Tội Làm Giả Con Dấu và Tài Liệu Cơ Quan: Phân Tích và Đề Xuất Hoàn Thiện Luật Hình Sự Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Tội làm giả con dấu tài liệu của cơ quan tổ chức theo luật hình sự việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Lê Văn Thanh Tường
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Tuệ Phương
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Tội Làm Giả Con Dấu và Tài Liệu Cơ Quan: Phân Tích và Đề Xuất Hoàn Thiện Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tội Làm Giả Con Dấu Tài Liệu Luật Hình Sự

Thời kỳ hội nhập kinh tế toàn cầu tạo ra nhiều cơ hội, song song đó cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức phải đối mặt. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, hoạt động sản xuất, làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức ngày càng trở nên tinh vi hơn, thủ đoạn hơn, khó phát hiện và diễn biến rất phức tạp. BLHS năm 2015 đã có những điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới. Tuy nhiên, vẫn còn những quan điểm và định nghĩa khác nhau. Tội làm giả con dấu ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, ảnh hưởng đến quyền lợi và đời sống của người dân.

1.1. Khái Niệm Pháp Lý Về Tội Làm Giả Con Dấu Cơ Quan

Từ khi BLHS năm 1985 ra đời cho đến nay, tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức đã có nhiều sự thay đổi về nội dung của điều luật. Những thay đổi qua các lần sửa đổi, bổ sung góp phần hoàn thiện quy định của BLHS qua các giai đoạn đối với tội danh này và việc áp dụng vào thực tiễn ngày càng hiệu quả hơn. Theo Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phần các Tội phạm - Quyển 2, Trường Đại học Luật TP.HCM thì khái niệm đối với tội làm giả con dấu được hiểu như sau: “Tội làm giả...”. Cần phải phân tích rõ khái niệm pháp lý để xác định chính xác hành vi phạm tội.

1.2. Yếu Tố Cấu Thành Tội Làm Giả Tài Liệu Cơ Quan Phân Tích

Để cấu thành tội làm giả tài liệu của cơ quan, cần xác định rõ các yếu tố: chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan của tội phạm. Chủ thể có thể là bất kỳ cá nhân nào có năng lực trách nhiệm hình sự. Khách thể là trật tự quản lý hành chính của Nhà nước. Mặt chủ quan thể hiện ở lỗi cố ý. Mặt khách quan là hành vi làm giả hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả. Các yếu tố này phải được chứng minh đầy đủ để kết tội đúng người, đúng tội.

II. Thách Thức và Vướng Mắc Khi Xử Lý Tội Làm Giả Con Dấu

Thực tiễn áp dụng pháp luật đối với tội làm giả con dấu, tài liệu còn nhiều bất cập. Việc xác định hành vi "trái pháp luật" còn nhiều tranh cãi. Nhiều trường hợp, việc sử dụng con dấu giả để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản gây khó khăn cho việc định tội. Ngoài ra, việc xác định vai trò của từng người trong vụ án đồng phạm cũng là một thách thức lớn. Cần có hướng dẫn cụ thể để giải quyết những vướng mắc này.

2.1. Thực Tiễn Định Tội Danh Hành Vi Trái Pháp Luật

Một trong những vướng mắc lớn nhất là việc áp dụng quy định về dấu hiệu định tội “thực hiện hành vi trái pháp luật”. Nhiều trường hợp, hành vi làm giả và sử dụng tài liệu giả không trực tiếp gây thiệt hại, gây khó khăn cho việc chứng minh yếu tố cấu thành tội phạm. Cần làm rõ thế nào là hành vi "trái pháp luật" trong trường hợp này để có căn cứ định tội chính xác. Việc này cần được hướng dẫn cụ thể trong các văn bản pháp luật.

2.2. Vướng Mắc Định Tội Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản

Khi đối tượng làm giả con dấu, tài liệu để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, việc định tội danh gặp nhiều khó khăn. Có nên chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo, hay đồng thời truy cứu cả tội làm giả con dấu, tài liệu? Vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và trừng trị thích đáng hành vi phạm tội.

2.3. Thách Thức Trong Xử Lý Đồng Phạm Xác Định Vai Trò

Trong các vụ án làm giả con dấu, tài liệu có đồng phạm, việc xác định vai trò của từng người là một thách thức. Ai là người chủ mưu, ai là người thực hiện, ai là người giúp sức? Việc xác định đúng vai trò của từng người có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định hình phạt, đảm bảo công bằng và đúng pháp luật.

III. Hướng Dẫn Phân Biệt Tội Làm Giả Con Dấu Với Tội Khác

Việc phân biệt tội làm giả con dấu, tài liệu với các tội khác là rất quan trọng để tránh sai sót trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Cần phân biệt với tội sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, các tài liệu của cơ quan, tổ chức (Điều 340 BLHS 2015) và tội chiếm đoạt, mua bán, tiêu hủy con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức (Điều 342 BLHS 2015). Sự khác biệt nằm ở hành vi, mục đích và hậu quả gây ra.

3.1. So Sánh Với Tội Sửa Chữa Sử Dụng Giấy Chứng Nhận Điều 340

Tội làm giả con dấu, tài liệu khác với tội sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, các tài liệu của cơ quan, tổ chức (Điều 340 BLHS 2015) ở chỗ, hành vi làm giả tạo ra một con dấu, tài liệu mới hoàn toàn, trong khi hành vi sửa chữa chỉ là chỉnh sửa, thay đổi nội dung của con dấu, tài liệu đã có. Cần xem xét kỹ lưỡng để phân biệt rõ ràng.

3.2. Phân Biệt Với Tội Chiếm Đoạt Mua Bán Con Dấu Điều 342

Tội làm giả con dấu, tài liệu khác với tội chiếm đoạt, mua bán, tiêu hủy con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức (Điều 342 BLHS 2015) ở chỗ, hành vi làm giả tạo ra một con dấu, tài liệu giả, trong khi hành vi chiếm đoạt, mua bán, tiêu hủy liên quan đến con dấu, tài liệu thật. Mục đích của hai tội cũng khác nhau.

IV. Đề Xuất Hoàn Thiện Luật Hình Sự Về Tội Làm Giả Con Dấu

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và đấu tranh với tội làm giả con dấu, tài liệu, cần hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự. Việc sửa đổi Điều 341 BLHS 2015 là cần thiết để làm rõ các dấu hiệu định tội. Đồng thời, cần ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng điều luật này để đảm bảo tính thống nhất trong thực tiễn xét xử. Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực của cơ quan điều tra và tuyên truyền pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân.

4.1. Sửa Đổi Điều 341 BLHS 2015 Làm Rõ Dấu Hiệu

Cần sửa đổi Điều 341 BLHS 2015 để làm rõ các dấu hiệu định tội, đặc biệt là dấu hiệu "thực hiện hành vi trái pháp luật". Cần quy định cụ thể những hành vi nào được coi là "trái pháp luật" trong trường hợp làm giả con dấu, tài liệu. Điều này sẽ giúp các cơ quan tố tụng áp dụng pháp luật một cách chính xác và thống nhất.

4.2. Ban Hành Văn Bản Hướng Dẫn Áp Dụng Thống Nhất

Việc ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng Điều 341 BLHS 2015 là rất quan trọng. Văn bản này cần giải thích rõ các quy định của điều luật, đưa ra các ví dụ cụ thể về các hành vi phạm tội và hướng dẫn cách xác định các yếu tố cấu thành tội phạm. Điều này sẽ giúp các cơ quan tố tụng áp dụng pháp luật một cách thống nhất.

4.3. Nâng Cao Năng Lực Điều Tra Tuyên Truyền Pháp Luật

Cần nâng cao năng lực của cơ quan điều tra trong việc phát hiện, điều tra và xử lý các vụ án làm giả con dấu, tài liệu. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân về sự nguy hiểm của tội phạm này và các biện pháp phòng ngừa. Điều này sẽ góp phần giảm thiểu số vụ án xảy ra.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Hiệu Quả Xét Xử Tội Giả Mạo Giấy Tờ

Các nghiên cứu về tội làm giả con dấu, tài liệu cần được ứng dụng vào thực tiễn xét xử. Việc nắm vững các dấu hiệu định tội, các yếu tố cấu thành tội phạm và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự sẽ giúp Tòa án đưa ra những bản án công bằng, đúng pháp luật. Ngoài ra, cần tăng cường trao đổi kinh nghiệm giữa các cơ quan tố tụng để nâng cao chất lượng xét xử.

5.1. Áp Dụng Dấu Hiệu Định Tội Trong Xét Xử Giả Mạo Giấy Tờ

Việc áp dụng đúng các dấu hiệu định tội trong xét xử các vụ án giả mạo giấy tờ là rất quan trọng. Cần chứng minh đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, như hành vi làm giả, mục đích sử dụng giấy tờ giả và hậu quả gây ra. Nếu thiếu một trong các yếu tố này, không thể kết tội.

5.2. Tình Tiết Tăng Nặng Giảm Nhẹ Trách Nhiệm Hình Sự

Khi xét xử các vụ án làm giả con dấu, tài liệu, cần xem xét đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Ví dụ, nếu đối tượng tự thú, thành khẩn khai báo hoặc có công lớn trong việc phát hiện tội phạm, cần được xem xét giảm nhẹ hình phạt. Ngược lại, nếu đối tượng tái phạm hoặc có hành vi chống đối, cần bị xử lý nghiêm khắc.

VI. Kết Luận Tương Lai Hoàn Thiện Luật Về Tội Làm Giả

Tội làm giả con dấu, tài liệu là một loại tội phạm nguy hiểm, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự quản lý hành chính và an ninh xã hội. Việc hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về tội phạm này là một yêu cầu cấp thiết. Cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thực tiễn và đưa ra những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm làm giả trong tương lai.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Hoàn Thiện Luật Hình Sự

Để hoàn thiện luật hình sự về tội làm giả, cần sửa đổi Điều 341 BLHS 2015 để làm rõ các dấu hiệu định tội, ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng điều luật và nâng cao năng lực của cơ quan điều tra. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tội Giả Mạo Tài Liệu

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm làm giả, các yếu tố tác động đến tội phạm này và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đồng thời, cần so sánh quy định của pháp luật Việt Nam với quy định của pháp luật các nước khác để học hỏi kinh nghiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI LÀM GIẢ CON DẤU, TÀI LIỆU CỦA CƠ QUAN, TỔ CHỨC 1.1 Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức 1.1 Khái niệm tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức Từ khi Bộ Luật Hình sự (BLHS) năm 1985 ra đời cho đến nay, tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức đã có nhiều sự thay đổi về nội dung của điều luật. Những thay đổi qua các lần sửa đổi, bổ sung góp phần hoàn thiện quy định của BLHS qua các giai đoạn đối với tội danh này và việc áp dụng vào thực tiễn ngày càng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, hiện nay, vẫn còn những quan điểm và định nghĩa khác nhau đối với tội danh này, một trong số các quan điểm đó được thể hiện như sau: Theo Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phần các Tội phạm - Quyển 2, Trường Đại học Luật TP.HCM thì khái niệm đối với tội danh này được hiểu như sau: “Tội làm giả con dấu tài liệu của cơ quan tổ chức là hành vi làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan tổ chức. Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức là hành vi sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức thực hiện hành vi trái pháp luật”.1 Quan điểm này được ra dựa trên quy định tại Điều 341 BLHS năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 và quan điểm này chỉ dựa trên hành vi làm giả của chính chủ thể làm giả nhằm mục đích để mình sử dụng hoặc để người khác sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả đó thực hiện hành vi trái pháp luật.

Hành vi khách quan của cả hai tội danh tuy khác nhau nhưng có chung đối tượng tác động là con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức và cả hai hành vi đều gắn với “hành vi trái pháp luật”. Còn theo Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam phần II phần các tội phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội thì “Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức là hành vi tạo ra con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác giả mạo, không phải do cơ quan có thẩm quyền làm ra”.2 Quan điểm này được xây dựng và đưa ra dựa trên quy định tại Điều 341 BLHS năm 2015. Theo đó tại Điều 341 đã tách hai hành vi “làm giả” và “sử 1 Trường Đại học Luật Tp.HCM (năm 2021), Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần các Tội phạm - Quyển 2), Nxb Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam, trang 239. 2 Đại học Quốc gia Hà Nội (năm 2016), Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam phần II phần các tội phạm, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.

9 dụng” thành hai tội danh, mỗi hành vi sẽ cấu thành một tội danh riêng biệt nếu người phạm tội thực hiện một hành vi thì chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) về một hành vi tương ứng và ngược lại, nếu người phạm tội thực hiện cả hai hành vi thì sẽ bị truy cứu về hai tội danh đầy đủ là tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức và tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo quy định tại Điều 341 BLHS năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017. Theo Bình luận khoa học BLHS năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, tác giả Trần Văn Biên, Đinh Thế Hưng có định nghĩa như sau: “Tội làm giả con dấu, giấy tờ, tài liệu của cơ quan tổ chức là hành vi làm ra con dấu, giấy tờ, tài liệu khác của cơ quan, tổ chức giống với con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác thật của cơ quan tổ chức đó hoặc sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ đó nhằm lừa dối cơ quan tổ chức hoặc công dân”.3 Tác giả chưa đồng tình với quan điểm này, bởi lẽ Điều 341 BLHS năm 2015 đã tách hai hành vi “sử dụng” và “làm giả” thành hai tội, mặc dù được quy định trong cùng một điều Luật. Cũng như, Điều 341 đã bỏ đi yếu tố là “nhằm lừa dối cơ quan, tổ chức hoặc công dân” như quy định tại Điều 267 BLHS năm 1999 mà thay vào đó là việc “thực hiện hành vi trái pháp luật” và các giấy tờ được tạo ra (giấy tờ giả) phải được tạo ra từ cái có thật (con dấu, tài liệu, giấy tờ phải có thật) có thật mới có giả. Tuy nhiên, theo Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phần các Tội phạm - Quyển 2, Trường Đại học Luật TP.HCM cho rằng những con dấu, tài liệu bị làm giả có thể là của cơ quan, tổ chức đã bị giải thể hoặc không có thật.4 Cũng như Điều 341 BLHS năm 2015 cũng không dùng từ “công dân”.

Bởi, BLHS nói chung, và phạm vi tác động của hành vi được quy định tại Điều 341 nói riêng không chỉ điều chỉnh hành vi của công dân mà còn của cá nhân khác (bao gồm người không phải là công dân) đang sinh sống, học tập và làm việc trên lãnh thổ Việt Nam. Chính vì vậy, xuất phát từ lý do này mà tác giả chưa đồng tình với quan điểm của các tác giả nêu trên. Từ những định nghĩa, khái niệm nêu trên và quan điểm, sự nhìn nhận, đánh giá của tác giả trong công tác nghiên cứu và làm thực tiễn của mình, tác giả đưa ra khái niệm về tội làm giả con dấu, tài liệu, giấy tờ của cơ quan tổ chức như sau: 3 Trần Văn Biên - Đinh Thế Hưng (năm 2019), Bình luận khoa học BLHS năm 2015 Sửa đổi bổ sung năm 2017, NXB Thế Giới. 4 Trường Đại học Luật Tp.HCM, tlđd (1), trang 240.

10 “Tội làm giả con dấu, tài liệu, giấy tờ của cơ quan, tổ chức là hành vi tạo ra con dấu giả, tài liệu hoặc giấy tờ giả của cơ quan tổ chức hoặc con dấu, tài liệu, giấy tờ không có thật để thực hiện hành vi trái pháp luật”.2 Các dấu hiệu pháp lý của tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức Khách thể của tội phạm Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức xâm phạm hoạt động đúng đắn và uy tín của cơ quan, tổ chức; xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, công dân.5 Đối tượng tác động của tội phạm này là con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức. Cơ quan, tổ chức nói trong điều luật này bao gồm cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế…6 Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định số 99/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ về quản lý và sử dụng con dấu về giải thích từ ngữ có định nghĩa về con dấu như sau: “Con dấu là phương tiện đặc biệt do cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký, quản lý, được sử dụng để đóng trên văn bản, giấy tờ của cơ quan, tổ chức, chức danh nhà nước”.7 Mặc dù, Nghị định này không điều chỉnh đối với con dấu của Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư. Bởi, các doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và Đầu tư nói chung sẽ tự khắc và quản lý sử dụng con dấu theo quy định của Luật Doanh Nghiệp, Luật Đầu tư, cũng như Điều lệ của doanh nghiệp mà không phải thông báo, hay đăng ký với cơ quan nhà nước quản lý về Doanh nghiệp và Đầu tư. Tuy nhiên, định nghĩa về con dấu của Nghị định số 99/2016/NĐ- CP nêu trên cũng giúp chúng ta có một khái niệm về con dấu nói chung và con dấu của cơ quan, tổ chức, chức danh nhà nước.

Bởi lẽ, các tổ chức, cơ quan không phải là cơ quan nhà nước như doanh nghiệp cũng sử dụng con dấu tổ chức, dấu chức danh để đóng lên văn bản do chính mình phát hành như Biên bản họp, Nghị quyết, Quyết định… Tài liệu, giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức là các tài liệu, giấy tờ do cơ quan, tổ chức đó ban hành, ví dụ: Hộ chiếu, hộ tịch, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, giấy 5 Trường Đại học Luật Tp.HCM, tlđd (1), trang 240. 6 Trường Đại học Luật Tp.HCM, tlđd (1), trang 240. 7 Nghị định số 99/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ về quản lý và sử dụng con dấu. 11 phép lái xe, giấy khai sinh, thẻ thương binh, sổ bảo hiểm xã hội.8 Đối với tài liệu giả, giấy tờ giả, thì hiện nay không có quy định hay định nghĩa nào cụ thể về tài liệu giả, hay giấy tờ giả, mà chúng ta có thể ngầm hiểu rằng, giấy tờ, tài liệu giả là những loại giấy tờ được phát hành, tạo ra không bởi cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phát hành.

Ví dụ như: 1 tờ chứng minh nhân dân không do cơ quan Công an cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cấp9, hoặc Hộ chiếu không do cục quản lý xuất nhập cảnh cấp hoặc Thẻ Luật sư không do Liên đoàn Luật Sư Việt Nam cấp. Như vậy, có thể hiểu rằng giấy tờ, tài liệu được phát hành không do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, chức năng phát hành thì sẽ bị coi là giả. Tuy nhiên, trên thực tế khi truy tố, xét xử để xác định giấy tờ giả, thời điểm, nội dung, hình thức của giấy tờ để được xem “giả” theo quy định của BLHS vẫn còn có những khó khăn. Có thể lấy ví dụ Giấy khám sức khỏe được làm giả với đầy đủ các đặc điểm giống Giấy khám sức khỏe thật về phôi, chữ ký, con dấu nhưng lại không điền thông tin người đi khám, trường hợp này có được xem là giấy tờ giả không? Như vậy, trường hợp này Giấy khám sức khỏe có thể được xác định là giấy tờ giả hay chưa? Theo quan điểm của tác giả xuất phát từ quy định của BLHS về hành vi khách quan thì Giấy khám sức khỏe nêu trên đã thỏa mãn yếu tố “giả”.

Bởi vì tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức có cấu thành hình thức và đối với trường hợp nêu trên việc làm ra giấy khám sức khỏe giả khi nó không phải do Bệnh viện có thẩm quyền làm ra thì tội phạm đã hoàn thành và chỉ chờ người có nhu cầu mua thì sẽ điền tên vào giấy khám sức khỏe để sử dụng nó. Mặt khách quan của tội phạm Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức có cấu thành hình thức. Mặt khách quan của tội phạm chỉ đòi hỏi dấu hiệu bắt buộc là hành vi.