Tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại của việt nam luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ phân tích Tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại của việt nam luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thạnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tỷ Giá Hối Đoái Và Cán Cân Thương Mại Của Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC QUAN ĐIỂM LÝ THUYẾT VÀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN TRÊN THẾ GIỚI VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ VÀ CÂN CÂN THƯƠNG MẠI
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ LÊN CÂN CÂN THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG CÁC CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ NHẰM CẢI THIỆN CÂN CÂN THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ NHẰM CẢI THIỆN CÂN CÂN THƯƠNG MẠI
• LỜI MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại Việt Nam

Tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là hai yếu tố quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu, từ đó tác động đến cán cân thương mại. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa hai yếu tố này giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm cải thiện tình hình kinh tế.

1.1. Định nghĩa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại

Tỷ giá hối đoái là giá trị của một đồng tiền so với đồng tiền khác. Cán cân thương mại là sự chênh lệch giữa giá trị hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia. Hai khái niệm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau trong việc xác định sức cạnh tranh của nền kinh tế.

1.2. Vai trò của tỷ giá hối đoái trong kinh tế Việt Nam

Tỷ giá hối đoái đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu. Khi tỷ giá hối đoái thay đổi, giá trị hàng hóa xuất khẩu có thể tăng hoặc giảm, ảnh hưởng đến cán cân thương mại. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thách thức trong quản lý tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng.

2.1. Tác động của biến động tỷ giá đến xuất nhập khẩu

Biến động tỷ giá có thể làm tăng chi phí hàng hóa nhập khẩu, từ đó ảnh hưởng đến giá cả và nhu cầu tiêu dùng. Điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong hoạt động xuất khẩu, làm xấu đi cán cân thương mại.

2.2. Nguy cơ mất cân bằng cán cân thương mại

Mất cân bằng cán cân thương mại có thể xảy ra khi nhập khẩu vượt quá xuất khẩu. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thâm hụt thương mại, ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế và khả năng thanh toán quốc tế.

III. Phương pháp cải thiện tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại

Để cải thiện tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Các chính sách tài chính và tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình kinh tế trong nước và quốc tế.

3.1. Chính sách tỷ giá linh hoạt

Chính sách tỷ giá linh hoạt cho phép tỷ giá hối đoái điều chỉnh theo thị trường, giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu. Điều này cũng giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động tỷ giá.

3.2. Tăng cường xuất khẩu và giảm nhập khẩu

Việt Nam cần tập trung vào việc phát triển các ngành hàng xuất khẩu chủ lực, đồng thời giảm thiểu nhập khẩu hàng hóa không cần thiết. Điều này sẽ giúp cải thiện cán cân thương mại và tăng cường sức mạnh của nền kinh tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về tỷ giá và cán cân thương mại

Nghiên cứu về tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại cung cấp những thông tin quý giá cho các nhà hoạch định chính sách. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế bền vững.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các quốc gia khác

Nghiên cứu từ các quốc gia khác cho thấy rằng việc quản lý tỷ giá hối đoái hiệu quả có thể giúp cải thiện cán cân thương mại. Việt Nam có thể học hỏi từ kinh nghiệm của các nước đi trước để áp dụng vào thực tiễn.

4.2. Đề xuất chính sách dựa trên nghiên cứu

Các chính sách đề xuất cần dựa trên các kết quả nghiên cứu thực tiễn, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc cải thiện tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại

Tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại sẽ tiếp tục là những vấn đề quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc quản lý hiệu quả hai yếu tố này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế trong tương lai.

5.1. Tương lai của tỷ giá hối đoái tại Việt Nam

Tương lai của tỷ giá hối đoái tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế toàn cầu và sự phát triển của các ngành kinh tế chủ lực.

5.2. Triển vọng cải thiện cán cân thương mại

Triển vọng cải thiện cán cân thương mại sẽ phụ thuộc vào khả năng tăng cường xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu cần được triển khai hiệu quả để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại trở thành những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Từ năm 2000 đến 2009, Việt Nam đã trải qua nhiều biến động về tỷ giá và cán cân thương mại, với kim ngạch xuất nhập khẩu tăng liên tục nhưng vẫn đối mặt với thâm hụt thương mại kéo dài. Nghiên cứu này nhằm phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại của Việt Nam trong giai đoạn này, đồng thời đánh giá khả năng ứng dụng các chính sách tỷ giá nhằm cải thiện cán cân thương mại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu kinh tế Việt Nam từ năm 2000 đến 2009, với trọng tâm là các chỉ số tỷ giá thực đa phương (REER), tỷ giá danh nghĩa USD/VND, cùng các số liệu xuất nhập khẩu theo quý. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách tỷ giá linh hoạt, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế tài chính và thương mại quốc tế, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết tỷ giá hối đoái thực (Real Exchange Rate - RER): Phản ánh sức mua tương đối giữa đồng nội tệ và ngoại tệ, được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng giữa các quốc gia, là thước đo quan trọng để đánh giá mức độ định giá của đồng tiền và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

• Lý thuyết hiệu ứng đường cong J (J-Curve Effect): Mô tả tác động ngắn hạn và dài hạn của việc phá giá tiền tệ lên cán cân thương mại, trong đó cán cân thương mại có thể xấu đi trước khi cải thiện do sự khác biệt về hiệu ứng giá và hiệu ứng khối lượng.

• Điều kiện Marshall-Lerner: Xác định điều kiện cần thiết để phá giá tiền tệ có thể cải thiện cán cân thương mại, đó là tổng độ co giãn của xuất khẩu và nhập khẩu theo giá phải lớn hơn 1.

Các khái niệm chính bao gồm tỷ giá danh nghĩa, tỷ giá thực song phương, tỷ giá thực đa phương (REER), thương mại song phương và đa phương, cùng các chỉ số co giãn xuất nhập khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp phân tích định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu sơ cấp và thứ cấp được thu thập từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước, các báo cáo kinh tế vĩ mô, cùng các chỉ số CPI, GDP của Việt Nam và các đối tác thương mại trong giai đoạn 2000-2009.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính trên phần mềm Eviews 5.1 để đánh giá tác động của tỷ giá danh nghĩa USD/VND và tỷ giá thực đa phương (REER) lên kim ngạch xuất nhập khẩu và cán cân thương mại. Cỡ mẫu gồm 40 quan sát theo quý từ Quý 1/2000 đến Quý 4/2009, chọn mẫu theo phương pháp thuận tiện dựa trên tính đầy đủ và độ tin cậy của dữ liệu.

• Timeline nghiên cứu: Phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2000-2009, với năm cơ sở tính toán tỷ giá thực đa phương là năm 2000, nhằm đảm bảo tính sát thực và phù hợp với bối cảnh kinh tế Việt Nam sau đổi mới và gia nhập WTO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ giá thực đa phương (REER) của đồng Việt Nam đồng được định giá thấp trong phần lớn giai đoạn 2000-2009, với chỉ số REER luôn lớn hơn 100 từ năm 2001 đến 2007, ngoại trừ năm 2008 do lạm phát tăng cao. Điều này cho thấy đồng nội tệ có xu hướng mất giá thực tế, tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng xuất khẩu. Ví dụ, năm 2003, REER đạt đỉnh cao, sau đó giảm dần đến năm 2007, duy trì mức thấp hơn 100 vào năm 2008 và tăng trở lại năm 2009.

2. Mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa tỷ giá danh nghĩa USD/VND và kim ngạch xuất nhập khẩu được xác nhận qua mô hình hồi quy với hệ số xác định (R²) lần lượt là 70,4% cho xuất khẩu và 65,7% cho nhập khẩu. Cụ thể, khi tỷ giá tăng 1 đồng (đồng nội tệ mất giá), xuất khẩu tăng khoảng 4,69 triệu USD, nhập khẩu tăng khoảng 6,24 triệu USD. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu dẫn đến thâm hụt thương mại kéo dài.

3. Hiệu ứng tỷ giá lên cán cân thương mại thể hiện qua mô hình hồi quy thâm hụt thương mại, với R² đạt 32,8%, cho thấy tỷ giá có ảnh hưởng đáng kể đến mức thâm hụt. Mô hình cho thấy thâm hụt thương mại có xu hướng tăng khi đồng nội tệ mất giá, phản ánh sự gia tăng nhập khẩu vượt trội so với xuất khẩu.

4. Mô hình hồi quy đa biến cho thấy tỷ giá thực đa phương (REER) có tác động tích cực đến tỷ lệ xuất khẩu trên nhập khẩu, với hệ số hồi quy dương 1,38, nghĩa là khi REER tăng 1%, tỷ lệ xuất khẩu trên nhập khẩu tăng 1,38%. Ngược lại, GDP trung bình của các đối tác thương mại có tác động tiêu cực đến tỷ lệ này, có thể do tăng trưởng kinh tế các đối tác làm tăng nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam nhưng cũng kéo theo nhập khẩu máy móc, nguyên liệu tăng lên.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết hiệu ứng đường cong J, khi trong ngắn hạn, phá giá tiền tệ có thể làm xấu đi cán cân thương mại do hiệu ứng giá chiếm ưu thế, nhưng trong dài hạn, hiệu ứng khối lượng xuất khẩu tăng lên sẽ cải thiện cán cân. Tuy nhiên, ở Việt Nam, do tỷ trọng hàng nhập khẩu trong sản xuất cao và sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, hiệu ứng khối lượng chưa đủ mạnh để bù đắp cho sự tăng nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt thương mại kéo dài.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam có đặc điểm là nền kinh tế đang phát triển với tỷ lệ hàng hóa xuất khẩu thô và sản phẩm chế biến sơ cấp chiếm tỷ trọng lớn, làm giảm độ co giãn của xuất khẩu theo giá. Ngoài ra, chi phí thương mại và các rào cản phi thuế quan cũng làm giảm hiệu quả của chính sách tỷ giá trong việc cải thiện cán cân thương mại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện diễn biến REER và tỷ lệ xuất khẩu trên nhập khẩu theo thời gian, cùng bảng hồi quy chi tiết các mô hình phân tích tác động tỷ giá lên xuất nhập khẩu và cán cân thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện chính sách tỷ giá linh hoạt, neo đồng tiền vào rổ tiền tệ đa dạng nhằm giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá đơn lẻ và duy trì sức cạnh tranh xuất khẩu. Thời gian thực hiện: ngay trong giai đoạn 2024-2026. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

2. Xây dựng hệ thống giám sát tài chính hiệu quả và minh bạch thông tin tỷ giá để tăng cường niềm tin thị trường và hạn chế các biến động bất thường. Thời gian: 2024-2025. Chủ thể: Bộ Tài chính phối hợp Ngân hàng Nhà nước.

3. Khuyến khích doanh nghiệp xuất nhập khẩu sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá như hợp đồng tương lai, quyền chọn để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động tỷ giá. Thời gian: 2024-2027. Chủ thể: Bộ Công Thương, Hiệp hội Doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

4. Đa dạng hóa cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu nhằm tăng độ co giãn xuất khẩu theo giá và cải thiện cán cân thương mại bền vững. Thời gian: dài hạn 2024-2030. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương.

5. Tăng cường hợp tác thương mại đa phương và cải thiện môi trường đầu tư để thu hút FDI có chất lượng, góp phần nâng cao năng lực sản xuất trong nước và giảm nhập khẩu nguyên liệu. Thời gian: 2024-2028. Chủ thể: Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tỷ giá linh hoạt, hỗ trợ ổn định kinh tế và cải thiện cán cân thương mại.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các hiệp hội ngành nghề: Hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá đến hoạt động kinh doanh, từ đó áp dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành kinh tế tài chính - ngân hàng: Tài liệu tham khảo về phương pháp phân tích tỷ giá và cán cân thương mại, cùng các mô hình hồi quy ứng dụng thực tiễn.

4. Cơ quan quản lý thị trường ngoại hối và tài chính quốc gia: Hỗ trợ trong việc thiết kế các công cụ giám sát và điều hành tỷ giá phù hợp với bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng như thế nào đến cán cân thương mại của Việt Nam?
   Tỷ giá hối đoái tác động trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu. Khi đồng nội tệ mất giá, hàng xuất khẩu trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, kích thích xuất khẩu tăng. Tuy nhiên, nhập khẩu cũng có thể tăng do giá nguyên liệu và hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn, dẫn đến thâm hụt thương mại nếu nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu.

2. Tại sao thâm hụt thương mại của Việt Nam vẫn kéo dài dù đồng tiền được định giá thấp?
   Nguyên nhân chính là do tỷ trọng hàng nhập khẩu trong sản xuất cao, đặc biệt là nguyên liệu và máy móc thiết bị, khiến nhập khẩu tăng mạnh khi đồng nội tệ mất giá. Hiệu ứng khối lượng xuất khẩu chưa đủ bù đắp cho sự tăng nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt kéo dài.

3. Chính sách tỷ giá nào phù hợp để cải thiện cán cân thương mại?
   Chính sách tỷ giá linh hoạt, neo đồng tiền vào rổ tiền tệ đa dạng, kết hợp với các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tỷ giá và nâng cao giá trị gia tăng hàng xuất khẩu là giải pháp hiệu quả. Việc này giúp duy trì sức cạnh tranh và ổn định kinh tế vĩ mô.

4. REER là gì và tại sao nó quan trọng trong phân tích tỷ giá?
   REER (Real Effective Exchange Rate) là chỉ số tỷ giá thực đa phương, phản ánh mức độ định giá của đồng nội tệ so với rổ các đồng tiền của đối tác thương mại, đã được điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát. REER giúp đánh giá sức cạnh tranh về giá của hàng hóa quốc gia trên thị trường quốc tế.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể giảm thiểu rủi ro từ biến động tỷ giá?
   Doanh nghiệp có thể sử dụng các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai, quyền chọn ngoại hối để khóa tỷ giá, giảm thiểu rủi ro biến động. Đồng thời, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung nguyên liệu cũng giúp giảm phụ thuộc vào biến động tỷ giá.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất nhập khẩu và cán cân thương mại của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2009.
• Đồng Việt Nam được định giá thấp thực tế trong phần lớn thời gian, tạo lợi thế cạnh tranh cho xuất khẩu nhưng vẫn chưa đủ để cân bằng cán cân thương mại do nhập khẩu tăng nhanh.
• Mô hình hồi quy cho thấy tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực đa phương đều có tác động tích cực đến xuất khẩu, nhưng nhập khẩu cũng tăng mạnh hơn, dẫn đến thâm hụt thương mại kéo dài.
• Các chính sách tỷ giá linh hoạt, kết hợp với cải thiện cơ cấu hàng hóa xuất khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro là cần thiết để cải thiện cán cân thương mại.
• Bước tiếp theo là triển khai các giải pháp chính sách đề xuất trong giai đoạn 2024-2027, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật dữ liệu để theo dõi hiệu quả chính sách.

Kêu gọi hành động: Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các giải pháp tỷ giá linh hoạt và nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CÁC QUAN ÐIEM LÝ THUYET VÀ MOT SO NGHIÊN CÚU THUC TIEN TRÊN THE GIéI VE MOI QUAN H½ GIUA TÝ GIÁ VÀ CAN CÂN THƯƠNG MAI: 1. Các quan diem chu dao trong moi quan h¾ giua ty giá và cán cân thương mai: 1. Các loai ty giá dưoc úng dnng trong phân tích tác d®ng cua ty giá lên cán cân thương mai: 1. Ty giá hoi doái danh nghĩa (Nominal Exchange Rate) Tý giá danh nghĩa là tý giá dưoc sú dnng (niêm yet) hàng ngày trong giao d%ch trên th% trưòng ngoai hoi, nó chính là giá cúa m®t dong tien dưoc bieu th% thông qua dong tien khác mà chưa de c¾p den tương quan súc mua hàng hóa và d%ch vn giua chúng.

Ty giá hoi doái danh nghĩa song phương là giá cá cúa m®t dong tien so vói m®t dong tien khác mà chưa de c¾p den chênh l¾ch lam phát giua hai nưóc. Ty giá danh nghĩa da phương (NEER–Nominal Efective Exchange rate): NEER không phái là tý giá, nó là m®t chí so dưoc tính bang cách chon ra m®t so loai ngoai t¾ d¾c trưng (ro tien t¾) và tính tý giá trung bình các tý giá danh nghĩa cúa các dong tien có tham gia vào ro tien t¾ vói tý trong tý giá tương úng. Tý trong cúa tý giá song phương có the lay tý trong thương mai cúa nưóc có dong n®i t¾ dem tính NEER so các nưóc có dong tien trong ro dưoc chon. Ty giá hoi doái thnc (Real Exchange Rate) Ty giá hoi doái thnc là tý giá hoi doái danh nghĩa giua hai dong tien dưoc dieu chính bói chí so giá cá giua hai nưóc.

Tý giá thnc phán ánh tương quan súc mua hàng hóa và d%ch vn giua hai quoc gia. Ty giá thnc song phương (RER) là tý giá danh nghĩa1 dã dưoc dieu chính theo múc chênh l¾ch lam phát giua hai nưóc, nó là chí so the hi¾n súc mua cúa dong n®i t¾ so vói dong ngoai t¾. Vì the có the xem tý giá thnc là thưóc do súc canh tranh trong m¾u d%ch quoc te cúa m®t quoc gia so vói m®t quoc gia khác. 3 Ty giá thnc da phương hay ty giá thnc hi¾u lnc (REER): Tý giá thnc song phương chí cho chúng ta biet dưoc sn lên giá hay xuong giá cúa dong n®i t¾ so vói m®t dong ngoai t¾.

Ngày nay, quan h¾ thương mai là da phương, m®t nưóc có quan h¾ buôn bán vói rat nhieu nưóc trên the giói. Van de dưoc d¾t ra là tai m®t thòi diem nhat d%nh làm sao có the biet dưoc dong n®i t¾ lên giá hay giám giá so vói các dong tien cúa các quoc gia khác có quan h¾ m¾u d%ch, hay nói cách khác là làm sao de có the biet dưoc tương quan súc mua hàng hóa cúa dong n®i t¾ vói các dong ngoai t¾ de làm cơ só dánh giá tác d®ng cúa tý giá doi vói cán cân thương mai cúa quoc gia? Ðe có cái nhìn toàn di¾n hơn ve v% the canh tranh cúa hàng hóa trong nưóc vói các doi tác thương mai khác ngưòi ta dùng tý giá thnc da phương (tý giá trung bình). Tý giá thnc da phương là m®t chí so phán ánh múc d® canh tranh ve giá cá cúa quoc gia và là cơ só de dánh giá dong n®i t¾ b% d%nh giá cao hay thap. Chí so này rat huu ích cho vi¾c dat dưoc mnc tiêu thích hop trong cơ che tý giá hon hop giua linh hoat và co d%nh.

Vì v¾y, nó dưoc nhìn nh¾n như là du li¾u cơ bán cho quá trình thnc thi chính sách. Tý giá thnc da phương dưoc tính toán de d%nh ra giá tr% thnc cúa dong n®i t¾ so vói các ngoai t¾ (ro ngoai t¾). Bang cách dieu chính tý giá theo chênh l¾ch lam phát quoc n®i so vói lam phát các doi tác tác thương mai, ta se có tý giá thnc song phương vói tùng dong ngoai t¾. Sau dó xác d%nh quyen so (múc d® ánh hưóng doi vói tý giá thnc thông qua tý trong thương mai cúa tùng doi tác vói quoc gia có dong tien tính REER).

Khi REER lón hơn 100, dong n®i t¾ b% d%nh thap, ngưoc lai REER nhó hơn 100 b% d%nh giá cao, REER bang 100 dong n®i t¾ có ngang giá súc mua so vói “ro tien t¾” 1. Các kieu thương mai dưoc úng dnng de phân tích: 1. Thương mai song phương: là hoat d®ng trao doi mua bán hàng hóa, d%ch vn giua hai bên (phía), hai quoc gia trên cơ só tn nguy¾n thóa thu¾n song phương. Thương mai da phương: Là hoat d®ng trao doi, mua bán hàng hóa, d%ch vn nhieu bên (phía), nhieu quoc gia.

Vi¾c trao doi mua bán da phương phái tuân thú nhung thóa thu¾n chung cúa to chúc (hi¾p h®i) da phương dó. H¾ thong thương mai 4 da 5 phương trưóc het dưoc quy ưóc chung. Ðieu này doi l¾p vói các moi quan h¾ thương mai song phương, trong dó chí có hai nưóc tn thoá thu¾n nhung quy tac dieu chính thương mai giua hai nưóc dó vói nhau. Trong WTO, tù "da phương" có ý nghĩa phân d%nh rõ r¾t hơn.

H¾ thong thương mai da phương dùng de chí h¾ thong thương mai do WTO dieu chính. Do không phái toàn b® các nưóc trên the giói deu là thành viên WTO nên "da phương" se chí pham vi hep hơn "toàn cau". M¾t khác, "da phương" cũng không dong nghĩa vói nhung thoá thu¾n cúa tùng nhóm nưóc tai m®t khu vnc nhat d%nh trên the giói, ví dn như EU, ASEAN, NAFTA, v. Như v¾y, "da phương" là khái ni¾m dúng giua "toàn cau" và "khu vnc".

Can lưu ý rang trong quan h¾ quoc te nói chung, "da phương" có the chí bat kỳ moi quan h¾ nào có hơn hai nưóc tró lên tham gia. Lý thuyet ve các nhân to tác d®ng lên cán cân thương mai: 1. Hi¾u úng cua phá giá lên cán cân thương mai: Phá giá tien t¾ là làm giám giá tr% dong n®i t¾ so vói các ngoai t¾ khác. Phá giá se làm tăng tý giá danh nghĩa kéo theo tý giá thnc tăng se kích thích xuat khau và han che nh¾p khau, cái thi¾n cán cân thương mai.

Khi tý giá tăng (phá giá), giá xuat khau ré di khi tính bang ngoai t¾, giá nh¾p khau tính theo dong n®i t¾ tăng dưoc goi là hi¾u úng giá cã. Khi tý giá giám làm giá hàng xuat khau ré hơn dã làm tăng khoi lưong xuat khau trong khi han che khoi lưong nh¾p khau. Hi¾n tưong này goi là hi¾u úng khoi lưong. Cán cân thương mai xau di hay dưoc cái thi¾n tùy thu®c vào hi¾u úng giá cá và hi¾u úng so lưong cái nào tr®i hơn.

Trong ngan han, khi tý giá tăng trong lúc giá cá và tien lương trong nưóc tương doi cúng nhac se làm giá hàng hóa xuat khau ré hơn, nh¾p khau tró nên dat hơn: các hop dong xuat khau dã dưoc ký ket vói tý giá cũ, các doanh nghi¾p trong nưóc chưa huy d®ng dú nguon lnc de san sàng tien hành sán xuat nhieu hơn trưóc nham dáp úng nhu cau xuat khau tăng lên, cũng như nhu cau trong nưóc tăng lên. Ngoài ra, trong ngan han, cau hàng nh¾p khau không nhanh chóng giám còn do tâm lý ngưòi tiêu dùng. 6 Khi phá giá, giá hàng nh¾p khau tăng lên, tuy nhiên, ngưòi tiêu dùng có the lo ngai ve chat lưong hàng n®i hay trong nưóc chưa có hàng thay the xúng dáng hàng nh¾p làm cho cau hàng nh¾p khau chưa the giám ngay. Thâm hnt (-) Th¾ng dư (+) Cán cân vãng lai Thòi gian Do dó, so lưong hàng xuat khau trong ngan han không tăng lên nhanh chóng và so lưong hàng nh¾p cũng không giám manh.

Vì v¾y, trong ngan han hi¾u úng giá cá có tính tr®i hơn hi¾u úng so lưong làm cho cán cân thương mai xau di. Trong dài han, giá hàng n®i d%a giám dã kích thích sán xuat trong nưóc và ngưòi tiêu dùng trong nưóc cũng dú thòi gian tiep c¾n và so sánh chat lưong hàng trong nưóc vói hàng nh¾p. M¾t khác, trong dài han, doanh nghi¾p có thòi gian t¾p hop dú các nguon lnc de tăng khoi lưong sán xuat. Lúc này sán lưong bat dau co giãn, hi¾u úng so lưong có tính tr®i hơn hi¾u úng giá cá làm cán cân thương mai dưoc cái thi¾n.

Ðưòng cong J là m®t dưòng mô tá hi¾n tưong cán cân vãng lai b% xau di trong ngan han và chí cái thi¾n trong dài han. Ðưòng bieu dien hi¾n tưong này giong hình chu J. Theo ket quá nghiên cúu cúa Krugman (1991), ngưòi dã tìm ra hi¾u úng dưòng cong J khi phân tích cu®c phá giá dô la My trong thòi gian 1985 – 1987, thì ban dau cán cân vãng lai xau di, sau dó khoáng hai năm cán cân vãng lai dã dưoc cái thi¾n.1: Hi¾u úng dưòng cong J Cán cân vãng lai Th¾ng dư (+) Thòi gian Thâm hnt (-) Nguyên nhân xuat hi¾n dưòng cong J là do trong ngan han hi¾u úng giá cá có tính tr®i hơn hi¾u úng so lưong nên làm xau di cán cân thương mai, ngưoc lai trong dài han, hi¾u úng so lưong có tính tr®i hơn hi¾u úng giá cá làm cán cân thương mai dưoc cái thi¾n. M®t so nhân to ánh hưóng den thòi gian tác d®ng lên cán cân thương mai trong lý thuyet hi¾u úng dưòng cong J: Tuy nhiên, có nhieu de tài nghiên cúu thnc tien dã chúng minh dưoc sn ton tai cúa dưòng cong J khi tien hành phá giá dong n®i t¾ như Grassman (1973), Razin (1981), Dr.

Bên canh dó van có m®t so nghiên cúu chúng minh dưoc không có sn hi¾n di¾n cúa dưòng cong J trong nghiên cúu cúa ho như: Ahmad and Yang (2004), Ng Yuen – Ling, Har Wai – Mun, Tan Geoi – Mei (2008). Thêm m®t phát hi¾n thú ba theo nghiên cúu cúa Deepak Garg and Sandeep Ramesh (2005) chúng minh dưoc sn ton tai cúa dưòng cong M, l¾p lu¾n trên cơ só (khi tý giá tăng, ngay túc thì lưong nh¾p khau se giám và xuat khau se không giám dan den sn th¾ng dư túc thì cán cân thương mai do nh¾p khau giám, giai doan tiep theo là hi¾u 8 úng giá cá tù vi¾c phá giá làm cho cán cân thương mai b% thâm hnt, giai doan ke tiep là ánh hưóng cúa hi¾u úng khoi lưong (gia tăng xuat khau) làm cán cân thương mai th¾ng dư, den thòi diem tiep theo nua là giai doan tn dieu tiet cúa th% trưòng và hoat d®ng thương mai se tró lai bình thưòng dan den xét trong dài han thì hi¾u úng dưòng cong J là không ton tai.