Khóa luận tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại Công ty TNHH Phú Kỳ - Hòa Bình

Nghiên cứu tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại trại lợn Phú Kỳ, Yên Thủy, Hòa Bình, cung cấp thông tin hữu ích cho chăn nuôi.

• Tác giả: Lê Thị May
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thi Kim ̣ Lan
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sư Phạm Kỹ Thuật Nông Nghiệp
• Đề tài: Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn NáI Tại Công Ty TNHH Phú Kỳ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Cấu tạo giải phẫu và sinh lý cơ quan sinh dục cái
• 2.2.1. Âm môn (vulva)
• 2.2.2. Âm vật (clitoris)
• 2.2.3. Tiền đình (vetstibulum vaginae simusinogenitalism)
• 2.2.4. Âm đạo (vagina)
• 2.2.5. Tử cung (uterus)
• 2.2.6. Ống dẫn trứng
• 2.2.7. Buồng trứng
• 2.3. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 2.3.1. Sự thành thục về tính
• 2.3.2. Chu kỳ tính
• 2.3.3. Khoảng cách giữa các lứa đẻ
• 2.4. Sinh lý lâm sàng
• 2.4.1. Thân nhiệt
• 2.4.2. Sốt
• 2.4.3. Tần số hô hấp
• 2.5. Quá trình viêm tử cung
• 2.5.1. Hậu quả của phản ứng tuần hoàn và tế bào trong viêm
• 2.5.1.1. Rối loạn chuyển hóa
• 2.5.1.2. Tổn thương ở mô bào
• 2.5.1.3. Dịch rỉ viêm
• 2.5.1.4. Tăng sinh ở mô bào
• 2.5.1.5. Các tế bào viêm
• 2.6. Các bệnh thường gặp về viêm tử cung
• 2.6.1. Viêm cổ tử cung (Cervitis)
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp nghiên cứu. Xác định một số chỉ tiêu lâm sàng của nái khỏe và nái viêm tử cung
• 3.3.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC. KẾT QUẢ CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 4.1. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng
• 4.2. Phát hiện lợn nái động dục và thụ tinh nhân tạo cho lợn
• 4.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.3.1. Quy mô đàn lợn nái năm 2014 và 2015 của Trại
• 4.3.2. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái
• 4.3.3. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 4.3.4. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở điều các tháng (từ tháng 3 đến tháng 5)
• 4.3.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo giống lợn
• 4.3.6. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung của 2 phác đồ điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Phú Kỳ

Trong bối cảnh chăn nuôi lợn hiện đại, việc áp dụng khoa học kỹ thuật đã giúp tăng năng suất và chất lượng đàn lợn. Tuy nhiên, các bệnh sản khoa, đặc biệt là viêm tử cung lợn nái, vẫn là một thách thức lớn. Bệnh này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản, gây mất sữa, làm lợn con còi cọc và chậm phát triển. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá tình hình mắc bệnh tại Công ty TNHH Phú Kỳ, một trang trại chăn nuôi lợn tại Hòa Bình. Mục tiêu là xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố liên quan và thử nghiệm các phác đồ điều trị hiệu quả. Theo tài liệu, bệnh viêm tử cung có thể do nhiều loại vi khuẩn gây ra, dẫn đến chết thai, sẩy thai và giảm năng suất sinh sản của lợn nái.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Viêm Tử Cung Ở Lợn

Nghiên cứu về viêm tử cung ở lợn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Bệnh này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế do giảm năng suất sinh sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn nái và chất lượng lợn con. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và các biện pháp phòng trị bệnh là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các trang trại chăn nuôi, giúp họ đưa ra các quyết định quản lý và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

1.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Tại Công Ty Phú Kỳ

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung tại Công ty TNHH Phú Kỳ. Các mục tiêu chính bao gồm xác định tỷ lệ mắc bệnh, phân tích các yếu tố nguy cơ như lứa đẻ, giống lợn và thời gian trong năm. Ngoài ra, nghiên cứu cũng thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả, giúp nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái tại Phú Kỳ.

II. Nguyên Nhân Gây Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Phân Tích

Bệnh viêm tử cung ở lợn nái có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm trùng vi khuẩn, tổn thương cơ học trong quá trình sinh đẻ, và các yếu tố quản lý chăn nuôi kém. Các vi khuẩn thường gặp gây bệnh bao gồm Escherichia coli, Streptococcus và Staphylococcus. Theo tài liệu, bệnh có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như chết thai, sẩy thai và hạn chế khả năng sinh sản của lợn nái ở các lứa tiếp theo. Việc xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả.

2.1. Vai Trò Của Vi Khuẩn Trong Gây Viêm Nhiễm Tử Cung Lợn

Vi khuẩn đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra viêm nhiễm tử cung lợn nái. Các vi khuẩn như E. coli, Streptococcus và Staphylococcus có thể xâm nhập vào tử cung thông qua đường sinh dục, đặc biệt là sau khi sinh đẻ hoặc trong quá trình thụ tinh nhân tạo. Sự hiện diện của vi khuẩn gây ra phản ứng viêm, dẫn đến các triệu chứng như sốt, chảy dịch mủ và giảm khả năng sinh sản. Việc kiểm soát vệ sinh và sử dụng kháng sinh hợp lý là cần thiết để ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng vi khuẩn.

2.2. Yếu Tố Quản Lý Chăn Nuôi Ảnh Hưởng Đến Viêm Tử Cung

Các yếu tố quản lý chăn nuôi cũng có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung. Vệ sinh chuồng trại kém, chế độ dinh dưỡng không đầy đủ và stress có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn nái, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh. Việc đảm bảo vệ sinh chuồng trại, cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng và giảm thiểu stress là những biện pháp quan trọng để phòng ngừa bệnh viêm tử cung.

III. Triệu Chứng Và Cách Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Việc nhận biết sớm các triệu chứng của viêm tử cung là rất quan trọng để điều trị kịp thời và hiệu quả. Các triệu chứng thường gặp bao gồm sốt, chảy dịch mủ từ âm đạo, giảm ăn, lờ đờ và giảm năng suất sinh sản. Theo tài liệu, việc chẩn đoán bệnh có thể dựa trên các triệu chứng lâm sàng, kết hợp với xét nghiệm dịch âm đạo để xác định sự hiện diện của vi khuẩn. Việc chẩn đoán chính xác giúp lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

3.1. Các Biểu Hiện Lâm Sàng Của Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn

Các biểu hiện lâm sàng của bệnh viêm tử cung có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Trong giai đoạn đầu, lợn nái có thể chỉ có các triệu chứng nhẹ như giảm ăn và lờ đờ. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn, bao gồm sốt cao, chảy dịch mủ từ âm đạo và giảm năng suất sinh sản. Việc quan sát kỹ các biểu hiện lâm sàng là rất quan trọng để phát hiện sớm bệnh và điều trị kịp thời.

3.2. Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Chính Xác Nhất

Để chẩn đoán viêm tử cung một cách chính xác, cần kết hợp các triệu chứng lâm sàng với các xét nghiệm cận lâm sàng. Xét nghiệm dịch âm đạo có thể giúp xác định sự hiện diện của vi khuẩn và loại vi khuẩn gây bệnh. Ngoài ra, siêu âm cũng có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng tử cung và phát hiện các bất thường. Việc chẩn đoán chính xác giúp lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và tăng khả năng thành công của điều trị.

3.3. Phân Biệt Viêm Tử Cung Với Các Bệnh Sản Khoa Khác

Việc phân biệt viêm tử cung với các bệnh sản khoa khác là rất quan trọng để đảm bảo điều trị đúng bệnh. Các bệnh như viêm âm đạo, viêm cổ tử cung và sót nhau có thể có các triệu chứng tương tự như viêm tử cung. Tuy nhiên, mỗi bệnh có nguyên nhân và phương pháp điều trị khác nhau. Việc chẩn đoán phân biệt giúp tránh điều trị sai bệnh và giảm thiểu thiệt hại.

IV. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiệu Quả Tại Phú Kỳ

Nghiên cứu tại Công ty TNHH Phú Kỳ đã thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái. Các phác đồ này bao gồm sử dụng kháng sinh, thuốc chống viêm và các biện pháp hỗ trợ khác. Theo tài liệu, việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ nghiêm trọng của bệnh và tình trạng sức khỏe của lợn nái. Việc theo dõi sát sao quá trình điều trị và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết là rất quan trọng để đạt được kết quả tốt nhất.

4.1. So Sánh Các Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Phổ Biến

Có nhiều phác đồ điều trị viêm tử cung khác nhau, mỗi phác đồ có ưu và nhược điểm riêng. Một số phác đồ tập trung vào việc sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, trong khi các phác đồ khác kết hợp kháng sinh với thuốc chống viêm và các biện pháp hỗ trợ khác. Việc lựa chọn phác đồ phù hợp phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ nghiêm trọng của bệnh và tình trạng sức khỏe của lợn nái.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Của Phác Đồ Điều Trị Tại Công Ty Phú Kỳ

Nghiên cứu tại Công ty TNHH Phú Kỳ đã đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả cho thấy một số phác đồ có hiệu quả cao hơn trong việc giảm triệu chứng và cải thiện năng suất sinh sản. Tuy nhiên, hiệu quả của phác đồ cũng phụ thuộc vào thời điểm điều trị và tình trạng sức khỏe của lợn nái. Việc theo dõi sát sao quá trình điều trị và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết là rất quan trọng để đạt được kết quả tốt nhất.

4.3. Lưu Ý Khi Sử Dụng Kháng Sinh Điều Trị Viêm Tử Cung

Việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm tử cung cần được thực hiện một cách cẩn thận và hợp lý. Việc sử dụng kháng sinh quá mức có thể dẫn đến kháng kháng sinh, làm giảm hiệu quả của điều trị và gây hại cho sức khỏe của lợn nái. Cần lựa chọn kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo hướng dẫn của thú y.

V. Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Giải Pháp Toàn Diện

Phòng ngừa viêm tử cung là một phần quan trọng của quản lý sức khỏe đàn lợn nái. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm đảm bảo vệ sinh chuồng trại, cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng, giảm thiểu stress và thực hiện các biện pháp phòng bệnh định kỳ. Theo tài liệu, việc tiêm phòng vắc-xin cũng có thể giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh. Việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa một cách toàn diện giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra và nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Hàng Đầu

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng ngừa viêm tử cung. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng. Việc loại bỏ phân và chất thải thường xuyên giúp giảm thiểu sự phát triển của vi khuẩn và giảm nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, cần thực hiện khử trùng định kỳ để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.

5.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Cân Bằng Cho Lợn Nái Hậu Bị

Chế độ dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch của lợn nái và giảm nguy cơ mắc bệnh. Lợn nái cần được cung cấp đầy đủ protein, vitamin và khoáng chất để duy trì sức khỏe tốt và tăng cường khả năng chống lại nhiễm trùng. Việc bổ sung các chất dinh dưỡng đặc biệt như vitamin E và selenium cũng có thể giúp cải thiện sức khỏe sinh sản.

5.3. Giảm Stress Cho Lợn Nái Biện Pháp Hữu Hiệu

Stress có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn nái và tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc giảm thiểu stress là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa viêm tử cung. Các biện pháp giảm stress bao gồm đảm bảo môi trường sống thoải mái, tránh thay đổi đột ngột trong chế độ ăn uống và quản lý, và cung cấp đủ không gian cho lợn nái vận động.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu về tình hình mắc bệnh viêm tử cung tại Công ty TNHH Phú Kỳ đã cung cấp những thông tin quan trọng về tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả của các phác đồ điều trị. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn, giúp nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái. Theo tài liệu, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và điều trị mới, cũng như để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của viêm tử cung.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Tỷ Lệ Mắc Bệnh

Nghiên cứu đã xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung tại Công ty TNHH Phú Kỳ. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh có sự khác biệt giữa các lứa đẻ, giống lợn và thời gian trong năm. Việc phân tích các yếu tố nguy cơ giúp xác định các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Viêm Tử Cung

Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và điều trị mới, cũng như để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của viêm tử cung. Các nghiên cứu có thể tập trung vào việc phát triển các vắc-xin mới, đánh giá hiệu quả của các loại kháng sinh mới và tìm hiểu vai trò của hệ miễn dịch trong việc phòng ngừa bệnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa ngành nông nghiệp tại Việt Nam, phương thức chăn nuôi lợn đã có sự dịch chuyển rõ rệt từ quy mô nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình trang trại quy mô vừa và lớn tập trung. Sự chuyển đổi này nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng con giống và thịt thương phẩm, nhưng đồng thời làm gia tăng mật độ nuôi nhốt và tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh truyền nhiễm cũng như bệnh sản khoa bùng phát. Trong cơ cấu đàn giống sinh sản, bệnh sản khoa đóng vai trò là yếu tố trực tiếp hạn chế năng suất sinh học của đàn nái.

Bệnh viêm tử cung là một trong những hội chứng sản khoa phổ biến và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất ở lợn nái. Quá trình viêm nhiễm đường sinh sản dẫn đến hiện tượng giảm tiết sữa hoặc mất sữa hoàn toàn (hội chứng MMA), làm lợn con sơ sinh thiếu dinh dưỡng, còi cọc, tăng nguy cơ tiêu chảy và suy giảm tỷ lệ nuôi sống. Ở lợn mẹ, tổn thương niêm mạc tử cung và biến chứng tồn tại thể vàng khiến chu kỳ động dục bị kéo dài, nái chậm thụ thai, sảy thai, thai chết lưu, thậm chí dẫn đến vô sinh thứ phát buộc phải loại thải sớm, làm tăng chi phí con giống thay thế. Căn nguyên vi sinh vật gây bệnh chủ yếu là các vi khuẩn cơ hội thường trú như Escherichia coli, Streptococcus, Staphylococcus, Salmonella, Brucella... xâm nhập qua đường sinh dục trong quá trình sinh đẻ hoặc thụ tinh nhân tạo không đảm bảo vô trùng.

Xuất phát từ thực tế sản xuất tại cơ sở, tác giả Lê Thị May đã thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp: "Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại lợn của Công ty TNHH Phú Kỳ - xã Ngọc Lương - huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh".

Mục đích nghiên cứu:

• Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản tại trại.
• Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả điều trị của hai phác đồ can thiệp kết hợp thuốc sát trùng thụt rửa cục bộ và kháng sinh toàn thân.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái theo các mức độ bệnh và theo các lứa đẻ khác nhau.
2. Xác định những biểu hiện lâm sàng, biến đổi sinh lý đặc trưng của lợn nái khỏe mạnh và lợn nái mắc bệnh.
3. Xác định hiệu lực điều trị và độ an toàn của một số loại thuốc kháng sinh và thuốc sát trùng dùng trong các phác đồ điều trị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (nái hậu bị, nái chửa, nái nuôi con) và các cá thể lợn nái mắc bệnh viêm tử cung sau khi sinh.
• Địa điểm nghiên cứu: Trại lợn của Công ty TNHH Phú Kỳ, tọa lạc tại xã Ngọc Lương, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình.
• Thời gian tiến hành: Từ ngày 02/03/2015 đến ngày 24/05/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết về giải phẫu học, sinh lý học sinh sản gia súc và bệnh lý học thú y chuyên sâu:

• Giải phẫu và sinh lý đường sinh dục lợn nái: Cấu trúc gồm cơ quan sinh dục ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và cơ quan sinh dục trong (âm đạo dài 10 - 12 cm; cổ tử cung dài 10 - 18 cm với các cột thịt cài răng lược; thân tử cung ngắn 3 - 5 cm; hai sừng tử cung dài 0,5 - 1 m ngoằn ngoèo; buồng trứng dài 1,5 - 2,5 cm, khối lượng 3 - 5 g). Chu kỳ động dục trung bình kéo dài 21 ngày (dao động 18 - 25 ngày); thời gian mang thai dao động 113 - 115 ngày (trung bình 114 ngày). Quy trình cai sữa sớm ở 21 ngày tuổi cho phép rút ngắn khoảng cách giữa hai lứa đẻ xuống 140 ngày, đạt hệ số quay vòng 2,5 lứa/nái/năm.
• Bệnh học các thể viêm tử cung: Phân loại bệnh lý thành các thể chính gồm viêm cổ tử cung (Cervicitis); viêm nội mạc tử cung (Endometritis, gồm thể cata cấp tính có mủ và thể màng giả); viêm cơ tử cung (Myometritis puerperalis); viêm tương mạc tử cung (Perimetritis puerperalis); cùng các bệnh liên quan như viêm âm môn - âm đạo, viêm buồng trứng, và hiện tượng thể vàng tồn tại (Corpus luteum persistens).
• Cơ chế tác dụng của dược phẩm thí nghiệm:
  • Dung dịch Biocid-30: Thành phần chứa 3% I-ốt hoạt tính, có phổ diệt khuẩn rộng (vi khuẩn, virus, nha bào, nấm), được sử dụng ở nồng độ pha loãng 1/2000 để thụt rửa tử cung nhằm làm sạch dịch rỉ viêm và sát khuẩn bề mặt niêm mạc.
  • Kháng sinh Vetrimoxin: Chứa Amoxycilin 200 g/100 ml, thuộc nhóm beta-lactam diệt khuẩn phổ rộng.
  • Kháng sinh Tylo-Genta: Phối hợp Tylosin tartrate (100 g - nhóm Macrolid, tác động mạnh trên vi khuẩn Gram dương và Mycoplasma) và Gentamycin sulfat (50 mg - nhóm Aminoglycosid, tác động mạnh trên vi khuẩn Gram âm và Gram dương).
  • Kháng sinh Penicillin kết hợp Streptomycin: Hỗn hợp bột đông khô gồm Penicillin G (1 triệu UI) và Streptomycin (1 g) hòa tan trong 50 ml nước cất dùng bơm trực tiếp vào xoang tử cung.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:

• Phương pháp theo dõi lâm sàng: Xác định thân nhiệt (đo trực tràng), tần số hô hấp (đếm nhịp thở cử động cơ hoành/phút), và quan sát trạng thái dịch rỉ viêm (màu sắc trắng đục, phớt hồng, dịch nhầy lẫn mủ, mùi tanh hôi hoặc mảnh mô hoại tử).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Thí nghiệm được thực hiện trên 37 lợn nái mắc bệnh chia thành 2 lô tương ứng với 2 phác đồ điều trị:
  • Phác đồ I (21 con: 12 nhẹ, 6 vừa, 3 nặng): Thụt rửa tử cung bằng Biocid-30 tỷ lệ 1/2000 (1000 - 2000 ml/con), chờ 30 phút thoát dịch viêm; bơm trực tiếp vào tử cung hỗn dịch Penicillin 1 triệu UI + Streptomycin 1 g (pha 50 ml nước cất); kết hợp tiêm bắp Vetrimoxin liều 1 ml/10 - 15 kg thể trọng/ngày và tiêm trợ sức (Vitamin B1, B12, C).
  • Phác đồ II (16 con: 7 nhẹ, 6 vừa, 3 nặng): Quy trình thụt rửa và bơm kháng sinh cục bộ tương tự Phác đồ I; kết hợp tiêm bắp Tylo-Genta liều 1 ml/10 - 15 kg thể trọng/ngày và tiêm thuốc trợ sức.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê sinh học bằng phần mềm Microsoft Excel 2007 để tính toán tỷ lệ mắc bệnh (%), tỷ lệ khỏi bệnh (%) và thời gian điều trị trung bình (ngày/con).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày bối cảnh chuyển dịch cơ cấu chăn nuôi gia súc tại Việt Nam, tầm quan trọng của công tác kiểm soát bệnh sản khoa đối với chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của đàn nái. Phần này xác định rõ mục đích nghiên cứu, 3 mục tiêu cụ thể, cùng ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dẫn liệu thú y học thực tiễn và ý nghĩa ứng dụng trực tiếp tại các trại lợn công nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp toàn diện các cơ sở lý luận chuyên ngành chăn nuôi - thú y:

• Giải phẫu cấu tạo và chức năng sinh lý của từng phần thuộc cơ quan sinh dục lợn nái; các chỉ số sinh lý lâm sàng bình thường (thân nhiệt 38,5 - 39,5 °C; tần số hô hấp 8 - 18 lần/phút).
• Cơ chế sinh bệnh học của phản ứng viêm: rối loạn tuần hoàn cục bộ, rối loạn chuyển hóa tại mô, sự tích tụ dịch rỉ viêm và thâm nhiễm tế bào viêm.
• Phân tích bệnh học các thể viêm tử cung (viêm nội mạc cata mủ, viêm nội mạc màng giả, viêm cơ tử cung, viêm tương mạc) và các bệnh sinh sản kế phát.
• Phân tích các yếu tố nguy cơ: dinh dưỡng mất cân đối, vệ sinh chuồng trại kém, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo và thao tác can thiệp đỡ đẻ không vô trùng, tiểu khí hậu chuồng nuôi và ảnh hưởng của lứa đẻ.
• Cơ chế tác dụng dược lý của Biocid-30, Tylo-Genta, Vetrimoxin, Penicillin, Streptomycin.
• Tổng quan các công trình nghiên cứu dịch tễ viêm tử cung trong nước (Phùng Thị Vân, Nguyễn Xuân Bình, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Văn Thanh) và ngoài nước (Madec, Kaminski, Xobko, Giadenko, Vtrekaxova).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả xác định địa điểm (Trại lợn Công ty TNHH Phú Kỳ - Hòa Bình), thời gian thực hiện (02/03/2015 - 24/05/2015), quy mô khảo sát lâm sàng trên 300 nái và cỡ mẫu điều trị 37 nái. Trình bày chi tiết tiêu chuẩn phân loại bệnh nhẹ - vừa - nặng, sơ đồ bố trí thử nghiệm so sánh 2 phác đồ điều trị (Bảng 3.1) và các công thức toán học thống kê tỷ lệ.

Phần 4: Kết quả đạt được

Chương này chia thành 2 phần nội dung thực nghiệm lớn:

Kết quả công tác phục vụ sản xuất

• Chăm sóc nuôi dưỡng: Thiết lập khẩu phần thức ăn cho nái chửa theo từng giai đoạn mang thai (tuần 1 - 12 dùng cám 566 SF mức 1,5 - 2 kg/ngày; tuần 13 - 14 mức 2,5 - 3 kg/ngày; từ tuần 15 dùng cám 567 SF mức 3,5 - 4 kg/ngày). Quy trình giảm cám trước khi đẻ 3 ngày (giảm về mức 1 kg/ngày vào ngày đẻ dự kiến) nhằm phòng ngừa đẻ khó do trực tràng ứ phân. Quy trình chăm sóc lợn con (bấm nanh, cắt rốn ngày 1; bấm tai, cắt đuôi, tiêm sắt ngày 2 - 3; phòng cầu trùng ngày 3 - 4; tập ăn cám 550 SF ngày 4 - 6; tiêm dịch tả ngày 16 - 18; cai sữa lúc 21 ngày tuổi).
• Thụ tinh nhân tạo: Chuẩn hóa quy trình 6 bước với liều tinh 80 - 100 ml, mật độ 1,5 - 2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng.
• Quy trình vệ sinh - thú y: Vệ sinh sát trùng chuồng trại định kỳ bằng Omicide (1:1200), ngâm tấm đan chuồng đẻ bằng dung dịch NaOH 10%, xịt khung chuồng bằng NaOH 3%.
• Lịch tiêm phòng vaccine: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêm phòng của Charoen Pokphand (CP) Việt Nam phòng bệnh Thiếu sắt, Tiêu chảy, Cầu trùng, Khô thai (Parvo), Dịch tả (Coglapest), Giả dại (Begonia), Lở mồm long móng (Aftopor).
• Chẩn đoán và điều trị bệnh thực tế: Tham gia điều trị 9 bệnh lý phổ biến trên đàn lợn tại trại gồm: viêm tử cung (khỏi 34/37 con - 91,89%), viêm vú (khỏi 1/2 con - 50%), tiêu chảy lợn con (khỏi 45/45 con - 100%), khó đẻ (xử lý thành công 12/12 con - 100%), sốt sữa (khỏi 2/2 con - 100%), lợn con phân trắng (khỏi 102/110 con - 92,73%), viêm phổi (khỏi 8/10 con - 80%), viêm bao khớp (khỏi 32/39 con - 82,05%), bệnh ghẻ (khỏi 337/350 con - 96,28%). Các công tác kỹ thuật khác gồm đỡ đẻ 126 ca (an toàn 123 ca - 97,61%), tiêm sắt 383 con (100%), thiến lợn đực 221 con (100%), phẫu thuật thoát vị rốn/hecni 27 con (thành công 20 con - 74,07%).

Kết quả nghiên cứu chuyên đề

• Biến đổi chỉ số sinh lý lâm sàng: Lợn nái khỏe có thân nhiệt trung bình 38,70 °C, tần số hô hấp 14,53 nhịp/phút, không có dịch rỉ viêm. Lợn nái viêm tử cung có thân nhiệt tăng cao, tần số hô hấp tăng lên 20,54 nhịp/phút (tăng 6,01 nhịp/phút so với nái khỏe), âm hộ sưng đỏ và liên tục chảy dịch viêm trắng đục hoặc phớt hồng có mùi hôi tanh.
• Quy mô tổng đàn nái của trại tăng từ 550 con (năm 2014) lên 670 con (năm 2015).
• Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung chung trên 300 nái kiểm tra đạt 12,33% (37 con mắc). Phân bố theo mức độ: thể nhẹ chiếm 6,33% (19 con), thể trung bình chiếm 4,00% (12 con), thể nặng chiếm 2,00% (6 con).
• Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ: Lứa 1 có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 15,38% (14/91 con); lứa 2 đạt 12,37% (12/97 con); lứa 3 có tỷ lệ mắc thấp nhất đạt 9,82% (11/112 con).
• Kết quả thử nghiệm 2 phác đồ điều trị trên 37 nái cho thấy tỷ lệ chữa khỏi chung đạt 91,89% (34/37 con).

Phần 5: Kết luận, tồn tại và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng kết các chỉ tiêu dịch tễ và hiệu quả phác đồ; chỉ rõ các tồn tại trong quá trình thực tập tại cơ sở; đề xuất các kiến nghị kỹ thuật đối với trang trại về kiểm soát môi trường chuồng nuôi và thao tác thú y.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả nghiên cứu thực nghiệm

Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu định lượng chi tiết phản ánh tình hình dịch tễ và hiệu quả điều trị tại trại lợn Công ty TNHH Phú Kỳ:

Bảng 1: Biến động quy mô đàn lợn nái của trại qua 2 năm (2014 - 2015)

STT	Phân loại lợn nái	Năm 2014 (con)	Năm 2015 (con)	Chênh lệch (con)
1	Lợn nái hậu bị	50	80	+30
2	Lợn nái chửa	350	440	+90
3	Lợn nái nuôi con	150	150	0
Tổng	Tổng đàn nái	550	670	+120

Bảng 2: Tỷ lệ và mức độ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái

Mức độ mắc bệnh	Số con kiểm tra (con)	Số con mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Thể nhẹ	300	19	6,33
Thể trung bình	300	12	4,00
Thể nặng	300	6	2,00
Tổng số	300	37	12,33

Bảng 3: Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung phân theo lứa đẻ của lợn nái

Lứa đẻ	Số nái kiểm tra (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Lứa 1	91	14	15,38
Lứa 2	97	12	12,37
Lứa 3	112	11	9,82
Tổng số	300	37	12,33

Giải pháp và kiến nghị kỹ thuật của tác giả

• Chăm sóc nái đẻ: Cần đặc biệt chú ý giám sát lợn nái đẻ lứa đầu tiên do khung xương chậu chưa phát triển hoàn thiện, nguy cơ đẻ khó và tổn thương cơ học đường sinh dục cao. Giảm thức ăn 3 ngày trước khi đẻ để trực tràng thông thoáng, hạn chế chèn ép tử cung.
• Kỹ thuật can thiệp đỡ đẻ và dẫn tinh: Tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc vô trùng khi thụ tinh nhân tạo và can thiệp sản khoa; sát trùng kỹ tay và dụng cụ đỡ đẻ, bôi trơn cẩn thận khi phải can thiệp móc thai.
• Quy trình điều trị kết hợp: Đối với nái mắc bệnh, cần phối hợp chặt chẽ giữa thụt rửa cục bộ bằng dung dịch sát trùng Biocid-30 (1/2000) nhằm tống xuất triệt để dịch rỉ viêm, sau đó bơm kháng sinh tại chỗ (Penicillin + Streptomycin) kết hợp tiêm bắp kháng sinh toàn thân (Vetrimoxin hoặc Tylo-Genta) cùng các vitamin trợ sức (B1, B12, C). Không thụt rửa thể tích lớn bằng dung dịch kích ứng mạnh khi nghi ngờ tổn thương sâu vào tầng cơ hoặc tương mạc tử cung.

Đóng góp thực tiễn của đề tài

• Xác lập được bức tranh dịch tễ thực tế về bệnh viêm tử cung tại một cơ sở chăn nuôi lợn công nghiệp quy mô 670 nái tại tỉnh Hòa Bình.
• Chứng minh tính khả thi và hiệu lực lâm sàng cao của quy trình điều trị kết hợp cục bộ và toàn thân, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 91,89% trong điều kiện sản xuất đại trà.
• Tổng hợp và chuẩn hóa các quy trình chăm sóc, vệ sinh phòng dịch và xử lý các ca bệnh sản khoa thường gặp trong thực tế chăn nuôi nái sinh sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Phạm vi thời gian nghiên cứu thực địa tương đối ngắn (kéo dài gần 3 tháng, từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2015), chưa bao quát đủ các mùa trong năm để đánh giá toàn diện ảnh hưởng của biến đổi thời tiết và tiểu khí hậu chuồng nuôi qua các mùa khác nhau đến tỷ lệ phát sinh bệnh.
  • Nghiên cứu chỉ tiến hành tại một trại chăn nuôi đơn lẻ (Công ty TNHH Phú Kỳ - Hòa Bình) với điều kiện chuồng trại mới và quy trình kỹ thuật cố định.
  • Cỡ mẫu thực nghiệm điều trị giới hạn ở 37 nái bệnh; đề tài chưa thực hiện phân lập, định danh vi sinh vật trong phòng thí nghiệm để lập kháng sinh đồ xác định mức độ mẫn cảm cụ thể của các chủng vi khuẩn phân lập từ dịch viêm.
  • Chưa theo dõi dài hạn chỉ số sinh sản ở các chu kỳ sau (tỷ lệ phối giống đậu thai lại, số con sơ sinh còn sống/lứa, khoảng cách lứa đẻ sau điều trị).

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng phạm vi điều tra dịch tễ học bệnh viêm tử cung trên đàn nái qua tất cả các tháng và các mùa trong năm, tại nhiều mô hình trang trại khác nhau trên địa bàn.
  • Kết hợp kỹ thuật vi sinh vật học để lấy mẫu dịch rỉ viêm, nuôi cấy phân lập và kiểm tra tính kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn (E. coli, Streptococcus, Staphylococcus...) nhằm tối ưu hóa phác đồ điều trị theo kháng sinh đồ.
  • Theo dõi liên tục khả năng hồi phục chức năng sinh sản, tỷ lệ thụ thai và năng suất sinh sản của đàn nái sau khi được điều trị khỏi ở các chu kỳ đẻ kế tiếp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận tốt nghiệp này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên và học viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Sư phạm kỹ thuật nông nghiệp: Cung cấp nguồn tư liệu thực tế có cấu trúc chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm lâm sàng, kỹ thuật theo dõi các chỉ số sinh lý - bệnh lý gia súc, và phương pháp thống kê mô tả số liệu sản xuất thú y.
• Kỹ thuật viên, bác sĩ thú y và người quản lý trang trại lợn sinh sản: Cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp về:
  • Định mức và quy trình cho ăn chuẩn hóa đối với lợn nái chửa theo từng tuần mang thai và kỹ thuật giảm thức ăn trước đẻ.
  • Quy trình thụ thai nhân tạo 6 bước và lịch tiêm phòng vaccine phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (dịch tả, khô thai, lở mồm long móng, giả dại) theo quy chuẩn kỹ thuật.
  • Quy trình pha chế và liều lượng sử dụng dung dịch sát trùng I-ốt (Biocid-30) trong thụt rửa tử cung an toàn, tránh gây bỏng rát niêm mạc.
  • Phác đồ điều trị kết hợp hiệu quả cao đối với bệnh viêm tử cung và các bệnh sản khoa, sơ sinh thường gặp (khó đẻ, sốt sữa, tiêu chảy, phân trắng lợn con).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên tổng đàn nái kiểm tra tại trại Phú Kỳ là bao nhiêu và phân bố theo mức độ nặng nhẹ như thế nào?
Qua kiểm tra lâm sàng trên 300 lợn nái sau sinh tại trại, có 37 cá thể mắc bệnh viêm tử cung, chiếm tỷ lệ chung là 12,33%. Phân bố theo mức độ bệnh: thể nhẹ có 19 con (chiếm 6,33%), thể trung bình có 12 con (chiếm 4,00%), và thể nặng có 6 con (chiếm 2,00%).

2. Vì sao lợn nái đẻ lứa 1 lại có tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung cao nhất so với lứa 2 và lứa 3?
Kết quả nghiên cứu cho thấy lợn nái đẻ lứa 1 mắc bệnh cao nhất với tỷ lệ 15,38% (14/91 con), trong khi lứa 2 là 12,37% (12/97 con) và lứa 3 giảm xuống 9,82% (11/112 con). Nguyên nhân là do lợn nái đẻ lứa đầu tiên có khung xương chậu chưa phát triển hoàn thiện về thể vóc, quá trình rặn đẻ khó khăn hơn, thời gian đẻ kéo dài và thường xuyên phải can thiệp cơ học bằng tay hoặc dụng cụ đỡ đẻ, dẫn đến xây sát và tổn thương niêm mạc đường sinh dục tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

3. Quy trình thụt rửa và dùng thuốc điều trị cục bộ tại tử cung được thực hiện như thế nào trong đề tài?
Tác giả sử dụng dung dịch Biocid-30 pha loãng với nước sạch theo tỷ lệ 1/2000 (1 ml thuốc pha với 2000 ml nước sạch), dùng 1000 - 2000 ml dung dịch đã pha để thụt rửa tử cung cho mỗi con nái. Sau khi bơm rửa, chờ khoảng 30 phút để toàn bộ dung dịch sát trùng và dịch rỉ viêm thoát hết ra ngoài. Sau đó, tiến hành bơm trực tiếp vào xoang tử cung hỗn hợp kháng sinh gồm 1 triệu UI Penicillin và 1 g Streptomycin hòa tan trong 50 ml nước cất.

4. Khẩu phần ăn của lợn nái chửa được trại điều chỉnh theo các giai đoạn mang thai như thế nào?
Trại áp dụng quy trình cho ăn bằng cám 566 SF và 567 SF chia làm 2 bữa/ngày:

• Từ tuần 1 đến tuần 12 của thai kỳ: Ăn cám 566 SF, khẩu phần 1,5 - 2,0 kg/con/ngày (nái hậu bị cho ăn 1,5 kg/ngày).
• Từ tuần 13 đến tuần 14 của thai kỳ: Ăn cám 566 SF, khẩu phần tăng lên 2,5 - 3,0 kg/con/ngày.
• Từ tuần 15 trở đi đến trước đẻ: Ăn cám 567 SF, khẩu phần 3,5 - 4,0 kg/con/ngày.
• Trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày: Mỗi ngày giảm 0,5 kg cám, đến ngày đẻ chỉ cho ăn 1,0 kg/con/ngày (nái gầy ăn 1,5 kg/con/ngày) để tránh chèn ép đường sinh dục.

5. Kết quả điều trị các ca bệnh sản khoa và bệnh lý khác trong đợt thực tập tại trại đạt tỷ lệ ra sao?
Trong công tác phục vụ sản xuất, tác giả đã tham gia xử lý và điều trị nhiều loại bệnh với kết quả: điều trị viêm tử cung đạt tỷ lệ khỏi 91,89% (34/37 con); khó đẻ xử lý thành công 100% (12/12 con); sốt sữa chữa khỏi 100% (2/2 con); tiêu chảy lợn con khỏi 100% (45/45 con); bệnh phân trắng lợn con khỏi 92,73% (102/110 con); bệnh ghẻ khỏi 96,28% (337/350 con); viêm khớp khỏi 82,05% (32/39 con); viêm phổi khỏi 80,00% (8/10 con); và phẫu thuật thoát vị rốn/hecni đạt an toàn 74,07% (20/27 con).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Thị May đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ bệnh viêm tử cung trên đàn nái tại Trại lợn Công ty TNHH Phú Kỳ (Hòa Bình) với tỷ lệ mắc chung là 12,33%, trong đó tỷ lệ mắc cao nhất tập trung ở lợn nái đẻ lứa đầu (15,38%). Đề tài đã thử nghiệm thành công quy trình điều trị kết hợp thụt rửa sát trùng bằng Biocid-30, bơm kháng sinh Penicillin - Streptomycin tại chỗ và tiêm bắp kháng sinh toàn thân (Vetrimoxin hoặc Tylo-Genta), mang lại tỷ lệ chữa khỏi cao đạt 91,89%. Các số liệu thực nghiệm và hệ thống quy trình kỹ thuật về chăm sóc, đỡ đẻ, thụ tinh nhân tạo và phòng dịch vaccine được trình bày trong công trình là nguồn tư liệu có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho công tác thú y và quản lý chăn nuôi lợn nái sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, nhờ áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi lợn nước ta đã có những bước phát triển như: tổng đàn tăng, cơ cấu đàn lợn đa dạng, năng suất, chất lượng cao… Chăn nuôi theo kiểu hộ gia đình ngày càng giảm, thay vào đó là các trang trại với quy mô nhỏ và vừa ngày càng tăng. Tuy nhiên, nghề chăn nuôi lợn luôn gặp khó khăn, ngoài sự cạnh tranh với các ngành nghề khác, các chính sách, chi phí đầu vào, chi phí thức ăn… chăn nuôi lợn còn phải đối mặt với tình hình dịch bệnh. Lợn hay mắc một số bệnh như: Bệnh truyền nhiễm, kí sinh trùng, bệnh sản khoa… Một trong những bệnh sản khoa thường gặp ở lợn nái sinh sản là bệnh viêm tử cung. Bệnh viêm tử cung ở lợn ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh sản, làm mất sữa, lợn con không có sữa sẽ còi cọc, suy dinh dưỡng, lợn con chậm phát triển.

Lợn nái chậm động dục trở lại, không thụ thai, có thể dẫn đến mất khả năng sinh sản. Bệnh viêm tử cung do một số vi khuẩn như: Escherichia coli, Streptococcus, Staphylococcus…. Bệnh có thể dẫn đến hậu quả như: gây chết thai, sẩy thai… và làm hạn chế khả năng sinh sản của lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của nghề chăn nuôi lợn. Với mục đích góp phần nâng cao khả năng sinh sản của đàn lợn, nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh, tiết kiệm chi phí tại trại lợn của Công ty TNHH Phú Kỳ - xã Ngọc Lương - huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình, tôi thực hiện chuyên đề: “Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại lợn của Công ty TNHH Phú Kỳ - xã Ngọc Lương - huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh".

Mục đích nghiên cứu - Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái. - Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị. Mục tiêu của đề tài - Xác định tỷ lệ viêm tử cung ở lợn nái - Xác định những biểu hiện lâm sàng của bệnh - Xác định hiệu lực và độ an toàn của một số loại thuốc điều trị bệnh 1. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Đề tài cung cấp một số thông tin có giá trị khoa học, bổ sung thêm những hiểu biết về bệnh viêm tử cung ở lợn, là cơ sở khoa học cho những biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa trong thực tiễn Xác định được một số thuốc có hiệu lực và độ an toàn cao trong điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn. Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học 2. Cấu tạo giải phẫu và sinh lý cơ quan sinh dục cái Quá trình hoạt động sinh lý của cơ quan sinh dục là rất quan trọng và cơ bản, giúp gia súc trong hoạt động sinh sản nhằm duy trì nòi giống. Cấu tạo gồm bộ phận sinh dục bên ngoài và bộ phận sinh dục bên trong. Bộ phận sinh dục bên ngoài là bộ phận sinh dục có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được.

Bao gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. Bộ phận sinh dục bên trong không nhìn thấy được nhưng bằng phương pháp gián tiếp người ta có thể quan sát, hoặc sờ thấy bao gồm: âm đạo, tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng. Mỗi bộ phận này đều đảm nhiệm một chức năng khác nhau và giữ một vai trò quan trọng khác nhau. * Âm môn (vulva) Âm môn hay còn gọi là âm hộ, nằm dưới hậu môn.

Bên ngoài có hai môi, bờ trên của hai môi có sắc tố, nhiều tuyến tiết chất nhờn màu trắng và tuyến tiết mồ hôi. * Âm vật (clitoris) Âm vật của con cái được cấu tạo giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng. Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm, ở giữa âm vật gấp xuống dưới là chỗ tập trung các đầu mút các dây thần kinh. * Tiền đình (vetstibulum vaginae simusinogenitalism) Tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo.

Trong tiền đình có màng trinh, phía trước là âm đạo. Màng trinh là các sợi cơ đàn hồi do hai lớp niêm mạc gấp lại tạo thành một nếp. Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật. 4 * Âm đạo (vagina) Âm đạo là một ống tròn, phía trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh.

Âm đạo được cấu tạo bởi ba lớp: Lớp liên kết bên ngoài. Lớp cơ trơn: bên ngoài là cơ dọc, bên trong là cơ vòng, chúng liên kết với các cơ tử cung. Lớp niêm mạc: trên bề mặt có nhiều tế bào thượng bì gấp nếp dọc. Ngoài ra âm đạo còn là bộ phận thải thai ra bên ngoài khi sinh đẻ và là ống thải các chất dịch từ trong tử cung.

Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [4], âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm. * Tử cung (uterus) Tử cung của lợn có hai sừng, một thân và một cổ tử cung. Cổ tử cung: là phần ngoài của tử cung, cổ tử cung của lợn dài và tròn, không gấp nếp hoa nở mà là những cột thịt dài xen kẽ cài răng lược với nhau do đó dễ dàng cho việc thụ tinh nhân tạo đồng thời cũng dễ gây sảy thai (Đặng Quang Nam và Phạm Đức Chương, 2002 [8]). Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [4] thì cổ tử cung lợn dài 10 - 18 cm.

Thân tử cung: thân tử cung lợn ngắn, độ dài khoảng 3 - 5 cm nối giữa sừng tử cung và cổ tử cung. Niêm mạc thân và sừng tử cung là những nếp gấp nhăn nheo theo chiều dọc. Sừng tử cung: sừng tử cung của lợn ngoằn ngoèo như ruột non dài 0,5 - 1 m. Ở lợn thai làm tổ đều hai sừng tử cung.

* Ống dẫn trứng Ống dẫn trứng (vòi fallop) nằm ở màng treo buồng trứng. Chức năng của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng theo chiều ngược nhau. Cấu tạo ống dẫn trứng cũng phù hợp với chức năng này, một đầu ống dẫn trứng thông với xoang bụng, gần sát buồng trứng có loa kèn là một màng 5 mỏng tạo thành một tán rộng lô nhô không đều ôm lấy trứng. Trứng được vận chuyển qua lớp nhầy đi đến lòng ống dẫn trứng, nơi xảy ra quá trình thụ tinh và phân chia của phôi.

Thời gian tế bào trứng di chuyển trong ống dẫn trứng từ 3 - 10 ngày. Trên đường di hành, tế bào trứng có thể ở lại các đoạn khác nhau do những chỗ hẹp của ống dẫn trứng. Có thể chia ống dẫn trứng thành bốn đoạn chức năng: đoạn tua điểm, đoạn phễu, phồng của ống dẫn trứng và đoạn co của ống dẫn trứng. * Buồng trứng Buồng trứng lợn dài 1,5 - 2,5 cm, khối lượng khoảng 3 - 5 g (Đặng Quang Nam, Phạm Đức Chương, 2002 [8]).

Cấu tạo: phía ngoài được bao bọc bởi một lớp màng bằng tổ chức liên kết sợi, bên trong buồng trứng chia làm hai miền. Miền vỏ và miền tủy đều được cấu tạo bằng tổ chức liên kết sợi xốp và tạo cho buồng trứng một lớp đệm (Stromaovaris). Ở miền tủy có tác dụng về sinh dục vì ở đó xảy ra quá trình trứng chín và rụng trứng. Trên buồng trứng của một lợn cái 10 ngày tuổi đã có khoảng 60.

Theo thời gian, buồng trứng này phát triển qua các giai đoạn khác nhau. Tầng ngoài là những noãn bào sơ cấp phân bố tương đối đều, tầng trong là những noãn bào thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bào chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng. Noãn bào sơ cấp có trứng ở giữa, xung quanh là noãn bào, noãn bào lúc đầu có hình dẹt sau có hình trụ. Noãn bào thứ cấp do noãn bào tăng sinh và hình thành xoang noãn bào ép trứng về một phía, khi noãn bào chín là quá trình sinh trưởng đã hình thành.

Noãn bào nổi lên trên bề mặt buồng trứng, đến một giai đoạn nhất định sẽ vỡ ra, tế bào trứng theo dịch noãn bào vào loa kèn rồi đi vào ống trứng, nơi noãn bào vỡ sẽ hình thành thể vàng. Thể vàng tiết ra progesteron, khối lượng thể vàng và hàm lượng progesteron tăng nhanh từ ngày thứ 8 và tương đối ổn định cho đến ngày thứ 6 15, sự thoái hóa thể vàng bắt đầu từ ngày thứ 17 - 18 và sẽ chuyển thành thể bạch nếu trứng không được thụ tinh. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái * Sự thành thục về tính Thành thục về tính là tuổi con vật có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. So với thành thục thể vóc, sự hình thành về tính ở gia súc nói chung và lợn nói riêng thường sớm hơn, nên người ta thường bỏ qua chu kỳ động dục đầu tiên, mà phối cho lợn ở chu kỳ sau, khi đó lợn đã phát triển toàn diện về thể vóc và sẵn sàng đảm nhiệm vai trò làm mẹ.

Sự thành thục về tính được nhận biết bằng sự biến đổi bộ phận ngoài của cơ quan sinh dục và sự biến đổi của thần kinh. Đầu tiên hai mép âm môn sưng đỏ và có dịch chảy ra, sau chuyển sang đỏ thẫm và keo dính. Tương ứng là sự biến đổi về thần kinh lúc đầu hưng phấn sau chuyển sang giai đoạn mê ì. Cùng với sự biểu hiện sinh dục bên ngoài, ở bên trong buồng trứng cũng có sự biến đổi, các noãn bào nổi trên bề mặt trứng và chín, niêm mạc tử cung tăng sinh, cổ tử cung mở dần kèm theo tiết dịch.

Theo Lee (1993) tuổi đầu tiên của nái hậu bị trung bình là 4 - 5 tháng tuổi nhưng tuổi phối giống lần đầu thích hợp là 7 - 8 tháng tuổi và tuổi đẻ lứa đầu là 11 - 12 tháng tuổi. * Chu kỳ tính Khi gia súc thành thục về tính, những biểu hiện tính dục được biểu hiện ra liên tục có tính chu kỳ, nó chấm dứt hoàn toàn khi cơ thể già yếu. Đây là một quá trình sinh lý phức tạp, sau khi cơ thể phát triển hoàn toàn, cơ quan sinh dục không có bào thai và không có hiện tượng bệnh lý thì bên trong buồng trứng các noãn bào phát triển, chín và nổi cộm lên bề mặt buồng trứng. Khi noãn bào vỡ, trứng rụng gọi là sự rụng trứng, mỗi lần rụng 7 trứng con vật có những biểu hiện tính dục ra bên ngoài gọi là động dục.