Ứng dụng basel ii trong quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải việt nam maritime bank

Hiệp ước Basel II ra đời như một bước tiến quan trọng trong việc quản trị rủi ro trong ngành ngân hàng, kế… 82 trang · Đại học Kinh Tế - Tài Chính · 2012.

• Tác giả: Lê Thị Hoài Thương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Đại học Kinh Tế - Tài Chính
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Basel II Trong Quản Trị Rủi Ro Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank)
• Loại tài liệu: khóa luận cử nhân kinh tế
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: HIỆP ƯỚC BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO NGÂN HÀNG
• 2. CHƯƠNG 2: BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN HÀNG HẢI VIỆT NAM (MARITIME BANK)
• 3. CHƯƠNG 3: NÂNG CAO HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN HÀNG HẢI VIỆT NAM (MARITIME BANK)
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ, PHƯƠNG TRÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Basel II Nền Tảng Quản Trị Rủi Ro Ngân Hàng 55 ký tự

Hiệp ước Basel II ra đời như một bước tiến quan trọng trong việc quản trị rủi ro trong ngành ngân hàng, kế thừa và khắc phục những hạn chế của Basel I. Basel II không chỉ là một tiêu chuẩn về vốn, mà còn là một hệ thống toàn diện nhằm tăng cường quản trị rủi ro, thúc đẩy sự ổn định tài chính toàn cầu. Hiệp ước này tập trung vào việc quản lý rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, và rủi ro thị trường, giúp các ngân hàng khai thác tối đa tiềm năng lợi nhuận đồng thời giảm thiểu rủi ro. Theo tài liệu gốc, Basel II được xem là giải pháp nâng cao các chuẩn mực hoạt động ngân hàng nói chung. Phạm vi áp dụng Basel II bao gồm các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế, đặc biệt là các ngân hàng có nhiều chi nhánh và công ty con.

1.1. Mục tiêu và Phạm vi áp dụng của Basel II

Mục tiêu chính của Basel II là thiết lập một khuôn khổ quốc tế về vốn, tăng cường sự an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng toàn cầu. Hiệp ước hướng đến việc quản lý các loại rủi ro mà các ngân hàng phải đối mặt, từ rủi ro tín dụng đến rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Phạm vi áp dụng của Basel II bao gồm các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế hoạt động trên cơ sở hợp nhất hoặc sáp nhập. Các ngân hàng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu sẽ có một lộ trình chuẩn bị để tuân thủ. Theo khóa luận, việc giám sát theo Basel II nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền.

1.2. Cấu trúc Ba Trụ Cột của Hiệp Ước Basel II

Basel II được cấu trúc thành ba trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất quy định yêu cầu về vốn tối thiểu, trụ cột thứ hai tập trung vào giám sát của cơ quan quản lý, và trụ cột thứ ba đề cập đến kỷ luật thị trường và minh bạch thông tin. Theo khóa luận, các trụ cột này liên kết với nhau để tạo thành một hệ thống toàn diện, giúp các ngân hàng quản lý rủi ro một cách hiệu quả hơn.

1.3. So sánh Basel I và Basel II Điểm khác biệt chính

Basel II khắc phục những hạn chế của Basel I bằng cách bổ sung thêm nhiều yếu tố định tính và định lượng trong việc đánh giá rủi ro. Trong khi Basel I tập trung chủ yếu vào rủi ro tín dụng, Basel II mở rộng phạm vi sang rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Đồng thời, Basel II cho phép các ngân hàng sử dụng các phương pháp đánh giá rủi ro nội bộ, giúp tăng tính linh hoạt và chính xác trong quá trình quản lý rủi ro.

II. Thách Thức Quản Trị Rủi Ro Ứng Dụng Basel II tại Maritime Bank 58 ký tự

Việc ứng dụng Basel II tại các ngân hàng Việt Nam, trong đó có Maritime Bank, đối mặt với nhiều thách thức. Các thách thức này bao gồm sự phức tạp của các quy định, yêu cầu về nguồn lực và công nghệ, cũng như sự cần thiết phải thay đổi văn hóa tổ chức. Ngoài ra, việc thiếu dữ liệu lịch sử đáng tin cậy cũng là một trở ngại lớn trong việc xây dựng các mô hình quản trị rủi ro theo chuẩn Basel II. Theo tài liệu gốc, việc ứng dụng Basel II tại Việt Nam vẫn còn nhiều vướng mắc.

2.1. Nhận diện Rủi ro và Nguyên nhân tác động đến NHTM

Các ngân hàng thương mại tại Việt Nam phải đối mặt với nhiều loại rủi ro khác nhau, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, và rủi ro thanh khoản. Theo luận văn, rủi ro tín dụng thường phát sinh từ việc cho vay các khoản nợ xấu, trong khi rủi ro thị trường liên quan đến biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái. Rủi ro hoạt động có thể xuất phát từ các lỗi hệ thống, gian lận, hoặc các sự kiện bất khả kháng.

2.2. Thực trạng Quản trị Rủi ro tại các NHTM Việt Nam

Hoạt động quản trị rủi ro tại các NHTM Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc áp dụng các phương pháp định lượng và xây dựng các mô hình rủi ro phức tạp. Nhiều ngân hàng vẫn dựa vào các phương pháp truyền thống, chưa đáp ứng được yêu cầu của Basel II. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải đầu tư mạnh vào nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

2.3. Khó khăn trong Triển khai Basel II tại Maritime Bank

Maritime Bank cũng đối mặt với những khó khăn tương tự trong quá trình triển khai Basel II. Các khó khăn này bao gồm sự thiếu hụt về nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, hạn chế về cơ sở hạ tầng công nghệ, và sự phức tạp trong việc thu thập và xử lý dữ liệu. Theo tài liệu, việc ứng dụng Basel II đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian và nguồn lực.

III. Giải Pháp Triển Khai Basel II Hướng Dẫn Áp Dụng Tại Maritime Bank 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả ứng dụng Basel II tại Maritime Bank, cần triển khai một loạt các giải pháp toàn diện. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện hệ thống thông tin, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, đảm bảo vốn an toàn cho ngân hàng, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, và đẩy mạnh công tác quản lý nhân lực và đào tạo cán bộ. Theo tài liệu gốc, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo thành công.

3.1. Hoàn thiện Hệ Thống Thông Tin và Báo cáo

Xây dựng một hệ thống thông tin và báo cáo hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác và kịp thời của dữ liệu rủi ro. Hệ thống này cần phải có khả năng thu thập, xử lý, và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Ngoài ra, cần thiết lập các quy trình kiểm soát chất lượng dữ liệu để đảm bảo tính tin cậy của thông tin. Việc này giúp Maritime Bank đưa ra các quyết định quản trị rủi ro chính xác hơn.

3.2. Phát Triển Hạ Tầng Công Nghệ Thông Tin

Đầu tư vào hạ tầng công nghệ thông tin là cần thiết để hỗ trợ việc triển khai các mô hình quản trị rủi ro phức tạp theo chuẩn Basel II. Hạ tầng này cần phải có khả năng xử lý lượng lớn dữ liệu, tích hợp các hệ thống khác nhau, và đảm bảo tính bảo mật của thông tin. Các ngân hàng cần đầu tư vào các phần mềm và công cụ phân tích rủi ro tiên tiến để nâng cao hiệu quả quản lý.

3.3. Đảm Bảo Vốn An Toàn cho Ngân hàng

Duy trì một tỷ lệ CAR (Capital Adequacy Ratio) ổn định và đáp ứng yêu cầu của Basel II là vô cùng quan trọng. Điều này đòi hỏi Maritime Bank phải có kế hoạch quản lý vốn hiệu quả, bao gồm việc phát hành cổ phiếu, huy động vốn từ thị trường, và quản lý tài sản có rủi ro. Việc đảm bảo vốn an toàn giúp ngân hàng đối phó với các cú sốc tài chính và duy trì hoạt động ổn định.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng tại Maritime Bank 59 ký tự

Việc đánh giá rủi ro tín dụng là một trong những nội dung quan trọng nhất của Basel II. Maritime Bank cần xây dựng các mô hình đánh giá rủi ro tín dụng tiên tiến, dựa trên dữ liệu lịch sử, thông tin tài chính, và các yếu tố định tính. Các mô hình này cần phải có khả năng dự báo khả năng trả nợ của khách hàng và ước tính tổn thất có thể xảy ra. Theo tài liệu gốc, đánh giá rủi ro tín dụng là một quy trình phức tạp.

4.1. Xây Dựng Mô Hình Đánh Giá Tín Dụng Nội Bộ

Để đánh giá rủi ro tín dụng một cách chính xác, Maritime Bank cần xây dựng các mô hình đánh giá tín dụng nội bộ (Internal Ratings-Based – IRB) phù hợp với đặc điểm hoạt động của ngân hàng. Các mô hình này cần phải dựa trên dữ liệu lịch sử về các khoản vay, thông tin tài chính của khách hàng, và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Việc xây dựng các mô hình IRB đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian và nguồn lực.

4.2. Áp Dụng Phương Pháp Chuẩn Hóa trong Đánh Giá Rủi ro

Ngoài các mô hình IRB, Maritime Bank cũng có thể áp dụng phương pháp chuẩn hóa (Standardized Approach) trong đánh giá rủi ro tín dụng. Phương pháp này dựa trên các hệ số rủi ro do các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quy định. Mặc dù đơn giản hơn so với các mô hình IRB, phương pháp chuẩn hóa vẫn đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ các quy định của Basel II.

4.3. Sử dụng ICAAP để Đánh giá Mức độ Đầy đủ Vốn

ICAAP (Internal Capital Adequacy Assessment Process) là một quy trình quan trọng trong việc đảm bảo rằng Maritime Bank có đủ vốn để đối phó với các rủi ro mà ngân hàng phải đối mặt. Quy trình này bao gồm việc đánh giá các rủi ro hiện tại và tiềm ẩn, xác định mức vốn cần thiết, và xây dựng kế hoạch quản lý vốn. Việc thực hiện ICAAP giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc quản lý rủi ro và đảm bảo sự ổn định tài chính.

V. Kết Luận Tương Lai Ứng Dụng Basel II tại Maritime Bank 53 ký tự

Việc ứng dụng Basel II tại Maritime Bank là một quá trình dài hạn và đòi hỏi sự cam kết cao từ ban lãnh đạo và toàn thể nhân viên. Mặc dù có nhiều thách thức, việc tuân thủ các chuẩn mực của Basel II sẽ giúp Maritime Bank nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng cường uy tín trên thị trường, và đảm bảo sự phát triển bền vững. Theo tài liệu gốc, việc hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro là một nhiệm vụ quan trọng.

5.1. Lợi ích và Ảnh hưởng của Basel II đến Maritime Bank

Ứng dụng Basel II mang lại nhiều lợi ích cho Maritime Bank, bao gồm việc nâng cao chất lượng quản trị rủi ro, cải thiện hiệu quả hoạt động, và tăng cường khả năng tiếp cận vốn. Việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế cũng giúp ngân hàng tạo dựng được uy tín và niềm tin từ các nhà đầu tư và khách hàng.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm từ các Ngân hàng khác

Nghiên cứu kinh nghiệm của các ngân hàng khác đã thành công trong việc ứng dụng Basel II có thể giúp Maritime Bank tránh được những sai lầm và rút ngắn thời gian triển khai. Các bài học này bao gồm việc tập trung vào xây dựng hệ thống dữ liệu đáng tin cậy, đào tạo nhân viên, và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý.

5.3. Hướng Phát Triển Quản Trị Rủi Ro Trong Tương Lai

Trong tương lai, Maritime Bank cần tiếp tục đầu tư vào nâng cao năng lực quản trị rủi ro, bao gồm việc áp dụng các công nghệ mới, phát triển các mô hình rủi ro phức tạp, và tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận. Việc này giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc đối phó với các thách thức và cơ hội trong môi trường kinh doanh đầy biến động.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã mở ra cơ hội mở rộng thị trường, đồng thời đặt hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) trước những thách thức và rủi ro phức tạp. Các cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, đặc biệt là cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 khởi phát từ thị trường tín dụng bất động sản tại Mỹ, đã bộc lộ những lỗ hổng lớn trong công tác quản lý rủi ro của các định chế tài chính và hoạt động giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước.

Tại Việt Nam, kinh doanh ngân hàng là lĩnh vực nhạy cảm, chịu sức ép cạnh tranh trực tiếp khi phải mở cửa theo các cam kết quốc tế. Để đảm bảo an toàn hệ thống, gia tăng hiệu quả tài trợ cho nền kinh tế và tạo cơ sở so sánh, đánh giá với các ngân hàng quốc tế, hệ thống NHTM Việt Nam cần áp dụng các chuẩn mực an toàn vốn quốc tế. Hiệp ước Basel (đặc biệt là phiên bản Basel II ban hành năm 2004) là khuôn khổ quản trị an toàn vốn được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Tuy nhiên, tại thời điểm năm 2012, các NHTM Việt Nam mới chỉ dừng lại ở việc áp dụng một số tiêu chí đơn giản của Basel I mà chưa tiếp cận đầy đủ Basel II. Nhằm hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế, việc nghiên cứu cơ sở lý thuyết, kinh nghiệm quốc tế và đánh giá thực trạng ứng dụng Basel II tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của đề tài là nghiên cứu việc ứng dụng Hiệp ước Basel II vào công tác quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng.

Khóa luận tập trung giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Nội dung cơ bản của Hiệp ước Basel I và Hiệp ước Basel II được quy định như thế nào?
2. Thực trạng rủi ro trong hoạt động của hệ thống NHTM Việt Nam nói chung và Maritime Bank nói riêng diễn ra ra sao trong thời gian qua?
3. Hoạt động quản trị rủi ro của Maritime Bank đã đạt được kết quả gì và ngân hàng đã ứng dụng Basel II vào thực tiễn như thế nào?
4. Những giải pháp nào cần thực hiện để nâng cao hiệu quả ứng dụng Basel II tại Maritime Bank?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản trị rủi ro và việc áp dụng các chuẩn mực của Hiệp ước Basel II tại NHTM.
• Phạm vi không gian: Tập trung vào hệ thống Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank), gắn với dữ liệu thực tế tại Hội sở và Chi nhánh Cộng Hòa (TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu hoạt động kinh doanh, quản trị rủi ro giai đoạn từ năm 2008 đến hết Quý I năm 2011.
• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu sâu các chuẩn mực định lượng liên quan đến yêu cầu an toàn vốn tối thiểu đối với 3 loại rủi ro chính: rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động thuộc Trụ cột 1 (Pillar 1 – Minimum Capital Requirements). Các nội dung về quy trình giám sát (Trụ cột 2) và kỷ luật thị trường/minh bạch thông tin (Trụ cột 3) được tác giả phân tích khái quát và định hướng nghiên cứu sâu hơn ở các giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình ứng dụng

Đề tài dựa trên khung lý thuyết của Hiệp ước an toàn vốn quốc tế do Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS) ban hành:

• Cấu trúc 3 trụ cột của Basel II:
  • Trụ cột 1 (Yêu cầu vốn tối thiểu): Xác định Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu ($CAR \ge 8%$). $$\text{Tỷ lệ vốn tối thiểu } CAR = \frac{\text{Tổng vốn tự có}}{\text{Tài sản có rủi ro tín dụng} + (\text{Nhu cầu vốn rủi ro thị trường} + \text{Nhu cầu vốn rủi ro hoạt động}) \times 12{,}5}$$
  • Trụ cột 2 (Quy trình giám sát của cơ quan quản lý): 4 nguyên tắc rà soát giám sát mức vốn an toàn và can thiệp kịp thời.
  • Trụ cột 3 (Kỷ luật thị trường và công khai thông tin): Minh bạch hóa cơ cấu vốn, mức độ phơi nhiễm rủi ro và quy trình đánh giá nội bộ.
• Các phương pháp đo lường rủi ro theo Basel II:
  • Rủi ro tín dụng: Phương pháp Chuẩn hóa (Standardized Approach - SA), Phương pháp Đánh giá Nội bộ Cơ bản (F-IRB), và Phương pháp Đánh giá Nội bộ Nâng cao (A-IRB) dựa trên xác suất vỡ nợ ($PD$) và tổn thất ước tính ($LGD$).
  • Rủi ro hoạt động: Phương pháp Chỉ số cơ bản (BIA với hệ số $\alpha = 15%$ tính trên lợi nhuận gộp 3 năm gần nhất), Phương pháp Chuẩn hóa (TSA chia làm 8 nhóm nghiệp vụ với các hệ số $\beta$ tương ứng), và Phương pháp Đo lường nâng cao (AMA).
  • Rủi ro thị trường: Phương pháp Chuẩn hóa và Phương pháp Mô hình nội bộ với độ tin cậy tối thiểu 99%, cho phép sử dụng Vốn cấp 3 (Tier 3) không vượt quá 250% Vốn cấp 1 dùng cho rủi ro thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu học thuật:

• Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
• Phương pháp suy luận logic, phân tích tổng hợp lý thuyết.
• Phương pháp thống kê mô tả, phân tích hoạt động kinh tế, so sánh và đối chiếu dữ liệu định lượng.
• Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ hoạt động ngân hàng quốc tế và Việt Nam.

Nguồn dữ liệu

• Báo cáo thường niên và báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất các năm 2008, 2009, 2010 và Quý I/2011 của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam.
• Dữ liệu và báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2004–2011.
• Khảo sát tác động định lượng lần 5 (QIS5) của Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel (BIS).
• Văn bản pháp luật, tài liệu từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), số liệu của các NHTM Việt Nam (BIDV, Sacombank, ACB, Techcombank...).
• Bài viết và ấn phẩm trên Tạp chí Tài chính, Tạp chí Ngân hàng, Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, Thời báo Kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: HIỆP ƯỚC BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO NGÂN HÀNG

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về Hiệp ước Basel, phân tích sự chuyển dịch từ Basel I sang Basel II và tổng kết kinh nghiệm quốc tế:

Tiêu chí so sánh	Hiệp ước Basel I	Hiệp ước Basel II
Cấu trúc nội dung	Tập trung vào yêu cầu vốn tối thiểu đối với rủi ro tín dụng.	Cấu trúc theo 3 trụ cột (Vốn tối thiểu, Quy trình giám sát, Kỷ luật thị trường).
Tính linh hoạt	Quy định cứng nhắc ("one size fits all").	Linh hoạt với nhiều phương pháp tiếp cận từ cơ bản đến nâng cao.
Độ nhạy cảm rủi ro	Đo đạc sơ bộ, trọng số rủi ro từ 0% – 100%, ưu đãi nhóm nước OECD.	Nhạy cảm cao, trọng số từ 0% – 150%+, căn cứ xếp hạng tín dụng nội bộ và quốc tế.
Phạm vi rủi ro	Chỉ tính toán rủi ro tín dụng.	Bao quát rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động.
Kỹ thuật giảm thiểu rủi ro	Chỉ công nhận bảo lãnh và tài sản đảm bảo cơ bản.	Áp dụng nhiều công cụ: phái sinh tín dụng, bù trừ vị thế ròng (position netting)...

Nội dung chương tổng hợp kết quả nghiên cứu định lượng QIS5 của BIS trên 357 ngân hàng tại 31 quốc gia:

• Đo lường rủi ro tín dụng: 72% ngân hàng lớn thuộc nhóm 1 các nước G10 sử dụng phương pháp A-IRB, 28% sử dụng F-IRB, không có ngân hàng nào dùng phương pháp chuẩn hóa. Các ngân hàng nhóm 2 (vốn < 3 tỷ USD) chủ yếu dùng F-IRB (70%) và phương pháp chuẩn (23%).
• Đo lường rủi ro hoạt động: 39,3% ngân hàng lớn nhóm 1 G10 áp dụng AMA, 57,5% dùng TSA. Ngân hàng nhóm 2 hoàn toàn dùng BIA và TSA.
• Lộ trình triển khai tại châu Á: Hồng Kông, Singapore, Đài Loan triển khai phương pháp cơ bản từ 01/01/2007 và nâng cao từ 01/01/2008; Ấn Độ áp dụng từ 2007; Philippines triển khai chuẩn hóa từ 2007 và hướng tới IRB vào 2010; Trung Quốc đặt mục tiêu áp dụng cho các ngân hàng lớn từ 2010.
• Bài học kinh nghiệm: Sau khủng hoảng 2008, an toàn vốn cần được nâng cao; quy trình thẩm định phải ưu tiên dòng tiền và phương án trả nợ hơn là chỉ dựa vào tài sản thế chấp; tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng bất động sản và kiểm soát sau giải ngân.

CHƯƠNG 2: BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN HÀNG HẢI VIỆT NAM (MARITIME BANK)

Chương 2 tập trung nhận diện thực trạng rủi ro trong hệ thống NHTM Việt Nam và phân tích hoạt động kinh doanh, quản trị rủi ro tại Maritime Bank giai đoạn 2008 – Quý I/2011.

• Thực trạng rủi ro hệ thống: Thu nhập từ tín dụng chiếm khoảng 90% tổng thu nhập của các NHTM Việt Nam. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống tăng từ 2,2% (cuối năm 2010) lên 3,3% (giữa năm 2011). Các rủi ro hoạt động nghiêm trọng xuất hiện do đạo đức cán bộ, sai sót hệ thống (sự cố hạch toán nhầm loại tiền 4 triệu VNĐ thành 4 triệu AUD tương đương 48,5 tỷ VNĐ; nhân viên giả mạo chữ ký thụt két 24 tỷ VNĐ, biển thủ 7 tỷ VNĐ...). Rủi ro thị trường (lãi suất, tỷ giá) biến động mạnh do trạng thái ngoại tệ không cân xứng và chính sách điều hành.
• Tổng quan Maritime Bank: Thành lập theo Giấy phép số 0001/NH-GP ngày 08/06/1991, khai trương ngày 12/07/1991 tại Hải Phòng. Tháng 8/2005, chuyển Hội sở chính lên Hà Nội, mở rộng phân khúc từ khách hàng ngành hàng hải sang khách hàng doanh nghiệp tổng thể và cá nhân. Ngân hàng được World Bank chọn tham gia Dự án Hiện đại hóa Ngân hàng và Hệ thống thanh toán giai đoạn 1 và giai đoạn 2.

Chỉ tiêu hoạt động kinh doanh của Maritime Bank (2008 – Quý I/2011):

Chỉ tiêu hoạt động	Đơn vị tính	Năm 2008	Năm 2009	Năm 2010	Quý I/2011
Vốn điều lệ	Tỷ đồng	1.000	2.240	3.000	5.000 (đạt 8.000 cuối 2011)
Tổng tài sản	Tỷ đồng	32.385	64.325	115.719	-
Nguồn vốn huy động	Tỷ đồng	29.037	59.287	107.364	107.226
Dư nợ tín dụng	Tỷ đồng	10.609	23.872	31.829	30.254
Lợi nhuận trước thuế	Tỷ đồng	437	1.050	1.618,1	87,088
Tỷ lệ nợ xấu (Nhóm 3–5)	%	1,49%	0,62%	1,87%	2,27%
Tỷ lệ chia cổ tức	%	12,50%	26,87%	19,70%	17,60%
Tỷ suất sinh lời ROE	%	21,11%	37,10%	35,10%	14,10%
Tỷ suất sinh lời ROA	%	1,26%	1,80%	1,55%	0,68%

• Hoạt động kinh doanh ngoại hối và thị trường vốn:
  • Tổng vốn giao dịch năm 2008 đạt 130.000 tỷ đồng (bình quân 11.000 tỷ đồng/tháng). Thuần từ đầu tư đạt 182,3 tỷ đồng (gấp 3 lần kế hoạch).
  • Năm 2009, nguồn vốn giao dịch đạt trên 65.000 tỷ VNĐ (tăng 185% so với 2008). Doanh thu ngoại hối giao ngay đạt 81.211 triệu đồng (2009) và 88.172 triệu đồng (2010).
  • Tiền gửi liên ngân hàng tăng trưởng liên tục: 8.210 tỷ đồng (2007), 20.972 tỷ đồng (2009) và hơn 30.000 tỷ đồng (2010).
• Bộ máy quản trị rủi ro: Hội đồng Quản trị thành lập Ủy ban Quản lý Rủi ro, Ủy ban Xử lý Rủi ro, Ban Kiểm soát, Ban Kiểm toán nội bộ; Ban Điều hành duy trì Ủy ban ALCO, Hội đồng Tín dụng, Khối Quản lý Rủi ro, Khối Pháp chế và Giám sát Tuân thủ.
• Thực trạng áp dụng Basel II: Maritime Bank đã xây dựng quy trình phân loại nợ, trích lập dự phòng theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN. Tuy nhiên, việc áp dụng Basel II mới ở mức bước đầu tiếp cận phương pháp Chuẩn hóa; thiếu hụt hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ tích hợp dữ liệu vỡ nợ lịch sử ($PD, LGD$); quản lý rủi ro hoạt động chưa có cơ sở dữ liệu tổn thất toàn diện; rủi ro thị trường chủ yếu quản lý theo hạn mức trạng thái ngoại tệ và tuân thủ tỷ lệ của NHNN.

CHƯƠNG 3: NÂNG CAO HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN HÀNG HẢI VIỆT NAM (MARITIME BANK)

Chương 3 trình bày các nhóm giải pháp nội bộ và kiến nghị vĩ mô:

1. Giải pháp tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam:

   • Hoàn thiện hệ thống thông tin: Xây dựng kho dữ liệu tập trung, lưu trữ chuỗi dữ liệu lịch sử về khách hàng và các sự kiện rủi ro để tính toán các tham số $PD, LGD, EAD$.
   • Phát triển hạ tầng công nghệ thông tin: Nâng cấp hệ thống e-bank và phần mềm quản trị tự động hóa, giảm thiểu thao tác thủ công nhằm hạn chế rủi ro tác nghiệp.
   • Đảm bảo an toàn vốn: Xây dựng lộ trình tăng vốn tự có, cơ cấu lại tài sản có rủi ro ($RWA$), phát hành trái phiếu thứ cấp nhằm bổ sung Vốn cấp 2 và chuẩn bị cho Vốn cấp 3.
   • Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ: Tăng cường vai trò độc lập của kiểm toán nội bộ, giám sát tuân thủ quy trình cấp tín dụng và hạn mức rủi ro thị trường của ALCO.
   • Đẩy mạnh quản lý nhân lực và đào tạo cán bộ: Đào tạo nghiệp vụ đo lường rủi ro định lượng, nâng cao đạo đức nghề nghiệp cán bộ tín dụng.

2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:

   • Nâng cao chất lượng Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC): Phát triển CIC thành tổ chức định mức tín nhiệm minh bạch, cung cấp thông tin kịp thời, đa chiều cho các NHTM.
   • Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, giám sát ngân hàng: Chuyển đổi phương thức thanh tra tĩnh, thanh tra tuân thủ sang giám sát dựa trên rủi ro (Risk-based Supervision) tại chỗ.
   • Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quản trị rủi ro: Ban hành khung pháp lý và thông tư hướng dẫn chi tiết về lộ trình, phương pháp tính an toàn vốn theo tiêu chuẩn Basel II phù hợp với thị trường Việt Nam.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Tổng hợp toàn diện cơ chế tính vốn theo 3 trụ cột của Basel II, phân tích rõ sự khác biệt giữa Basel I và Basel II, đặc biệt là các công thức đo lường rủi ro tín dụng (SA, F-IRB, A-IRB), rủi ro hoạt động (BIA, TSA, AMA) và rủi ro thị trường.
• Đánh giá bức tranh tài chính và công tác quản trị rủi ro của Maritime Bank trong giai đoạn 2008 – Quý I/2011: Vốn điều lệ tăng từ 1.000 tỷ đồng lên 3.000 tỷ đồng (và đạt 8.000 tỷ đồng cuối 2011); tổng tài sản đạt 115.719 tỷ đồng năm 2010; kiểm soát nợ xấu ở mức 1,87% năm 2010 và 2,27% vào Quý I/2011.
• Chỉ ra các điểm nghẽn thực tế khiến Maritime Bank và các NHTM Việt Nam chưa thể áp dụng toàn diện Basel II: thiếu dữ liệu chuỗi thời gian, hệ thống xếp hạng nội bộ chưa hoàn chỉnh, thị trường tài chính thiếu các tổ chức định mức tín nhiệm độc lập.

Giải pháp và đóng góp của đề tài

• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp cụ thể tại Maritime Bank: hoàn thiện hệ thống thông tin dữ liệu, nâng cấp công nghệ thông tin, quản trị an toàn vốn, tăng cường kiểm soát nội bộ và chuẩn hóa nhân sự định lượng.
• Đề xuất 3 nhóm kiến nghị đối với NHNN nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cấp cơ sở dữ liệu CIC và đổi mới phương thức thanh tra ngân hàng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu thực nghiệm ở Trụ cột 1 (Yêu cầu an toàn vốn tối thiểu), chưa đi sâu phân tích mô hình định lượng chi tiết cho Trụ cột 2 (Quy trình đánh giá giám sát) và Trụ cột 3 (Kỷ luật thị trường).
• Dữ liệu thực tế của Maritime Bank mới được cập nhật đến hết Quý I năm 2011; do đó các biến động và chính sách quản trị rủi ro trong giai đoạn sau năm 2012 chưa được phản ánh.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng xây dựng mô hình định lượng đo lường tổn thất tín dụng ($PD, LGD$) cụ thể trên danh mục cho vay thực tế tại ngân hàng khi hệ thống cơ sở dữ liệu được hoàn thiện.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị rủi ro tài chính; các nhà nghiên cứu về an toàn hệ thống ngân hàng; chuyên viên phân tích tín dụng và quản trị rủi ro tại các NHTM.
• Phần giá trị nhất: Hệ thống hóa các phương pháp đo lường vốn theo Basel II (Chương 1) và dữ liệu thực tế về cơ cấu tổ chức, chỉ số tài chính, rủi ro nợ xấu của Maritime Bank giai đoạn 2008 – 2011 (Chương 2).

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ xấu của Maritime Bank giai đoạn 2008 – Quý I/2011 biến động như thế nào?

Theo báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất của Maritime Bank, tỷ lệ nợ xấu (tính từ nhóm 3 đến nhóm 5) qua các năm như sau:

• Năm 2008: 1,49%
• Năm 2009: 0,62%
• Năm 2010: 1,87%
• Quý I/2011: 2,27%

2. Vốn tự có đối phó với rủi ro thị trường theo Basel II có điểm gì khác so với Basel I?

Theo Basel I, vốn tự có chỉ gồm Vốn cấp 1 (vốn cổ phần, lợi nhuận giữ lại) và Vốn cấp 2 (vốn bổ sung). Basel II cho phép ngân hàng tính thêm Vốn cấp 3 (Tier 3) gồm các khoản nợ phụ thuộc ngắn hạn nhằm mục đích dự trữ. Vốn cấp 3 chỉ được dùng duy nhất để đối phó với rủi ro thị trường và bị giới hạn tối đa không vượt quá 250% Vốn cấp 1 dùng cho rủi ro thị trường.

3. Phương pháp BIA trong đo lường rủi ro hoạt động theo Basel II tính toán nhu cầu vốn như thế nào?

Phương pháp Chỉ số cơ bản (BIA) xác định nhu cầu vốn ($K_{BIA}$) bằng tích của hệ số $\alpha = 15%$ với bình quân tổng lợi nhuận gộp dương ($GI$) của 3 năm trước đó: $$K_{BIA} = \frac{\sum_{i=1}^{n} \max(GI_i, 0) \times \alpha}{n}$$ Trong đó $n$ là số năm có lợi nhuận gộp dương ($GI > 0$) trong 3 năm gần nhất.

4. Vốn điều lệ của Maritime Bank thay đổi như thế nào từ khi thành lập đến cuối năm 2011?

• Khi thành lập (năm 1991): 40 tỷ đồng.
• Ngày 31/12/2007: 1.500 tỷ đồng (tăng 37,5 lần).
• Đầu năm 2009: 2.240 tỷ đồng.
• Đầu năm 2010: 3.000 tỷ đồng.
• Đến cuối năm 2011: Hoàn thành tăng vốn điều lệ lên 8.000 tỷ đồng.

Kết luận

Khóa luận cử nhân kinh tế của tác giả Lê Thị Hoài Thương đã cung cấp một nghiên cứu hệ thống về Hiệp ước an toàn vốn Basel II và thực trạng ứng dụng trong quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank). Dựa trên việc phân tích các chuẩn mực đo lường vốn rủi ro tín dụng, hoạt động, thị trường cùng số liệu hoạt động của Maritime Bank giai đoạn 2008 – Quý I/2011, đề tài đã làm rõ những khó khăn nội tại và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng cũng như cơ quan quản lý. Công trình là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo thiết thực cho việc nghiên cứu và triển khai chuẩn mực an toàn vốn quốc tế tại hệ thống NHTM Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, kết cấu của khóa luận gồm 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Hiệp ƣớc Basel II trong quản trị rủi ro ngân hàng Chƣơng 2: Basel II trong quản trị rủi ro tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) Chƣơng 3: Nâng cao hiệu quả ứng dụng Basel II trong quản trị rủi ro tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) SVTH: LÊ THỊ HOÀI THƢƠNG 3 KHÓA LUẬN CỬ NHÂN KINH TẾ GVHD: TS NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN CHƢƠNG 1: HIỆP ƢỚC BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO NGÂN HÀNG 1. Hiệp ƣớc Basel II trong quản trị rủi ro ngân hàng Hiệp ƣớc Basel II ra đời dựa trên những nền tảng và khắc phục những thiếu sót của Hiệp ƣớc Basel I. Hiệp ƣớc Basel II trong quản trị rủi ro ngân hàng Nhằm khắc phục những hạn chế của Basel I và khuyến khích các ngân hàng thực hiện các phƣơng án quản lý rủi ro tiên tiến hơn, cho đến năm 2004, bản hiệp ƣớc quốc tế về vốn - Hiệp ƣớc Basel II đã chính thức đƣợc ban hành. Đây là hiệp ƣớc quốc tế về tiêu chuẩn an toàn vốn, tăng cƣờng quản trị toàn cầu hóa tài chính cũng nhƣ việc khai thác tối đa tiềm năng lợi nhuận và hạn chế rủi ro.

Bản hiệp ƣớc này đƣợc xem là giải pháp nâng cao các chuẩn mực hoạt động ngân hàng nói chung với những yêu cầu về quản trị rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trƣờng. Phạm vi và lộ trình áp dụng của Basel II Hiệp ƣớc Basel II đƣợc xác định là có khả năng áp dụng cho các ngân hàng và tổ chức quốc tế trên cơ sở hợp nhất hoặc sáp nhập. Nghĩa là hiệp ƣớc này nhằm bảo toàn vốn tốt nhất cho các ngân hàng có nhiều công ty con hoặc chi nhánh. Đối với các ngân hàng chƣa đáp ứng đƣợc những yêu cầu do Hiệp ƣớc Basel II chỉ định ra bao gồm cấp độ về tập đoàn ngân hàng, hoạt động ngân hàng mang tính quốc tế hoặc trên cơ sở hợp nhất, sáp nhập thì sẽ có lộ trình 3 năm để chuẩn bị những điều kiện đầy đủ trƣớc khi áp dụng theo Hiệp ƣớc Basel II.

Ngoài ra, vì một trong những mục tiêu quan trọng của việc giám sát theo chuẩn mực của Hiệp ƣớc Basel là bảo vệ quyền lợi của ngƣời gửi tiền nên cần phải chắc chắn rằng những cách đo lƣờng và tính toán về vốn tối thiểu đảm bảo sẵn sàng cho nhu cầu của ngƣời gửi tiền. Theo đó, những thành viên chịu trách nhiệm giám sát hoạt động ngân hàng càng phải kiểm tra thƣờng xuyên các ngân hàng tƣ nhân, ngân hàng đơn lẻ. 1 Phụ lục 1: Nội dung của Hiệp ước vốn Basel I SVTH: LÊ THỊ HOÀI THƢƠNG 4 KHÓA LUẬN CỬ NHÂN KINH TẾ GVHD: TS NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN 1. Nội dung của Basel II Basel II là hiệp ƣớc quốc tế về tiêu chuẩn an toàn vốn, tăng cƣờng quản trị toàn cầu hóa tài chính cũng nhƣ việc khai thác tối đa tiềm năng lợi nhuận và hạn chế rủi ro.

Dự thảo Hiệp ƣớc Basel II đƣợc cấu trúc theo 3 trụ cột sau, chủ yếu đề cập tới các vấn đề chính gồm những quy định liên quan tới tỷ lệ vốn an toàn tối thiểu, quá trình xem xét giám sát của cơ quan quản lý và cuối cùng là các quy tắc thị trƣờng. NỘI DUNG CỦA BASEL II VỐN TỐI THIỂU GIÁM SÁT QUY TẮC THỊ TRƢỜNG Vốn cấp 1 Tài sản có Định nghĩa rủi ro về vốn Vốn cấp 2 RR tín dụng RR hoạt động RR thị trƣờng PP chuẩn hóa PP chuẩn hóa PP chuẩn hóa PP đánh giá PP chỉ tiêu cơ PP mô hình nội nội bộ cơ bản bản bộ PP đánh giá PP đánh giá nội bộ nâng nâng cao cao Hình 1.1 Cơ cấu của Hiệp ƣớc Basel II Ghi chú: Các vấn đề đƣợc đề cập trong Basel I Các vấn đề đƣợc đề cập trong Basel II Nguồn: International Convergence of Capital Measurement & Capital Standard Trụ cột thứ nhất – Quy trình yêu cầu về vốn tối thiểu, dự thảo Basel II đề cập tới vấn đề vốn tự có của tổ chức tín dụng, các tài sản đƣợc điều chỉnh theo mức độ rủi ro trong đó nhấn mạnh tới các phƣơng pháp để tính mức độ rủi ro tín dụng nhƣ phƣơng pháp chuẩn hóa, phƣơng pháp dựa trên hệ thống đánh giá rủi ro nội bộ. SVTH: LÊ THỊ HOÀI THƢƠNG 5 KHÓA LUẬN CỬ NHÂN KINH TẾ GVHD: TS NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN Trụ cột thứ hai – Cơ quan thanh tra trực tiếp đánh giá mức độ tuân thủ yêu cầu vốn tối thiểu của ngân hàng, dự thảo Hiệp ƣớc Basel II quy định các quy tắc giám sát, quản trị và hƣớng dẫn quản lý rủi ro đối với các ngân hàng. Quá trình giám sát và quản trị này không những nhằm mục đích khẳng định việc các ngân hàng duy trì một mức vốn phù hợp đối với toàn bộ những rủi ro trong hoạt động kinh doanh mà còn khuyến khích các ngân hàng phát triển và sử dụng kỹ thuật để quản lý rủi ro tốt hơn.

Trụ cột thứ ba – Nguyên tắc thị trường và minh bạch thông tin, Basel II cũng đƣa ra các khuyến cáo không bắt buộc và yêu cầu mang tính bắt buộc đối với ngân hàng. Ủy ban Basel II đề nghị các ngân hàng tuân thủ nguyên tắc: “Ngân hàng phải có chính sách về tính minh bạch và công khai đƣợc hội đồng quản trị thông qua. Chính sách này phải thể hiện rõ các mục tiêu và chiến lƣợc dành cho việc công khai hóa các thông tin về thực trạng tài chính và hoạt động ngân hàng.”  Trụ cột thứ nhất – Yêu cầu về vốn tối thiểu Theo quy định của Hiệp ƣớc Basel, tỉ lệ vốn đƣợc tính toán dựa trên định nghĩa vốn có điều chỉnh hay vốn tự có và tài sản có rủi ro. Phƣơng trình 1.1 Vốn yêu cầu tối thiểu theo Basel II 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑣ố𝑛 𝑡ự 𝑐ó (𝐺𝑖ố𝑛𝑔 𝐵𝑎𝑠𝑒𝑙 𝐼) 𝑇ỷ 𝑙ệ 𝑣ố𝑛 𝑡ố𝑖 𝑡ℎ𝑖ể𝑢 𝐶𝐴𝑅 = 𝑅𝑅 𝑡í𝑛 𝑑ụ𝑛𝑔 + 𝑅𝑅 𝑡ℎị 𝑡𝑟ườ𝑛𝑔 + 𝑅𝑅 ℎ𝑜ạ𝑡 độ𝑛𝑔 Vốn tự có: vẫn đƣợc định nghĩa nhƣ trong Hiệp ƣớc Basel I Tài sản có rủi ro: Tổng tài sản có rủi ro đƣợc xác định bằng cách lấy nhu cầu vốn đối với rủi ro thị trƣờng và rủi ro hoạt động nhân với 12,5 (điều này tƣơng đƣơng với việc là tỷ lệ vốn tối thiểu bằng 8%) cộng với kết quả tính toán của tài sản có rủi ro xét đối với rủi ro tín dụng.

Trong Basel II, cách tính rủi ro tín dụng phức tạp hơn và có khả năng đánh giá chính xác hơn mức độ an toàn vốn. 𝑅𝑊𝐴𝐵𝑎𝑠𝑒𝑙 𝐼 = 𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 ∗ 𝑇𝑟ọ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 𝑘ℎô𝑛𝑔 đề 𝑐ậ𝑝 đế𝑛 𝑥ế𝑝 ℎạ𝑛𝑔 𝑡í𝑛 𝑑ụ𝑛𝑔 𝑅𝑊𝐴𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 𝑡í𝑛 𝑑ụ𝑛𝑔 𝐵𝑎𝑠𝑒𝑙 𝐼𝐼 = 𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 ∗ 𝑇𝑟ọ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 đề 𝑐ậ𝑝 đế𝑛 𝑥ế𝑝 ℎạ𝑛𝑔 𝑡í𝑛 𝑑ụ𝑛𝑔 𝑅𝑊𝐴𝐵𝑎𝑠𝑒𝑙 𝐼𝐼 = 𝑉ố𝑛 𝑦ê𝑢 𝑐ầ𝑢 𝑡ố𝑖 𝑡ℎ𝑖ể𝑢 đố𝑖 𝑣ớ𝑖 𝑡ừ𝑛𝑔 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 𝐾 ∗ 12,5 SVTH: LÊ THỊ HOÀI THƢƠNG 6 KHÓA LUẬN CỬ NHÂN KINH TẾ GVHD: TS NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN Bảng 1.1 Trọng số rủi ro theo xếp hạng quốc gia và doanh nghiệp Đánh giá AAA A+ tới BBB+ BB+ tới Dƣới B- Không Phân loại tới A- tới B- xếp loại AA- BBB- Quốc gia 0% 20% 50% 100% 150% 100% Ngân Trƣờng hợp 1 20% 50% 100% 100% 150% 100% hàng Trƣờng hợp 2 20% 50% 50% 100% 150% 50% Doanh nghiệp 20% 50% 100% 100% 150% 100% Nguồn: Theo Basel II 2004, p15 – 22 Các phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro theo Basel II nhƣ sau:  Phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro tín dụng: o Phƣơng pháp chuẩn hóa (Standardized): Tài sản có rủi ro (RWA) đƣợc áp dụng các hệ số rủi ro khác nhau do tổ chức xếp hạng quy định. o Phƣơng pháp dựa trên hệ thống đánh giá nội bộ cơ bản (F-IRB): Tài sản có rủi ro đƣợc tính dựa trên những dữ liệu nội bộ về xác suất vỡ nợ (PD – probability of default) và tổn thất ƣớc tính (LGD – loss given default). o Phƣơng pháp dựa trên hệ thống đánh giá nội bộ nâng cao (A-IRB): Tài sản có rủi ro đƣợc tính dựa trên PD và LGD từ dữ liệu nội bộ nhƣng cách tính phức tạp hơn.

 Phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro hoạt động: o Phƣơng pháp chỉ tiêu cơ bản (BIA – The Basic Indicator Approach): Vốn đƣợc tính dựa trên tỷ lệ % cố định (gọi là α) trên bình quân tổng thu nhập dƣơng của năm trong ba năm trƣớc. Phƣơng trình 1.2 Vốn dự phòng rủi ro hoạt động theo phƣơng pháp chỉ số cơ bản 𝐺𝐼1…𝑛 ∗ 𝛼 𝐾𝐵𝐼𝐴 = 𝑛 Trong đó: KBIA: Yêu cầu vốn tính theo phƣơng pháp BIA GI: Lợi nhuận gộp hàng năm (>0), qua 3 năm trƣớc đó n: số lần 3 năm có lợi nhuận gộp >0 α = 15%, do Ủy ban quy định liên quan đến quy mô ngành công nghiệp. SVTH: LÊ THỊ HOÀI THƢƠNG 7 KHÓA LUẬN CỬ NHÂN KINH TẾ GVHD: TS NGUYỄN THỊ UYÊN UYÊN o Phƣơng pháp chuẩn hóa (TSA): Áp dụng theo phƣơng pháp chuẩn, hoạt động ngân hàng đƣợc chia thành 8 nhóm nghiệp vụ, mỗi nhóm nghiệp vụ có hệ số beta tƣơng ứng. Trong mỗi nhóm, lợi nhuận gộp là một chỉ số phổ biến coi nhƣ một thƣớc đo cho hoạt động và nhƣ vậy cũng là căn cứ xác định mức độ rủi ro hoạt động.

Phƣơng trình 1.3 Vốn dự phòng rủi ro hoạt động theo phƣơng pháp chuẩn 𝑛ă𝑚 1−3 𝑚𝑎𝑥 𝐺𝐼1−8 ∗ 𝛽1−8 , 0] 𝐾𝑇𝑆𝐴 = 3 Trong đó: KTSA: là vốn dự phòng rủi ro theo phƣơng pháp chuẩn GI1-8: lợi nhuận gộp trong năm cho trƣớc, định nghĩa giống nhƣ phƣơng pháp BIA đối với từng nhóm nghiệp vụ trong số 8 nhóm B1-8: tỷ lệ phần trăm cố định do Ủy ban Basel đƣa ra liên quan đến mức độ vốn yêu cầu cho từng mức độ lợi nhuận ròng đối với mỗi nhóm nghiệp vụ. Đối với phƣơng pháp chỉ số cơ bản và phƣơng pháp chuẩn hóa, theo Basel II, hai phƣơng pháp này chủ yếu áp dụng đối với những ngân hàng không phải đối mặt với mức độ rủi ro lớn về hoạt động hay do phạm vi hoạt động. Tuy nhiên, để áp dụng phƣơng pháp chuẩn hóa, ngân hàng phải có hệ thống quản lý rủi ro hoạt động đáp ứng đầy đủ những yêu cầu tối thiểu quy định tại Basel II. Cả hai phƣơng pháp đều đòi hỏi ngân hàng phải duy trì số lƣợng vốn tƣơng ứng với một tỷ lệ phần trăm nhất định so với tổng giá trị rủi ro hoạt động xác định đƣợc.

o Phƣơng pháp nâng cao (AMA): Sự lựa chọn hiện đại nhất cho đến ngày nay khi tính toán nhu cầu vốn đối phó với rủi ro hoạt động chính là sử dụng phƣơng pháp AMA.