Chương 1, xem xét van đề “tự do”, “xiéng xích” và trật tự xã hội dựa trên nền tảng ý chi chung. Chương 2 và 3, tác gia thảo luận về van đề cơ bản và giải pháp của nó: van dé đầu tiên - van đề nội dung. Trong chương 4, tác giả trình bày quan niệm về bản chất con người và tính tốt tự nhiên. Trong chương 5, tác giả luận giải vấn đề về hiện thực chính trị, khả năng xây dựng một trật tự hợp hiến trên cơ sở bản chất con người.
Đồng thời, tác giả nêu các đề xuất cụ thể, bao gồm xây dựng pháp luật dân chủ, sự tham gia của cộng đồng, về cách thé chế hóa ý chí chung theo những cách gợi mở những vấn đề trong thực tiễn chính trị. Tác phẩm Rousseau’s theory offreedom (tạm dich: Học thuyết về tự do của J.Rousseau) của Matthew Simpon, MPG Boos Ltd Press, 2006. Tac phẩm tập trung trình bày quan điểm của J.Rousseau về ban chat và giới hạn của quyền tự do mà một xã hội dân sự tốt phải đáp ứng cho các thành viên của cộng đồng và tìm kiếm một cách thức dé mỗi con người độc lập có thé liên kết với nhau vì mục tiêu bảo tồn mà vẫn giữ được tự do vốn có. Tác phẩm phân tích bốn khái niệm tự do trong tư tưởng của J.Rousseau: tự do tự nhiên, tự do dân sự, dân chủ và tự do đạo đức (tinh thần).
Nỗi bất nhất trong tác pham là làm rõ được những tuyên bố của J.Rousseau về bốn loại tự do, đâu đó có những mâu thuẫn và cách diễn đạt gây nhiều tranh cãi, nhưng cốt lõi là quyền tự do cá nhân chỉ có thé bị giới hạn bởi lợi ích chung. Các điều khoản của hiệp ước xã hội ngụ ý trước hết răng cả cộng đồng phải bảo vệ các thành viên của mình khỏi những tốn thương từ bên ngoài và luật pháp phải ngăn chặn các cá nhân xâm phạm tự do của nhau. Theo tác giả, tư tưởng chính trị - pháp lý của J.Rousseau bảo vệ rõ ràng các quyền công dân chống lại mọi hành vi xâm phạm ngoại trừ lợi ích chung của cộng dong. Tác phẩm The question of Jean-Jacques Rousseau (tạm dịch: Những van đề về J .Rousseau) của tac giả Cassirer Ernst, Yale University Press, 1989.
Tác pham nhắn mạnh đến một số van dé dường như mâu thuẫn trong bản thân J.Rousseau, đặc biệt là sự đối lập tư tưởng của ông so với thời đại. Tác giả phân tích qua nhiều tác phẩm và rút ra ý tưởng trung tâm: “ông đối lập với đường hướng quan trọng của khuôn khổ tư tưởng thời đại trên nền tảng của sự nhiệt huyết trong tư tưởng cá nhân, trong cảm nhận và đam mê” (trang 36). Qua phân tích của tác phẩm cho ta thay J.Rousseau từ chối và hủy hoại khuôn khô đạo đức, chính trị, tôn giáo cũng như văn học và triết học - với một sự liều lĩnh cho thế giới chìm lại một lần nữa thời nguyên thủy, trong trạng thái “tự nhiên”. 10 Tác phẩm Rousseau and Freedom (tạm dịch: Rousseau và van dé tu do) được biên tap bởi hai nhà nghiên cứu Christie McDonald va Stanley Hoffmann, Cambridge Universiey Press, 2010.
Công trình là tập hợp các bai luận của các nhà nghiên cứu liên quan đến tư tưởng về tự do của J.Rousseau và ảnh hưởng của nó đối với thời đại. Công trình đem đến những góc nhìn và đánh giá rất phong phú và sâu sắc. Trong đó nôi bật một số bài viết như: “Con người tự do đến xiéng xích: Rousseau về trạng thai tự nhiên của con người” cua tác gia Ioannis D.Evrigenis; “Làm nên lịch sử tự nhiên trong tác phẩm Luận về nguồn gốc cua sự bat bình dang của Rousseau” của tác giả Natasha Lee; “Âm nhạc, cảm hứng và tự do chính tri trong Rousseau” của tac giả Tracy B.Strong; “Khế ước xã hội hay ảo tưởng của ý chí chung” của Stanlay Hoffmann; “Hoang tưởng va tự do trong thập kỷ cuối cùng của Rousseau” của Leo Damrosch:. Tác phẩm Giăng — Giắc Ru — xô của tác giả Phùng Văn Tửu, Nxb.
Tac pham phác họa cuộc doi cua J.Rousseau va những đóng góp nỗi bật của ông trong thé giới văn học Pháp và châu Âu nói chung. Với văn phong nhẹ nhàng như đang kể chuyện, tác giả đã đem đến cho người đọc một bức chân dung sống động và chi tiết về cuộc đời của J.Rousseau với phần nhiều thời gian phải sống trong khốn khó, nhiều bước thăng trầm, bất hạnh hòa lẫn những vinh quang và niềm hạnh phúc. Đặc biệt, trong phần thứ hai của tác phâm — “Viết văn là để chiến đấu”, tác giả phân tích các tác phẩm dé đời của J.Rousseau như Luận về nguồn gốc của sự bat bình dang, Bàn về khé ước xã hội và Emile hay là về giáo dục, không chỉ bàn về nội dung, tác giả còn phân tích kỹ về quá trình ra đời, những ảnh hưởng của các tác phẩm đối với thời đại cũng như phản ứng của nhiều lớp người đối với các tác phẩm ấy. Tác giả cho thấy, các tác phẩm của J.Rousseau đều vạch rõ những bat công và áp bức hăng ngày trong xã hội, 11 có tính “công kích và khuấy động” mạnh mẽ đối với chế độ quân chủ phong kiến, khiến cho giới quý tộc, vua chúa phải lo lắng.
Không chỉ một lần mà nhiều lần như thế, J.Rousseau khiến cho xã hội phong kiến Pháp phải chao đảo, nhân dân lao động thì phan khởi, xem ông là hiện thân của đức hạnh va cách mạng. Tác phẩm Lich sử triết học Phương Tây - tập 1 của tác giả Dinh Ngọc Thạch và Doãn Chính, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, 2018. Trực tiếp bàn về tư tưởng của J.Rousseau, tác giả phân tích từng tác phẩm dé đời của J.Rousseau chia thành hai thời kỳ lấy năm 1762 làm cột mốc. Giai đoạn đầu ý tưởng của J.Rousseau là “Sự thống trị của tư hữu và sự bất công gan kết với nhau.
Tiến bộ vat chất làm lệch bản chất tu nhiên của con người” (tr. Giai đoạn thứ hai, tác gia đã vạch ra sự liên kết chặt chẽ giữa một tác phẩm về giáo dục và một tác phẩm về chính trị với mục tiêu giải phóng con người được đặt ra là nhiệm vụ trung tâm ở giai đoạn này — “là điển hình của khuynh hướng cộng hòa cấp tiến và dân chủ trong sinh hoạt tinh than tại Pháp ở đêm trước của cách mạng” (tr. Và cuối cùng, dù những gi J.Rousseau nêu lên về nền dân chủ ở một số phương diện là thiếu cơ sở, tuy nhiên những khát vọng cùng với những thách thức trong việc xây dựng và giữ gìn nền dân chủ mà J.Rousseau nêu lên cho đến ngày nay vẫn còn có nhiều giá trị kế thừa. Đã bước sang thế kỷ XXI, những vẫn đề mà J.Rousseau nêu lên về tự do, dân chủ, bình đăng vẫn là mục tiêu phân đấu của nhiều dân tộc, và luôn là trung tâm trong sinh hoạt chính trị của nhân loại.
Tác phẩm Jean Jacques Rousseau của tác giả Will và Ariel Durant, được Bùi Xuân Linh dịch, Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh, 2015. Tác phẩm này được trích từ Tập X: J.Rousseau và Cách mang (Rousseau and Revolution), trong bộ Lịch sử văn minh gồm 11 tập của ông bà Will và 12 Ariel Durant. Tác phẩm có giá trị hết sức lớn trong việc tái hiện khá hoàn chỉnh diện mạo của J.Rousseau, đem đến một góc nhìn chân thật và sâu sắc về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của ông. Trong bối cảnh nở rộ rất nhiều nhà tư tưởng lỗi lạc trong phong trào Khai sáng, J.Rousseau vẫn có một ví trí rất đặc biệt mà không ai thay thế được, sự đặc biệt đến từ phạm vi hoạt động của triết gia người Pháp gốc Thụy Sỹ.
Sự ảnh hưởng của ông rộng khắp trên nhiều bình diện: triết học, chính trị, đến âm nhạc, văn học, giáo dục, tâm lý,. Qua phân tích, tác giả cho rang tư tưởng của J.Rousseau đã dé lại những ấn tượng sâu sắc đối với những người đương thời — cả người ủng hộ lẫn chống đối ông. Tác phẩm Lich sử tư tương triết học pháp quyên Đức từ thé kỷ XVIII đến thế kỷ XX của Ngô Thị Mỹ Dung, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, 2017.
Tác phẩm gồm có 4 chương trình bày toàn bộ tư tưởng triết học pháp quyền Đức từ thé kỷ XVIII đến thế kỷ XX.Rousseau cùng các nha triết học trong trường phái pháp quyền tự nhiên từ cổ đại đến cận đại được xem là một tiền đề đưa đến sự hình thành triết học pháp quyền Đức. Trình bày triết học pháp quyền của J.Rousseau, tác giả cho rằng xuất phát từ quan điểm về “Luật tự nhiên”, J.Rousseau nhẫn mạnh tự do như bản tính tự nhiên của con người và do đó theo ông, từ bỏ tự do là từ bỏ phẩm chất con người, từ bỏ quyền và nghĩa vụ làm người (tr. Từ quyền tự do thiêng liêng, vốn có của mỗi người, J.Rousseau đòi hỏi chuyển sang trạng thái dân sự, quyền tự do tự nhiên tiếp tục được phát huy bang cach luat hoa quyén và tô chức quyền lực nhà nước thống nhất thuộc về dân.Rousseau đã đưa ra quan điểm quan trọng về việc xây dựng một nhà nước hợp lý tính trên cơ sở thừa nhận quyền tự do, bình đăng chính trị cho mọi công dân. 13 Tác phẩm Lich sử triết học phương Tây - tập 2 của tác giả Đỗ Minh Hợp, Nxb.
Chính trị quốc gia — Sự thật, 2014. Nghiên cứu sự phát triển của tư tưởng triết học phương Tây từ thế ky XVII đến thế ky XIX. Đây chính là bước chuyền biến tư tưởng quan trọng trong dòng chảy lịch sử triết học, bắt nguồn từ triết học cô đại đến triết học phương Tây hiện đại. Đặc biệt, trong chương II, tiếp cận triết học Khai sáng như một kiêu thế giới quan và triết học đặc biệt, đặc trưng cho đời sống văn hóa châu Âu thế ky XVII, tác giả đã phân tích trào lưu này một cách hệ thống ở các nước Pháp, Mỹ và Đức.
Ở mỗi nền triết học, tác giả bắt đầu trình bày khái niệm chung, cội nguồn của các tư tưởng khai sáng,. Thông qua đó, chúng ta có thé tìm hiểu và khám phá những luận điểm, tư tưởng triết học của các nhà triết học đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử triết học phương Tây, trong đó có J. Tác phẩm Lịch sử triết học phương Tây từ triết học Hy Lạp cổ đại đến triết học cô điển Đức của tác giả Nguyễn Tan Hùng, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2012.
Tác phẩm đã trình bày một cách khái quát toàn bộ nền triết học phương Tây từ cô đại đến triết học cô điển Đức.