Luận văn thạc sĩ quản lý xây dựng nghiên cứu ứng dụng mô hình analytic network process nhằm lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án trong hoạt động xây dựng tại việt nam

Luận văn thạc sĩ quản lý xây dựng nghiên cứu ứng dụng mô hình Analytic Network Process để lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án xây dựng tại Việt Nam.

• Tác giả: Lê Văn Trung
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Thúy Anh
• Trường học: Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ và Quản lý Xây dựng
• Đề tài: Nghiên cứu ứng dụng mô hình Analytic Network Process nhằm lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu và đặt vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc ứng dụng mô hình Analytic Network Process (ANP) để lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án xây dựng tại Việt Nam. Quản lý dự án xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thành công của các dự án, tuy nhiên, nhiều dự án tại Việt Nam vẫn gặp phải các vấn đề như phát sinh chi phí và trễ tiến độ. Nguyên nhân chính là do việc lựa chọn đơn vị tư vấn chưa được thực hiện một cách nghiêm túc và các phương pháp đánh giá truyền thống chưa xem xét đến mối quan hệ tương tác giữa các tiêu chí. Do đó, việc xây dựng một mô hình đánh giá dựa trên phân tích mạng lưới là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý dự án.

1.1. Bối cảnh và tầm quan trọng của nghiên cứu

Ngành xây dựng tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, đóng góp lớn vào nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, các dự án xây dựng thường gặp phải các vấn đề về quản lý dự án hiệu quả, dẫn đến thất thoát ngân sách và chậm tiến độ. Việc lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của dự án. Các phương pháp đánh giá truyền thống thường bỏ qua mối quan hệ tương tác giữa các tiêu chí, dẫn đến kết quả không chính xác. Do đó, mô hình ANP được đề xuất như một giải pháp toàn diện để khắc phục hạn chế này.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xây dựng một mô hình đánh giá và lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án dựa trên phương pháp ANP. Nghiên cứu nhằm xác định các tiêu chí quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công của dự án, đồng thời đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý dự án xây dựng tại Việt Nam. Mô hình này sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc lựa chọn đơn vị tư vấn phù hợp.

II. Tổng quan về quản lý dự án và đơn vị tư vấn

Quản lý dự án xây dựng là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, giám sát và kiểm soát các hoạt động của dự án để đạt được mục tiêu đề ra. Đơn vị tư vấn quản lý dự án (PMU) đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chủ đầu tư thực hiện các nhiệm vụ này. Tại Việt Nam, việc lựa chọn PMU thường dựa trên các tiêu chí như kinh nghiệm, năng lực tài chính và uy tín. Tuy nhiên, các phương pháp đánh giá hiện tại chưa xem xét đến mối quan hệ tương tác giữa các tiêu chí, dẫn đến kết quả không chính xác.

2.1. Khái niệm và vai trò của quản lý dự án

Quản lý dự án xây dựng bao gồm các hoạt động như quản lý chi phí, tiến độ, chất lượng và an toàn lao động. Mục tiêu chính là đảm bảo dự án hoàn thành đúng thời gian, trong ngân sách và đạt chất lượng yêu cầu. Quản lý dự án hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị tư vấn.

2.2. Đơn vị tư vấn quản lý dự án PMU

Đơn vị tư vấn quản lý dự án là tổ chức chuyên cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ quản lý dự án. PMU đóng vai trò quan trọng trong việc giúp chủ đầu tư đạt được các mục tiêu của dự án. Các tiêu chí để đánh giá PMU bao gồm kinh nghiệm, năng lực tài chính, uy tín và khả năng thực hiện dự án. Tuy nhiên, việc lựa chọn PMU tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế do thiếu các phương pháp đánh giá toàn diện.

III. Phương pháp nghiên cứu và ứng dụng mô hình ANP

Nghiên cứu sử dụng phương pháp Analytic Network Process (ANP) để xây dựng mô hình đánh giá và lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án. ANP là phương pháp định lượng cho phép xem xét mối quan hệ tương tác giữa các tiêu chí đánh giá, khắc phục hạn chế của các phương pháp truyền thống. Mô hình này được áp dụng vào một dự án cụ thể tại Việt Nam với sự hỗ trợ của phần mềm SuperDecisions.

3.1. Giới thiệu về phương pháp ANP

Phương pháp ANP là sự phát triển từ phương pháp AHP, cho phép xem xét mối quan hệ tương tác giữa các tiêu chí đánh giá. ANP sử dụng cấu trúc mạng lưới để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định, giúp đưa ra kết quả chính xác hơn. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các bài toán phức tạp, đòi hỏi sự đánh giá toàn diện.

3.2. Ứng dụng mô hình ANP trong lựa chọn PMU

Mô hình ANP được áp dụng để đánh giá và lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án tại Việt Nam. Các tiêu chí đánh giá bao gồm kinh nghiệm, năng lực tài chính, uy tín và khả năng thực hiện dự án. Mô hình này giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý dự án xây dựng.

IV. Kết quả và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình ANP là công cụ hiệu quả để lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án. Mô hình này giúp xác định các tiêu chí quan trọng và mối quan hệ tương tác giữa chúng, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý dự án xây dựng tại Việt Nam, bao gồm việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiện đại và tăng cường năng lực của các đơn vị tư vấn.

4.1. Kết quả ứng dụng mô hình ANP

Mô hình ANP đã được áp dụng thành công trong việc lựa chọn đơn vị tư vấn quản lý dự án tại Việt Nam. Kết quả cho thấy các tiêu chí như kinh nghiệm, năng lực tài chính và uy tín có ảnh hưởng lớn đến quyết định lựa chọn. Mô hình này cũng giúp xác định mối quan hệ tương tác giữa các tiêu chí, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn.

4.2. Đề xuất giải pháp

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý dự án xây dựng tại Việt Nam, bao gồm việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiện đại như ANP, tăng cường năng lực của các đơn vị tư vấn và cải thiện quy trình lựa chọn PMU. Các giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của các dự án xây dựng tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1.1 Giới thiệu và đặt vẫn đề Trong những năm gan đây nên kinh tế Việt Nam có những bước tiễn đáng kể với tốc độ tương đối cao. Xây dựng là một trong những nên công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nên kinh tế. Ngoài nhiệm vụ tạo ra cơ sở vật chất, tạo ra vật chất phục vụ cho nhu cầu phát triển của con người. ngành xây dựng còn góp phan tạo nên bộ mặt mỹ quan của đất nước va là một trong những yếu tổ đánh giá su phon vinh của xã hội.

Hiện nay Nhà nước dé ra các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội đây mạnh thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa nhằm xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp. Việc đầu tư phát triển ngành xây dựng là tất yếu để đạt được mục tiêu trên. Cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế ngày càng cao, tỉ trọng của ngành xây dựng trong 1995 27.9] 38,10 100 Nguồn : Tổng cục Thống kê Trong bôi cảnh dat nước đôi mới và mở cửa về kinh tê như hiện nay, đặc biệt là việc Việt Nam tham gia vào tô chức thương mại thế giới (WTO), làm cho Việt Nam trở thành nơi lí tưởng đề thu hút nguôn vôn đâu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. 10 May năm qua FDI đồ vào kinh doanh bat động sản tăng nhanh.

Năm 2007, dau tư bất động sản chiếm khoảng 25% tổng vốn đăng ky, con số này của năm 2008 là 36,8% va của sáu tháng đầu năm 2009 cũng hon 60% tong vốn đăng ký (tương đương 5,92 tỉ đô la Mỹ). Như vậy, có thé nói rằng, lĩnh vực kinh doanh bat động san là nhân tố quan trọng nhất góp phan tăng nhanh FDI vào nước ta. (Thời báo Kinh tế Sài Gòn - http://www. vn/Home/thoisu/sukien/20665) Từ đó làm cho việc đầu tu xây dựng ngày càng phat triển, các gói thầu ngày cảng lớn, và yêu câu về chất lượng đòi hỏi ngày càng khắt khe, làm cho việc thi công ngày càng phức tạp.

Để đảm bảo việc thi công đúng tiến độ, chất lượng, kiểm soát chỉ phí dự án một cách tối ưu cũng như việc đảm bảo an toàn lao động, đòi hỏi các nhà đầu tư, các chủ dự án tìm ra một nhà tư vẫn quản lý dự án đây đủ năng lực và kinh nghiệm, am hiéu tat cả luật lệ cũng như thủ tục xây dựng nhằm điều hành dự án một cách hiệu quả nhât, đáp ứng mục tiêu mong đợi của nhà đâu tư.2 Mục tiêu nghiên cứu Nhằm đánh giá và lựa chọn tổ chức tư vẫn quan lý dự án trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Xác định các nhân t6 của tổ chức tư vấn quản ly dự án liên quan đến sự thành công trong trong hoạt động xây dựng các dự án tại Việt Nam. Xây dựng một phương pháp định lượng dé đánh giá và lựa chọn những đơn vị tu van quản lý dự án đầy đủ năng lực, kinh nghiệm để phục vụ dự án từ khi lập dự án đầu tư cho đến khi dự án hoàn thành, kết thúc nghiệm thu bàn giao và đưa vào vận hành. Xem xét tất cả những phương pháp đánh giá và lựa chọn trên cơ sở lý thuyết ra quyết định ( Multicriteria Decision Making Theory) nhằm xem xét những hạn chế và tiến bộ của tất cả những phương pháp này.

Từ đó tìm ra mô hình phù hợp có tính kế thừa và phát huy đồng thời đánh giá một cách toàn diện và chính xác nhất những nhân tố, tiêu chí vốn có quan hệ tương hỗ mật thiết với nhau. Cho đến phương pháp AHP, tất cả những mô hình ra quyết định đa tiêu chuẩn trước đó déu xem xét các tiêu chí đánh giá trong quan hệ hoàn toàn độc lập với nhau. Tuy nhiên II trong thực tế thì không như vậy, các tiêu chí có quan hệ qua lại, ràng buộc lẫn nhau và tác động đến hiệu quả chung của dự án. cần thiết phải xây dựng một mô hình có thể đánh giá các tiêu chí có quan hệ ràng buộc lẫn nhau theo đúng thực tế dự án.

Trong trường hợp đó, phương pháp ANP (Analytical Network Process) là mô hình hữu hiệu nhất có thê sử dụng để đánh giá và lựa chọn.3 Lược khảo nghiên cứu Xem xét các nghiên cứu trước đây về đánh giá và lựa chọn đơn vị tư vẫn quản lý dự án, chủ nhiệm dự án trên thé giới và tại Việt Nam. Trên thế giới, ở nhiều nước đã có những quy trình về lựa chọn công ty tư vẫn hay kĩ sư tư vấn : Cụ thể, trong qui trình lựa chọn kỹ sư tư vấn của Hiệp hội các kỹ sư tư vẫn của Nam Phi, các tác giả đã phát triển một qui trình lựa chọn đơn vi tư van dựa trên quy mô công ty và chất lượng hoạt động (Quality based selection). Từ đó, các tác giả đã đưa ra các tiêu chí để đánh giá và lựa chọn như kĩ năng và trình độ kỹ thuật của nhân viên, uy tín và danh tiếng của công ty, kinh nghiệm trong những dự án tương tự, khả năng thực hiện dự án, khả năng hiểu và cam kết đáp ứng những nhu cầu của khách hàng, tính chuyên nghiệp của nhân viên, nguồn nhân lực. Trong tài liệu An Owner’s Guide to Construction Management của Hiệp hội quan ly xây dựng Hoa Ky xuất bản năm 2002 (The Construction Management Association of America) với nhiều tác gia khác nhau cho rằng để xem xét, lựa chọn một công ty tư vấn nhất thiết phải xem xét quy mô tổ chức và hoạt động của công ty ứng viên, mô tả dự án tương tự mà công ty đó đã hoàn thành bao gồm các chỉ tiết về thời gian, quy mô dự án và thông tin liên lạc của chủ đầu tư, họ cũng yêu cau về dự án tương tự ma công ty đang triển khai với các chỉ tiết về thời gian, quy mô và thông tin liên lạc của chủ đầu tư.

Điều này cho thấy việc đánh giá công ty tư vấn thông qua các khách hàng cũ và khách hàng hiện tại là rất quan trọng. Đồng thời qua đó cũng có thé kiểm tra được khả năng thực hiện dự án của công tư tư vẫn ứng viên. Các tác giả còn đề cập đến khối lượng công việc, số lượng các dự án hằng năm công ty thực hiện được để đánh giá công suất hoạt động của công ty. Hồ sơ lưu trữ về thành tích hoạt động trong quá khứ 12 cũng rất được quan tâm, trong đó chú trọng đến công tác kiểm soát chất lượng, chỉ phí, tiễn độ và an toàn.

Nghiên cứu về yêu cầu trong đánh giá và lựa chọn công ty tư vẫn của Bộ phát triển hạ tầng Ấn Độ, ông S. Lohia, Giám đốc Bộ phận hạ tầng nhân mạnh đến hồ sơ năng lực của công ty tư van, cau trúc to chức của công ty, danh sách khách hàng tham khảo va lí lịch nghề nghiệp của những chuyên gia tham gia dự án. Từ đó, xem xét chủ yếu dựa trên 3 tiêu chí với các trọng số đánh giá lần lượt như sau : - Kinh nghiệm trong quá khứ khi đảm nhận dự án tương tự : 60% - Kinh nghiệm của chuyên gia chính phụ trách dự án (key personnel) : 25 % - Tinh hình tài chính : 15% Nhung tài liệu cũng yêu cau chỉ những công ty tư van đã được chính Phủ An Độ công nhận thì mới được tham gia dau thầu. Tại Việt Nam hiện nay, các qui định về đầu tư xây dựng của chúng ta đang thực hiện theo Luật xây dựng năm 2003.

trong đó hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình được người quyết định đầu tư, chủ đầu tư lựa chọn giữa hai hình thức là thuê tổ chức tư vấn quản lý hoặc trực tiếp quản lý băng cách lập ban quản lý để giúp mình. Nhưng từ khi luật này có hiệu lực cho đến nay, VIỆC tô chức quản lý dự án đầu tư mới chỉ thực hiện chủ yếu thông qua hình thức tự lập ban quản lý dự án dưới hình thức PMU để tồi thật sự trở thành van dé nóng bỏng sau vụ PMUI8. Vậy tại sao hình thức thuê tổ chức tư van quản lý dự án vẫn chưa được áp dụng? Van dé cơ ban nam ở chỗ trong những qui định của Chính phủ (nghị định 16/2005) liên quan đến quản lý dự án, chưa có qui định nào cụ thé về việc trong điều kiện nào thì phải chọn hình thức quản lý gì, trong khi về trách nhiệm và quyên hạn của ban quản lý dự án thì lại cho phép ban này được đồng thời quản lý nhiều dự án dau tư khi có đủ điêu kiện năng lực. Qui định chung chung kiểu như vậy, cùng với những qui định chung chung khác như to chức tư vẫn phải có năng lực phù hợp (thé nào là phù hợp?) hay phải là tổ chức tu 13 van độc lập (thé nào là độc lập, độc lập với ai va về mặt nào?) chính là lý do dé việc quản lý dự án có những vân đề như hiện nay.

Việc các bộ, nganh đang xem xét sửa đổi các qui định liên quan đến quản lý dự án đầu tư sử dụng vốn nhà nước là rất cần thiết. Tuy nhiên, những sửa doi dang được xem xét cần phải gắn với việc chuyển khâu quan lý dự án cho những đơn vị, tổ chức chuyên nghiệp và có quan hệ với chủ đầu tư thông qua hợp đồng. Bởi vì có một thực tế là trong nhiều dự án của chúng ta, các don vi quan lý dự án là cap dưới của chủ dau tư. Chính vì vậy nên trong nhiều trường hop, đơn vị quan ly dự án sẽ không thé “cãi” chủ đầu tư về những quyết định mang nặng tính tùy tiện, đại khái, duy ý chí của chủ đầu tư - von là những nguyên nhân dẫn đến thất thoát, lãng phí.

Nếu quan hệ được duy trì dựa trên hợp đồng, các van dé phát sinh được giải quyết trên co sở các điều khoản trong hop đồng và đơn vi tư van tôn tại độc lập thật sự đối với chủ dau tư thì van dé này sẽ được giải quyết. Khi lựa chọn nhà thầu thi công xây dựng công trình, bên mời thầu có thé áp dụng tat cả các hình thức lựa chọn nhà thầu, còn khi lựa chọn nhà thầu tư van xây dựng thì không phải áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi. Nhà thầu thi công xây dựng phải nộp bảo lãnh dự thâu, bảo lãnh dau thâu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, còn nhà thầu tư van không phải nộp các bảo lãnh nhưng phải có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp theo quy định. Khi xét thầu tư vẫn xây dựng, năng lực về nhân sự được chú trọng đánh giá cao hơn năng lực tài chính của tô chức tư van.