần làm giàu cho xã hội và phong phú cuộc sống. Họ thể hiện vai trò trên mọi lĩnh vực, đặc biệt trong sản xuất vật chất và tái sản xuất con người. Ở Việt Nam, phụ nữ chiếm 50% dân số và tham gia vào mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng. Lịch sử Việt Nam ghi nhận những cống hiến to lớn của phụ nữ trong dựng nước, giữ nước và xây dựng đất nước. Đảng và Nhà nước ngày càng quan tâm phát huy vai trò của phụ nữ, tạo điều kiện thuận lợi để họ tham gia vào mọi lĩnh vực. Trong gia đình, phụ nữ là con dâu, người vợ, người mẹ, người thầy của các con, người thầy của gia đình. Vai trò của phụ nữ Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình là vô cùng quan trọng.

1.1. Vai Trò Phụ Nữ Dân Tộc Thiểu Số Trong Kinh Tế

Phụ nữ dân tộc thiểu số, đặc biệt là phụ nữ Mông, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển kinh tế gia đình. Họ tham gia vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, thủ công nghiệp và buôn bán nhỏ. Sự đóng góp của họ không chỉ giúp tăng thu nhập cho gia đình mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Cần có những chính sách hỗ trợ đặc biệt để nâng cao vị thế của phụ nữ trong cộng đồng.

1.2. Thực Trạng Kinh Tế Hộ Tại Xã Huổi Một Sơn La

Xã Huổi Một là một xã vùng cao, đặc biệt khó khăn của huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La. Nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp. Đời sống của người dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí còn thấp. Việc nghiên cứu về vai trò của phụ nữ Mông trong phát triển kinh tế hộ tại đây là vô cùng cần thiết để đưa ra những giải pháp phù hợp, giúp giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người dân.

II. Thách Thức Hạn Chế Vai Trò Phụ Nữ Mông Tại Huổi Một

Mặc dù có vai trò quan trọng, phụ nữ Mông vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế hộ. Các yếu tố như trình độ học vấn thấp, thiếu kỹ năng sản xuất, khó khăn trong tiếp cận vốn vay và thị trường tiêu thụ sản phẩm, cùng với những định kiến giới và gánh nặng công việc gia đình, đã hạn chế khả năng phát huy tối đa tiềm năng của họ. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này, tạo điều kiện cho phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển.

2.1. Rào Cản Văn Hóa Và Định Kiến Giới

Những định kiến giới ăn sâu vào văn hóa truyền thống có thể hạn chế cơ hội của phụ nữ Mông trong việc tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội. Quan niệm về vai trò của phụ nữ trong gia đình và cộng đồng có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận giáo dục, đào tạo và các nguồn lực kinh tế. Cần có những chương trình giáo dục và truyền thông để thay đổi nhận thức và xóa bỏ những định kiến này.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Lực Kinh Tế Và Kỹ Năng

Nguồn lực kinh tế của phụ nữ Mông còn hạn chế, đặc biệt là vốn vay và đất đai. Họ cũng thiếu các kỹ năng sản xuất hiện đại và kiến thức về thị trường. Điều này khiến họ khó có thể nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, cũng như tiếp cận được các thị trường tiêu thụ tiềm năng. Cần có những chương trình hỗ trợ vốn vay ưu đãi và đào tạo kỹ năng cho phụ nữ dân tộc.

2.3. Gánh Nặng Công Việc Gia Đình

Phụ nữ Mông thường phải gánh vác nhiều công việc gia đình, từ chăm sóc con cái, nội trợ đến làm nông nghiệp. Điều này khiến họ không có nhiều thời gian và sức lực để tham gia vào các hoạt động kinh tế khác. Cần có sự chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình và cộng đồng để giảm bớt gánh nặng cho phụ nữ.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Kinh Tế Cho Phụ Nữ Mông

Để nâng cao vai trò của phụ nữ Mông trong phát triển kinh tế hộ, cần có những giải pháp toàn diện, tập trung vào việc nâng cao năng lực kinh tế, cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lực và thị trường, đồng thời xóa bỏ những rào cản văn hóa và định kiến giới. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội đến cộng đồng và gia đình.

3.1. Đào Tạo Kỹ Năng Và Hỗ Trợ Tiếp Cận Thị Trường

Cần tăng cường các chương trình tập huấn kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, thủ công nghiệp cho phụ nữ Mông. Đồng thời, cần hỗ trợ họ tiếp cận thị trường tiêu thụ sản phẩm thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương. Thương mại điện tử cũng là một kênh tiềm năng để mở rộng thị trường.

3.2. Cung Cấp Vốn Vay Ưu Đãi Và Hỗ Trợ Khởi Nghiệp

Cần tạo điều kiện cho phụ nữ Mông tiếp cận vốn vay ưu đãi từ các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Đồng thời, cần hỗ trợ họ khởi nghiệp thông qua các chương trình tư vấn, đào tạo và hỗ trợ tài chính. Khởi nghiệp có thể giúp phụ nữ tạo ra thu nhập ổn định và nâng cao vị thế trong gia đình và cộng đồng.

3.3. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Gắn Với Văn Hóa Mông

Phát triển du lịch cộng đồng là một hướng đi tiềm năng để tạo thu nhập cho phụ nữ Mông và bảo tồn văn hóa Mông. Phụ nữ có thể tham gia vào các hoạt động du lịch như hướng dẫn viên, cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực và bán các sản phẩm thủ công truyền thống. Cần có sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch và đào tạo kỹ năng du lịch cho phụ nữ.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Kinh Tế Hộ Thành Công Của Phụ Nữ Mông

Nghiên cứu và nhân rộng các mô hình kinh tế hộ thành công do phụ nữ Mông làm chủ là một cách hiệu quả để khuyến khích và hỗ trợ những người khác. Các mô hình này có thể tập trung vào các lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, thủ công nghiệp, du lịch cộng đồng hoặc kết hợp nhiều lĩnh vực khác nhau. Cần có sự đánh giá kỹ lưỡng về tính hiệu quả và bền vững của các mô hình này trước khi nhân rộng.

4.1. Mô Hình Trồng Trọt Rau Màu An Toàn

Mô hình trồng rau màu an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP có thể giúp phụ nữ Mông tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường và nâng cao thu nhập. Cần có sự hỗ trợ về kỹ thuật, giống và phân bón để đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Mô Hình Chăn Nuôi Gia Súc Gia Cầm

Mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hướng an toàn sinh học có thể giúp phụ nữ Mông tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Cần có sự hỗ trợ về giống, thức ăn, kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh để đảm bảo hiệu quả chăn nuôi.

4.3. Mô Hình Sản Xuất Thủ Công Truyền Thống

Mô hình sản xuất các sản phẩm thủ công truyền thống như dệt vải, thêu thùa, đan lát có thể giúp phụ nữ Mông bảo tồn văn hóa và tạo ra thu nhập. Cần có sự hỗ trợ về thiết kế, nguyên liệu và tiếp cận thị trường để đảm bảo tính cạnh tranh của sản phẩm.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phụ Nữ Dân Tộc Mông Phát Triển Kinh Tế

Để phát huy vai trò của phụ nữ Mông trong phát triển kinh tế hộ, cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp từ phía nhà nước và chính quyền địa phương. Các chính sách này cần tập trung vào việc tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tiếp cận giáo dục, đào tạo, vốn vay, đất đai và các dịch vụ xã hội. Đồng thời, cần có những chính sách đặc thù để bảo vệ quyền lợi và nâng cao vị thế của phụ nữ trong gia đình và cộng đồng.

5.1. Chính Sách Về Giáo Dục Và Đào Tạo

Cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo cho phụ nữ Mông, đặc biệt là giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp. Cần có những chính sách ưu đãi để khuyến khích phụ nữ tham gia học tập và nâng cao trình độ.

5.2. Chính Sách Về Vốn Vay Và Đất Đai

Cần tạo điều kiện cho phụ nữ Mông tiếp cận vốn vay ưu đãi từ các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Đồng thời, cần có những chính sách ưu tiên giao đất, cho thuê đất cho phụ nữ để phát triển sản xuất.

5.3. Chính Sách Về Y Tế Và Chăm Sóc Sức Khỏe

Cần tăng cường cung cấp các dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ Mông, đặc biệt là các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình. Cần có những chính sách hỗ trợ để giảm tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ em.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Kinh Tế Hộ Của Phụ Nữ Mông

Phát triển bền vững kinh tế hộ của phụ nữ Mông đòi hỏi sự kết hợp giữa các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Cần có sự đầu tư vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp bền vững, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của phụ nữ vào quá trình ra quyết định và quản lý các nguồn lực.

6.1. Nông Nghiệp Bền Vững Và Bảo Vệ Môi Trường

Cần khuyến khích phụ nữ Mông áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, giảm thiểu sử dụng hóa chất và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần có những chương trình hỗ trợ để bảo tồn đa dạng sinh học và chống biến đổi khí hậu.

6.2. Bảo Tồn Văn Hóa Và Phát Huy Bản Sắc Dân Tộc

Cần có những chính sách hỗ trợ để bảo tồn và phát huy văn hóa Mông, đặc biệt là các giá trị truyền thống và bản sắc dân tộc. Đồng thời, cần khuyến khích phụ nữ tham gia vào các hoạt động văn hóa và nghệ thuật.

6.3. Nâng Cao Vị Thế Và Quyền Của Phụ Nữ

Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao vị thế và quyền của phụ nữ Mông trong gia đình và cộng đồng. Đồng thời, cần xóa bỏ những định kiến giới và tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia vào quá trình ra quyết định và quản lý các nguồn lực.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Tìm hiểu vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La" được thực hiện bởi sinh viên Giàng A Đại, chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (niên khóa 2015 – 2019), dưới sự hướng dẫn của ThS. Vũ Thị Hải Anh.

Về bối cảnh thực tiễn, tác giả chỉ ra rằng phụ nữ chiếm khoảng 50% dân số cả nước, tham gia vào lĩnh vực chính trị (27,31%), văn hóa (74%), xã hội và an ninh quốc phòng. Trong khu vực nông thôn, phụ nữ không chỉ đảm đương chức năng tái sản xuất sức lao động và duy trì nòi giống mà còn là lực lượng lao động trực tiếp làm ra của cải vật chất, đóng góp nguồn thu nhập cho gia đình. Huyện Sông Mã là huyện vùng cao biên giới nằm ở phía Tây Nam tỉnh Sơn La, cách trung tâm thành phố Sơn La 103 km, bao gồm 19 xã và thị trấn. Địa bàn nghiên cứu là xã Huổi Một – một xã thuộc vùng III (khu vực đặc biệt khó khăn) nằm ở phía Tây huyện Sông Mã, cách trung tâm huyện 10 km. Xã Huổi Một có 5 dân tộc sinh sống xen kẽ gồm Mông, Thái, Khơ Mú, Sinh Mun và Kinh; trong đó người Mông chiếm trên 53% dân số. Mặc dù có tuyến Quốc lộ 4G chạy qua dài 23 km, địa hình của xã bị chia cắt mạnh bởi núi cao hiểm trở, trình độ dân trí còn thấp, sản xuất thuần nông mang tính tự túc tự cấp. Xuất phát từ thực trạng đó, việc xác định vị thế, trách nhiệm lao động và những rào cản đối với người phụ nữ Mông là đòi hỏi thực tế nhằm xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế hộ gia đình tại địa phương.

Mục tiêu chung của đề tài là nghiên cứu thực trạng vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ nông nghiệp trên địa bàn xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của họ trong hoạt động tăng thu nhập, cải thiện đời sống gia đình và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Mục tiêu cụ thể gồm 3 nhiệm vụ:

1. Đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ ở xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La.
2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ tại xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La.
3. Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại địa bàn nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là phụ nữ dân tộc Mông trong các hộ gia đình. Phạm vi nghiên cứu về không gian thực hiện tại xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La; phạm vi thời gian thu thập dữ liệu và khảo sát thực địa được triển khai từ ngày 20/02/2019 đến ngày 20/05/2019 (kèm chuỗi số liệu thứ cấp thống kê giai đoạn 2016 – 2018).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên các khái niệm cơ bản về giới và phát triển kinh tế nông thôn:

• Giới và Giới tính: Phân biệt rõ giới tính mang bản chất sinh học tự nhiên, bất biến; trong khi giới là tập hợp các vai trò, vị trí và hành vi do xã hội, văn hóa quy định và có thể thay đổi theo thời gian.
• Ba vai trò của giới: Vai trò sản xuất (tạo thu nhập bằng trồng trọt, chăn nuôi, buôn bán), vai trò tái sản xuất (sinh con, nội trợ, chăm sóc người già, trẻ em), và vai trò cộng đồng (hoạt động tự nguyện phúc lợi công cộng và tham gia bộ máy lãnh đạo, ra quyết định).
• Các khái niệm công cụ: Lồng ghép giới, nhu cầu giới thực tế (nhu cầu cấp thiết đời sống như nước sạch, chất đốt, thuốc men), lợi ích giới/nhu cầu giới chiến lược (đòi hỏi thay đổi vị thế bình đẳng xã hội), bình đẳng giới và bất bình đẳng giới.
• Khái niệm hộ và kinh tế hộ gia đình: Tiếp cận theo Điều 107 Dự thảo Bộ luật Dân sự và định nghĩa của Frank Ellis (1988) về kinh tế hộ nông dân như một đơn vị sản xuất sử dụng lao động gia đình, tham gia vào thị trường chưa hoàn chỉnh.
• Các trường phái lý luận về phụ nữ: Quan điểm "Phụ nữ trong phát triển" (WID - thập niên 1970), "Phụ nữ và phát triển" (WAD - nửa sau thập niên 1970), và "Giới và phát triển" (GAD - thập niên 1980).
• Quan điểm chính trị - pháp lý: Học thuyết Mác - Lênin về giải phóng phụ nữ lao động; 4 luận điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về bình đẳng nam nữ; Chánh cương vắn tắt (1930) của Đảng; Nghị quyết số 04-NQ/TW (12/7/1993); Chỉ thị số 37-CT/TW (16/5/1994); Nghị quyết số 11-NQ/TW (27/4/2007) của Bộ Chính trị; Cương lĩnh hành động Bắc Kinh (1995); Quyết định số 19/2000/QĐ-TTg ngày 21/01/2002 phê duyệt Chiến lược phát triển vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010.

Về phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Tác giả chọn 3 bản có đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống nhất trên địa bàn xã Huổi Một gồm: bản Hợp Tiến (cách trung tâm xã 3 km, có 28 hộ Mông, Quốc lộ 4G chạy qua), bản Khua Họ (cách trung tâm 11 km, có 60 hộ Mông, địa hình dốc chia cắt, Quốc lộ 4G chạy qua) và bản Noong Ke (cách trung tâm 15 km, có 45 hộ Mông, vùng cao đi lại khó khăn).
• Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Chọn ngẫu nhiên phân tầng 40 hộ gia đình dân tộc Mông đại diện cho 3 phân nhóm mức sống (giàu - khá, trung bình, nghèo) và nhóm tuổi (18 đến dưới 50 tuổi, và từ 50 tuổi trở lên).

Phân nhóm mức sống	Bản Hợp Tiến (hộ)	Bản Khua Họ (hộ)	Bản Noong Ke (hộ)	Tổng số hộ tại xã Huổi Một (hộ)
Giàu - khá	3	3	4	10
Trung bình	3	4	5	12
Nghèo	5	5	8	18
Tổng cộng	11	12	17	40

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo định kỳ của Ban Địa chính xã, UBND xã Huổi Một, Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Sông Mã, Trạm Khí tượng thủy văn huyện; thu thập số liệu sơ cấp qua phỏng vấn trực tiếp 40 chủ hộ và thành viên nữ bằng bảng câu hỏi gồm 6 nhóm nội dung (thông tin chung, phân loại ngành nghề - vốn vay, vai trò sản xuất, vai trò cộng đồng, tiếp cận thông tin, vai trò nội trợ - dịch vụ).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tổng hợp trên bảng tính Microsoft Excel và phân tích so sánh tỷ lệ, số tuyệt đối giữa các nhóm hộ và qua các giai đoạn.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của lao động nữ trong cơ chế đổi mới kinh tế nông nghiệp nông thôn; xác lập hệ thống 1 mục tiêu chung và 3 mục tiêu cụ thể; giới thiệu ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung cứ liệu thực tập tại địa phương và ý nghĩa thực tiễn cung cấp cơ sở cho các chương trình phát triển nông thôn tại huyện Sông Mã.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về giới, vai trò giới, kinh tế hộ và các nghị quyết, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với phụ nữ dân tộc thiểu số; phân tích thực tiễn vai trò phụ nữ ở một số quốc gia (tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của phụ nữ nông thôn tại Bangladesh đạt 67,3%, ở nông thôn Trung Quốc độ tuổi 60 - 64 vẫn có 32,53% phụ nữ lao động); khái quát đặc điểm kinh tế - xã hội dân tộc Mông tại Việt Nam (dân số hơn 80 vạn người, đứng thứ 8 trong 54 dân tộc, gồm 5 nhóm: Mông Trắng, Mông Hoa, Mông Đỏ, Mông Đen, Mông Xanh). Tác giả phân tích thiết chế gia đình phụ hệ, quyền uy của trưởng họ, tập quán thờ cúng tổ tiên 4 đời, tục cưới hỏi và các quan niệm truyền thống chi phối vị thế phụ nữ Mông.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác lập đối tượng nghiên cứu là phụ nữ dân tộc Mông tại xã Huổi Một; giới hạn phạm vi khảo sát thực địa từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2019; mô tả tiêu chí lựa chọn 3 bản đại diện (Hợp Tiến, Khua Họ, Noong Ke) và lập bảng cơ cấu mẫu 40 hộ phân tầng; chi tiết hóa các công cụ phỏng vấn bảng hỏi sơ cấp và phương pháp thống kê so sánh trên Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung phản ánh thực trạng địa bàn nghiên cứu và vai trò kinh tế - xã hội của phụ nữ Mông:

• Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Xã Huổi Một có tổng diện tích tự nhiên 13.698,31 ha; độ cao trung bình 900 m so với mực nước biển (đỉnh Pu Hua cao nhất 1.737,7 m, điểm thấp nhất 378,1 m). Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng Tây Bắc với nhiệt độ trung bình năm 21°C, lượng mưa mùa mưa tập trung 87% (tháng 4 đến tháng 9). Hệ thống thủy văn có sông Mã chảy qua 1,5 km, suối Nậm Công dài 17 km, suối Nậm Mằn dài 6 km và suối Nậm Pù.
• Hiện trạng sử dụng đất: Đất nông nghiệp năm 2018 đạt 10.924,08 ha (chiếm 79,74% diện tích tự nhiên), trong đó đất sản xuất nông nghiệp đạt 2.547,9 ha (23,32%), đất lâm nghiệp đạt 5.828,28 ha (53,35%). Đất phi nông nghiệp chiếm 298,30 ha (2,18%) và đất chưa sử dụng còn 2.466,93 ha (18,00%).
• Sản xuất nông nghiệp: Cây lương thực chính gồm lúa (năm 2018 diện tích 421,7 ha, năng suất 58,7 tạ/ha, sản lượng 2.475,3 tấn), ngô (diện tích 628,4 ha, năng suất 42,6 tạ/ha, sản lượng 2.676,9 tấn với các giống ngô lai DK8868, NK66BT/GT, NK4300Bt/GT), sắn (năm 2018 đạt 880,5 ha, sản lượng 5.564,7 tấn). Cây ăn quả phát triển mạnh với nhãn (513,28 ha, sản lượng 2.720,3 tấn), xoài (30,35 ha, sản lượng 182,1 tấn) và cam quýt (13,67 ha, sản lượng 102,5 tấn). Về chăn nuôi năm 2018, toàn xã có 802 con trâu, 2.013 con bò, 2.534 con lợn và đàn gia cầm đạt 69.000 con; tổng đàn dê đạt 1.643 con.
• Dân số và nguồn lao động: Năm 2018 xã có 1.381 hộ với 7.172 nhân khẩu (bình quân 5,2 khẩu/hộ); tổng số lao động là 6.872 người (lao động nữ chiếm 3.604 người, tương đương 50,25%). Cơ cấu dân tộc tính đến tháng 5/2019 gồm 5 dân tộc: Mông 549 hộ với 3.819 nhân khẩu (53,22%), Thái 427 hộ với 1.945 nhân khẩu (27,97%), Khơ Mú 178 hộ với 817 nhân khẩu (11,53%), Sinh Mun 117 hộ với 486 nhân khẩu (7%) và Kinh 19 hộ với 75 nhân khẩu (0,8%).
• Phụ nữ tham gia quản lý và lãnh đạo xã hội: Tỷ lệ nữ tham gia vào bộ máy Đảng ủy và chính quyền còn rất thấp; phụ nữ giữ vai trò chủ chốt trong lao động sản xuất và việc nhà nhưng bị hạn chế thời gian nghỉ ngơi (phụ nữ có thời gian nghỉ dưới 2 giờ/ngày cao hơn hẳn nam giới).

Phần kết luận và kiến nghị

Tổng hợp những kết luận rút ra từ khảo sát; đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao nhận thức bình đẳng giới, đào tạo nghề, hỗ trợ vay vốn và kiến nghị với Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương xã Huổi Một cùng bản thân người phụ nữ Mông.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu làm rõ thực trạng kinh tế - xã hội và vai trò của phụ nữ dân tộc Mông tại địa phương với các kết quả cụ thể:

Thứ nhất, số liệu biến động đất đai và sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2016 – 2018 phản ánh sự chuyển dịch diện tích: đất lâm nghiệp giảm từ 6.579,34 ha xuống 5.828,28 ha; đất sản xuất nông nghiệp tăng từ 1.937,8 ha lên 2.547,9 ha, đặc biệt đất trồng cây lâu năm tăng mạnh từ 283,29 ha lên 610,52 ha (năm 2018). Người phụ nữ Mông tham gia trực tiếp vào tất cả các khâu canh tác từ lúa, ngô, sắn đến chăm sóc diện tích cây ăn quả (513,28 ha nhãn).

Thứ hai, kết quả điều tra dân số và phân công lao động cho thấy lực lượng lao động nữ tại xã là 3.604 người (chiếm 50,25% tổng lao động toàn xã), đóng vai trò nòng cốt trong kinh tế hộ nông nghiệp (lao động nông nghiệp chiếm 60% tổng lao động xã). Tuy nhiên, phụ nữ Mông phải chịu gánh nặng kép khi vừa đảm đương toàn bộ hoạt động tái sản xuất (nấu nướng, chăm sóc con cái, phục vụ gia đình) vừa lao động tạo thu nhập, khiến thời gian nghỉ ngơi trong ngày dưới 2 giờ cao hơn nam giới.

Thứ ba, nghiên cứu phản ánh chân thực thực trạng tham gia quản lý nhà nước và đoàn thể của phụ nữ dân tộc tại xã Huổi Một năm 2019 qua các chỉ số cụ thể:

Chức danh / Vị trí	Tổng số (người)	Tổng số nữ (người)	Cơ cấu nữ (%)	Nữ dân tộc (người)	Cơ cấu nữ dân tộc (%)
Lãnh đạo cấp ủy Đảng xã	2	0	0,00	0	0,00
Lãnh đạo UBND xã	3	0	0,00	0	0,00
Ban chấp hành Đảng ủy xã	11	1	9,00	1	9,00
Đảng viên	281	40	14,23	40	14,23
Đại biểu Hội đồng nhân dân	28	9	32,14	9	32,14
Trưởng bản (24 bản)	24	0	0,00	0	0,00

Về trình độ của đội ngũ cán bộ nữ tham gia hội đoàn thể nhiệm kỳ 2016 – 2018 (tổng số 4 cán bộ): 2 người có trình độ THPT (50%), 1 người có trình độ Trung cấp (25%), 1 người đạt trình độ Đại học (25%) và không có người đạt trình độ Cao đẳng.

Về giải pháp và kiến nghị, tác giả đề xuất:

• Cấp ủy, chính quyền địa phương cần quy hoạch, bồi dưỡng, nâng cao trình độ học vấn, lý luận và chuyên môn cho đội ngũ cán bộ nữ dân tộc thiểu số; xóa bỏ định kiến giới trong đề bạt cán bộ.
• Mở rộng các lớp tập huấn khuyến nông, chuyển giao khoa học kỹ thuật phù hợp với đặc thù ngôn ngữ và trình độ của phụ nữ Mông.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ Mông tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách để đầu tư thâm canh cây trồng, phát triển chăn nuôi bò, dê theo hướng tập trung.
• Bản thân người phụ nữ dân tộc Mông cần chủ động khắc phục tâm lý cam chịu, vượt qua rào cản tập quán lạc hậu, tích cực học tập văn hóa và tham gia sinh hoạt đoàn thể.

Đóng góp tự nêu của khóa luận là đã cung cấp nguồn cứ liệu sơ cấp thực địa có độ xác thực cao về thực trạng phân công lao động gia đình và vị thế chính trị - xã hội của người phụ nữ Mông tại một xã vùng III biên giới của tỉnh Sơn La.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi triển khai được ghi nhận trong văn bản:

• Quy mô mẫu điều tra trực tiếp còn nhỏ (40 hộ) được thu thập tại 3 bản (Hợp Tiến, Khua Họ, Noong Ke) trong tổng số 24 bản và 549 hộ dân tộc Mông toàn xã, do địa bàn núi cao hiểm trở, giao thông mùa mưa khó khăn.
• Thời gian khảo sát thực địa ngắn (từ 20/02/2019 đến 20/05/2019), các dữ liệu về tài nguyên khoáng sản và nguồn nước ngầm của xã chưa có điều kiện điều tra thăm dò đầy đủ mà chủ yếu dựa trên các ước tính thực tế.

Hướng nghiên cứu tiếp theo mà tác giả gợi mở là mở rộng quy mô điều tra trên toàn bộ các bản vùng cao của huyện Sông Mã; đi sâu phân tích định lượng hiệu quả kinh tế của từng mô hình sinh kế do phụ nữ Mông trực tiếp quản lý dòng vốn vay và đánh giá tác động của các chính sách tín dụng vi mô dành cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế và Xã hội học khi xây dựng đề cương khảo sát kinh tế hộ gia đình vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Cán bộ làm công tác bình đẳng giới, Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp huyện và xã vùng Tây Bắc, phục vụ công tác xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cán bộ nữ cơ sở.
• Các phần đáng giá nhất để tham khảo gồm: phương pháp thiết kế bảng hỏi phân tầng 6 nhóm thông tin hộ nông dân; hệ thống bảng biểu phản ánh mối quan hệ giữa cơ cấu sử dụng đất đai, cơ cấu cây trồng và tỷ lệ phụ nữ tham gia hệ thống chính trị địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu khảo sát thực địa của đề tài được lựa chọn theo những tiêu chí nào? Tác giả chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên gồm 40 hộ gia đình dân tộc Mông tại 3 bản đông người Mông nhất của xã Huổi Một (Hợp Tiến: 11 hộ, Khua Họ: 12 hộ, Noong Ke: 17 hộ). Mẫu được phân theo 3 mức sống: 10 hộ giàu - khá, 12 hộ trung bình và 18 hộ nghèo; người được phỏng vấn gồm cả nam và nữ trong độ tuổi từ 18 đến dưới 50 tuổi và từ 50 tuổi trở lên có hộ khẩu thường trú tại địa phương.

2. Tỷ lệ phụ nữ tham gia vào bộ máy lãnh đạo Đảng, chính quyền tại xã Huổi Một năm 2019 ra sao? Theo số liệu điều tra năm 2019 của tác giả, lãnh đạo cấp ủy Đảng xã (2 người) và lãnh đạo UBND xã (3 người) đều không có phụ nữ (tỷ lệ 0%). 100% trưởng bản của 24 bản đều là nam giới. Phụ nữ chỉ tham gia ở Ban Chấp hành Đảng ủy xã (1/11 người, chiếm 9%), đảng viên nữ (40/281 người, chiếm 14,23%) và đại biểu Hội đồng nhân dân xã (9/28 người, chiếm 32,14%). Toàn bộ số cán bộ nữ này đều là người dân tộc thiểu số.

3. Cơ cấu diện tích đất đai xã Huổi Một biến động thế nào trong giai đoạn 2016 – 2018? Tổng diện tích tự nhiên của xã không đổi là 13.698,31 ha. Trong đó, đất sản xuất nông nghiệp tăng từ 1.937,8 ha (năm 2016) lên 2.547,9 ha (năm 2018), nổi bật là đất cây lâu năm tăng từ 283,29 ha lên 610,52 ha; đất lâm nghiệp giảm từ 6.579,34 ha xuống 5.828,28 ha; đất phi nông nghiệp tăng nhẹ từ 294,09 ha lên 298,30 ha; đất chưa sử dụng giảm từ 2.949,28 ha (21,53%) xuống 2.466,93 ha (18,00%).

4. Đàn vật nuôi chính của xã Huổi Một giai đoạn 2016 – 2018 có diễn biến như thế nào? Năm 2018, toàn xã có 802 con trâu, 2.013 con bò, 2.534 con lợn và đàn gia cầm đạt 69.000 con. Đàn trâu từng giảm trong năm 2017 (xuống 745 con) do rét hại, sét đánh làm chết 35 con và do người dân bán bớt để mua máy cày, máy bừa. Đàn lợn năm 2018 giảm 250 con so với năm 2017 do dịch bệnh phức tạp và giá thịt lợn sụt giảm mạnh khiến người dân hạn chế tái đàn.

5. Trình độ học vấn của cán bộ nữ tham gia hội đoàn thể xã Huổi Một nhiệm kỳ 2016 – 2018 được ghi nhận ở mức nào? Trong tổng số 4 cán bộ nữ tham gia công tác hội đoàn thể của xã, có 2 người đạt trình độ THPT (chiếm 50%), 1 người có trình độ Trung cấp (chiếm 25%), 1 người có trình độ Đại học (chiếm 25%) và không có cán bộ nào ở trình độ Cao đẳng.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Giàng A Đại đã phản ánh toàn diện thực trạng vai trò và vị thế của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ tại xã vùng III Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La. Kết quả nghiên cứu chứng minh phụ nữ là lực lượng lao động chủ chốt tham gia hầu hết các khâu sản xuất nông - lâm nghiệp và gánh vác phần lớn công việc nội trợ, tái sản xuất đời sống gia đình. Tuy nhiên, sự tham gia của họ vào bộ máy lãnh đạo, quản lý và tổ chức đoàn thể địa phương vẫn còn rất hạn chế do ảnh hưởng sâu sắc của tập quán phụ hệ và trình độ văn hóa thấp. Những số liệu thực địa và nhóm giải pháp được đề xuất trong công trình là cơ sở khoa học thiết thực phục vụ việc hoạch định chính sách phát triển sinh kế và thúc đẩy bình đẳng giới tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết thực hiện nội dung thực tập Phụ nữ có vai trò quan trọng trong đội ngũ đông đảo những người lao động trong xã hội. Bằng lao động sáng tạo của mình, họ đã và đang đóng góp phần làm giàu cho xã hội hội, làm phong phú cuộc sống con người. Phụ nữ luôn thể hiện vai trò của mình trên các lĩnh vực đời sống xã hội, cụ thể về lĩnh vực hoạt động vật chất, phụ nữ là lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải để nuôi sống con người.

Không chỉ sản xuất ra của cải vật chất, phụ nữ còn tái sản xuất ra con người để duy trì và phát triển xã hội. Phụ nữ cũng không ngừng làm phong phú nền văn hóa văn hóa nhân loại. Nền văn hóa dân gian của bất cứ nơi nào, dân tộc nào cũng có sự tham gia bằng nhiều hình thức của đông đảo phụ nữ. Ở Việt Nam phụ nữa chiếm 50% dân số cả nước, họ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế chính trị(27,31%), văn hoá(74%), xã hội an ninh quốc phòng và càng ngày càng thể hiện được vị trí vai trò của mình trong xã hội.

Trong suốt chặng đường dựng nước và giữ nước và xây dựng đất nước, lịch sử Việt Nam đã ghi nhận những cống hiến to lớn của phụ nữ. Trong công cuộc đổi mới đất nước của Đảng, họ luôn giữ và phát huy nêu cao tinh thần yêu nướcđoàn kết và lao động sáng tạo, khắc phục mọi khó khăn để vươn lên trong học tập, lao động phấn đấu đạt được những thành tích xuất sắc trên mọi lĩnh vực. Trong gia đình mỗi phụ nữ đều là con dâu, người vợ, người mẹ, người thầy của các con, người thầy của gia đình. Đảng và Nhà nước ta ngày càng quan tâm phát huy vai trò của phụ nữ trong xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng.

Ở khu vực nông thôn, cùng với việc tích cực tham gia vào quá trình phát kinh tế gia đình mỗi phụ nữ còn tham gia nhiều hoạt động xã hội, ổn định an ninh quốc phòng địa phương làm thay đổi diện mạo khu vực nông thôn Việt Nam. Sông Mã là huyện vùng cao biên giới nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Sơn Lacách trung tâm Thành phố khoảng 103km. Có 19 xã và thị trấn Sông Mã: Mường c 2 Sai, Chiềng Cang, Chiềng Khoong, Chiềng Sơ, Nậm Mằn, Chiềng En, Mường Lầm, Bó Sinh, Chiềng Phung, Chiềng Khương, Mường Hung, Nà Nghịu, Huổi Một, Yên Hưng, Đứa Mòn, Pú Bẩu, Mường Cai, Nậm Ty và thị trấn Sông Mã. Huổi Một là xã khu vực III, vùng đặc biệt khó khăn của huyện nằm ở phía Tây huyện Sông Mã, với 4 dân tộc (DT) cùng sinh sống gồm: Thái, mông, Sinh Mun, Khơ Mú,các dân tộc trong xã sốngxen kẽ, đoàn kết, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau, thực hiện tốt các chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, nhưng trình độ dân trí còn khá thấp, nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp.

Quá trình phát triển kinh tế ở vùng nông thôn nói riêng và nền kinh tế đất nước nói chung nhiều câu hỏi được đặt ra rằng: Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay như thế nào? Thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay ra sao? Giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn trong qua trình phát triển và nâng cao năng lực cho phụ nữ? Vì vậy, nghiên cứu về vai trò của phụ nữ nông thôn xã Huổi Một trong việc phát triển kinh tế hộ (KTH) được đặt ra như một yêu cầu cấp bách, từ đó đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm phát huy hơn nữa vai trò của lực lượng này, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế địa phương và nâng cao vị thế của phụ nữ tại địa phương: “Tìm hiểu vai trò của phụ nữ dân tộc Mông trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La. Mục tiêu nghiên cứu đề tài 1. Mục tiêu chung Nghiên cứu được thực trạng vai trò của phụ nữ DT Mông trong phát triển KTH nông nghiệp trên địa bànxã Huổi Một, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La. Từ đó, đưa ra những giải pháp nhằm phát huy vai trò của phụ nữ DT Mông trong các hoạt động tăng thu nhập cải thiện đời sống gia đình, đồng thời, góp phần phát triển KTXH của địa phương 1.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng vai trò của phụ nữ DT Mông trong phát triển KTH ở xã Huổi Một huyện Sông Mã tỉnh Sơn La. - Phân tích được các yếu tố ảnh hường đến vai trò của phụ nữ DT Mông trong c 3 phát triển KTH tại xã Huổi Một huyện Sông Mã tỉnh Sơn La. - Đưa ra được một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ DT Mông trong phát triển KTH gia đình tại xã Huổi Một huyện Sông Mã tỉnh Sơn La. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học - Củng cố kiến thức đã học với thực tiễn trong quá trình đi thực tập tại cơ sở. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập, xử lý thông tin kỹ năng nghề nghiệp. - Là tài liệu tham khảo cho nhà trường, cho khoa và các sinh viên khóa tiếptheo. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần nhìn nhận đúng hơn về vai trò của người phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu có thể góp phần là tài liệu tham khảo cho các cán bộ, ban ngành liên quan có thêm những căn cứ để xây dựng các chương trình dự án nhằm thúc đẩy vai trò phụ nữ trong sản xuất phát triển nông nghiệp, nông thôn. c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm cơ bản 2.

Khái niệm về phụ nữ, giới, giới tính * Khái niệm phụ nữ - Phụ nữ là một khái niệm chung để chỉ một người, một nhóm người hay toàn bộ những người trong xã hội mà một cách tự nhiên, mang những đặc điểm giới tính được xã hội thừa nhận về khả năng mang thai và sinh nở khi cơ thể họ hoàn thiện và chức năng giới tính hoạt động bình thường. - Phụ nữ, phân biệt với đàn ông/nam giới, là một trong hai giới tính truyền thống, cơ bản và đặc trưng của loài người. - Phụ nữ chỉ một, một nhóm hay tất cả các nữ giới đã trưởng thành, hoặc được cho là đã trưởng thành về mặt xã hội. Nó cho thấy một cái nhìn ít nhất là trung lập, hoặc thể hiện thiện cảm, sự trân trọng nhất định từ phía ngừời sử dụng.

Nó đề cập đến, hoặc hướng người ta đến những mặt tốt, hoặc ít nhất là không xấu, đến những giá trị, những đóng góp, những ảnh hưởng tích cực từ những nữ giới này [6]. - Phụ nữ xét về mặt sinh học thuộc giống cái (phân biệt đối lập với giống đực) xét về mặt khoa học tự nhiên, nếu ở góc độ khoa học xã hội thì liên quan đến nam giới và nữ giới [6]. *Khái niệm về giới Khái niệm về “Giới” được xuất hiện ban đầu là ở các nước nói tiếng Anh, vào khoảng những năm 60 của thế kỷ XX cho đến những thập kỷ 80 nó được xuất hiện tại Việt Nam. Có nhiều khái niệm về giới, sau đây là khái niệm của một số tác giả khác nhau: Giới trước hết không phải là phụ nữ.

Giới liên hệ đến vai trò của nam và nữ do xã hội hoặc do một nền văn hóa xác lập nên. Giới có thể khác nhau giữa nơi này với nơi khác, giữa nền văn hóa này so với nền văn hóa khác và có thể thay đổi theo thời gian ( Feldstein H. Giới không nói đến nam hay nữ mà chỉ mối quan hệ giữa họ. Giới không phải c 5 là sự xác định sinh học - như kết quả của những đặc điểm về giới tính của nam hay nữ, mà giới là do xã hội xác lập nên.

Nó là một nguyên tắc tổ chức xã hội có thể kiểm soát tiến trình sản xuất, tái sản xuất, tiêu thụ và phân phối (FAO,1997)[6]. Giới là sự khác biệt giữa nam và nữ về góc độ xã hội, các đặc điểm khác nhau do xã hội quyết định, các mối quan hệ giữa nam và nữ do xã hội lập nên. Các vai trò của giới được xác định bởi các đặc tính xã hội, văn hóa và kinh tế, được nhận thức bởi các thành viên trong xã hội đó. Do đó, vai trò của giới có sự biến động và thay đổi qua các thời gian và không gian (Trần Thị Quế,1999 và Nancy J.

- Nguồn gốc giới Trong gia đình, từ khi sinh ra đứa trẻ đã được đối xử và dạy dỗ khác nhau tùy theo nó là trai hay gái. Đó là sự khác biệt về trang phục, hành vi, cách ứng xử mà cha mẹ, gia đình, nhà trường và xã hội trông chờ ở con trai và con gái. Đồng thời họ cũng hướng dẫn, dạy dỗ trẻ trai và gái theo những quan điểm riêng và cụ thể. Đứa trẻ phải học để trở thành con trai hay con gái và phải luôn điều chỉnh hành vì sao cho phù hợp với khuôn mẫu cụ thể của mỗi giới đã được quy định.

Sau khi đã hình thành các đặc điểm như vậy, nhà trường và các tập quán xã hội lại tiếp tục củng cố các khuôn mẫu cụ thể của mỗi giới (ví dụ: nam thì học thêm các môn kỹ thuật, xây dựng; nữ thì học thêm các môn nữ công, may thêu. Các thể chế xã hội như: chính sách, pháp luật,.cũng có ý nghĩa làm tăng hoặc giảm sự khác biệt giữa hai giới (ví dụ: ưu tiên nữ trong các nghề y tá, thư ký.,nam trong nghề lái xe, cảnh sát. * Khái niệm về giới tính Giới tính là một thuật ngữ được các nhà khoa học xã hội và các nhà sinh học dùng để chỉ một phạm trù sinh học, trong ý nghĩa đó nam và nữ khác nhau về mặt sinh học, tạo nên hai giới tính: nam giới và nữ giới. Hay nói cách khác: Giới tính là sự khác biệt về mặt sinh học giữa nam giới và phụ nữ.

Giới tính là những đặc điểm đồng nhất mà khi chúng ta sinh ra đã có và không thể thay đổi được. Sự khác biệt này chủ yếu liên quan đến quá trình tái sản xuất con người và di truyền nòi giống. Ví dụ như: sự khác nhau về hình dạng cơ thể bên ngoài (nam giới cao to hơn, nặng hơn, giọng nói trầm hơn, .