CHƯƠNG 1 "Trách nhiễm béi thường thiệt hei đo người mat năng lực hành vi dân sự gây xa là một trường hợp đặc biết của trách nhiệm bôi thường thiệt hai ngoài hợp đồng do hành vi eda cơn người. Chính vì vậy trách nhiệm bai thường thiệt ha do người sit năng lực bảnh vi dân sự gây ra sẽ cỏ những đặc diém cơ bản của rách nhiệm ‘di thường thuật hai ngoài hop đồng Bén canh dé, vila mét trường hop cơ thể nên trách nhiện bổi thường thiệt hei ngoài hop đồng cũng rẽ cỏ những đặc điểm riêng cu th 1a về chủ thé chi trách nhiệm bồi thường Chế dinh bổi thường thiệt ha do "ngời mất năng lục hành vi dân sự gây ra xuất phát từ năng lực hành w din sơ cũa "người d6 và các quy định về quyền và nga vụ cia người giảm hỗ của người đồ Ma quốc ga có cách gọi, cách định nghĩa khác nhau về nhóm người không thể nhận thức và lim chủ hành vũ ci mình nhưng toơng tự Việt Nam, các quốc gia đầu quy định cụ thể rách nhiệm bỗi thường thiệt hại do nhóm người này gây ra Nhin chung các quy nh này đều hướng tis bảo vệ quyền và loi ich hợp php không chỉ của người bị thiệt hai ma còn cũa người mắt năng lực hành vi dân sự gây tht hei và cả người giám hộ của ho, „ 'CHƯƠNG 2. QUY ĐỊNH PHAP LUAT VIET NAM HIEN HANH VE TRÁCH NHIEM BOI THƯỜNG THIET HAI DO NGƯỜI MAT NANG LỰC HANH VIDAN SỰ GAY RA 31. Điều kiện phat sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại de người mắt ning "hành vi dân se gây ra ĐỂ rác định có hay không trách nhiêm bải thường thiét hai ngoài hợp đẳng, cũng như xem xé trách nhiệm bi thuờng thiệt ha thuộc về a trong ting trường hợp cụ thi thi việc xác dinh cân cử phát sinh trách nhiện bỗi thường thiệt hai do "người mất năng lục hành vi gly ra BLDS 2015 không quy định cụ thé căn cử phát sinh trích nhiệm bổi thường thiét he trong từng trường hop mã chỉ quy đính về cần cử phat ảnh trách nhiệm bôi thường thiệt hei ngoài hop đồng cho tất cã các trường hop.
Theo đó, quy dinh này cing sé được áp dụng cho trường hop người mắt năng lục hành vi din nơ gây thiệt hại Căn cử phat sinh rách nhiệm bổi thuờng thiệt hại được quy đính tei Điều 584 BLDS năm 2015. Theo đó, trách nhiệm bôi thường thiệt hei ngoài hợp đồng nói chung cũng như trách nhiệm bỗithuờng tiệt hai do người mất năng ue hành vi dn -arnóitiêng sẽ phat sinh đợa rên các cần cử mau () có thiét hai xây ra Gi) có hành vi trái pháp luật, (ii) có mốt quan hệ nhân qua giv thiệt i xây ra và hành vĩ trái php luật 2. Có thệthại xây ra Thiệt hai là căn cơ đầu tiên làm phát sinh trách nhiệm bải thường thiệt ha "ngoài hop đẳng nói chung và trách nhiện bổi thường thiệt hei do người mắt năng lục hành vi din ar gây ra nối riêng, Bồi lễ, mục dich cũng như ý nghĩa ofa việc quy Goh trách nhiệm bai thường thiệt hei ngoài hợp đồng le để nhằm khắc phục và bù đắp những tin thất mất mát vỀ mất vật chất cũng nôn về mặt tin thin cho người bi thiệt ha, Thiệt hei này được xác dinh bao gầm: thiệt hai về vật chất và thật hai vé tinh thân Thiệt bại vật chất có thé tính toán thành một khoản tên cụ th, bao gm thiệt hạ do ti sẵn bị mất má, hơ hông huỹ hoại Loi ích gắn với vide khai thác, sở dang ti sản, chi phí để ngin chân, bạn chế, khắc phục thiệt ha, thu nhập thục tổ bị mất hoặc giảm nút, chỉ phi hop Lý cho việc cứu chữa, bởi ding, phục hỗi súc khoế Xôi nức kot bị xâm phạm; ủi tính mang bị xâm phạm th thiệt hai v vật chất được 18 xác Ảnh là chi phí hợp lý cho việc cửu chữa, chim sóc cho người bị thit hạ rước Xôi chất và chỉ phi cho việc mai ting tién cấp dung cho ngờ bị thiệt ha có nga vụ cấp đưỡng thi danh dự uy tn, nhân phẩm bị xâm hại thì chi phí cho việc hạn chỗ, khắc phục thiết hạ, thu nhập bị mất hoặc glam nút sẽ được xác Ảnh là những thiệt hại vé vật chất Khác với Hiệt hai vé vật chất, những thiệt hai về tinh thin Xhông th tính toán thành mốt khoản tên cụ được để thực hiện việc bã thường Bai những giá tỉ tinh thần không thể dinh giá được thành tién và không phi là những dai lượng ngĩng giá liền. Đó là những đau đón, tả hỗ, xâu hỗ hay m mà người bị thiệt hi hoặc người thân thích của họ phải gánh chịu.
Tuy nhiên để thuận lợi cho việc bai thoờng thi những thit hei về mất tính thân này có thể được cảnh lượng thánh một khoản tiên nhất đnh với mục dich an Si, đông viên, bù dip một phn những tin thương, dau đón, mắt mat ma người ti thiệt hạ và người thân của họ phi gảnh chịu Trong mốt sổ trường hop, bên canh việc bù đấp bing một hon tin, các bin có thé thoả thuận hình thức bd thường bằng việc thục hiện hoặc không thre hiện mốt công việc nhất din Những thiệt hai nay đoợc quy dinh tại mục 2, Chương XX cia BLDS năm. 2015 từ Điều 589 din Điều 592. Theo đó, BLDS năm 2015 ghi nhận bốn loại thiệt Hai bao gm: (1) thiệt hai do tài sân bị xâm phạm; (2) thiệt hei đo sóc khoổ bị xâm pham; @) thiét hai do tính mang bị xâm; () thiệt bại do danh dự nhân phẩm, wy tín tí xâm phạm, Tương ứng với mỗi los thiết he, BLDS nim 2015 quy dinh về các los thiét he đoợc bai thường Thật hai do tài sân bị xâm pheon Điễu 32 Hiển pháp aude Công hoà xi hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy đính: “Mới người có quyển sở hữu tin nhập hop pháp, cũa cái đễ dành nhà6 tne liệu sp hoạt h liều sẵn xuất phần vén góp rong doanh nghưệp hoặc các tổ chức kinhtễ i. Quan sở hina hư nhân và quyễn thừa lễ được pháp luật áo hổ Khoản Điều 163 BLDS năm 2015 quy dinky “2tểng ai có thé bị hơn chế bị ase oat trái luật quyên số hữu, quyằn khác đối với tài sản".
Như vậy, khi một người thục hién hành vĩ xâm phem din tải sẵn côn chỗ thể khác dấn din việc thuc hiện quyền sở hữu đối với tài sn của chủ thể này bị ảnh hướng thi sẽ phi bai thường những thiệt hei do minh gây ra. Ngiấa là khí tai sẽn của mét chủ thể bị xâm phạm rr) ‘bi thiệt hạ bồi hành vũ trái pháp luật cia người mắt năng lục hành vĩ din we thi ho sẽ được bi thường cho những thiệt ha mà họ phải gánh chu Điều 589 BLDS năm 2015 quy định những thiệt hai do tài sẵn bị xâm phạm, bao gầm hai Losi là thiết bại tue iếp và thiệt hại gián trếp Thiệt hei trực tp là những thiết hei duve xác định cụ , định giá thành Gần ôi tài sin bị xâm pham. Thông thường thiệt ha này được xác nh là giá tí cũ ti sản bi mất bị thân hụt, bị chiếm đoạt Thiệt hai true tấp là những giá ti có thể được tinh toán ngay bing công cơ đo lường BLDS năm 2015 quy dinh những thệt Hi đó bao gốm: (1) tai sản bị mất, bi huỷ hosi hoặc bi hơ hing, (2) chỉ phí ngắn chân hen chế và khắc phục thiệt hai; G) thiết ai khác do pháp luật uy din, Tải sin bimất được hidulé ti sin không còn nằm trong sự nắm giữ, quản lý của chủ sỡ hữu, người chiếm hữu hợp phép ti sin đó, đồng thời không thể im Lei được tôi sin ấp tục thục kiện các quyền đối với tii sin Tải sin bị hy hoại được iễu là ti sẵn để bị thiệt hei một cách ning nf, không thể sửa chữa hay khắc phuc thiệt hei được nữa, túc chủ sở Hữu không thể thực hiện được việc khsi thác tinh năng cũng như cổng dụng của tài sản Trong hei trường hop trên mức bi thường được xác định là toàn bộ gi t của từ sân Tải sẵn bị hơ hông là trường hợp ti sẵn chỉ bi thiệt hại một hoặc một số 86 phân, việc khắc phục tht ha vấn có thể giúp chỗ sở hữu, người chiêm hiếu hợp pháp ti sản đó kha thác được cổng dung và tinh năng sử dung của tải sân Việc bai thường thất hai về ta sẵn trong trường hợp này được xác định là chi phí sửa chữa, phục hồi tai sẵn. Chi phí hợp lý đỂ ngăn chin, hạn chỗ thit hại được là trong quá tinh gây thiệt hai, bên bị thiết hại ph nữ dụng cách thức, biện pháp nhằm ngin chặn, Than chế thật hai xây ra ð ae thập nhất có thé.
Chỉ phí khắc phục thiệt bại được Hiểu lá kh hành vi gây thiệt hạ đã chấm chit, bên bị tiệt hat phải sử đụng nhồng cách thúc, biện pháp 48 khối học li những thiệt hei đã xây rà Đ xác định được những chỉ phí này rên thục tẺ cân phi có những hoá dom, chứng từ để xác din nốt céch 16 ring, chính xác “Thiệt hại gián tip lá lợi ích gắn iễn với việc sử dụng khai thác tai sẵn Tải sản khí được khai thée, sử dụng sẽ mang lại những lợi ich nhất dinh Tải sản bị xâm, hại din din việc sử dung khs thác tai sản gặp khó khăn hoặc không thé sử đụng, 20 Xôi thác khiển cho chủ sở hồu, người chiêm hike hợp pháp tải sẵn không thể thư được những lợi ich vit chất chúa đựng rong ti sản Điều 6 Nghị quyết 02/2023/NQ.HĐTP đã hướng dẫn cu thể cách xác dinh thiệt hạ do ti sẵn bị xân hi Thật hại do sie khoŠ bị xâm pharm Điều 20 Hiển pháp năm 2013 quy dink: “Mới người có quyên khả xâm - phạm về thân thi, được pháp luật bảo hộ về sức khỏa, dmh die và nhân phẩm." Sức khốc dưới góc độ pháp tý được nhàn nhận là một trong những giá tị tin thin gắn liin với mỗi cá nhân và không thể định giá được thành tién Khi nức kde của một người bị xâm pham thi khó có thể lương hoa thiệt ha thành một khoản tién chính xác. Tuy nhiên, với ý nghĩa cia việc quy Ảnh rách nhiệm bải thường là để Xhôi phục và bò đắp một phân những thiệt hai mà người bị thiệt hei phi gin chịu do đó vẫn phải xúc dinh thật hai thánh một khoản tên cụ thể để có thể thục hiện được việc thường một cách df ding và hiệu quả Việc xác dinh tiệt hai trong trường hop này được quy dink tri Điễu 580 BLDS năm 2015 và Điều7 Nghĩ quyết 03/2022.