Chương 1 KHÁI QUAT CHUNG VE TỘI LÀM NHỤC NGƯỜI KHÁC 1. Khái niệm, đặc điểm của tội làm nhục người khác 111 Riái niệm "Từ khi thành lập cho đến nay, Nha nước ta luôn quan tâm va chăm lo, bảo vệ mọi mặt cho con người trong đời sông xã hội. Một trong các công cu được Nha nước sử dụng la các quy phạm pháp luật. Những chế định pháp luật vẻ bảo về quyển con người, quyển va lợi ich hợp pháp của công dân rất đa dang, trong đó có các quy pham pháp luật hình sự bảo vệ những quyền, lợi ich cơ bản, quan trọng nhất của con người như tính mạng, sức khỏe, danh dur, nhân phẩm, sở hữu, tự do.
BLHS năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 đã quy định rat cụ thể về các tôi phạm xâm phạm nhân phẩm, đanh du của con người trong chương XIV cùng các tôi xâm pham tinh mang, sức khỏe của con người. Trong đó, tôi làm nhục người khác được quy định tại Điều 155 Theo Tử điển Luật học thi danh du được hiểu lả sự coi trong của dư Tuân xã hội, dua trên giá tr tỉnh thẳn, đạo đức tốt dep va là cái nhằm mang lai danh dự, nhằm tỏ rõ sự kính trong của xã hội, của tập t Đây là một khái niêm khó định lượng vi dựa trên giá trị tinh thin, luôn gin với mét chủ thể xác định. Danh dự là sự đánh giá của xã hội vé một cá nhân, do đó, danh dự. được xây dựng trên thực tế của cơn người thể hiện qua các mặt đạo đức, phẩm chất chính trị, năng lực của người đó trong một pham vi nhất đính.
Do đó, danh dự của mỗi người được thừa nhân như quyển nhân thân Danh dự của cá nhân bao gồm các yếu tổ: Long tự trọng (la sự tự ý thức của cá nhân vẻ gia tn, vị trí của minh trong 2 hội), Uy tin (a giá trị vé mat năng lực, đạo đức, các khả năng khác được công nhân thông qua hoạt động thực tiến của cá nhân tai một môi trường ma ở đó mọi người trong tổ chức tôn kính va tự nguyên nghe ‘ign khoa học pháp lý 98 Tư pháp3008, Từ điến Luật he, nx. Tự pháp, Hội tr133 theo). Vậy, xêm phạm đền danh dự là xâm phạm đến long tự trong và/hoặc uy tín của cả nhân. Theo Tử điển Luật hoc thi nhân phẩm được hiểu la phẩm chất, giá trị của.
một con người cụ thé va được pháp luật bảo vệ, nhân phat Ja tổng hop những, phẩm chất mang tính đặc trưng của mỗi cá nhân, những yếu tỏ đặc trưng nay tạo nên gia trị một con người”. Nhân phẩm là phẩm giá của con người, là giá trị tinh than của một cả nhân, do dé xêm phạm nhân phẩm cia người khác cũng chính la xâm phạm tới phẩm gia, giá trị lam người của người do. Danh dự và nhân phẩm của con người là hai yếu tổ gắn liên với quyền. nhân thân, có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cơ bản của mỗi cá nhân trong xã hội.
Bất ky cá nhân nào trong xã hội déu được pháp luật bảo về các quyền. nhân thân nảy ngang nhau. Theo Hiển pháp Việt Nam năm 2013, quyển được bảo vệ danh dự, nhên phẩm là quyển hiển định, quy định cu thé tại Điều 20 như sau: “Moi người có quyên bắt Rhã xâm phạm về thân thé, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bi tra tấn, bao lực, truy bức, nhục hình hay bắt ig} hình thức đối xử nào khác xâm pham thân thé, sức khe, xúc phạm danh die nhân phẩm.” Không ai hoặc cơ quan, tổ chức nao có quyên xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của người khác, những hành vi xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của người khác déu phải chịu trách nhiệm. trước pháp luật, trong đó bao gồm cả TNHS.
Khoản 1 Điển 8 BLHS năm 2015 quy định vẻ khai niệm tôi phạm như sau: “Tôi phạm là hành vi nguy hiễm cho xã hội đươc guy định trong BLES do người có năng lực TNHS hoặc pháp nhân thương mat thuec hiện một cách cổ ÿ hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chi quyền, thông nhất, toàn ven lãnh thổ Tổ quốc, xâm pham ché đô chính trị. ché đô kmh tế, nền văn hóa, quốc phòng. an rừnh trật te an toàn xã hội. quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ich hợp pháp của công dan, xâm phạm Viện koa học pháp lý 8ộ Tự pháp, tá chứ tien, tra 3 những lĩnh vực Rhắc của trật tự pháp luật.
mà theo guy đinh của Bộ luật này "phải bị xửlý hình sw’, Khái niêm nay là cơ sỡ phap lý để xây dung các chế định khác có liên quan đến tôi pham va TNHS. Từ quy định tại khoản 1 Điều. 8 BLHS nêu trên, có tl Su một cách khái quát: Tội pham là hành ví nguy hiém cho xã hội, có lỗi, được quy ainh trong iuật hình sue do người có năng lực INES thực hiện và phải chủu hình pha”. Đây là cơ sỡ cho việc nhân thức, xác định khải niệm các loại tôi phạm cụ thé trong phan Các tôi pham của BLHS, trong đó có Tội làm nhục người khác Tội lam nhục người khác trong BLHS, thuộc chương các tôi xâm pham.
tính mang, sức khöe, nhân phẩm, danh dự của con người, vi vậy tội pham nảy ngoãi việc phải théa min các dầu hiệu của tôi phạm nói chung thi còn phải thöa mn các dấu hiệu của các tôi phạm thuộc chương này. Trong khoa học luật hình sự, các nha nghiên cứu đã phân tích và đưa ra khái niệm Tôi lâm. nhục người khác và khải niệm này được say dựng dựa trên các quy định cụ thể về tôi phạm nay trong BLHS, điển hình như. Trong giáo trình của trường.
Đại học Luật Ha Nội, tồi làm nhục người khác là hành vi xúc phan nghiêm trong nhân phẩm, danh dự của người khác”® Tội lam nhục người khác được quy định tại Điểu 155 BLHS năm 2015 với nội dung 'Điêu 155. lầm nhục người khác 1. Người nào xúc pham nghiêm trong nhân phẩm, danh âự cũa người khác, thi bị phat cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000 000 đông đến 30 000 000 đông hoặc phạt cdi tạo không giam giữt đễn 03 năm.” Trên cơ sở khải niêm về tôi phạm nói chung được quy định tại khoăn 1 Điều 8 BLHS năm 2015 va dựa trên cơ sỡ quy định cụ thể vé tôi phạm nay Tường Bạihọc tật hề Hội 2B), Go tnh ub ình sự it om Ahn hung, th Công an nnd, Hà Hội tre ˆ Trường Đại học Lut kả hội (2038), Giáo tình Lube tình sự Viết Nom, Phần cctộiphøm, quy 1, Nb “công an nhân dn, trl43 M4 được nha lâm luật mô tả tai khoản 1 Điểu 155 BLHS năm 2015 cũng như. tham khảo các khái niệm vẻ tội phạm nảy trong các giáo trình nêu trén, tắc giả Tuân văn có thé đưa ra khái niềm Tôi làm nhục người khác như sau: Tôi làm me người Khác là hành vi xúc phạm nghiêm trong nhân phẩm, danh de của người khác được quy dinh trong luật hình swe đo người có răng lực trách nhiệm hình sư thực hiện với lỗi cổ ÿ veep 112 Đặc điểm Tội làm nhục người khác mang đây đủ các đặc điểm của một tôi phạm.
nói chung va điểm đặc trưng của tội phạm thuộc chương các tội xâm phạm. danh dự, nhân phẩm của con người nói riêng, Cụ thể, Tội làm nhục người khác mang các đặc điểm sau day: 'Thứ nhất, Tội làn nhục người khác là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Co thể nói đây 1a dâu hiệu quan trọng nhất của tội phạm, bởi tội phạm. trước hễt phải thé hiện bằng hảnh vi, nếu không có han vi thì không có tôi phạm Pháp luật hình sự không truy cứu trách nhiệm đối với những âm mưu, dự đính, suy ngiĩ mong muôn phạm tội nhưng chưa được thể hiện ra bên ngoai bằng hành vi, Đồng thời, tôi pham phải là hành vi nguy hiểm cho x hội thể hiện ở mặt gây thiệt hại hoặc đe doa gây thiệt hại dang ké cho các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.
Do đó, tôi lam nhục người khác trước tiên phải théa mãn điều kiên là hành vi nguy hiểm cho zã hội. Đối với các tội phạm khác nhau thi biểu hiện của hành vi nguy hiểm. cho xế hội khác nhau, néu tôi giết người là hành vi cỗ ý tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác, đối với tôi lừa đảo chiếm đoạt tai sẵn là hảnh. vi cổ tỉnh ding thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tai sản thì với tôi lâm nhục người khác, hành vi nguy hiểm ở đây co thể hiểu là hành vi có tinh chất xúc pham nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác.
Những hình thức tiểu hiện của hanh vi nảy rat đa dạng, có thể là những lời nói có tính chat thóa mạ, si nhục, miệt thị hạ thấp danh dự, xúc pham nhân phẩm như: lãng ma, 1s chữi ria thâm tê, nhao bang. hoặc có thé là những cử chỉ, hành vi có tính chất bi di xúc pham nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác” như lột quan áo giữa nơi đồng người "Thứ hai, Tội làm nhục người khác được quy định trong luật hình sự Đặc điểm nảy được gọi la dẫu hiệu về mặt hình thức pháp lí của tội pham Theo quy đính tại Điều 2 BLHS năm 2015 thì chỉ người nào phạm một tôi đã được BLHS quy định mới phải chíu TNHS. Quy định này một mất lá cơ sỡ bão dim cho việc chống tội phạm được thống nhất, tránh tủy tiên, mắt +khác la động lực thúc day cơ quan lập pháp phải kip thoi bỗ sung, sửa đổi luật theo sát sự thay đổi của tinh hình tội pham®. Hiện nay, theo quy đỉnh của BLHS, dầu hiệu “được quy định trong luật hình sự" phải được hiểu là "được quy định trong BLHS”.
Do đó, Tội lâm nhục người khác được quy định tại Điều 155 BLHS năm 2015 với nội dung cụ thể về các đâu hiệu định tội, hình phạt chính, hình phạt bd sung, các tinh tiết tăng năng định khung hình phạt, là căn cứ dé xử lý tôi pham trong thực tế Thứ ba, Tội làm nhục người khác được thục hiện một cách có lỗi của người phạm tội. Lỗi là thái độ chủ quan của con người đối với hành vi (có tinh gây thiết hại có zã hội) của minh va đổi với hậu quả của hành vi dé thể hiện dưới dang cổ ý hoặc vô ý.