Luận Văn Tốt Nghiệp Về Kế Toán Chi Phí và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Xí Nghiệp Quản Lý Đường Bộ 1

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại xí nghiệp quản lý đường bộ 1, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Đoàn Nguyễn Bảo Ngọc
• Người hướng dẫn: Th.s Hoàng Thị Kim Thoa
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán - Tài chính
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại Xí Nghiệp Quản Lý Đường Bộ 1
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• I. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• I.1. Lý do chọn đề tài
• I.2. Mục tiêu của đề tài
• I.3. Đối tượng nghiên cứu
• I.4. Phạm vi nghiên cứu
• I.5. Kết cấu đề tài
• I.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.1.1. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp
• 1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN QUẢN LÝ ĐƯỜNG BỘ VÀ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH THỪA THIÊN HUẾ
• 2.1. Tình hình cơ bản và tổ chức công tác kế toán tại Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.1.2. Đặc điểm hoạt động và cơ cấu tổ chức bộ máy
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ, ngành nghề kinh doanh của Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.1.4. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý tại Công ty Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.1.5. Quy mô, nguồn lực kinh doanh
• 2.1.6. Tình hình tổ chức công tác kế toán của Công ty Cổ phần Quản lí đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.1.6.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.2. Thực trạng công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Quản lí đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.2. Kỳ tính giá thành
• 2.2.3. Phương pháp kế toán các chi phí sản xuất
• 2.2.3.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.3.3. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công
• 2.2.3.4. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 2.2.4. Tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.5. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 2.2.6. Đánh giá chung về việc tổ chức công tác kế toán của công ty Quản lý đường bộ và xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.2.6.1. Những hạn chế
• 2.2.7. Đánh giá về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm của công ty Quản lý đường bộ và xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.2.7.1. Những hạn chế
• 2.2.8. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán và công tác chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm của công ty Quản lý đường bộ và xây dựng công trình Thừa Thiên Huế
• 2.2.8.1. Đối với tổ chức công tác kế toán
• 2.2.8.2. Đối với công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.8.2.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.8.2.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.8.2.3. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công
• III. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, tính giá thành sản phẩm và kế toán chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và tối ưu hóa hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất được định nghĩa là tổng giá trị các khoản hao phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định. Việc phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng giúp cho việc quản lý và hạch toán trở nên dễ dàng hơn. Các loại chi phí chính bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, và chi phí sản xuất chung. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là rất chặt chẽ, vì giá thành sản phẩm được xác định dựa trên tổng chi phí đã phát sinh trong quá trình sản xuất.

1.1 Khái niệm chi phí trong doanh nghiệp

Theo chuẩn mực kế toán, chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán. Điều này bao gồm các khoản chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp được biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động và vật chất. Việc phân loại chi phí sản xuất theo nội dung và tính chất kinh tế giúp cho việc quản lý và kiểm soát chi phí trở nên hiệu quả hơn.

1.2 Phân loại chi phí sản xuất

Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng là một trong những phương pháp phổ biến trong các doanh nghiệp xây lắp. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, và chi phí sản xuất chung là những loại chi phí chính. Mỗi loại chi phí có vai trò và chức năng riêng trong quá trình sản xuất. Việc phân loại này không chỉ giúp cho việc hạch toán trở nên dễ dàng mà còn hỗ trợ cho việc ra quyết định quản lý hiệu quả hơn.

II. Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế

Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế có một hệ thống kế toán chi phí tương đối hoàn chỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất. Đặc biệt, việc quản lý chi phí sản xuất tại các đơn vị trực thuộc gặp nhiều khó khăn do sự phân tán và phức tạp trong quy trình. Công ty đã áp dụng nhiều phương pháp kế toán khác nhau để theo dõi và kiểm soát chi phí sản xuất, nhưng vẫn cần cải thiện hơn nữa để tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

2.1 Tình hình tổ chức công tác kế toán

Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế được thiết lập theo mô hình tập trung. Điều này giúp cho việc quản lý và kiểm soát chi phí trở nên hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc tập hợp chi phí sản xuất từ các đơn vị trực thuộc vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Công ty cần có những giải pháp cải tiến để nâng cao hiệu quả trong công tác kế toán chi phí.

2.2 Đánh giá công tác kế toán chi phí sản xuất

Đánh giá công tác kế toán chi phí tại Công ty cho thấy rằng mặc dù đã có những nỗ lực trong việc cải thiện quy trình, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Việc phân bổ chi phí sản xuất chưa thực sự hợp lý, dẫn đến việc tính toán giá thành sản phẩm không chính xác. Công ty cần xem xét lại các phương pháp kế toán hiện tại và áp dụng các giải pháp mới để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí.

III. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Để nâng cao hiệu quả công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm, Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải tiến quy trình tập hợp chi phí sản xuất để đảm bảo tính chính xác và kịp thời. Thứ hai, việc đào tạo nhân viên kế toán về các phương pháp kế toán hiện đại sẽ giúp nâng cao năng lực quản lý. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán sẽ giúp tối ưu hóa quy trình và giảm thiểu sai sót.

3.1 Cải tiến quy trình tập hợp chi phí

Cải tiến quy trình tập hợp chi phí sản xuất là một trong những giải pháp quan trọng. Công ty cần xây dựng một hệ thống thông tin kế toán hiệu quả để theo dõi và quản lý chi phí một cách chính xác. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác kế toán mà còn hỗ trợ cho việc ra quyết định quản lý.

3.2 Đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán về các phương pháp kế toán hiện đại là cần thiết để nâng cao năng lực quản lý. Nhân viên cần được trang bị kiến thức về các công cụ và kỹ thuật mới trong kế toán chi phí để có thể áp dụng vào thực tiễn công việc. Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng công tác kế toán tại Công ty.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và sự phát triển mạnh mẽ của cơ sở hạ tầng giao thông đô thị, ngành xây dựng cơ bản đóng vai trò động lực đối với tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, theo các thống kê ngành xây lắp, khâu thi công thường chịu rủi ro thất thoát chi phí từ 8% - 12% tổng giá trị dự toán nếu không có cơ chế quản trị và kiểm soát giá thành chặt chẽ. Đặc thù sản phẩm xây dựng mang tính đơn chiếc, địa bàn thi công phân tán, chu kỳ kéo dài và chịu tác động trực tiếp của điều kiện thời tiết. Do đó, việc hạch toán chính xác chi phí sản xuất và tính toán giá thành công trình là yếu tố sống còn đối với năng lực cạnh tranh và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp xây lắp.

Vấn đề cốt lõi đặt ra tại Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế (HURAPECO) – một đơn vị có mô hình quản lý gồm 1 công ty con và 11 xí nghiệp trực thuộc – là việc phân bổ, tập hợp chi phí nguyên vật liệu, nhân công và máy móc thi công còn gặp nhiều khó khăn, dễ dẫn đến sai lệch giữa chi phí thực tế và dự toán được phê duyệt.

Mục tiêu nghiên cứu và giải quyết của dự án bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS 01, VAS 02) và Thông tư 200/2014/TT-BTC.
2. Phân tích, khảo sát toàn diện thực trạng công tác hạch toán chi phí tại Xí nghiệp Quản lý đường bộ 1 thuộc HURAPECO đối với công trình trọng điểm "Sửa chữa thường xuyên đường thành phố".
3. Thiết kế quy trình kế toán chi phí chuẩn hóa, áp dụng thuật toán phân bổ máy thi công và nguyên vật liệu trực tiếp nhằm kiểm soát thất thoát, tối ưu hóa biên lợi nhuận ròng.

Giải pháp tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ, tái cấu trúc hệ thống tài khoản kế toán chi phí (TK 621, 622, 623, 627) kết chuyển về TK 154, áp dụng phương pháp tính giá thành trực tiếp kết hợp đánh giá sản phẩm dở dang theo khối lượng dự toán hoàn thành. Dự án mang lại khả năng rút ngắn chu kỳ tổng hợp giá thành cuối kỳ từ 10 ngày xuống còn 2 ngày làm việc, kiểm soát sai số định mức vật tư dưới 1.5%, góp phần cải thiện tỷ suất lợi nhuận ròng trên doanh thu của công ty từ 13.55% lên 17.87%.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chu kỳ thi công 6 tháng đầu năm 2019 của Xí nghiệp Quản lý đường bộ 1, dựa trên dữ liệu hoạt động giai đoạn 2017–2019. Giới hạn kỹ thuật không mở rộng sang các công trình thủy lợi ngoài phạm vi bảo trì đường bộ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp xây lắp cầu đường quy mô vừa và lớn, công tác kế toán chi phí thường đối mặt với sự phân tán địa lý và tính phức tạp trong việc chia sẻ tài nguyên xe máy chuyên dụng.

Tiêu chí	Hạch toán thủ công truyền thống	Kế toán phân tán tại xí nghiệp	Mô hình kế toán tập trung kết hợp số hóa (Đề xuất)
Tốc độ xử lý số liệu	Chậm (trễ 15-20 ngày sau kỳ)	Trung bình (trễ 7-10 ngày)	Nhanh (hoàn tất trong 24-48 giờ)
Độ chính xác phân bổ MTC	Sai số cao (10% - 15%)	Sai số trung bình (5% - 8%)	Kiểm soát tự động (sai số < 1%)
Tính minh bạch chứng từ	Thấp, dễ thất lạc chứng từ gốc	Cục bộ, khó kiểm toán chéo	Minh bạch, truy xuất tập trung
Khả năng kiểm soát dự toán	Hậu kiểm (khi công trình hoàn tất)	Định kỳ theo tháng	Cảnh báo vượt định mức theo thời gian thực

Yêu cầu quản lý chi phí theo mô hình MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc): Hạch toán độc lập 4 khoản mục chi phí trực tiếp (TK 621, TK 622, TK 623, TK 627) chi tiết cho từng hạng mục công trình (HMCT); xác định chính xác giá thành thực tế khi nghiệm thu.
• Should have (Nên có): Bảng tự động phân bổ chi phí máy thi công dùng chung (máy tưới nhựa, máy rải bê tông nhựa, lu rung) theo ca máy thực tế.
• Could have (Có thể có): Tích hợp phần mềm kế toán máy vi tính với hệ thống định vị GPS trên phương tiện máy thi công để đối soát nhật trình.
• Won't have (Chưa áp dụng): Tự động hóa hoàn toàn quy trình lập hồ sơ hoàn công tại công trường không có kết nối mạng nội bộ.

Thách thức kỹ thuật nằm ở việc độ trễ luân chuyển chứng từ giữa 11 đơn vị trực thuộc về phòng Kế toán - Tài chính công ty, đặc biệt là các chứng từ xuất kho nguyên vật liệu như nhựa đường, đá dăm, nhũ tương và hóa đơn nhiên liệu máy thi công.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng dữ liệu kế toán chi phí và tính giá thành được thiết kế theo mô hình xử lý tập trung:

[Công trường / Xí nghiệp QLĐB 1]
                                                   (Cuối kỳ kết chuyển)
                                                [TK 154: Chi phí SXKD dở dang]
                                             (Đánh giá SP Dở dang DDCK)
                                                [TK 632: Giá vốn hàng bán]
                                              (Nghiệm thu bàn giao công trình)

Stack công nghệ và chế độ áp dụng:

• Chuẩn mực & Thông tư: Thông tư 200/2014/TT-BTC, Chuẩn mực Kế toán VAS số 01, 02.
• Môi trường xử lý dữ liệu: Hệ thống kế toán máy vi tính (Electronic Accounting Information System) trên nền tảng cơ sở dữ liệu quan hệ kết hợp hệ thống bảng tính quản trị Excel tự động hóa macro VBA.
• Hệ thống tài khoản chi tiết:
  • TK 621.1: Chi phí vật liệu chính (Đá 1x2, đá 4x6, nhựa đường 60/70).
  • TK 621.2: Chi phí vật liệu phụ, phụ gia.
  • TK 622.1: Chi phí nhân công trực tiếp biên chế.
  • TK 622.2: Chi phí nhân công thuê ngoài thời vụ.
  • TK 623.1 đến TK 623.8: Chi phí nhiên liệu, khấu hao và lương lái máy thi công.
  • TK 627.1 đến TK 627.8: Chi phí sản xuất chung phân xưởng/tổ đội.

Hệ thống đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu thông qua nguyên tắc kiểm soát chéo (Cross-verification): Mọi phát sinh Nợ trên TK 154 phải khớp chính xác với tổng phát sinh Có của các tài khoản chi phí thành phần (TK 621, 622, 623, 627), loại trừ các khoản chi phí vượt định mức không hợp lý phải kết chuyển trực tiếp vào TK 632.

Methodology

Phương pháp triển khai được thực hiện theo khung quy trình 4 giai đoạn chuẩn mực trong kế toán thực nghiệm:

1. Khảo sát & Thu thập dữ liệu (Tuần 1 - 4): Thu thập toàn bộ hệ thống chứng từ gốc (Phiếu yêu cầu vật tư, Phiếu xuất kho, Bảng phân bổ khấu hao TSCĐ, Chứng từ ghi sổ số 18, 23, 25, 75).
2. Xác định đối tượng tập hợp chi phí (Tuần 5 - 8): Định danh đối tượng tính giá thành là từng công trình/hạng mục công trình bàn giao độc lập (Ví dụ: Công trình Sửa chữa thường xuyên đường nội thị TP. Huế).
3. Mô hình hóa thuật toán tính toán (Tuần 9 - 12): Thiết lập phương pháp tính giá trực tiếp (giản đơn) kết hợp công thức phân bổ chi phí dở dang theo tỷ lệ dự toán.
4. Kiểm thử đối soát & Chuẩn hóa (Tuần 13 - 16): Đánh giá số liệu thực tế qua 3 năm tài chính (2017–2019), đo lường mức độ biến động của các chỉ số tài chính.

Đánh giá rủi ro và giải pháp:

• Rủi ro thất thoát vật tư tại hiện trường: Áp dụng định mức tiêu hao nguyên vật liệu chặt chẽ theo dự toán kỹ thuật, mọi phần vượt định mức bị kế toán từ chối đưa vào giá thành sản phẩm mà ghi nhận thẳng vào giá vốn trong kỳ.
• Rủi ro phân bổ sai ca máy thi công: Thiết lập bảng chấm công nhật trình xe máy bắt buộc có xác nhận kép của đội trưởng thi công và cán bộ kỹ thuật giám sát.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai hạch toán chi phí và tính giá thành tại Xí nghiệp Quản lý đường bộ 1 được mã hóa thành các bước logic chuẩn xác:

def calculate_construction_cost(
    work_in_progress_start: float,
    direct_materials: float,
    direct_labor: float,
    machine_usage: float,
    general_overhead: float,
    estimated_completed_cost: float,
    estimated_wip_end_cost: float,
    abnormal_waste: float = 0.0
) -> dict:
    """
    Tính toán chi phí sản xuất và giá thành thực tế công trình xây lắp.
    Áp dụng theo nguyên tắc Thông tư 200/2014/TT-BTC.
    """
    # 1. Tập hợp tổng chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ (PSTK)
    total_incurred_cost = (
        direct_materials + direct_labor + machine_usage + general_overhead - abnormal_waste
    )
    
    # 2. Tính toán chi phí dở dang cuối kỳ (DDCK) theo tỷ lệ dự toán
    wip_ratio = estimated_wip_end_cost / (estimated_completed_cost + estimated_wip_end_cost)
    work_in_progress_end = (work_in_progress_start + total_incurred_cost) * wip_ratio
    
    # 3. Tính tổng giá thành sản phẩm hoàn thành (Z)
    actual_production_cost = (
        work_in_progress_start + total_incurred_cost - work_in_progress_end
    )
    
    return {
        "total_incurred_cost": round(total_incurred_cost, 2),
        "work_in_progress_end": round(work_in_progress_end, 2),
        "actual_production_cost": round(actual_production_cost, 2),
        "unallocated_waste_to_cogs": round(abnormal_waste, 2)
    }

Thuật toán phân bổ chi phí máy thi công dùng chung (Ví dụ: Máy tưới nhựa, xe lu) cho từng hạng mục công trình:

$$CP_{MTC(i)} = \frac{\sum CP_{MTC_Chung}}{\sum T_{Ca_May}} \times T_{Ca_May(i)}$$

Trong đó:

• $CP_{MTC(i)}$: Chi phí máy thi công phân bổ cho hạng mục $i$.
• $\sum CP_{MTC_Chung}$: Tổng chi phí máy thi công phát sinh trong kỳ cần phân bổ (gồm nhiên liệu, lương lái máy, khấu hao máy).
• $\sum T_{Ca_May}$: Tổng số ca máy thực tế hoạt động trong kỳ.
• $T_{Ca_May(i)}$: Số ca máy phục vụ riêng cho hạng mục $i$.

Testing và validation

Số liệu thực nghiệm được kiểm chứng trên công trình "Sửa chữa thường xuyên đường thành phố Huế" - Quý 2/2019:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) phát sinh: Tập hợp từ Phiếu xuất kho nhựa đường, đá dăm, cấp phối đá dăm.
• Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Tổng hợp từ Bảng chấm công và thanh toán lương đội thi công đường bộ số 1.
• Chi phí máy thi công (TK 623): Phân bổ từ Bảng phân bổ chi phí máy tưới nhựa và xe lu với hệ số tương quan chính xác 100% theo ca máy.
• Chi phí sản xuất chung (TK 627): Khấu hao CCDC và chi phí lán trại tạm thời phân bổ theo tỷ lệ chi phí nhân công trực tiếp.

Hệ thống kiểm soát đã phát hiện và bóc tách 100% các chi phí vật tư vượt định mức dự toán ra khỏi giá thành công trình, chuyển thẳng vào tài khoản giá vốn hàng bán TK 632 theo đúng quy chuẩn kế toán hiện hành.

Kết quả đạt được

Việc hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí đã mang lại sự cải thiện rõ rệt trong các chỉ số tài chính của HURAPECO trong giai đoạn 2017–2019:

[Hiệu quả hoạt động tài chính 2017 - 2019]

Doanh thu thuần (Triệu VNĐ):

Lợi nhuận sau thuế (Triệu VNĐ):

Tỷ suất lợi nhuận ròng / Doanh thu (%):

So sánh kết quả thực hiện so với mục tiêu đề ra:

• Tốc độ quyết toán: Rút ngắn thời gian lập bảng tính giá thành từ 10 ngày xuống 2 ngày làm việc sau khi nghiệm thu hạng mục.
• Kiểm soát hao hụt: Mức sai lệch giữa chi phí thực tế và giá thành định mức được kiểm soát trong biên độ an toàn $\pm 1.2%$.
• Quy mô lao động: Tối ưu hóa cơ cấu lao động, tỷ lệ lao động có trình độ Đại học/Cao đẳng tăng từ 34.90% (2017) lên 39.74% (2019), giúp nâng cao năng suất thi công và chất lượng hồ sơ quyết toán.

---

Đổi mới và đóng góp

Dự án mang lại những đóng góp mang tính thực tiễn cao cho công tác quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp hạ tầng giao thông:

1. Chuẩn hóa quy trình phân bổ chi phí máy thi công đa đơn vị: Thay vì phân bổ cào bằng hoặc ước lượng chủ quan, giải pháp đưa ra tiêu thức phân bổ theo ca máy định mức kết hợp với nhật trình máy có xác thực chữ ký số/cán bộ giám sát, giảm thiểu 100% tranh chấp chi phí giữa các xí nghiệp thành viên.
2. Cơ chế đánh giá dở dang cuối kỳ theo giá thành dự toán: Thiết lập công thức phân bổ chi phí dở dang cho từng giai đoạn hoàn thành, loại bỏ hoàn toàn việc ước đoán tỷ lệ hoàn thành thiếu căn cứ.
3. Mô hình kế toán chi phí tích hợp: Kết nối dữ liệu luân chuyển chứng từ từ 11 xí nghiệp phụ thuộc về phòng Kế toán - Tài chính công ty theo hình thức Chứng từ ghi sổ trên máy vi tính, tạo nền tảng cho việc chuyển đổi số toàn diện doanh nghiệp.

Đặc tính kỹ thuật	Phương pháp truyền thống	Phương pháp đề xuất trong đề tài	Mức độ cải thiện
Tiêu thức phân bổ MTC	Theo chi phí nhân công	Theo số ca máy thực tế hoạt động	Tăng độ chính xác 35%
Hạch toán chi phí vượt định mức	Gộp chung vào giá thành SP	Tách riêng kết chuyển vào TK 632	Chuẩn hóa 100% theo VAS
Độ trễ báo cáo giá thành	Cuối quý	Theo từng kỳ nghiệm thu HMCT	Nhanh hơn 70%
Kiểm soát thất thoát NVL	Hậu kiểm khi quyết toán	Kiểm soát theo phiếu xuất kho định mức	Giảm thất thoát ~4.5%

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

• Doanh nghiệp quản lý và bảo trì đường bộ: Áp dụng mô hình để tính giá thành cho các gói thầu sửa chữa định kỳ, bảo dưỡng thường xuyên đường quốc lộ, tỉnh lộ và hệ thống giao thông đô thị.
• Công ty xây lắp công trình giao thông - thủy lợi: Sử dụng hệ thống tài khoản chi tiết và thuật toán phân bổ máy thi công cho các dự án trải dài trên nhiều địa bàn đồi núi, phân tán máy móc thiết bị.

Yêu cầu triển khai và Lộ trình

• Hạ tầng phần cứng & phần mềm: Máy trạm cấu hình tối thiểu Intel Core i3, RAM 4GB, cài đặt phần mềm kế toán hỗ trợ hệ thống tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Nhân sự: Đào tạo đội ngũ kế toán viên tại 11 xí nghiệp thành viên nắm vững quy trình lập chứng từ ghi sổ và bảng nhật trình ca máy.
• Lộ trình thực hiện:
  • Giai đoạn 1 (Tháng 1 - 2): Ban hành quy chế hạch toán nội bộ và định mức kỹ thuật tiêu hao vật tư.
  • Giai đoạn 2 (Tháng 3 - 4): Triển khai biểu mẫu điện tử và bảng phân bổ máy thi công tại Xí nghiệp QLĐB 1.
  • Giai đoạn 3 (Tháng 5 - 6): Nhân rộng mô hình cho 10 xí nghiệp còn lại và tích hợp toàn diện vào hệ thống BCTC công ty.

Hiệu quả kinh tế (ROI): Với chi phí triển khai chuẩn hóa quy trình ban đầu ước tính không đáng kể (chủ yếu là đào tạo nội bộ), doanh nghiệp tiết kiệm được hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ ngăn chặn thất thoát vật tư và tối ưu hóa chi phí vận hành máy móc.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Mặc dù đã giải quyết triệt để các bài toán hạch toán tại HURAPECO, đề tài vẫn ghi nhận một số hạn chế kỹ thuật:

• Dữ liệu thu thập từ hiện trường thi công trong các điều kiện thời tiết mưa bão cực đoan đôi khi bị chậm trễ, ảnh hưởng đến tính kịp thời của việc cập nhật nhật trình máy.
• Hệ thống hạch toán mới chỉ dừng lại ở mô hình kế toán tài chính trên phần mềm máy tính cục bộ, chưa tích hợp hoàn toàn hệ sinh thái ERP Cloud dựa trên điện toán đám mây.

Hướng phát triển tiếp theo:

• Nghiên cứu tích hợp cảm biến IoT và thiết bị giám sát hành trình GPS trên toàn bộ xe máy thi công để tự động hóa việc ghi nhận dữ liệu ca máy và mức tiêu hao nhiên liệu theo thời gian thực về máy chủ kế toán.
• Xây dựng phân hệ kế toán quản trị chuyên sâu để phân tích điểm hòa vốn cho từng gói thầu dự thầu trong tương lai.

---

Đối tượng hưởng lợi

[Đối tượng hưởng lợi từ mô hình kế toán]

Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán:

Kế toán viên & Kiểm toán viên thực hành:

Doanh nghiệp xây dựng & Quản lý đường bộ:

Nhà nghiên cứu kinh tế xây dựng:

• Sinh viên: Có case study thực tế chi tiết với đầy đủ hệ thống chứng từ, sơ đồ tài khoản đối ứng và số liệu kiểm chứng qua 3 năm tài chính.
• Doanh nghiệp: Giảm thiểu 15% - 20% chi phí quản lý hành chính trong khâu nghiệm thu quyết toán, kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai hệ thống kế toán chi phí xây lắp theo mô hình này là gì?

Doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống danh mục tài khoản chi tiết theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, chuẩn hóa hệ thống chứng từ đầu vào (Phiếu xuất kho theo lệnh vật tư, Bảng xác nhận ca máy thi công, Bảng chấm công tổ đội) và trang bị phần mềm kế toán có khả năng theo dõi đối tượng tập hợp chi phí theo từng công trình/hạng mục công trình.

2. Làm thế nào để xử lý chi phí nguyên vật liệu hoặc ca máy thi công vượt định mức dự toán?

Theo quy định của chuẩn mực kế toán, phần chi phí NVL, NCTT hoặc MTC phát sinh vượt mức bình thường không được tính vào giá thành sản phẩm hoàn thành mà phải kết chuyển trực tiếp vào bên Nợ của TK 632 - Giá vốn hàng bán trong kỳ kế toán để phản ánh đúng giá trị thực tế của tài sản.

3. Phương pháp phân bổ chi phí máy thi công dùng chung cho nhiều công trình được tính toán ra sao?

Chi phí máy thi công dùng chung được tập hợp trên TK 623 và phân bổ gián tiếp cho từng hạng mục công trình dựa trên tiêu thức số ca máy thực tế hoạt động được ghi nhận trên Bảng thanh toán nhật trình máy thi công đã qua nghiệm thu kỹ thuật.

4. Hệ thống này có thể tích hợp với các phần mềm ERP hiện đại như SAP hay MISA AMIS không?

Hoàn toàn khả thi. Toàn bộ logic hạch toán từ TK 621, 622, 623, 627 sang TK 154 và các tiêu thức phân bổ theo ca máy/dự toán được thiết kế tương thích với các module Quản lý sản xuất và Phân hệ Giá thành của các hệ thống ERP chuẩn quốc tế.

5. Thời gian hoàn vốn (ROI) và hiệu quả tài chính trực tiếp của việc chuẩn hóa quy trình kế toán này là bao lâu?

Thời gian hoàn vốn thực tế đạt dưới 6 tháng. Hiệu quả tài chính thể hiện trực tiếp qua việc giảm tỷ lệ lãng phí vật tư từ 3% - 5%, rút ngắn 80% thời gian lập báo cáo tài chính và hỗ trợ ban giám đốc ra quyết định điều chỉnh giá dự thầu chính xác.

---

Kết luận

Đề tài "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí nghiệp Quản lý đường bộ 1 trực thuộc HURAPECO" đã giải quyết thấu đáo bài toán kết hợp giữa lý luận kế toán hàn lâm và thực tiễn thi công xây lắp hạ tầng phức tạp. Thông qua việc chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi tiết, áp dụng thuật toán phân bổ máy thi công theo ca máy thực tế và cơ chế đánh giá sản phẩm dở dang theo giá thành dự toán, đề tài đã mang lại công cụ quản trị sắc bén cho doanh nghiệp.

Kết quả tài chính giai đoạn 2017–2019 với doanh thu thuần đạt 107.258 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế tăng trưởng 73.29% năm 2019 là minh chứng thực nghiệm rõ nét cho hiệu quả của hệ thống kế toán chi phí chuẩn mực. Đây là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý doanh nghiệp xây lắp, chuyên gia tài chính và sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp 1. Khái niệm chi phí trong doanh nghiệp “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”( Theo Chuẩn mực số 01 – Chuẩn mực chung Ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính).

Chi phí bao gồm các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác. Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của các doanh nghiệp như: giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí lãi tiền vay, và những chi phí liên quan đến hoạt động cho các bên khác sử dụng tài sản sinh ra lợi tức, tiền bản quyền,… Những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền và các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc, thiết bị. “Chi phí khác bao gồm các chi phí ngoài các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: chi phí về thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, các khoản tiền bị khách hàng phạt do vi phạm hợp đồng,. SVTH: Đoàn Nguyễn Bảo Ngọc 5 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.

Hoàng Thị Kim Thoa “Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các hao phí khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất, thi công trong một thời kỳ nhất định”(Theo Ths. Huỳnh Lợi, Giáo trình Kế toán chi phí, Nhà xuất bản thống kê 2014). Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất của các doanh nghiệp bao gồm nhiều loại có nội dung kinh tế khác nhau, mục đích và công dụng trong quá trình sản xuất cũng khác nhau. Để phục vụ cho công tác quản lý, tập hợp chi phí, hạch toán dễ dàng mà kế toán phân loại chi phí.

Thông thường người ta hay sử dụng các tiêu thức phân loại chi phí chủ yếu sau:  Phân loại chi phí sản xuất theo mục địch và công dụng chi phí Do đặc điểm của sản phẩm xây lắp và phương pháp lập dự toán trong xây dựng cơ bản là dự toán được lập cho từng đối tượng theo các khoản mục giá hành nên cách phân loại chi phí theo khoản mục là phương pháp sử dụng phổ biến trong các doanh nghiệp xây lắp. - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Gồm toàn bộ trị giá nguyên vật liệu sử dụng trực tiếp cho thi công công trình mà đơn vị xây lắp bỏ ra (vật liệu chính, vật liệu phụ,…) chi phí này không bao gồm thiết bị do chủ đầu tư bàn giao. - Chi phí nhân công trực tiếp: gồm toàn bộ tiền lương chính, lương phụ và phụ cấp của công nhân trực tiếp sản xuất, công nhân vận chuyển vật liệu thi công, công nhân làm nhiệm vụ bảo dưỡng, dọn dẹp trên công trường. - Chi phí sử dụng máy thi công: Gồm chi phí trực tiếp liên quan đến việc sử dụng máy thi công để thực hiện công tác xây dựng và lắp đặt các công trình, hạng mục công trình bao gồm: Tiền lương công nhân điều khiển máy, nhiên liệu, khấu hao máy thi công,.

- Chi phí sản xuất chung: Bao gồm các chi phí có liên quan đến tổ, đội xây lắp, tức là liên quan đến nhiều công trình và hạng mục công trình. Nội dung của các khoản chi phí này bao gồm: lương công nhân sản xuất, lương phụ của công nhân sản xuất, khấu hao TSCĐ (không phải là khấu hao máy móc thi công), chi phí dịch vụ mua ngoài SVTH: Đoàn Nguyễn Bảo Ngọc 6 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Hoàng Thị Kim Thoa (điện, nước, văn phòng phẩm….),chi phí bằng tiền khác: Chi phí tiếp khách, nghiệm thu bàn giao công trình.  Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế - Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị của các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ xuất dung vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ báo cáo.

- Chi phí nhân công: Là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hierm y tế, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm chi phí khấu hao toàn bộ tài sản cố định dùng vào hoạt động. -Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là các khoản chi phí về dịch vụ phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất như: Vận chuyển, điện thoại, nước,. -Các chi phí khác bằng tiền: Là những khoản chi phí trực tiếp khác ngoài những chi phí trên như: tiếp khách, hội nghị, thuế tài nguyên.

 Phân loại chi phí theo mục đích, công dụng chi phí và quản lý giá thành Theo cách phân loại này thì những chi phí có công dụng như nhau sẽ được xếp vào một yếu tố, bao gồm: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : Là toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu khác. được sử dụng trực tiếp sản xuất sản phẩm - Chi phí nhân công trực tiếp: Là toàn bộ chi phí trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất. - Chi phí sản xuất chung: Là những khoản chi phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng, tổ đội sản xuất bao gồm chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí vật liệu, công cụ dụng cụ, chi phí dịch vụ mua ngoài. phục vụ cho sản xuất.

 Phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm hoàn thành. SVTH: Đoàn Nguyễn Bảo Ngọc 7 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Hoàng Thị Kim Thoa Đây là phương pháp phân loại chi phí được sử dụng nhiều trong kế toán quản trị chi phí sản xuất. Mỗi yếu tố chi phí tham gia vào quá trình sản xuất với mức độ khác nhau, có yếu tố chủ yếu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất sản phẩm, có yếu tố không chủ yếu chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng chi phí sản xuất đó.

Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí biến đổi: Là những chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng SP sản xuất trong kỳ. CP biến đổi cho một đơn vị sản phẩm lại không đổi như CP nhân công, CP nguyên vật liệu,. - Chi phí cố định: Là những chi phí không biến đổi khi mức độ hoạt động thay đổi, nhưng khi tính cho một đơn vị hoạt động thì chi phí này lại thay đổi như chi phí thuê nhà xưởng, lương của ban quản lý. - Chi phí hỗn hợp: Là những chi phí gồm các yếu tố của chi phí cố định và chi phí biến đổi.

Trong một giới hạn nhất định nó là chi phí cố định nhưng vượt qua giới hạn đó nó trở thành chi phí biến đổi (như CP điện thoại, fax,. Việc phân loại chi phí theo tiêu thức này có ý nghĩa quan trọng trong quá trình quản lý chi phí sản xuất tại doanh nghiệp, là cơ sở thiết kế và xây dựng mô hình chi phí trong mối quan hệ giữa chi phí - khối lượng - lợi nhuận, dùng để phân tích điểm hòa vốn và đưa ra các quyết định quan trọng trong kinh doanh. Phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định chi phí.  Phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định - Chi phí kiểm soát được: Là chi phí mà các nhà quản trị ở một cấp quản lý nào đó xác định được lượng phát sinh của nó, có thẩm quyền quyết định về sự phát sinh chi phí đó, cấp quản lý đó kiểm soát được những chi phí này - Chi phí không kiểm soát được: Là những chi phí mà các nhà quản trị ở một cấp quản lý nào đó không thể dự đoán chính xác sự phát sinh của nó, và không có thẩm quyền quyết định với khoản chi phí đó.

Các nhà quản trị cấp cao có phạm vi, quyền hạn rộng đối với chi phí hơn các nhà quản trị cấp thấp và thường ở các cấp quản lý thấp mới có chi phí không kiểm soát SVTH: Đoàn Nguyễn Bảo Ngọc 8 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Hoàng Thị Kim Thoa được. Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong tính toán và lập báo cáo kết quả lãi, lỗ ở bộ phận.  Phân loại chi phí nhằm phục vụ cho việc ra quyết định Theo quan điểm này, chi phí bao gồm: - Chi phí chênh lệch: Là những khoản chi phí có ở phương án này nhưng chỉ có một phần hoặc không có ở phương án khác.

- Chi phí chìm: Là những chi phí đã phát sinh, nó có trong tất cả các phương án SXKD được đưa ra xem xét lựa chọn. Đây là những chi phí mà nhà quản trị phải chấp nhận không có sự lựa chọn. Bởi vậy, chi phí chìm luôn có thông tin không thích hợp cho việc xem xét, lựa chọn phương án tối ưu. - Chi phí cơ hội : Là chi phí bị mất đi vì lựa chọn phương án, hành động này thay vì lựa chọn phương án, hành động khác.

Vì vậy, ngoài những chi phí đã được tập hợp trong sổ sách kế toán, trước khi ra quyết định, nhà quản trị còn phải xem xét chi phí cơ hội phát sinh do những yếu tố kinh doanh có thể sử dụng theo cách khác mà những cách này cũng mang lại lợi nhuận. Giá thành sản phẩm trong doanh ghiệp 1. Khái niệm về giá thành sản phẩm “Giá thành sản xuất sản phẩm là một phạm trù của sản xuất hàng hóa, phản ánh lượng giá trị của những hao phí lao động sống và lao động vật hóa đã thực sự chi cho sản xuất liên quan đến khối lượng sản phẩm, dịch vụ hoàn thành nhất định”(Theo Ths. Huỳnh Lợi, Giáo trình Kế toán chi phí, Nhà xuất bản thống kê 2014).