Më ®Çu Vốn là một trong các nhân tố sản xuất có tầm quan trọng quyết định đối với hoạt động sản xuất của một nền kinh tế. Trong điều kiện hiện nay, vốn càng có ý nghĩa hết sức to lớn. Trình độ khoa học và công nghệ hiện đại đòi hỏi một khối lượng vốn rất rất lớn trong hoạt động kinh tế, cũng nhờ đó mà sức sản xuất và của cải vật chất của xã hội tăng lên đáng kể. Một nước có thể bị hạn chế về tài nguyên, song nền kinh tế vẫn có thể phát triển mạnh mẽ nhờ có khối lượng vốn lớn với trình độ khoa học công nghệ hiện đại.
Ngược lại, đất nước có thể có tài nguyên phong phú, lao động dồi dào nhưng thiếu vốn, thiếu cơ sở vật chất - kĩ thuật hiện đại th× sÏ khã có điều kiện để khai thác và sử dụng các nguồn tiềm năng trong nước, do đó ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay của các quan hệ kinh tế quốc tế, đối với một quốc gia thiếu vốn không phải là khó khăn không giải quyết được. Nhu cầu về vốn có thể đáp ứng từ nhiều nguồn. Có hai loại nguồn vốn: trong nước và nước ngoài,chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó nguồn vèn trong nước đóng vai trò quyết định, nguồn vốn ngoài nước có vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế.
Để đạt được các mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà đại hội đảng lần thứ IX đặt ra, chúng ta cần một khối lượng vốn rất lớn, trong khi cơ sở vật chất-kĩ thuật đang còn ở qui mô và trình độ thấp, tích luỹ từ nội bộ của nền kinh tế quốc dân còn ở mức khiêm tốn. Vì thế, yªu cÇu vÒ vèn lµ mét trong nh÷ng th¸ch thøc lín nhÊt vµ khã gi¶i quyÕt nhÊt ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam, thiếu vốn đang là một trong những cản trở chÝnh trong phát triển kinh tế. Sự thiếu vốn đang làm hạn chế khả năng huy động vốn và khai thác có hiệu quả tài nguyên và lao động của đất nước, gây 1 khó khăn đáng kể đến việc sản xuất ra những sản phẩm có chất lượng và giá cả có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Điều đáng tiếc là trong hoàn cảnh đó nguồn vốn trong nước lại chưa được tận dụng, khả năng thu hút các nguồn vốn bªn ngoµi bị hạn chế nhiều, việc phân bổ các nguồn vốn chưa hợp lý và sử dụng còn lãng phí, kém hiệu quả.
Nhận thức được vai trò và mối quan hệ giữa hai loại nguồn vốn này sẽ giúp chúng ta có được các chính sách và giải pháp về vốn có hiệu quả nhằm thực hiện mục tiêu CNH-HĐH đất nước. Việc nghiên cứu đề tài “ Vai trò vµ mèi quan hÖ gi÷a hai nguån vèn trong níc vµ níc ngoµi víi viÖc thóc ®Èy t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. LÊy thùc tÕ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®Ó chøng minh ” có ý nghĩa lí luận và thực tiễn quan trọng trong việc nghiên cứu và học tập chuyên ngành kinh tế đầu tư nói riêng và các môn kinh tế học nói chung. MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, nhưng do khả năng và kiến thức còn hạn chế, đề tài chưa thể nghiên cứu một cách sâu nhất những vấn đề đã đặt ra –Vì vậy chúng tôi mong nhận được sự chỉ bảo và góp ý của quý thầy cô và các bạn.
TËp thÓ nhãm V – Líp Kinh tÕ §Çu t 43A xin ch©n thµnh c¶m ¬n Bé m«n Kinh tÕ ®Çu t , thÇy gi¸o – Ts. Tõ Quang Ph- ¬ng , Ts. Ph¹m V¨n Hïng ®· gióp ®ì, chØ b¶o vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó chóng t«i hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. C¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ nguån vèn 3 I.
Nguồn vốn đầu tư là thuật ngữ dùng để chỉ các nguồn tập trung và phân phối vốn đầu tư phát triển kinh tế đáp ứng nhu cầu của nhà nước và xã hội. Bản chất nguồn vốn đầu tư Kinh tế học cổ điển, kinh tế học chính trị M¸c-Lªnin và kinh tế học hiện đại đã chứng minh ®îc rằng : nguồn hình thành vốn đầu tư chính là phần tiết kiệm hay tích luỹ mà nền kinh tế có thể huy động được để đưa vào quá trình tái sản xuất xã hội. Theo quan điểm của A.Smith: “ Tiết kiệm là nguyên nhân trực tiếp gia tăng vốn. Lao động tạo ra sản phẩm để tích luỹ cho quá trình tiết kiệm.
Nhưng dù có tạo ra bao nhiêu đi chăng nữa, nhưng không có tiết kiệm thì vốn không không bao giờ tăng lên ”. Với những phân tích của mình, C.Mác đã chỉ ra rằng con đường cơ bản và quan trọng về lâu dài để tái sản xuất mở rộng là phát triển sản xuất và thực hành tiết kiệm ở cả trong sản xuất và tiêu dïng. Cùng với thời gian, quan điểm về bản chất của nguồn vèn đầu tư lại tiếp tục được các nhà kinh tế học hiện đại chứng minh. Trong tác phẩm “ lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ ” của mình J.Keynes đã chứng minh được rằng : đầu tư chính bằng phần thu nhập mà không chuyÓn vào tiêu dùng.
Đồng thời ông cũng chỉ ra rằng, tiết kiệm chính là phần dôi ra của thu nhập so với tiêu dùng. Như vậy, đÇu tư chÝnh bằng tiết kiệm. C¸c nguån huy ®éng vèn. Nguồn vốn trong nước.
Nguồn vốn nhµ níc : Nguồn vốn đầu tư nhà nước bao gồm nguồn vốn của ngân sách nhà nước, nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước và nguồn vốn đầu tư phát triển của Doanh nghiệp nhà nước. - Nguồn vốn ngân sách nhà nước : Hay là tiết kiệm của ngân sách nhà nước là nguồn vốn ngân sách nhà níc chi cho phát triển kinh tế : số chênh lệch giữa tæng thu so với tæng chi thường xuyên của ngân sách nhà nước. Đây là một nguồn vốn đầu tư quan träng trong chiến lược phát triÓn kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Nguån vốn này thường ®îc sö dông cho các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quốc phßng, an ninh, hỗ trợ cho các dù án của doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực cần sù tham gia của Nhà nước, chi cho công tác lập và thực hiện các dù án qui hoạch tổng thÓ phát triển kinh tế - xã hội vùng, lãnh thổ, qui hoạch xây dựng đô thị và nông thôn.
Ở nước ta, đi cùng với sù mở réng qui mô ngân sách, mức chi cho đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cũng gia tăng đáng kể trong những năm qua, tăng từ mức 2,3%GDP năm 1991 lên 6,1%GDP năm 1996. - Vốn tín dụng đâu tư phát triển của nhà nước : Là hình thøc quá độ chuyển từ phương thức cÊp ph¸t ng©n s¸ch sang ph¬ng thøc tín dụng đối với các dự án có khả năng thu håi vốn trực tiếp. Các ®ơn vị sử dụng nguån vốn này phải đảm bảo nguyên tắc hoàn trả vốn vay. - Nguån vèn ®Çu t tõ doanh nghiÖp nhµ níc : §îc x¸c ®Þnh lµ thµnh phÇn gi÷ vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ, c¸c doanh nghiÖp nhµ níc n¾m gi÷ mét khèi lîng vèn nhµ níc kh¸ lín.
Nã ®îc h×nh thµnh tõ : vèn së h÷u vµ tiÕt kiÖm cña doanh nghiÖp nhµ níc; vèn ®i vay; t¨ng vèn cæ ®«ng b»ng 5 c¸ch ph¸t hµnh cæ phiÕu míi; vèn tµi trî tõ ng©n s¸ch cña chÝnh phñ. Nguồn vốn từ khu vực tư nhân : Nguồn vốn từ khu vực tư nhân bao gồm phần tiết kiệm của dân cư, phần tích luỹ của các doanh nghiệp dân doanh, các hợp tác xã. Nguồn vốn này đầu tư gián tiếp vào nền kinh tế thông qua thị trường vèn và thường đầu tư trùc tiếp vào các lĩnh vực kinh doanh – th¬ng m¹i – dÞch vô, sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Phần tiết kiệm của dân cư bao gồm : - Tiết kiệm từ thu nhập trong nước.
- Tiết kiêm từ thu nhập của những người đi học tập, lao động, công tác ở nước ngoài mang về - Tiết kiệm của bộ phận dân cư có thu nhập do nhân thân từ nước ngoài mang về. Víi khoảng 15 triệu hộ gia đình đóng góp khoảng 1/3 GDP, trong giai đo¹n 1996 - 2000, tiết kiệm của khu vực dân cư chiếm khoảng 15%GDP. Ở mức độ nhất định, các hộ gia đình đã là một trong số c¸ nguån tËp trung vµ ph©n phèi vèn quan träng trong nÒn kinh tÕ V¬Ý kho¶ng vµi v¹n doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ®ang vµ sÏ ®i vµo ho¹t ®éng trong thêi gian tíi, phÇn tÝch luü cña c¸c doanh nghiÖp này cũng sẽ đóng góp ®áng kể vào tổng qui mô vốn của toàn xã hội. Thị trường vốn trong nước.
Bao gồm thị trường vốn gián tiếp ( thị trường tín dụng ) và thị trường vốn trực tiếp. 6 - Thị trường vốn gián tiếp là thị trường trong đó người có vốn và người giao dịch chuyển nhượng vốn cho nhau thông qua các tổ chức tài chính trung gian và không có mối quan hệ trực tiếp với nhau. - Thị trường vốn trực tiếp là thị trường trong đó việc chuyển vốn từ người có vốn tới người cần vốn được tiến hành trực tiếp giữa hai bên không qua một tổ chức tài chính trung gian nào. Thị trường vốn trực tiếp bao gồm : thị trường tiền tệ ( thị trường nội tệ liên ngân hàng + thị trường ngoại tệ liên ngân hàng ) và thị trường chứng khoán (nơi phát hành và mua bán chứng khoán ).
Nguồn vốn nước ngoài. Theo tính chất lưu chuyển vốn, có thể phân loại các nguồn vốn nước ngoài chính như sau : II. Nguồn vốn ODA ( viện trợ phát triển chính thức ). Đây là nguồn vốn phát triển do các tổ chức quốc tế và các chính phủ nước ngoài cung cấp với mục tiêu trợ giúp các nước đang phát triển .Viện trợ có thể dưới dang vốn ( hàng hoá hay tiền tệ ) và viện trợ kĩ thuật.
Nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàng thưong mại ( Tín dụng thương mại quốc tế ) : TÝn dông th¬ng m¹i quèc tÕ lµ h×nh thøc tÝn dông phæ biÕn nhÊt trong quan hÖ tµi trî quèc tÕ bao gåm mäi quan hÖ cung øng vèn cho nhau gi÷a c¸c níc vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ trong mäi lÜnh vùc nhng chñ yÕu lµ trong quan hÖ th- ¬ng m¹i víi ®iÒu kiÖn lµ hoµn tr¶ trong thêi gian nhÊt ®Þnh.