MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng. Vấn đề minh bạch về đất đai của Việt Nam còn yếu so với các nước trên thế giới. Đặc biệt là các giao dịch ngầm vẫn đang diễn ra rất “sôi động”.
Mặc dù Đảng và Nhà nước ta có hẳn một hệ thống pháp luật về đất đai, luôn có chính sách phù hợp trong từng giai đoạn như: Chính sách về Đất đai được thể chế trong Hiếp Pháp năm 1980; cụ thể hóa bằng Luật Đất đai năm 1987; Hiến Pháp năm 1992; cụ thể hóa bằng Luật Đất đai năm 1993; Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật đất đai năm 1998 và 2001; Luật Đất đai năm 2003. Tuy nhiên, vấn đề minh bạch về thông tin đất đai lại còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân của tình trạng này là do việc đăng ký nhà và đất được quy định tại nhiều văn bản khác nhau và thường xuyên thay đổi qua các thời kỳ. Trên cùng một thửa đất tồn tại nhiều các giấy tờ về quyền sử dụng đất nhứ: Các loại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo từng thời kỳ (được cấp theo luật Đất đai năm 1987, 1993, 2003), GCN quyền sở hữu nhà trước khi có NĐ60 chưa được cấp đổi lại, GCN quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất, đất ở (cấp theo nghị định 60), giấy tờ do chế độ cũ cấp … Phần lớn các dữ liệu lưu trữ tại các địa phương ở dạng giấy và phương pháp quản lý thủ công dẫn đến những khó khăn trong tra cứu thông tin và cập nhật biến động về sử dụng đất đai.
Với sự phát triển của xã hội, những tiến bộ vượt bậc trong khoa lập cơ sở dữ liệu (CSDL) địa chính và vận hành hệ thống thông tin đất đai. CSDL địa chính được thiết lập, cập nhật trong các quá trình điều tra, bằng các phương pháp khác nhau như đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai,. CSDL phải chứa đựng đầy đủ những thông tin về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, pháp lý đến từng thửa đất. CSDL vừa là công cụ để quản lý đất đai, vừa cung cấp thông tin đa ngành trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
2 Thành Phố Bắc Giang đang trong quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, có sự phát triển phát triển kinh tế nhanh, dân cư đông đúc dẫn đến việc quỹ đất ngày càng hiếm, giá đất tăng cao tại một số phường. Trước tình hình đó việc quản lý quỹ đất của thành phố gặp nhiều khó khăn. Vì vậy cần thiết phải có những thông tin chính xác, kịp thời để tránh tình trạng trên. Muốn như vậy ta phải xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý đất đai nhằm cung cấp thông tin trong việc quản lý nhà nước về đất đai.
Xuất phát từ thực tế trên, được sự nhất trí của nhà trường , Khoa Tài Nguyên & Môi Trường, Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo TS. Lê Văn Thơ và các thầy cô giáo, em đã lựa chọn đề tài: “Ứng Dụng Phần mềm ViLIS xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính trên địa bàn phường Trần Nguyên Hãn – thành phố Bắc Giang – tỉnh Bắc Giang” 1.2 Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng hệ thống hồ sơ địa chính của phường Trần Nguyên Hãn – thành phố Bắc Giang – tỉnh Bắc Giang - Xây dựng CSDL địa chính đối với trường hợp đồng bộ chỉnh lý, hoàn thiện phục vụ đăng kí, cấp mới, cấp đổi Giấy chứng nhận và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính cho tất cả các thửa đất tại phường Trần Nguyên Hãn – thành phố Bắc Giang – tỉnh Bắc Giang - Đề xuất một số giải pháp phù hợp với tình hình thực tế nhằm hoàn thiện hệ thống hồ sơ địa chính Phường Trần Nguyên Hãn - thành phố Bắc Giang – tỉnh Bắc Giang 1.3 Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: + Vận dụng kiến thức đã học vào rèn luyện về kỹ năng điều tra, tổng hợp và phân tích số liệu, tiếp thu và học hỏi những kinh nghiệm từ thực tế. + Củng cố kiến thức cơ sở cũng như kiến thức chuyên ngành, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Ý nghĩa trong thực tiễn: + Xây dựng CSDL địa chính giúp các nhà lãnh đạo làm tài liệu tham khảo và đưa ra giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý đất đai phát triển kinh tế - xã hội 3 + góp phần cung cấp cho địa phương một công cụ hữu ích hỗ trợ tích cực để đẩy nhanh việc lập cơ sở dữ liệu địa chính số: hồ sơ địa chính và bản đồ địa chính, góp phần đẩy nhanh tiến độ đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.4 Yêu cầu của đề tài - Các thông tin và số liệu xây dựng đảm bảo đầy đủ và chính xác, trung thực, có nguồn, nắm chắc và thể hiện rõ được cách thức ứng dụng hệ thống thông tin địa lý trong xây dựng cơ sở dữ liệu.
- Cấu trúc cơ sở dữ liệu của hệ thống thông tin phải thống nhất, có tổ chức và thích hợp với yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai. - Cơ sở dữ liệu đáp ứng nhu cầu phân tích, xử lý, lưu trữ số liệu, cung cấp thông tin và có thể trao đổi dữ liệu với các hệ thống thông tin khác. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan về cơ sở dữ liệu 2.
Khái niệm về CSDL đất đai: Cơ sở dữ liệu đất đai: là tập hợp thông tin có cấu trúc của dữ liệu địa chính, dữ liệu quy hoạch sử dụng đất, dữ liệu giá đất, dữ liệu thống kê, kiểm kê đất đai được sắp xếp, tổ chức để truy cập, khai thác, quản lý và cập nhật thường xuyên bằng phương tiện điện tử [5]. Các thành phần CSDL 1. Cơ sở dữ liệu địa chính: là tập hợp thông tin có cấu trúc của dữ liệu địa chính [5]. Dữ liệu không gian địa chính: là dữ liệu về vị trí, hình thể của thửa đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu về hệ thống thủy văn, hệ thống thủy lợi; hệ thống đường giao thông; dữ liệu về điểm khống chế; dữ liệu về biên giới, địa giới; dữ liệu về địa danh và ghi chú khác; dữ liệu về đường chỉ giới và mốc giới quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch giao thông và các loại quy hoạch khác, chỉ giới hành lang an toàn bảo vệ công trình [5].
Dữ liệu thuộc tính địa chính: là dữ liệu về người quản lý đất, người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, tổ chức và cá nhân có liên quan đến các giao dịch về đất đai, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu thuộc tính về thửa đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu về tình trạng sử dụng của thửa đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu về quyền và nghĩa vụ trong sử dụng đất, sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; dữ liệu giao dịch về đất đai, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất [5]. Siêu dữ liệu (metadata): là các thông tin mô tả về dữ liệu [5]. Cấu trúc dữ liệu: là cách tổ chức dữ liệu trong máy tính thể hiện sự phân cấp, liên kết của các nhóm dữ liệu [5]. Kiểu thông tin của dữ liệu: là tên, kiểu giá trị và độ dài trường thông tin của dữ liệu [5].
Vai trò của CSDL đất đai trong công tác quản lý đất đai - Hỗ trợ đánh giá tình hình sử dụng đất, biến động sử dụng đất, kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất kỳ trước và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất Dữ liệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất trong CSDL đất đai là cơ sở để lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm lập quy hoạch. Mặt khác có thể khai thác lợi thế của GIS là phân tích không gian để đánh giá biến động sử dụng đất. Với công cụ chồng xếp các lớp bản đồ ở các thời điểm khác nhau, chúng ta dễ dàng có được kết quả bản đồ biến động sử dụng đất trong 1 giai đoạn nhất định. Trên cơ sở đó tiến hành thống kê, phân tích số liệu và dự báo, định hướng phát triển của các loại hình sử dụng đất - Phục vụ xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất, đặc biệt có thể đánh giá định lượng đa chỉ tiêu để tìm vị trí tối ưu CSDL đất đai cung cấp thông tin cho việc xây dựng phương án quy hoạch, dữ liệu nền để lập bản đồ quy hoạch sử dụng đất.
Ngoài ra từ những dữ liệu đất đai và các yếu tố liên quan có thể áp dụng phương pháp phân tích đa chỉ tiêu kết hợp với GIS để tìm vị trí tối ưu cho các đối tượng quy hoạch. - Đánh giá tác động của phương án quy hoạch sử dụng đất đến kinh tế, xã hội, môi trường Đây có thể coi là một bài toán phân tích ngược lại của việc tìm địa điểm. Giả sử chúng ta có 1 phương án quy hoạch thì cần phải tính xem mức độ ảnh hưởng của phương án đối với các yếu tố xung quanh là như thế nào. Câu hỏi dự báo “Nếu có một điều gì đó xảy ra thì sẽ ra sao?” cũng là một chức năng phân tích của GIS.
Dựa trên mối quan hệ giữa các thực thể theo tính chất hệ thống của CSDL đất đai, GIS sẽ cho chúng ta những số liệu về mức độ ảnh hưởng. - Hỗ trợ tính toán bồi thường, giải phóng mặt bằng Tính toán bồi thường giải phóng mặt bằng là một trong những yếu tố tác động đến lựa chọn phương án quy hoạch. Để xác định được tổng chi phí bồi thường cần phải biết được diện tích đất cần thu hồi và đơn giá đất theo 6 từng mục đích sử dụng là bao nhiêu.