MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là những vấn đề được quan tâm ở tất cả các quốc gia, nhất là những quốc gia đã và đang đẩy mạnh tiến hành công nghiệp hóa, trong đó có Việt Nam. Ở những nước khác nhau, tùy theo cách giải quyết của mình mà trong quá trình công nghiệp hóa, vấn đề trên có tác động tích cực hay hạn chế đến sự phát triển kinh tế - xã hội của từng quốc gia. Nông thôn Việt Nam là nơi sinh sống của một bộ phận dân cư chủ yếu làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp.
Nước ta hiện nay vẫn là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân cư đang sống ở nông thôn. Phát triển nông nghiệp nông thôn đã, đang và sẽ còn là mối quan tâm hàng đầu, có vai trò quyết định đối với việc ổn định kinh tế xã hội đất nước. Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định mục tiêu xây dựng nông thôn mới là: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại” Hiện nay, trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, nông dân Việt Nam đang là lực lượng đông đảo, nòng cốt nhất và có nhiều đóng góp đáng tự hào. Nông dân chính là những người tích cực tham gia vào quá trình xây dựng nông thôn, chủ động, sáng tạo trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; trong quá trình tổ chức sản xuất công nghiêp ̣ hóa, hiêṇ đaị hóa nông nghiệp, nông thôn; trong gìn giữ nếp sống văn hóa, thuần phong mỹ tục và là nhân tố góp phần quan trọng vào xây dựng hệ thống chính trị - xã hội vững mạnh, bảo đảm an ninh trâṭ tự tại cơ sở.
Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, phát triển nông nghiệp và nông thôn cũng còn nhiều bất cập, như sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động còn chậm; nhiều sản phẩm Luan van 2 nông nghiệp chất lượng chưa cao, năng lực cạnh tranh thấp; tốc độ phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu phát triển; chất lượng lao động nông nghiệp, nông thôn còn thấp. Để xây dựng một nông thôn mới bền vững và phát triển, cần phải chú trọng đến việc nâng cao năng lực cho cộng đồng người dân ở nông thôn, đặc biệt là quan tâm đến phát huy vai trò của nông dân. Phát huy vai trò nông dân là thực hiện đồng bộ, có hệ thống các biện pháp về kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục… nhằm khơi dậy, sử dụng và phát huy tiềm năng trong nông dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới. Xuất phát từ những yêu cầu về phát triển nông thôn mới và tình hình trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tìm hiểu vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Hồng Thái, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn”.
Mục tiêu chung Tìm hiểu vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Hồng Thái, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Trên cơ sở đó đề xuất biện pháp để nâng cao vai trò của người dân trong việc xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu được vai trò của người dân trong việc xây dựng nông thôn mới. - Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của người dân khi tham gia xây dựng nông thôn mới.
- Đề xuất được các giải pháp trong nâng cao vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới. - Có kiến thức về phương pháp phân tích, tổng hợp, báo cáo. Nội dung và phương pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Hồng Thái.
Luan van 3 - Tìm hiểu vai trò của người dân trong việc thực hiện chương trình nông thôn mới trên địa bàn nghiên cứu tại xã Hồng Thái. - Chỉ ra những thuận lợi, khó khăn của người dân trong việc tham gia xây dựng chương trình nông thôn mới tại xã Hồng Thái. - Đề xuất một số giải pháp để nâng cao vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Hồng Thái. - Hoàn thiện báo cáo thực tập.
Phương pháp thực hiện 1. Chọn điểm nghiên cứu Đề tài được thực hiện tại xã Hồng Thái, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Đi sâu vào nghiên cứu vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại 3/9 thôn của xã Hồng Thái có tham gia vào chương trình NTM gồm: - Thôn Bản Nhùng là thôn gần trung tâm xã có nền kinh tế phát triển và tham gia vào chương trình NTM, có thành phần dân tộc chủ yếu là dân tộc Tày, nùng, kinh có tổng số hộ là 65 hộ. - Thôn Lùng Đúc là thôn có nền kinh tế phát triển trung bình chủ yếu là làm nông nghiệp và tham gia vào chương trình NTM, có thành phần dân tộc chủ yếu là dân tộc Nùng có tổng số hộ là 70 hộ.
- Thôn Pác Bó là thôn xa trung tâm xã tham gia vào chương trình NTM, có thành phần dân tộc chủ yếu là dân tộc Nùng có tổng số hộ là 60 hộ. Chọn hộ nghiên cứu: Số mẫu được chọn là 45 mẫu chọn ngẫu nhiên chia đều cho 3 thôn, mỗi thôn 15 mẫu ngẫu nhiên. Phương pháp điều tra chọn mẫu Điều tra chọn mẫu là không phải tiến hành điều tra hết toàn bộ các đơn vị của tổng thể, mà chỉ điều tra một số đơn vị nhằm để tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí. Từ những đặc điểm tính chất của mẫu ta có thể suy ra được đặc điểm tính chất của tổng thể đó.
Vấn đề quan trọng nhất là đảm Luan van 4 bảo cho tổng thể mẫu phải có khả năng đại diện được cho tổng thể chung. Chọn mẫu ngẫu nhiên trong tổng số hộ của địa phương lấy mẫu 45 hộ. Trong đó: - Thôn Bản Nhùng điều tra 15 hộ, trong đó: 10 TB – Khá, 5 hộ cận nghèo và không có hộ nghèo. - Thôn Lùng Đúc điều tra 15 hộ, trong đó: 9 TB – Khá, 3 hộ cận nghèo và 3 hộ nghèo.
- Thôn Pác Bó điều tra 15 hộ, trong đó: 5TB – Khá, 2 hộ cận nghèo và 8 hộ nghèo. Kết quả điều tra của mẫu này có thể suy ra cho tổng thể chung. Phương pháp thu thập thông tin * Thông tin thứ cấp - Thu thập thông tin từ các công trình khoa học, các báo cáo tổng kết, các bài viết có liên quan. - Thu thập số liệu tại chính quyền địa phương, thống kê của UBND xã, thu thập từ các báo cáo, tạp chí tổng hợp từ internet… Các tài liệu thu thập được sử dụng phương pháp phân tích tài liệu: Phân tích tài liệu thực chất là cải biến những thông tin có sẵn trong tài liệu để rút ra những thông tin cần thiết cho một vấn đề nhất định.
* Thông tin sơ cấp Thu thập số liệu sơ cấp Các phương pháp chính sau đây: - Phỏng vấn bán cấu trúc: Sử dụng phương pháp này để phỏng vấn cán bộ chủ chốt xã, thôn thông qua công cụ bảng kiểm kê nhằm liệt kê các vấn đề cần được thu thập thông tin. - Phân tích SWOT : Là phương pháp phân tích các điểm Mạnh (Strengths), điểm Yếu (Weaknesses), Cơ hội (Opportunities) và Thách thức (Threats). Trong đó, điểm Mạnh và điểm Yếu là những yếu tố thuộc môi Luan van 5 trường bên trong của chủ thể nghiên cứu. Cơ hội và thách thức là các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài tác động đến chủ thể cần nghiên cứu.
- Quan sát trực tiếp để có trực giác về các vấn đề nghiên cứu, đồng thời giải thích các số liệu phân tích. - Điều tra phỏng vấn bằng phiếu điều tra: Đây là phương pháp quan trọng dựa trên tiếp cận vi mô đã mô tả ở trên. Phiếu điều tra nông hộ cần được chuẩn bị, bao gồm các nội dung liên như: thông tin chung về chủ hộ (họ tên, tuổi, giới tính, dân tộc, tôn giáo, văn hóa, nhân khẩu, lao động, phân loại giàu nghèo.), nhận thức về nông thôn mới, sự tham gia trong xây dựng nông thôn mới, những đánh giá chung của người dân. Mỗi thôn điều tra 15 hộ được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên, do đó tổng số 45 hộ được điều tra tại 3 thôn nghiên cứu.
Phương pháp xử lý số liệu - Việc xử lý số liệu thu thập được qua phương pháp thống kê và tính toán thông thường. - Phân tích số liệu điều tra bảng hỏi bằng phần mềm Excel. Thời gian và địa điểm thực tập - Thời gian: từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018 - Địa điểm thực tập: tại UBND Xã Hồng Thái, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Nhiệm vụ của sinh viên tại cơ sở thực tập - Thực hiện nghiêm chỉnh các nội quy, quy chế của cơ sở thực tập, tích cực, nhiệt tình, có trách nhiệm trong công việc.
- Làm việc như một nhân viên của phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chấp hành mọi phân công của nơi thực tập. - Giữ gìn và bảo vệ tài sản chung của cơ sở thực tập. - Tham gia lao động công ích, hoạt động tình nguyện, hoạt động xã hội vì cộng đồng phù hợp với năng lực và sức khỏe theo yêu cầu của cơ sở thực tập. Luan van 6 - Chủ động tiếp cận công việc và sẵn sàng hỗ trợ người hướng dẫn thực tập để có thể hoàn thành các công việc chung, tự khẳng định năng lực của bản thân.
- Quan sát, học tập và học hỏi kinh nghiệm làm việc của cán bộ phụ trách Chương trình NTM để hoàn thành tốt bài khóa luận tốt nghiệp. Luan van 7 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Một số lý luận liên quan đến nội dung thực tập * Khái niệm nông nghiệp: Nông nghiệp là quá trình sản xuất lương thực, thực phẩm, thức ăn gia súc, tơ, sợi và sản phẩm mong muốn khác bởi trồng trọt những cây trồng chính và chăn nuôi đàn gia súc (nuôi trong nhà). Công việc nông nghiệp cũng được biết đến bởi những người nông dân, trong khi đó các nhà khoa học, những nhà phát minh thì tìm cách cải tiến phương pháp, công nghệ và kỹ thuật để làm tăng năng suất cây trồng và vật nuôi.[4] * Khái niệm nông thôn: Nông thôn được coi là khu vực địa lý nơi đó là sinh kế cộng đồng gắn bó, có quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng môi trường và tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động sản xuất nông nghiệp.