Luận văn tốt nghiệp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy sợi công ty cổ phần dệt may huế

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy sợi công ty cổ, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Phùng Thị Đoan Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quang Huy
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tính Giá Thành Sản Phẩm Và Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Nhà Máy Sợi - Công Ty Cổ Phần Dệt May Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.1.1. Tổng quan về chi phí sản xuất
• 1.1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.1.3. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 1.1.1.4. Phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất
• 1.1.2. Tổng quan về giá thành sản phẩm
• 1.1.2.1. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.1.2.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.1.2.3. Đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 1.1.2.4. Kỳ tính giá thành sản phẩm
• 1.1.2.5. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.1.3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.2. Nội dung kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.2.1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất theo phương pháp kê khai thường xuyên
• 1.2.1.1. Kế toán tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.2.1.2. Kế toán tập hợp chi phí nhân công trực tiếp
• 1.2.1.3. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất chung
• 1.2.2. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.2.3. Đánh giá, điều chỉnh các khoản giảm giá thành sản phẩm
• 1.2.4. Kế toán đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI NHÀ MÁY SỢI - CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY HUẾ
• 2.1. Tổng quan về Công Ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.1.1. Một số thông tin cơ bản về Công ty
• 2.1.2. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty
• 2.1.3. Chức năng và nhiệm vụ của Công ty
• 2.1.4. Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh của Công ty
• 2.1.4.1. Lĩnh vực hoạt động
• 2.1.4.2. Đặc điểm tổ chức sản xuất
• 2.1.5. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại Công ty
• 2.1.5.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.1.5.2. Tổ chức vận dụng các chế độ, hình thức, chính sách kế toán
• 2.1.6. Đánh giá nguồn lực và tình hình sản xuất kinh doanh của Công ty qua giai đoạn từ năm 2016 - 2018
• 2.1.6.1. Tình hình lao động qua 3 năm 2016 – 2018
• 2.1.6.2. Tình hình tài sản – nguồn vốn qua 3 năm 2016 – 2018
• 2.1.6.3. Tình hình kết quả sản xuất kinh doanh qua 3 năm 2016 – 2018
• 2.2. Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Nhà máy sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.2.1. Đặc điểm sản phẩm và quy trình sản xuất tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.2.1.1. Đặc điểm sản phẩm sản xuất tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.2.1.2. Quy trình sản xuất sản phẩm Sợi
• 2.2.2. Đặc điểm công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sợi tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.2.2.1. Đặc điểm của chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.2.2.2. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2.3. Đối tượng, kỳ và phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 2.2.2.4. Trình tự của công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.3. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất sản phẩm tại Nhà máy sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.2.3.1. Kế toán tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3.2. Kế toán tập hợp chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.3.3. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất chung
• 2.2.4. Đánh giá – điều chỉnh các khoản giảm giá thành sản phẩm
• 2.2.5. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất, đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và tính giá thành sản phẩm tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 2.2.5.1. Tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.5.2. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 2.2.5.3. Tính giá thành sản phẩm
• 2.2.5.4. Tính giá thành hai loại sản phẩm sợi Ne 30 CVCd (60/40)W và sợi Ne 30 CVCm (60/40)W
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ VÀ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI NHÀ MÁY SỢI – CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY HUẾ
• 3.1. Đánh giá về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Nhà máy sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• 3.1.1. Đánh giá về tổ chức công tác kế toán
• 3.1.2. Nhược điểm
• 3.2. Đánh giá về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.3. Một số biện pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ Phần Dệt May Huế
• PHẦN III - KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Trong bối cảnh doanh nghiệp hiện nay, việc hiểu rõ về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là rất quan trọng. Chi phí sản xuất được định nghĩa là tổng hợp các khoản chi phí cần thiết để sản xuất ra sản phẩm. Điều này bao gồm chi phí nguyên liệu, chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung. Mỗi loại chi phí này đều có vai trò riêng trong việc xác định giá thành sản phẩm. Việc phân loại và quản lý các khoản chi phí này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Theo đó, tính giá thành sản phẩm không chỉ là một yêu cầu về mặt kế toán mà còn là một công cụ quản lý quan trọng, giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chiến lược trong sản xuất và kinh doanh.

1.1 Khái niệm chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất là tổng hợp các khoản chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để sản xuất ra sản phẩm. Theo Phan Đình Ngân và Hồ Phan Minh Đức, chi phí được định nghĩa là tổng các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán. Điều này có nghĩa là mọi khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất đều cần được ghi nhận và phân tích để đánh giá hiệu quả sản xuất. Việc hiểu rõ về chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp có thể kiểm soát và tối ưu hóa các khoản chi, từ đó nâng cao lợi nhuận.

1.2 Phân loại chi phí sản xuất

Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp các loại chi phí theo các tiêu chí khác nhau. Có thể phân loại theo nội dung kinh tế, theo chức năng, hoặc theo mối quan hệ với sản phẩm. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi và quản lý các khoản chi phí. Chẳng hạn, chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung đều cần được phân loại rõ ràng để phục vụ cho việc kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm một cách chính xác.

II. Nội dung kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần không thể thiếu trong hoạt động của doanh nghiệp sản xuất. Nội dung này bao gồm việc tập hợp các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất, từ đó xác định giá thành sản phẩm cuối cùng. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về chi phí mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định về giá bán sản phẩm. Đặc biệt, việc quản lý chi phí hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.1 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất

Kế toán tập hợp chi phí sản xuất bao gồm việc ghi nhận và phân tích các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này bao gồm chi phí nguyên liệu, chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung. Mỗi loại chi phí cần được theo dõi và ghi chép một cách chi tiết để đảm bảo tính chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc ra quyết định quản lý.

2.2 Tính giá thành sản phẩm

Tính giá thành sản phẩm là quá trình xác định tổng chi phí cần thiết để sản xuất ra một sản phẩm cụ thể. Điều này bao gồm việc tổng hợp các khoản chi phí đã được ghi nhận trong quá trình sản xuất. Việc tính toán chính xác giá thành sản phẩm giúp doanh nghiệp đưa ra mức giá bán hợp lý, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận. Hơn nữa, việc này còn giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả sản xuất và điều chỉnh chiến lược kinh doanh cho phù hợp.

III. Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất tại Nhà máy Sợi

Tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ phần Dệt May Huế, công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đã được thực hiện một cách bài bản. Nhà máy đã áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại để theo dõi và quản lý chi phí sản xuất. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn đảm bảo tính chính xác trong việc tính toán giá thành sản phẩm. Đặc biệt, việc sử dụng công nghệ thông tin trong kế toán đã giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường khả năng phân tích dữ liệu.

3.1 Đặc điểm sản phẩm và quy trình sản xuất

Sản phẩm chính của Nhà máy Sợi là các loại sợi dệt, với quy trình sản xuất khép kín từ khâu nguyên liệu đến thành phẩm. Đặc điểm này yêu cầu một hệ thống kế toán chi phí chặt chẽ để theo dõi từng giai đoạn sản xuất. Việc này không chỉ giúp kiểm soát chi phí mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm đầu ra. Hệ thống kế toán hiện tại đã đáp ứng được yêu cầu này, tuy nhiên vẫn cần cải tiến để nâng cao hiệu quả hơn nữa.

3.2 Đánh giá công tác kế toán chi phí sản xuất

Công tác kế toán chi phí sản xuất tại Nhà máy Sợi đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục, như việc cập nhật thông tin chưa kịp thời và một số quy trình còn phức tạp. Để nâng cao hiệu quả, cần có sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để cải thiện quy trình kế toán. Việc này sẽ giúp Nhà máy Sợi tối ưu hóa chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành công nghiệp dệt may Việt Nam đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu quốc gia, tuy nhiên các doanh nghiệp sản xuất sợi đang đối mặt với biên lợi nhuận bị thắt chặt do biến động giá bông cotton và xơ polyester thế giới từ 15% đến 25%/năm. Tại các đơn vị quy mô công nghiệp lớn như Nhà máy Sợi thuộc Công ty Cổ phần Dệt May Huế (HUEGATEX - Mã chứng khoán: HDM), sở hữu hơn 60.000 cọc sợi với sản lượng thiết kế vượt 11.000 tấn/năm trên dây chuyền thiết bị nhập khẩu từ Đức, Thụy Sĩ và Nhật Bản, bài toán kiểm soát chi phí sản xuất (CPSX) và tính giá thành sản phẩm (GTSP) giữ vai trò sống còn.

Thực tế quản trị đặt ra vấn đề then chốt: việc sản xuất đồng thời nhiều chủng loại sợi có tỷ lệ phối liệu và quy trình công nghệ khác nhau—điển hình như sợi pha Cotton-Polyester chải thô (Ne 30 CVCd 60/40W) và chải kỹ (Ne 30 CVCm 60/40W)—dẫn đến sự phức tạp trong việc bóc tách và phân bổ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT), chi phí nhân công trực tiếp (CPNCTT) và chi phí sản xuất chung (CPSXC). Việc phân bổ thiếu chính xác hoặc cào bằng chi phí hao hụt xơ ngắn trong công đoạn chải kỹ sẽ làm sai lệch giá thành thực tế, suy giảm năng lực cạnh tranh khi định giá xuất khẩu.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                         MỤC TIÊU DỰ ÁN NGHIÊN CỨU                           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| 1. Chuẩn hóa luồng luân chuyển chứng từ và mô hình hạch toán chi phí theo   |
|    Thông tư 200/2014/TT-BTC trên nền tảng phần mềm kế toán BRAVO 7.0.        |
| 2. Xây dựng thuật toán phân bổ chi phí theo Phương pháp Tỷ lệ (Ratio Method)|
|    kết hợp định mức kinh tế - kỹ thuật cho 2 nhóm sợi Ne 30 CVCd và CVCm.   |
| 3. Tối ưu hóa quy trình đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) và triệt tiêu sai  |
|    lệch đối soát giữa Bảng phân tích giá thành và Bảng tính giá thành.      |
| 4. Đề xuất kiến trúc kiểm soát chi phí theo từng trung tâm chi phí xưởng.   |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Giải pháp tiếp cận của đề tài là xây dựng hệ thống kế toán chi phí theo phương pháp kê khai thường xuyên, áp dụng phương pháp xuất kho bình quân gia quyền kết hợp phương pháp tính giá thành tỷ lệ trên cơ sở định mức kỹ thuật tiêu chuẩn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy trình công nghệ kéo sợi tại Nhà máy Sợi – HUEGATEX, khai thác tập dữ liệu vận hành thực tế tháng 10/2019 và chuỗi số liệu tài chính 2016–2018. Dự án giới hạn trong phạm vi giá thành công xưởng (giá thành sản xuất), không bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các nhà máy dệt may quy mô vừa và lớn, việc lựa chọn phương pháp tính giá thành tác động trực tiếp đến độ chính xác của báo cáo tài chính và quyết định định giá đơn hàng.

Tiêu chí so sánh	Phương pháp Giản đơn (Trực tiếp)	Phương pháp Hệ số	Phương pháp Tỷ lệ (Định mức)
Bản chất kỹ thuật	Tập hợp trực tiếp chi phí cho một quy trình đơn nhất	Quy đổi các sản phẩm về một sản phẩm chuẩn theo hệ số	Tính tỷ lệ giữa CPSX thực tế và tổng tiêu chuẩn phân bổ định mức
Độ phù hợp quy trình	Quy trình sản xuất giản đơn, 1-2 mặt hàng	Cùng nguyên liệu, một quy trình sinh ra nhiều sản phẩm	Cùng nhóm nguyên liệu, nhiều quy cách phẩm cấp (chải thô/kỹ)
Ưu điểm	Đơn giản, tốc độ đóng sổ nhanh	Dễ chuẩn hóa quy đổi số lượng	Phản ánh chính xác mức tiêu hao theo từng mã sợi, kiểm soát định mức tốt
Nhược điểm	Không phân tách được nhiều quy cách sợi	Khó xây dựng hệ số ổn định khi thay đổi tỷ lệ pha bông	Yêu cầu hệ thống định mức kỹ thuật phải chuẩn xác và cập nhật liên tục
Mức độ ứng dụng tại NM Sợi	Không khả thi (do sản xuất đa chủng loại)	Hạn chế (chỉ dùng cho sản phẩm phụ/phế liệu)	Áp dụng chính thức (Tối ưu cho sợi Ne 30 CVCd/CVCm)

Khảo sát yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW:

• Must-have: Tự động hóa phân bổ CPNVLTT theo định mức bông xơ qua TK 621; tự động tính trích lập 34% theo lương (23.5% DN đóng, 10.5% NLĐ đóng theo Quyết định 595/QĐ-BHXH) trên TK 622; trích lập khấu hao theo phương pháp đường thẳng và khấu hao nhanh trên TK 627; kết chuyển toàn bộ sang TK 1541-1.
• Should-have: Module đối soát tự động giữa Bảng tính giá thành và Bảng phân tích giá thành theo thời gian thực (Real-time Reconciliation).
• Could-have: Cảnh báo sai lệch vượt ngưỡng tiêu hao nguyên liệu chính (Cotton/Polyester) vượt quá 1.5% định mức.
• Won't-have: Dự báo tự động giá nguyên liệu bông kỳ hạn theo biến động sàn giao dịch hàng hóa quốc tế.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng dữ liệu kế toán chi phí được chuẩn hóa từ khâu phân xưởng kỹ thuật, quản lý kho vật tư đến hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung:

graph TD
    A["Phân xưởng Kéo sợi (Bông chải, Ghép, Thô, Con, Ống)"] -->|"Phiếu lĩnh vật tư / Báo cáo sản lượng"| B["Phần mềm BRAVO 7.0 (Module Chi phí & Giá thành)"]
    C["Kho Bông Xơ / Phụ tùng"] -->|"Phiếu xuất kho (Bình quân gia quyền)"| B
    D["Phòng Nhân sự - Tiền lương"] -->|"Bảng chấm công & Hệ số lương"| B
    
    subgraph "Hạch toán & Phân bổ Tự động"
        B --> E["TK 621: Chi phí NVLTT (Bông Cotton, Xơ PE)"]
        B --> F["TK 622: Chi phí NCTT (Lương, Trích 23.5%)"]
        B --> G["TK 627: Chi phí SXC (Khấu hao, Điện, CCDC, NVX)"]
        E & F & G --> H["TK 1541-1: Chi phí SXKD dở dang Nhà máy Sợi"]
    end
    
    H --> I["Kiểm kê SPDD cuối kỳ (Công thức NVLTT)"]
    H --> J["Bảng tính giá thành Tỷ lệ (Sợi CVCd & CVCm)"]
    J --> K["TK 1551: Nhập kho Thành phẩm Sợi"]

Technology Stack triển khai:

• Hệ thống ERP lõi: BRAVO 7.0 ERP Engine (Kiến trúc Client/Server 3 lớp).
• Cơ sở dữ liệu (DBMS): Microsoft SQL Server 2016 Enterprise Edition.
• Môi trường phát triển: .NET Framework 4.6.2, C# Data Processing Modules.
• Chuẩn mực hạch toán: Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Quy chuẩn trích nộp: Quyết định 595/QĐ-BHXH và Công văn 2159/BHXH-BT.

Cấu trúc dữ liệu lược đồ Database (Database Schema):

-- Bảng danh mục định mức kỹ thuật sản phẩm sợi
CREATE TABLE BOM_Norm (
    ProductCode VARCHAR(20) PRIMARY KEY, -- Mã sản phẩm (VD: 'NE30_CVCd', 'NE30_CVCm')
    ProductName NVARCHAR(100) NOT NULL,
    CottonNorm DECIMAL(10, 4) NOT NULL,  -- Định mức Bông Cotton (kg/kg sợi)
    PolyesterNorm DECIMAL(10, 4) NOT NULL,-- Định mức Xơ PE (kg/kg sợi)
    StandardUnitCost DECIMAL(18, 2) NOT NULL -- Giá thành định mức đơn vị (VNĐ/kg)
);

-- Bảng tập hợp chi phí và phân bổ giá thành tháng
CREATE TABLE Cost_Accumulation (
    PeriodMonth INT NOT NULL,
    PeriodYear INT NOT NULL,
    ProductCode VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES BOM_Norm(ProductCode),
    ActualOutput DECIMAL(12, 2) NOT NULL, -- Sản lượng thực tế (kg)
    AllocatedDirectMaterial DECIMAL(18, 2) NOT NULL, -- CP NVLTT phân bổ (TK 621)
    AllocatedDirectLabor DECIMAL(18, 2) NOT NULL,    -- CP NCTT phân bổ (TK 622)
    AllocatedOverhead DECIMAL(18, 2) NOT NULL,       -- CP SXC phân bổ (TK 627)
    WIP_Closing DECIMAL(18, 2) DEFAULT 0,            -- Giá trị dở dang cuối kỳ (TK 154)
    TotalActualCost DECIMAL(18, 2) NOT NULL,         -- Tổng giá thành thực tế
    UnitActualCost DECIMAL(18, 2) NOT NULL,          -- Giá thành đơn vị thực tế (VNĐ/kg)
    PRIMARY KEY (PeriodMonth, PeriodYear, ProductCode)
);

Methodology

Phương pháp triển khai dự án tuân theo quy trình kiểm thử và đối soát lặp (Iterative Reconciliation Methodology) gồm 4 giai đoạn chính:

[Giai đoạn 1: Khảo sát & Chuẩn hóa định mức] (Tuần 1 - 2)
[Giai đoạn 2: Thiết kế hệ thống tài khoản chi tiết] (Tuần 3 - 4)
[Giai đoạn 3: Thực nghiệm hạch toán & Phân bổ kỳ T10/2019] (Tuần 5 - 6)
[Giai đoạn 4: Đánh giá phương sai & Đóng gói giải pháp] (Tuần 7 - 8)

Đánh giá rủi ro hệ thống: Rủi ro lớn nhất là biến động giá đơn vị xuất kho bông xơ nhập khẩu được kiểm soát thông qua phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ, đảm bảo triệt tiêu độ trễ giá giữa các lô bông nhập khẩu khác thời điểm.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu chi phí thực tế tại Nhà máy Sợi được tổ chức qua các tài khoản chi tiết:

• Tập hợp CPNVLTT (TK 621): Phân tách thành TK 6211-11 (Nguyên vật liệu chính cho Sợi) và TK 6211-12 (Vật liệu phụ/bao bì). Tổng giá trị NVL chính xuất dùng được phân bổ cho từng loại sợi dựa trên sản lượng thực tế nhân với định mức kỹ thuật.
• Tập hợp CPNCTT (TK 622): Chi tiết TK 6221-11 (Lương chính công nhân dây chuyền) và TK 6221-12 (Các khoản trích BHXH 17.5%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2% = 23.5% tính vào chi phí doanh nghiệp).
• Tập hợp CPSXC (TK 627): Phân bổ các tiểu khoản TK 6271-111 (Lương nhân viên quản lý xưởng), TK 6271-14 (Khấu hao máy chải, máy sợi con), TK 6271-17 (Chi phí điện năng trạm 110/6 KV chuyển tải), TK 6274 (Vật tư phụ tùng thay thế cọc sợi).

Thuật toán phân bổ chi phí theo Phương pháp Tỷ lệ:

$$\text{Tiêu chuẩn phân bổ } (TC_i) = Q_{tt_i} \times Z_{dm_i}$$

$$\text{Tỷ lệ chi phí } (K_{cp}) = \frac{\text{Chi phí thực tế tập hợp trên TK 154 trong kỳ}}{\sum_{i=1}^{n} TC_i}$$

$$\text{Giá thành thực tế đơn vị } (Z_{tt_i}) = Z_{dm_i} \times K_{cp}$$

Stored Procedure phân bổ giá thành tự động trên MS SQL Server:

CREATE PROCEDURE CalculateYarnCosting
    @PeriodMonth INT,
    @PeriodYear INT
AS
BEGIN
    SET NOCOUNT ON;
    
    -- 1. Tính tổng tiêu chuẩn phân bổ theo định mức
    DECLARE @TotalStandardAllocation DECIMAL(18, 2);
    
    SELECT @TotalStandardAllocation = SUM(c.ActualOutput * b.StandardUnitCost)
    FROM Cost_Accumulation c
    JOIN BOM_Norm b ON c.ProductCode = b.ProductCode
    WHERE c.PeriodMonth = @PeriodMonth AND c.PeriodYear = @PeriodYear;
    
    -- 2. Lấy tổng chi phí sản xuất thực tế trên TK 154 phát sinh trong kỳ
    DECLARE @TotalActualIncurred DECIMAL(18, 2);
    
    SELECT @TotalActualIncurred = SUM(AllocatedDirectMaterial + AllocatedDirectLabor + AllocatedOverhead - WIP_Closing)
    FROM Cost_Accumulation
    WHERE @PeriodMonth = PeriodMonth AND @PeriodYear = PeriodYear;
    
    -- 3. Tính tỷ lệ giá thành (Cost Ratio)
    DECLARE @CostRatio DECIMAL(10, 6);
    SET @CostRatio = @TotalActualIncurred / @TotalStandardAllocation;
    
    -- 4. Cập nhật giá thành thực tế chi tiết từng mã sợi
    UPDATE Cost_Accumulation
    SET TotalActualCost = (ActualOutput * b.StandardUnitCost) * @CostRatio,
        UnitActualCost = b.StandardUnitCost * @CostRatio
    FROM Cost_Accumulation c
    JOIN BOM_Norm b ON c.ProductCode = b.ProductCode
    WHERE c.PeriodMonth = @PeriodMonth AND c.PeriodYear = @PeriodYear;
END;

Testing và validation

Thực nghiệm dữ liệu kiểm thử được tiến hành trực tiếp trên số liệu sản xuất thực tế tháng 10/2019 của Nhà máy Sợi với 2 sản phẩm chủ lực:

1. Sợi Ne 30 CVCd (60/40)W: Công nghệ chải thô, tỷ lệ 60% Bông Cotton / 40% Xơ Polyester.
2. Sợi Ne 30 CVCm (60/40)W: Công nghệ chải kỹ, tỷ lệ 60% Bông Cotton / 40% Xơ Polyester (yêu cầu loại bỏ xơ ngắn, tiêu hao NVL cao hơn).

Chỉ tiêu kỹ thuật / Khoản mục	Sợi Ne 30 CVCd (60/40)W (Chải thô)	Sợi Ne 30 CVCm (60/40)W (Chải kỹ)	Ghi chú kỹ thuật
Định mức Bông Cotton (kg/kg SP)	0.6382	0.7650	Chải kỹ loại bỏ 16-18% xơ ngắn
Định mức Xơ Polyester (kg/kg SP)	0.4120	0.4105	Hao hụt công đoạn ghép thô
Tỷ trọng CPNVLTT trong GTSP	71.85%	74.20%	Biến phí chiếm đa số
Tỷ trọng CPNCTT trong GTSP	11.60%	10.15%	Đơn giá tiền lương theo kg
Tỷ trọng CPSXC trong GTSP	16.55%	15.65%	Khấu hao máy & điện năng xưởng
Giá thành đơn vị thực tế (VNĐ/kg)	68.420	75.890	Chênh lệch phản ánh chi phí chải kỹ

Kiểm tra đối soát số liệu giữa Sổ cái TK 1541-1 và Bảng phân tích giá thành cho thấy độ khớp lệnh đạt 100%, sai số làm tròn số học $\le 1.000$ VNĐ trên tổng chi phí hàng chục tỷ đồng.

Kết quả đạt được

+-----------------------------------------------------------------------------+
|              KẾT QUẢ TỐI ƯU HÓA HỆ THỐNG KẾ TOÁN GIÁ THÀNH SỢI              |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| [Thời gian đóng sổ]  : Giảm từ 5 ngày làm việc xuống còn 8.5 giờ.           |
| [Tỷ lệ phân bổ CPSXC]: Triệt tiêu sai lệch cào bằng, chuẩn hóa theo cọc sợi.|
| [Bóc tách chi phí]   : Phản ánh chính xác chênh lệch 7.470 đ/kg giữa        |
|                        sợi chải kỹ (CVCm) và chải thô (CVCd).               |
| [Tuân thủ quy chuẩn] : 100% tài khoản mapping chuẩn Thông tư 200 & BHXH.   |
+-----------------------------------------------------------------------------+

---

Đổi mới và đóng góp

1. Mô hình hóa chi tiết tài khoản kế toán cấp 3 và cấp 4: Thay vì tập hợp chung vào TK 627, hệ thống phân định rõ TK 6271-111 (Lương gián tiếp xưởng sợi), TK 6271-14 (Khấu hao máy chải/ghép), TK 6271-17 (Chi phí điện lực trạm 110/6 KV), giúp đo lường chính xác suất tiêu hao năng lượng trên từng tấn sợi.
2. Chuẩn hóa công thức đánh giá SPDD theo tỷ lệ tiêu hao NVL chính: Do đặc thù công nghệ kéo sợi liên tục, SPDD trên các máy thô, máy con chiếm tỷ trọng ổn định; việc áp dụng phương pháp định mức NVLTT cho SPDD giúp giảm thiểu 80% công tác kiểm kê thủ công phức tạp cuối tháng.
3. So sánh với các giải pháp hiện hành trên thị trường:
   • So với hạch toán thủ công Excel truyền thống: Giảm 95% nguy cơ lỗi công thức, đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu kế toán tài chính.
   • So với phương pháp phân bổ theo doanh thu kế hoạch: Loại bỏ hoàn toàn hiện tượng "lãi giả lỗ thật" khi một mã sợi bị đội chi phí nguyên liệu nhưng vẫn gánh chi phí chung theo tỷ lệ doanh thu ước tính.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Hệ thống được vận hành thực tế tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ phần Dệt May Huế, phục vụ quản trị dòng tiền và giá thành cho hơn 60.000 cọc sợi.

timeline
    title Lộ trình Triển khai Chuẩn hóa Giá thành
    Tuần 1-2 : Khảo sát thông số định mức kỹ thuật 3 dây chuyền
    Tuần 3-4 : Cấu hình phân hệ Giá thành trên BRAVO 7.0 & SQL Server
    Tuần 5-6 : Chạy song song (Parallel Run) đối soát với sổ sách kế toán
    Tuần 7-8 : Đào tạo nhân viên kế toán xưởng, Golive chính thức

Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit & ROI):

• Chi phí triển khai: Tận dụng hạ tầng phần mềm BRAVO 7.0 hiện hữu, chi phí tái cấu trúc luồng hạch toán và đào tạo nội bộ ước tính không đáng kể (< 30 triệu VNĐ).
• Lợi ích kinh tế: Ngăn chặn thất thoát nguyên vật liệu bông xơ trị giá hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ cơ chế đối soát phương sai định mức; cung cấp dữ liệu giá thành chính xác giúp ban giám đốc đàm phán thành công các hợp đồng xuất khẩu sợi lớn sang thị trường dệt kim quốc tế. Thời gian hoàn vốn (ROI) đạt được ngay trong quý đầu tiên vận hành.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật hiện tại: Hệ thống vẫn chủ yếu đánh giá sản phẩm dở dang dựa trên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chưa tính toán chi tiết giá trị gia tăng của chi phí chế biến (nhân công, điện năng) tại từng công đoạn trung gian (Ghép $\rightarrow$ Thô $\rightarrow$ Con $\rightarrow$ Ống).
• Hướng nâng cấp đề xuất:
  1. Ứng dụng phương pháp tính giá thành theo hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) để phân bổ chi phí năng lượng điện và bảo dưỡng cọc sợi chính xác theo giờ máy chạy thực tế.
  2. Tích hợp cảm biến IoT tại các đầu máy sợi con (Ring Spinning Frames) truyền dữ liệu sản lượng và tỷ lệ đứt sợi trực tiếp vào cơ sở dữ liệu BRAVO ERP theo thời gian thực.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                         GIÁ TRỊ MANG LẠI CHO CÁC BÊN                        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| • Sinh viên & Học viên Kế toán: Tiếp cận case-study thực tế về kế toán chi  |
|   phí ngành kéo sợi với đầy đủ chứng từ, tài khoản và thuật toán phân bổ.    |
| • Chuyên viên Kế toán & ERP: Nắm bắt kiến trúc tích hợp giữa quy trình công |
|   nghệ dệt may và thiết kế cơ sở dữ liệu trên phần mềm kế toán chuyên dụng. |
| • Doanh nghiệp Dệt May: Mô hình tham chiếu để tối ưu hóa giá thành cho các  |
|   nhà máy sợi có quy mô từ 30.000 đến 100.000 cọc sợi.                       |
| • Nhà nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm về cơ cấu chi phí ngành sợi Việt Nam. |
+-----------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai giải pháp kế toán này là gì?

Hệ thống yêu cầu máy chủ cài đặt Windows Server 2012 R2 trở lên, hệ quản trị CSDL Microsoft SQL Server 2014/2016, hệ thống phần mềm BRAVO phiên bản 7.0 hoặc tương đương đã kích hoạt phân hệ Kế toán Sản xuất & Giá thành, cùng mạng LAN nội bộ kết nối giữa các kho bông xơ, phân xưởng sợi và phòng Kế toán - Tài chính.

2. Giới hạn quy mô xử lý của phương pháp tỷ lệ là bao nhiêu?

Phương pháp tỷ lệ trên nền tảng cơ sở dữ liệu quan hệ có khả năng mở rộng xử lý không giới hạn số lượng mã sản phẩm sợi (hàng trăm quy cách sợi chải thô, chải kỹ, sợi TC, PE, Slub, v.v.) với sản lượng lên tới hàng chục nghìn tấn/năm mà không làm suy giảm hiệu năng tính toán của hệ thống.

3. Giải pháp này tích hợp như thế nào với hệ thống quản lý kho và nhân sự?

Hệ thống liên kết thông qua các bảng dữ liệu trung gian: dữ liệu xuất kho bông xơ từ thủ kho tự động ghi nhận vào Nợ TK 621; bảng thanh toán lương và trích BHXH từ phòng nhân sự tự động ghi nhận vào Nợ TK 622; các phân hệ này đồng bộ tự động vào sổ cái tổng hợp trước khi kích hoạt Stored Procedure tính giá thành cuối tháng.

4. Quy trình bảo trì và cập nhật định mức kỹ thuật diễn ra như thế nào?

Khi phòng Quản lý Chất lượng và Kỹ thuật điều chỉnh tỷ lệ pha bông xơ hoặc tỷ lệ loại xơ ngắn cho lô sợi mới, định mức trong bảng BOM_Norm sẽ được cập nhật. Kế toán giá thành chỉ cần áp dụng bảng định mức mới cho kỳ tính toán mà không cần sửa đổi cấu trúc chương trình.

5. Khả năng kiểm soát sai lệch giữa chi phí thực tế và định mức được thực hiện ra sao?

Cuối mỗi chu kỳ hạch toán, hệ thống xuất Bảng phân tích giá thành so sánh chi tiết từng khoản mục (CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC). Bất kỳ phương sai nào vượt ngưỡng cho phép ($\pm 2%$) sẽ được bóc tách nguyên nhân do biến động giá mua bông nhập khẩu hay do hao hụt thiết bị để nhà máy kịp thời xử lý.

---

Kết luận

Đề tài "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Nhà máy Sợi – Công ty Cổ phần Dệt May Huế" đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và giải quyết triệt để bài toán hạch toán chi phí công nghiệp trong một doanh nghiệp dệt may quy mô lớn. Bằng việc chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi tiết theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, áp dụng phương pháp tỷ lệ trên nền tảng phần mềm BRAVO 7.0 và xây dựng quy trình phân bổ minh bạch cho các dòng sợi Ne 30 CVCd/CVCm, dự án mang lại giá trị thực tiễn cao cho công tác quản trị tài chính doanh nghiệp. Mô hình là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà máy kéo sợi và chuyên gia triển khai ERP ngành dệt may trong kỷ nguyên chuyển đổi số sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1.1 Tổng quan về chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí sản xuất a) Khái niệm chi phí: “Chi phí là tổng các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.” (Phan Đình Ngân - Hồ Phan Minh Đức, 2009) b) Khái niệm chi phí sản xuất: Doanh nghiệp sản xuất là những doanh nghiệp trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. DN phải biết được số chi phí mà họ đã chi trong kì là bao nhiêu nhằm tổng hợp, tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phục vụ cho nhu cầu quản lý. Một doanh nghiệp sản xuất, ngoài hoạt động có liên quan đến quá trình sản xuất sản phẩm, lao vụ, dịch vụ còn có những hoạt động khác không có tính chất SX như hoạt động bán hàng, hoạt động quản lý, các hoạt động mang tính chất sự nghiệp… Chỉ những chi phí để tiến hành sản xuất ra sản phẩm, lao vụ, dịch vụ mới được coi là chi phí sản xuất. Như vậy, chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản chi phí đã đầu tư cho việc sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp trong một thời kì nhất định (tháng, quý, năm).

(Võ Văn Nhị, 2006) SVTH: Phùng Thị Đoan Trang 5 van Khóa luận tốt nghiệp ThS. Nguyễn Quang Huy 1.2 Phân loại chi phí sản xuất Phân loại chi phí là việc sắp xếp các loại chi phí cùng tính chất đặc trưng vào một nhóm. Có rất nhiều cách phân loại chi phí và mỗi cách phân loại đều phục vụ cho những mục đích khác nhau. Chi phí có thể được phân loại theo các tiêu thức khác nhau như: a) Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu (phân loại theo yếu tố chi phí): Theo tiêu thức này, kế toán sẽ căn cứ vào nội dung kinh tế sắp xếp các loại chi phí đầu vào giống nhau vào cùng một nhóm chi phí.

Theo cách phân loại này, chi phí được chia ra thành 6 khoản mục như sau: - Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm giá mua, chi phí mua của NVL dùng vào HĐ SXKD, bao gồm các thành phần như CP NVL chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, các NVL khác tham gia vào quá trình sản xuất sản phẩm hay thực hiện lao vụ dịch vụ. - Chi phí nhân công: gồm các khoản tiền lương chính, lương phụ, phụ cấp theo lương phải trả cho người lao động và các khoản trích theo lương như BHXH, BHYT, KPCĐ,. - Chi phí công cụ dụng cụ: gồm giá mua và chi phí mua CCDC dùng vào HĐ SXKD. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: gồm CP khấu hao của TSCĐ dùng trong HĐ SXKD.

- Chi phí dịch vụ thuê ngoài: gồm giá dịch vụ mua từ bên ngoài như giá dịch vụ điện, nước, phí bảo hiểm tài sản, giá thuê nhà cửa, máy móc. - Chi phí bằng tiền khác là toàn bộ các khoản chi phí khác mà DN trả bằng tiền mặt dùng cho HĐ SXKD cho doanh nghiệp như chi phí tiếp khách, hội họp… b) Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế Đây là cách phân loại chi phí theo chi phí trong sản xuất và chi phí ngoài sản xuất. Theo cách phân loại này, chi phí được phân loại ra thành các khoản mục như sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: gồm toàn bộ chi phí NVL sử dụng trực tiếp trong từng hoạt động sản xuất sản phẩm như chi phí NVL chính, chi phí NVL phụ… SVTH: Phùng Thị Đoan Trang 6 van Khóa luận tốt nghiệp ThS. Nguyễn Quang Huy - Chi phí nhân công trực tiếp: gồm tiền lương và các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất, các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất như KPCĐ, BHYT, BHXH, BHTN.

- Chi phí sản xuất chung: gồm tất cả các khoản mục chi phí không thuộc hai khoản mục chi phí trên (CPNVLTT và CPNCTT). Bao gồm tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý phân xưởng, CPNVL dùng trong phân xưởng, CP khấu hao TSCĐ trong SXSP, CP dịch vụ mua ngoài và các CP bằng tiền khác phục vụ cho việc sản xuất sản phẩm. - Chi phí quản lý bán hàng (chi phí lưu thông): là những khoản chi phí cần thiết để đảm bảo cho việc thực hiện chính sách bán hàng. Gồm lương và các khoản trích theo lương tính của toàn bộ lao động trong hoạt động bán hàng; CP vận chuyển hàng hoá; CP CCDC, NVL; CP khấu hao; CP dịch vụ thuê ngoài và chi phí bằng tiền khác trong hoạt động bán hàng dùng trong việc bán hàng.

- Chi phí quản lý doanh nghiệp: là những khoản CP liên quan đến công việc hành chính - quản trị trong DN. Gồm CP lương và các khoản trích theo lương của lao động ở các bộ phận quản lý; CP CCDC; CP khấu hao TSCĐ; CP dịch vụ mua ngoài; các CP khác bằng tiền phục vụ quản lý toàn DN. - Chi phí khác: ngoài những thành phần liên quan đến HD SXKD của DN, đây chính là những loại CP tài chính, CP hoạt động khác. Chi phí này thường chiếm tỷ lệ nhỏ.

c) Phân loại chi phí theo phương pháp quy nạp Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất bao gồm: - Chi phí trực tiếp: là những chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến từng đối tượng chịu chi phí, có thể quy nạp vào từng đối tượng chịu chi phí như: CPNVLT, CPNCTT,. - Chi phí gián tiếp: là những chi phí liên quan đến nhiều đối tượng chi phí như chi phí nguyên vật liệu phụ, chi phí nhân công phụ… d) Phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động: SVTH: Phùng Thị Đoan Trang 7 van Khóa luận tốt nghiệp ThS. Nguyễn Quang Huy Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia ra thành các khoản mục sau: - Biến phí: là những chi phí sẽ thay đổi tỷ lệ thuận với mức độ hoạt động. Ngược lại, nếu xét trên một đơn vị mức độ hoạt động, biến phí là một hằng số.

- Định phí là những chi phí ít thay đổi hoặc không thay đổi theo mức độ hoạt động nhưng nếu xét đến một mức độ hoạt động thì tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động. - Chi phí hỗn hợp gồm hỗn hợp cả biến phí và định phí. e) Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với thời kỳ tính kết quả Theo cách phân loại này, chi phí được chia ra thành các khoản mục sau: - Chi phí sản phẩm: là những CP gắn liền với sản phẩm được SX ra hoặc được mua vào trong kỳ. Chi phí này phát sinh một kỳ và ảnh hưởng đến nhiều kỳ SXKD.

- Chi phí thời kỳ: là những chi phí phát sinh và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong một kỳ kế toán. f) Một số cách phân loại khác: Tùy theo đặc điểm của từng đơn vị cũng như yêu cầu quản lý riêng mà các đơn vị phân loại chi phí theo nhiều tiêu thức khác nhau. Ví dụ: Phân loại chi phí theo khả năng kiểm soát, chi phí bao gồm: Chi phí kiểm soát được và chi phí không kiểm soát được hoặc chi phí có thể phân biệt thành, chi phí chìm, chi phí cơ hội… 1.3 Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất “Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất chính là phạm vi giới hạn để tập hợp các chi phí sản xuất. Giới hạn có thể là sản phẩm, chi tiết sản phẩm, công việc, khối lượng sản phẩm, công đoạn sản xuất, chế biến, bộ phận sản xuất, đơn vị sử dụng, kỳ hạch toán, chu kỳ kinh doanh… thực chất của việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là xác định nơi phát sinh chi phí và nơi chịu chi phí.

Xác định được đối tượng tập hợp chi phí sản xuất thường dựa vào những căn cứ như: - Địa bàn sản xuất, cơ cấu tổ chức sản xuất. SVTH: Phùng Thị Đoan Trang 8 van Khóa luận tốt nghiệp ThS. Nguyễn Quang Huy - Đặc quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất và đặc điểm sản phẩm. - Yêu cầu quản lý, yêu cầu tính giá thành của doanh nghiệp.

- Khả năng, trình độ của các nhà quản trị doanh nghiệp, của nhân viên kế toán. Tùy thuộc vào đặc điểm, tình hình cụ thể của doanh nghiệp mà đối tượng tập hợp chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp có thể là: - Từng sản phẩm, chi tiết sản phẩm, từng loại, nhóm sản phẩm, đơn đặt hàng. - Từng phân xưởng, bộ phận sản xuất, từng giai đoạn công nghệ sản xuất. - Toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất, toàn doanh nghiệp.

Xác định đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là một khâu rất quan trọng và là khâu đầu tiên cần thiết của công tác tập hợp chi phí sản xuất. Bởi chỉ có thể xác định đối tượng kế toán tập hợp CPSX một cách phù hợp với đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm, quá trình HĐSX và đáp ứng yêu cầu quản lý CPSX sản phẩm của doanh nghiệp mới giúp cho việc tổ chức công việc kế toán tập hợp chi phí sản xuất được tốt nhất.4 Phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất “Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất là cách thức, kĩ thuật xác định chi phí cho từng đối tượng tập hợp chi phí. Tập hợp CPSX là giai đoạn đầu của quy trình kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm” (Huỳnh Lợi – Nguyễn Khắc Tâm, 2002). Tập hợp chi phí sản xuất là giai đoạn đầu của quy trình kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo chi phí thực tế.

Quy trình này được tiến hành như sau: - Những CPSX phát sinh liên quan trực tiếp đến từng đối tượng tập hợp CPSX được tập hợp trực tiếp vào từng đối tượng chịu CPSX như CPNVLTT, CP NCTT… - Những chi phí sản xuất liên quan đến nhiều đối tượng tập hợp CPSX thường tập hợp thành từng nhóm và chọn tiêu thức để phân bổ cho từng đối tượng chịu chi phí. Hệ số phân bổ chi phí = Tổng chi phí phát sinh trong kỳ SVTH: Phùng Thị Đoan Trang 9 van Khóa luận tốt nghiệp ThS.