MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard) là phƣơng pháp đánh giá đƣợc Robert S. Kaplan và David Norton cùng phối hợp đề cập và phát triển vào những năm đầu của thập niên 90 và tạo đƣợc địa chấn trong giới khoa học quản trị thông qua bốn phƣơng diện: tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ và học hỏi - phát triển. Phƣơng pháp này không chỉ giúp các doanh nghiệp diễn giải chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp thành một nhóm các chỉ số đo lƣờng hoạt động quan trọng, liên kết chiến lƣợc với hoạt động mà còn tạo ra đƣợc nhiều giá trị hơn trong tƣơng lai, theo đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp.
Công ty TNHH MTV thƣơng mại và kỹ thuật Bình Minh là một Công ty kinh doanh sơn phục vụ ngành xây dựng. Trong giai đoạn vừa qua, mặc dù Công ty vẫn duy trì đƣợc hoạt động kinh doanh của mình nhƣng tốc độ tăng trƣởng doanh thu và lợi nhuận có xu hƣớng giảm sút, chi phí có xu hƣớng tăng… Nguyên nhân một phần là do lãnh đạo Công ty chƣa có cái nhìn tổng quát về hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình mà chỉ quan tâm Công ty có lãi là đƣợc. Nhƣng trong bối cảnh nền kinh tế nhiều biến động, thị trƣờng cạnh tranh gay gắt thì Công ty cần đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình một cách toàn diện hơn để sử dụng tốt hơn các nguồn lực, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh trong thời gian tới, đảm bảo sự bền vững cho doanh nghiệp. Trong đó, việc ứng dụng thẻ điểm cân bằng BSC là điều cần thiết.
Từ những lí do trên tác giả quyết định chọn đề tài “Ứng dụng thẻ điểm cân bằng nhằm nâng cao kết quả hoạt động tại Công ty TNHH MTV thương mại và kỹ thuật Bình Minh” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình. Tổng quan về tài liệu nghiên cứu: Thời gian qua có rất nhiều các tác giả trong và ngoài nƣớc nghiên cứu về thẻ điểm cân bằng BSC và ứng dụng của thẻ điểm cân bằng BSC nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh tại các doanh nghiệp. Các nghiên cứu tiêu biểu có thể kể đến nhƣ sau: *Các nghiên cứu nước ngoài - R. Kaplan(1996), Balanced Scorecard - Harvard Business School Press "Texas Eastman Company," Harvard Business School.
Bài nghiên cứu viết về thẻ điểm cân bằng BSC – áp dụng trong phạm vi công ty Texas Eastman, trong tƣ liệu sách tham khảo doanh nghiệp của trƣờng đại học Harvard. Bài viết đƣa ra các phƣơng diện thuộc thẻ điểm cân bằng nhƣ phƣơng diện tài chính, phƣơng dịện khách hàng, phƣơng diện nội bộ doanh nghiệp, phƣơng diện học hỏi và phát triển… các tiêu chí đƣợc đƣa ra bao gồm các tiêu chí tài chính và phi tài chính. Dựa trên nội dung và tiêu chí của thẻ điểm cân bằng, tác giả áp dụng đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh tại Công ty Texas Eastman và từ đó đƣa ra những hạn chế còn tồn tại, và đề xuất các giải pháp cũng nhƣ điều kiện để thực hiện các giải pháp nhằm áp dụng thẻ điểm cân bằng vào đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty đƣợc tốt hơn. - The Balanced Scorecard vs.
The EFQM Business Excellence Model, của nhóm tác giả Henrik Andersen, Gavin Lawrie and Micheal Shulver, 2GC working paper. Bài viết nghiên cứu về thẻ điểm cân bằng BSC và Mô hình ƣu việt của Liên đoàn quản lý chất lƣợng Châu Âu (EFQM) , theo đó, giúp thiết lập một cơ cấu tổ chức thích hợp và một hệ thống quản lý tƣơng ứng với cơ cấu đó để xây dựng một tổ chức ƣu việt. Đây là công cụ hữu ích để các nhà quản trị doanh nghiệp có thể đo 3 lƣờng hiệu quả sản xuất kinh doanh đồng thời giúp cho các nhà quản trị có những thang đo nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. Các yếu tố mà các công cụ này nhắc tới bao gồm: khách hàng, con ngƣời, tài chính, quy trình trong doanh nghiệp, đây là những yếu tố tạo nên hiệu suất kinh doanh cho doanh nghiệp.
*Các nghiên cứu trong nước Phạm Văn Dược, Phạm Xuân Thành, Trần Phước, Trần Văn Tùng (2010) - Mô hình báo cáo đánh giá trách nhiệm quản trị công ty niêm yết - Nhà xuất bản Phương Đông. Bài nghiên cứu đƣợc thực hiện đồng tác giả, mô hình mà các tác giả đƣa ra nhằm đánh giá trách nhiệm của các nhà quản trị trong các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán HOSE trong giai đoạn 2010-2015, trong đó, các yếu tố của mô hình đƣợc đề xuất từ các yếu tố đánh giá của thẻ điểm cân bằng. Mô hình mà các tác giả đƣa ra có tính ứng dụng cao cho các nhà quản trị doanh nghiệp. Nguyễn Ngọc Quang (2013), Vận dụng mô hình Bảng cân bằng điểm trong kế toán quản trị để nâng cao hiệu quả hoạt động cho các DN Việt Nam - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Bài nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về thẻ điểm cân bằng và đƣa ra giải pháp áp dụng vào lĩnh vực kế toán quản trị nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động cho các doanh nghiệp hiện nay. Tác giả đã thu thập, nghiên cứu khoảng 50 doanh nghiệp tại Việt Nam, phân tích thực trạng công tác đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh tại các Công ty. Theo nghiên cứu của tác giả, hầu hết các doanh nghiệp chƣa coi trọng công tác đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh và rất ít các doanh nghiệp áp dụng đầy đủ các phƣơng diện thẻ điểm cân bằng để đánh giá. Trần Tiến Dũng (2014), “Áp dụng thẻ điểm cân bằng BSC và hệ thống 4 KPI tại công ty TNHH Minh Phương”, luận văn thạc sỹ Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Bài nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận về thẻ điểm cân bằng và các chỉ số KPI để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty TNHH Minh Phƣơng. Theo đó, tác giả so sánh điểm chung giữa thẻ điểm cân bằng và hệ thống tiêu chí KPI để từ đó đề xuất những giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty. Tác giả cũng lƣợng hóa mô hình các yếu tố tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty với các yếu tố đƣợc đề xuất từ thẻ điểm BSC và KPI. Lê Hoài Phương (2012), LATS: “Phân tích thẻ điểm cân bằng – nghiên cứu điển hình tại Tập Đoàn Viễn Thông Quân Đội Vietel”, Viện Đại Học Mở.
Luận án tiến sỹ đã hệ thống cơ sở lý luận về bảng điểm cân bằng BSC, cũng đƣa ra so sánh chi tiết với hệ thống đánh giá điểm KPI, đồng thời đƣa ra những kinh nghiệm sử dụng bảng điểm BSC tại một số doanh nghiệp. Luận án đã lƣợng hóa các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bằng mô hình hồi quy, với các yếu tố đề xuất từ các phƣơng diện của thẻ điểm BSC, phƣơng pháp hồi quy OLS. Từ mô hình, tác giả đã đƣa ra yếu tố khách hàng, cụ thể là sự hài lòng khách hàng tác động nhiều nhất đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chỉ số hài lòng của khách hàng càng cao, doanh nghiệp càng đạt đƣợc hiệu quả sản xuất kinh doanh tốt, trong khi đó các yếu tố khác nhƣ tài chính, nhân lực, marketing… có tác động đến hiệu quả sản xuất kinh doanh nhƣng không phải là nhân tố tác động mạnh nhất. Luận án cũng đƣa ra các giải pháp định hƣớng nhằm áp dụng thẻ điểm BSC hiệu quả vào đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh tại tập đoàn Vietel.
Ngoài ra, còn rất nhiều những nghiên cứu về thẻ điểm cân bằng và ứng dụng của thẻ điểm cân bằng trong hoạt động sản xuất kinh doanh tại các 5 doanh nghiệp, tuy nhiên cho đến hiện tại, chƣa có nghiên cứu nào về thẻ điểm cân bằng và ứng dụng thẻ điểm cân bằng BSC đối với Công ty TNHH MTV thƣơng mại và kỹ thuật Bình Minh, do vậy, đề tài “Ứng dụng thẻ điểm cân bằng nhằm nâng cao kết quả hoạt động tại Công ty TNHH MTV thương mại và kỹ thuật Bình Minh” đảm bảo tính mới mẻ và cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là: - Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về thẻ điểm cân bằng BSC (Balanced Scorecard) trong đánh giá và nâng cao kết quả hoạt động. - Đánh giá thực trạng kết quả hoạt động tại Công ty TNHH MTV thƣơng mại và kỹ thuật Bình Minh theo các phƣơng diện của thẻ điểm cân bằng BSC (Balanced Scorecard) - Đề xuất giải pháp áp dụng thẻ điểm cân bằng nhằm nâng cao kết quả hoạt động tại Công ty TNHH MTV thƣơng mại và kỹ thuật Bình Minh, định hƣớng giải pháp đến năm 2020. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: nội dung thẻ điểm cân bằng trong công tác đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Phạm vi nghiên cứu: +Về không gian: Công ty TNHH MTV thƣơng mại và kỹ thuật Bình Minh + Về thời gian: Giai đoạn 2014-2016 và định hƣớng đến 2020 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp thu thập dữ liệu - Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm các nghiên cứu và lý thuyết từ các sách, báo viết về BSC; các báo cáo, tài liệu về tình hình hoạt động kinh doanh, quảng bá sản phẩm, dịch vụ bán hàng; các báo cáo tài chính các năm 2014, 2015, 2016; các chính sách về đào tạo, các chính sách nội bộ đối với ngƣời 6 lao động; quy trình hoạt động. - Nguồn dữ liệu sơ cấp đƣợc thu thập từ việc sử dụng các phƣơng pháp quan sát, ghi chép trong quá trình nghiên cứu, đây là những dữ liệu thô sơ, cóp nhặt mà tác giả ghi chép lại trong quá trình nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng thành quả tại Công ty TNHH MTV thƣơng mại và kỹ thuật Bình Minh, phân tích, đánh giá những ƣu và nhƣợc điểm làm cơ sở để vận dụng lý thuyết thẻ điểm cân bằng vào đánh giá thành quả của Công ty. Phương pháp thống kê mô tả Nhằm đạt đƣợc kết quả của các mục tiêu nêu trên, tác giả dùng phƣơng pháp thống kê mô tả để thực hiện việc tìm hiểu về đặc điểm hoạt động và đánh giá những hạn chế của hệ thống đo lƣờng hiện tại và đƣa ra cách thức đo lƣờng mới - Thẻ điểm cân bằng BSC.