ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT -----o0o----- PHAN THỊ HẬU VAI TRß CñA NHµ N¦íC TRONG VIÖC B¶O VÖ QUYÒN CñA NH÷NG NG¦êI THUéC NHãM DÔ BÞ TæN TH¦¥NG ë viÖt nam hiÖn nay LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2017 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT -----o0o----- PHAN THỊ HẬU VAI TRß CñA NHµ N¦íC TRONG VIÖC B¶O VÖ QUYÒN CñA NH÷NG NG¦êI THUéC NHãM DÔ BÞ TæN TH¦¥NG ë viÖt nam hiÖn nay Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nƣớc và pháp luật Mã số: 60 38 01 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Hoàng Thị Kim Quế HÀ NỘI - 2017 z LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƢỜI CAM ĐOAN Phan Thị Hậu z MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN NGƯỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG VIỆC BẢO VỆ NHỮNG NGƢỜI THUỘC NHÓM DỄ BỊ TỔN THƢƠNG TRONG XÃ HỘI. Khái quát về những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội.
Khái niệm nhóm dễ bị tổn thương. Đặc điểm của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Tổng quan về pháp luật quốc tế và quốc gia về quyền của nhóm dễ bị tổn thương. Nội dung cơ bản về vai trò của nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương.
Vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay. Vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng pháp luật bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Vai trò của Nhà nước trong việc tổ chức thực hiện pháp luật bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Vai trò của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần của nhóm.
Vai trò của Nhà nước trong việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và cung ứng các dịch vụ pháp lý để bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. 39 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CỦA NHỮNG NGƢỜI THUỘC NHÓM DỄ BỊ TỔN THƢƠNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Thực trạng vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ một số nhóm dễ bị tổn thương.
Thực trạng vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của phụ nữ. Thực trạng vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của trẻ em.3 Thực trạng vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của người cao tuổi.4 Thực trạng vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của người khuyết tật. Những khó khăn trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. 94 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CỦA NHỮNG NGƢỜI THUỘC NHÓM DỄ BỊ TỔN THƢƠNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.1 Giải pháp đảm bảo thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng pháp luật bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương.
Giải pháp đảm bảo thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc thực thi pháp luật bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Giải pháp đảm bảo thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục đảm bảo đời sống vật chất tinh thần của nhóm dễ bị tổn thương. Giải pháp đảm bảo thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cung cấp dịch vụ pháp lý bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. 114 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Tính cấp thiết của đề tài Trong luật nhân quyền quốc tế, phần nội dung về quyền của các nhóm xã hội dễ bị tổn thương chiếm vị trí rất quan trọng. Kể từ khi Liên Hợp Quốc ra đời, nhiều văn kiện quốc tế về nhân quyền đã được tổ chức này thông qua, trong đó có một số lượng ngày càng nhiều văn kiện đề cập đến quyền của các nhóm người dễ bị tổn thương. Nếu như trong một số vấn đề chung về nhân quyền hiện vẫn còn đang được tranh cãi và ở một số nước bị coi là nhạy cảm, thì trong vấn đề quyền của các nhóm người dễ bị tổn thương, các quốc gia thường có sự đồng thuận và ủng hộ ở mức cao. Điều đó thể hiện ở việc hầu hết các điều ước quốc tế về quyền của các nhóm này, ví dụ như Công ước về quyền trẻ em, …thường có một số lượng quốc gia thành viên đứng đầu trong các điều ước quốc tế về nhân quyền.
Ở nước ta, từ trước đến nay Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến bảo vệ và thúc đẩy sự hưởng thụ các quyền con người nói chung và quyền của các nhóm người dễ bị tổn thương nói riêng. Trên thực tế, vấn đề quyền của các nhóm người dễ bị tổn thương đã được thể hiện trong pháp luật và chính sách của nhà nước từ rất sớm, trước khi Việt Nam tham gia, thậm chí là trước khi Liên Hợp Quốc thông qua các điều ước quốc tế có liên quan. Mặc dù vậy, về cơ bản, nhận thức về các tiêu chuẩn quốc tế về vấn đề này ở nước ta vẫn còn rất hạn chế, dẫn đến việc bảo vệ và thúc đẩy quyền của một số nhóm xã hội dễ bị tổn thương chưa thật hiệu quả. Những cộng đồng dễ bị tổn thương là những cộng đồng không chỉ dễ bị tổn thương về mặt thực thể như trẻ em, người khuyết tật, người già, người bệnh, các phạm nhân, v.v, mà nhiều khi đó có thể là những nhóm vừa dễ bị 1 z tổn thương về mặt thực thể và về mặt xã hội, kinh tế, chính trị, do thiếu nguồn lực, do sự kỳ thị, hay các dịch vụ dành cho họ.
Có những nhóm không bị tổn thương về mặt thực thể nhưng vẫn là những cộng đồng dễ bị tổn thương do thiếu nguồn lực kinh tế và xã hội và do định kiến xã hội khiến cho họ khó tiếp cận đến các nguồn lực và dịch vụ, ví dụ như người đồng tính, những người làm lao động tình dục vì mục đích thương mại, v. Có những cộng đồng dễ bị tổn thương ở cả khía cạnh xã hội và thực thể như như trẻ em, người già, người khuyết tật, người sống chung với HIV, v.v… là những người vốn yếu về mặt thực thể, nhưng do những định kiến xã hội khiến tiếng nói của họ ít được coi trọng và thậm chí không có những dịch vụ xã hội dành cho họ. Chính vì thế, khi thực hiện các nghiên cứu với những nhóm dễ bị tổn thương cần phải chú ý bảo vệ họ. Sự tôn trọng không chỉ liên quan đến việc bởi vệ những thông tin cá nhân của người tham gia không bị tiết lộ mà còn bảo vệ, giúp đỡ họ khi cần thiết, nâng cao năng lực cho họ nếu có thể.
Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài “Vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Làm rõ những vấn đề lý luận về quyền của nhóm người dễ bị tổn thương và khái quát vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Luận văn tập trung đánh giá vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương thông qua việc phân tích các quy định của pháp luật hiện hành và đối chiếu, phân tích với tình hình thực tế về vai trò của nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội.
Qua đó đề xuất quan điểm, giải pháp nâng cao vai trò của nhà nước Việt Nam trong việc 2 z bảo vệ quyền của từng thực thể nói riêng và những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương nói chung. Mục tiêu cụ thể Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, các khái niệm có liên quan, hệ thống hóa các quy định của pháp luật hiện hành, Luận văn phân tích những vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương nói chung và đi sâu nghiên cứu 4 đại diện của nhóm là phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật. Từ đó chỉ ra một số tồn tại, hạn chế, vướng mắc, nguyên nhân trong việc bảo vệ quyền lợi của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương; đề xuất được những phương hướng và giải pháp cơ bản, tạo cơ sở khoa học để xây dựng, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội ở Việt Nam hiện nay. Tính mới và những đóng góp của đề tài Vai trò của nhà nước pháp quyền Việt Nam trong việc bảo vệ quyền của nhóm những người dễ bị tổn thương trong xã hội đã được đề cập trong nhiều Hội thảo khoa học, tọa đàm.
Vấn đề bảo vệ quyền của từng người trong nhóm này cũng đã được cụ thể hóa trong nhiều quy định của pháp luật, nhất là trong Hiến pháp 2013. Dưới góc nhìn tổng quan về đối tượng cần nghiên cứu là vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội, Luận văn này hy vọng sẽ góp phần làm rõ vai trò của Nhà nước với việc bảo vệ quyền của nhóm dễ bị tổn thương, thể chế hóa quy định tại Hiến pháp 2013. Từ đó nâng cao vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo quyền con người ở Việt Nam.