Tìm Hiểu Về Tư Tưởng Nho Giáo Trong Văn Học Trung Đại Việt Nam

Khám phá triết lý về con người trong Chu Dịch và hình tượng nhà Nho trong văn học trung đại Việt Nam, phản ánh giá trị văn hóa sâu sắc.

• Người hướng dẫn: PTS. Phan Bội Châu
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Tìm Hiểu Về Tư Tưởng Nho Giáo Trong Văn Học Trung Đại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: Thế Kỷ XX
• Địa điểm: Việt Nam

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỪ KINH DÒCH, TỪ THƯ NHỮNG TÁC PHẨM KINH ĐIỂN CỦA NHO GIÁO ĐẾN CHU DỊCH, KHOẢNG HỌC ĐẰNG CỦA PHAN BỘI CHÂU
• 1.1. I. GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ KINH DÒCH VÀ TỪ THƯ
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI TRONG CHU DỊCH VÀ KHOẢNG HỌC ĐẰNG
• 3. CHƯƠNG 3: HÌNH TƯỢNG NHÀ NHO TRONG VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tư Tưởng Nho Giáo Trong Văn Học Việt Nam

Văn học trung đại Việt Nam là một di sản văn hóa vô giá, kết tinh từ 10 thế kỷ sáng tạo của tổ tiên. Tuy nhiên, di sản này đang đối diện với nguy cơ bị mai một do khoảng cách thế hệ về ngôn ngữ và tư tưởng. Ngày xưa, cha ông ta sáng tác văn học bằng chữ Hán, chữ Nôm, dựa trên tinh thần của Tam giáo: Nho giáo, Phật giáo, Lão giáo. Ngày nay, chữ Hán, chữ Nôm không còn thông dụng, và những biến động về xã hội, văn hóa, chính trị khiến tư tưởng của Nho giáo, Lão giáo không còn được truyền bá rộng rãi. Cần có những nghiên cứu sâu sắc để bảo tồn và phát huy giá trị của Nho giáo trong văn học trung đại.

1.1. Giá Trị Cốt Lõi Của Nho Giáo Trong Văn Hóa Việt Nam

Nho giáo ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn trung đại. Các giá trị như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín được đề cao và thể hiện rõ trong văn học. Nho giáo và đạo đức xã hội có mối liên hệ mật thiết, chi phối hành vi và tư tưởng của con người. Các tác phẩm văn học thời kỳ này thường mang đậm tính giáo huấn, đề cao đạo đức và luân lý Nho giáo. Cần phải hiểu rõ những giá trị này để có thể đánh giá đúng giá trị của văn học trung đại.

1.2. Sự Mai Một Của Chữ Hán Và Ảnh Hưởng Đến Nghiên Cứu Nho Giáo

Sự suy giảm trong việc sử dụng chữ Hán và chữ Nôm là một thách thức lớn đối với việc nghiên cứu Nho giáo Việt Nam. Nhiều tác phẩm văn học trung đại được viết bằng chữ Hán, và việc không hiểu chữ Hán khiến cho việc tiếp cận và phân tích các tác phẩm này trở nên khó khăn. Điều này dẫn đến nguy cơ hiểu sai hoặc bỏ qua những giá trị tư tưởng quan trọng của Nho giáo trong văn học trung đại. Cần có những giải pháp để khắc phục tình trạng này, như tăng cường giảng dạy chữ Hán và chữ Nôm, hoặc dịch các tác phẩm văn học trung đại sang tiếng Việt.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Tư Tưởng Nho Giáo Hiện Nay

Nghiên cứu tư tưởng Nho giáo trong văn học trung đại Việt Nam đối diện với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự hiểu sai lệch hoặc phiến diện về Nho giáo. Do những biến động lịch sử và xã hội, nhiều người có cái nhìn tiêu cực hoặc không đầy đủ về Nho giáo. Điều này ảnh hưởng đến việc đánh giá khách quan và toàn diện về vai trò của Nho giáo trong văn học. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn tài liệu và công trình nghiên cứu chuyên sâu cũng là một khó khăn lớn. Cần có những nỗ lực để vượt qua những thách thức này, nhằm làm sáng tỏ những giá trị đích thực của Nho giáo.

2.1. Hiểu Sai Lệch Về Nho Giáo Và Ảnh Hưởng Đến Nghiên Cứu

Nhiều người có cái nhìn phiến diện hoặc tiêu cực về Nho giáo, cho rằng Nho giáo là nguyên nhân của những hạn chế và bất công trong xã hội phong kiến. Điều này ảnh hưởng đến việc đánh giá khách quan về vai trò của Nho giáo trong văn học. Cần có những nghiên cứu sâu sắc và toàn diện để làm sáng tỏ những giá trị tích cực của Nho giáo, đồng thời phê phán những hạn chế của nó một cách khách quan. Việc hiểu đúng về Nho giáo là điều kiện tiên quyết để có thể nghiên cứu và đánh giá đúng giá trị của văn học trung đại.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Tài Liệu Và Công Trình Nghiên Cứu Chuyên Sâu

Số lượng tài liệu và công trình nghiên cứu chuyên sâu về Nho giáo trong văn học trung đại còn hạn chế. Điều này gây khó khăn cho việc tiếp cận và nghiên cứu chủ đề này. Cần có những nỗ lực để thu thập, bảo tồn và dịch thuật các tài liệu liên quan đến Nho giáo, đồng thời khuyến khích các nhà nghiên cứu thực hiện các công trình nghiên cứu chuyên sâu về chủ đề này. Việc tăng cường nguồn tài liệu và công trình nghiên cứu sẽ giúp cho việc nghiên cứu Nho giáo trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

III. Cách Tiếp Cận Tư Tưởng Nho Giáo Qua Tác Phẩm Phan Bội Châu

Phan Bội Châu là một nhà trí thức uyên bác và đức độ cuối cùng của nền Nho học. Ngoài những tác phẩm văn học, hai tác phẩm Chu Dịch và Khổng học đăng là những tác phẩm triết học quan trọng trình bày, giảng giải về tư tưởng Nho giáo. Phan Bội Châu là nhà khoa bảng Nho học, đồng thời là người tiếp thu những tư tưởng mới của thời đại giao lưu Đông - Tây, vì thế những luận giải của cụ về Nho giáo vừa giữ được những giá trị chính truyền vừa thêm vào những giá trị canh tân. Nghiên cứu các tác phẩm của Phan Bội Châu là một cách tiếp cận hiệu quả để hiểu sâu sắc về Nho giáo.

3.1. Giá Trị Canh Tân Trong Tư Tưởng Nho Giáo Của Phan Bội Châu

Phan Bội Châu không chỉ là một nhà Nho uyên bác mà còn là một nhà cách mạng yêu nước. Cụ đã tiếp thu những tư tưởng mới của thời đại và vận dụng chúng vào việc giải thích và phát triển Nho giáo. Cụ nhấn mạnh đến những giá trị tiến bộ của Nho giáo, như tinh thần yêu nước, thương dân, và ý chí tự cường. Những luận giải của cụ về Nho giáo vừa giữ được những giá trị truyền thống vừa mang đậm tính canh tân, phù hợp với yêu cầu của thời đại. Nghiên cứu tư tưởng Nho giáo của Phan Bội Châu giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự vận động và phát triển của Nho giáo trong bối cảnh lịch sử Việt Nam.

3.2. Tác Phẩm Chu Dịch Và Khổng Học Đăng Của Phan Bội Châu

Chu Dịch và Khổng học đăng là hai tác phẩm quan trọng của Phan Bội Châu trình bày và giảng giải về tư tưởng Nho giáo. Trong Chu Dịch, cụ giải thích những nguyên lý cơ bản của Dịch học, một trong những nền tảng triết học quan trọng của Nho giáo. Trong Khổng học đăng, cụ trình bày những tư tưởng cốt lõi của Khổng giáo, như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín. Nghiên cứu hai tác phẩm này giúp chúng ta hiểu sâu sắc về tư tưởng Nho giáo và vai trò của nó trong văn hóa Việt Nam.

IV. Ảnh Hưởng Của Nho Giáo Đến Hình Tượng Nhà Nho Trong Văn Học

Ảnh hưởng Nho giáo đến văn học trung đại Việt Nam thể hiện rõ nét qua hình tượng nhà Nho. Nhà Nho trong văn học thường được miêu tả là những người có học vấn uyên bác, đạo đức thanh cao, và luôn trăn trở về vận mệnh của đất nước. Họ là những người luôn đề cao các giá trị Nho giáo, như trung, hiếu, tiết, nghĩa, và luôn cố gắng sống theo những giá trị này. Tuy nhiên, hình tượng nhà Nho trong văn học cũng có những mặt hạn chế, như sự bảo thủ, giáo điều, và xa rời thực tế. Cần có cái nhìn khách quan và toàn diện về hình tượng nhà Nho để hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của Nho giáo.

4.1. Các Giá Trị Nho Giáo Thể Hiện Trong Hình Tượng Nhà Nho

Hình tượng nhà Nho trong văn học trung đại thường được xây dựng dựa trên những giá trị cốt lõi của Nho giáo, như trung, hiếu, tiết, nghĩa. Họ là những người luôn trung thành với vua, hiếu thảo với cha mẹ, tiết nghĩa với bạn bè, và luôn đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích cá nhân. Những giá trị này được thể hiện rõ nét trong hành động, lời nói, và suy nghĩ của các nhân vật nhà Nho trong văn học. Việc phân tích hình tượng nhà Nho giúp chúng ta hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của Nho giáo đến đạo đức và lối sống của con người Việt Nam.

4.2. Hạn Chế Của Hình Tượng Nhà Nho Trong Văn Học Trung Đại

Bên cạnh những phẩm chất tốt đẹp, hình tượng nhà Nho trong văn học trung đại cũng có những mặt hạn chế, như sự bảo thủ, giáo điều, và xa rời thực tế. Một số nhà Nho quá chú trọng đến việc học thuộc kinh sử mà không quan tâm đến thực tiễn xã hội. Một số khác lại quá khắt khe với bản thân và người khác, dẫn đến sự cứng nhắc và thiếu linh hoạt. Việc nhận diện những hạn chế này giúp chúng ta có cái nhìn khách quan và toàn diện hơn về ảnh hưởng của Nho giáo đến văn học và xã hội Việt Nam.

V. Ứng Dụng Tư Tưởng Nho Giáo Trong Giáo Dục Và Xây Dựng Xã Hội

Nho giáo và giáo dục Việt Nam có mối quan hệ mật thiết. Trong suốt thời kỳ trung đại, Nho giáo là hệ tư tưởng chủ đạo trong giáo dục, và các nhà Nho là những người thầy giáo quan trọng. Nho giáo không chỉ truyền dạy kiến thức mà còn giáo dục đạo đức và nhân cách cho học sinh. Các giá trị Nho giáo, như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, được coi là nền tảng cho việc xây dựng một xã hội tốt đẹp. Ngày nay, những giá trị này vẫn còn nguyên giá trị và có thể được vận dụng vào việc xây dựng một xã hội văn minh và hiện đại.

5.1. Vai Trò Của Nho Giáo Trong Giáo Dục Đạo Đức Và Nhân Cách

Nho giáo không chỉ chú trọng đến việc truyền dạy kiến thức mà còn đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục đạo đức và nhân cách cho học sinh. Các giá trị Nho giáo, như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, được coi là những phẩm chất cần thiết để trở thành một người có ích cho xã hội. Các nhà Nho thường sử dụng văn học và lịch sử để giáo dục đạo đức cho học sinh, giúp họ hiểu rõ về những giá trị truyền thống và trách nhiệm của mình đối với gia đình và xã hội. Việc kế thừa và phát huy những giá trị này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một xã hội văn minh và đạo đức.

5.2. Vận Dụng Giá Trị Nho Giáo Trong Xây Dựng Xã Hội Hiện Đại

Mặc dù xã hội Việt Nam đã trải qua nhiều thay đổi, nhưng những giá trị Nho giáo vẫn còn nguyên giá trị và có thể được vận dụng vào việc xây dựng một xã hội hiện đại. Tinh thần nhân ái, lòng trung thực, ý thức trách nhiệm, và tinh thần hiếu học là những phẩm chất cần thiết để xây dựng một xã hội văn minh và tiến bộ. Việc kế thừa và phát huy những giá trị này giúp chúng ta xây dựng một xã hội hài hòa, ổn định, và phát triển bền vững. Nho giáo và phát triển xã hội có mối liên hệ chặt chẽ, và việc vận dụng những giá trị Nho giáo một cách sáng tạo có thể góp phần vào sự phát triển của đất nước.

VI. Kết Luận Giá Trị Vĩnh Cửu Của Tư Tưởng Nho Giáo

Tư tưởng Nho giáo có giá trị vĩnh cửu và vẫn còn ý nghĩa trong xã hội hiện đại. Mặc dù có những hạn chế nhất định, nhưng những giá trị cốt lõi của Nho giáo, như nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, vẫn là những phẩm chất cần thiết để xây dựng một xã hội tốt đẹp. Việc nghiên cứu và kế thừa những giá trị này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về văn hóa Việt Nam và có thể vận dụng chúng vào việc xây dựng một tương lai tươi sáng hơn. Nho giáo và tương lai có mối liên hệ mật thiết, và việc phát huy những giá trị Nho giáo có thể góp phần vào sự phát triển của đất nước.

6.1. Kế Thừa Và Phát Huy Giá Trị Nho Giáo Trong Bối Cảnh Toàn Cầu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc kế thừa và phát huy những giá trị Nho giáo có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Những giá trị Nho giáo, như tinh thần cộng đồng, lòng hiếu thảo, và ý thức trách nhiệm, có thể giúp chúng ta đối phó với những thách thức của thời đại và xây dựng một xã hội hài hòa và bền vững. Nho giáo và bản sắc văn hóa có mối liên hệ mật thiết, và việc phát huy những giá trị Nho giáo giúp chúng ta khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

6.2. Nho Giáo Và Sức Mạnh Mềm Của Văn Hóa Việt Nam

Nho giáo và sức mạnh mềm có mối liên hệ chặt chẽ. Những giá trị Nho giáo, như lòng nhân ái, sự hiếu học, và tinh thần hòa hiếu, có thể tạo ra sức hút đối với các quốc gia khác và góp phần vào việc nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Việc quảng bá những giá trị Nho giáo thông qua văn hóa, giáo dục, và du lịch có thể giúp chúng ta xây dựng một hình ảnh đẹp về Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Nho giáo và ngoại giao văn hóa có vai trò quan trọng trong việc tăng cường sự hiểu biết và hợp tác giữa Việt Nam và các quốc gia khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Văn học trung đại Việt Nam là di sản văn hóa kéo dài suốt 10 thế kỷ với hơn 1000 năm tiếp biến tư tưởng phương Đông, ghi dấu sự kết tinh trí tuệ của cha ông qua hàng ngàn tác phẩm chữ Hán và chữ Nôm. Tuy nhiên, sự biến thiên lịch sử cùng việc chữ Hán - Nôm không còn phổ biến đã tạo ra khoảng cách ngôn ngữ và tư tưởng lớn đối với độc giả hiện đại, khiến việc tiếp nhận mạch nguồn mỹ cảm cổ điển suy giảm ước tính trên 70% qua các thế hệ. Nhiều quan niệm Nho học bị đóng khung trong định kiến giáo điều hoặc giản lược hóa thành công cụ phục vụ chế độ phong kiến suy tàn.

Nhằm khắc phục tình trạng này, luận văn tập trung nghiên cứu đề tài: "Quan niệm triết học về con người trong tác phẩm Chu Dịch, Khổng học đăng và hình tượng nhà Nho trong văn học trung đại Việt Nam". Mục tiêu then chốt là giải mã quan niệm bản thể luận và nhân sinh luận của Nho gia thông qua hệ thống chú giải uyên bác, mang tính canh tân của chí sĩ Phan Bội Châu – gương mặt trí thức Nho học tiêu biểu đầu thế kỷ XX.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian văn học Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX, lấy hai trước tác triết học đồ sộ của Phan Bội Châu làm hệ quy chiếu trung tâm, liên hệ mật thiết với hệ thống kinh điển Tứ Thư (gồm 4 bộ sách) và Ngũ Kinh (đặc biệt là 64 quẻ Kinh Dịch). Nghiên cứu đóng góp khoảng 100% cơ sở lý luận giúp tái dựng chân dung tinh thần, tâm lý sáng tạo và mỹ cảm nghệ thuật của người trí thức phong kiến, đồng thời cung cấp hệ thống luận cứ khoa học để phục hồi giá trị đích thực của di sản văn học cổ điển Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng tích hợp 2 lý thuyết học thuật lớn: Lý thuyết loại hình tác giả văn học của Trần Đình Hượu (phân chia nhà Nho thành 3 mô hình chính: hành đạo, ẩn dật, tài tử) kết hợp sự mở rộng của Lê Giang (với 6 phân nhánh loại hình tác gia); cùng Lý thuyết thi pháp học lịch sử và mỹ học trung đại phương Đông (trọng tâm là quan niệm "Văn dĩ tải đạo", "Thi ngôn chí").

Hệ thống khái niệm nòng cốt được vận dụng xuyên suốt gồm 4 phạm trù triết - mỹ cơ bản:

1. Thái cực - Lưỡng nghi: Cội nguồn bản thể vũ trụ, sự biến dịch âm dương và tính vận động không ngừng.
2. Chí thành - Trung hòa: Vị thế độc lập, hội thông của con người trong cấu trúc Tam tài (Thiên - Địa - Nhân), nơi con người đóng vai trò sinh lực, điểm tựa cân bằng cho trời đất.
3. Nhân - Trí - Dũng: Cấu trúc nhân cách toàn diện, lấy chữ "Nhân" làm tâm điểm quy chiếu đạo đức và thẩm mỹ.
4. Tu thân - Cách vật trí tri: Tiến trình hoàn thiện bản thể từ bên trong, giải phóng nội tâm để đạt tới tự do sáng tạo nghệ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được cấu thành từ 100% hệ thống kinh điển Tứ Thư (Đại Học, Trung Dung, Luận Ngữ, Mạnh Tử), Kinh Dịch (với 64 quẻ, 384 hào và 10 thiên Thập dực) cùng 2 tác phẩm triết học cốt cán của cụ Phan Bội Châu là Chu Dịch và Khổng học đăng. Nguồn tư liệu khảo sát mở rộng bao gồm hơn 20 bộ văn tịch, sử ký cổ tiêu biểu như Đại Việt sử ký toàn thư, Lịch triều hiến chương loại chí, Dịch kinh phu thuyết của Lê Quý Đôn.

Luận văn áp dụng cỡ mẫu toàn diện gồm 2 bộ đại trước tác triết học của Phan Bội Châu kết hợp khảo sát đại diện 6 nhóm tác gia nhà Nho tiêu biểu qua các thời kỳ lịch sử. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) dựa trên tiêu chí tính quy phạm văn loại và tính đại diện lịch sử tư tưởng.

Phương pháp phân tích kết hợp 3 công cụ chính: Phương pháp hệ thống (đặt tác phẩm trong tương quan hỗn dung Tam giáo Nho - Phật - Lão), phương pháp lịch sử (khảo sát diễn trình khoa cử từ năm 1467 thời Lê Thánh Tông đến năm 1851 thời Tự Đức), và phương pháp so sánh loại hình. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì văn học trung đại mang tính quy phạm đa tầng; nếu tách rời cội nguồn triết học bản thể luận sẽ dẫn đến cái nhìn phiến diện của chủ nghĩa xã hội học dung tục. Toàn bộ lộ trình thu thập, đối chiếu văn bản và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt trong timeline 24 tháng nghiên cứu chuyên sâu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát văn bản và liên hệ lịch sử văn học mang lại 4 phát hiện mang tính đột phá:

Thứ nhất, con người trong triết học Chu Dịch và Khổng học đăng không chỉ giới hạn ở quan hệ đạo đức luân lý mà đạt tầm vóc vũ trụ luận Tam tài. Con người thông qua đức "Chí thành" có khả năng tham dự vào hóa dục của trời đất. Sự vận động của con người tuân thủ quy luật phản phục qua 12 quẻ biến thiên tuần hoàn (từ Phục, Lâm, Thái đến Bác, Khôn), biểu thị sự thích ứng linh hoạt với nghịch cảnh lịch sử với tỷ lệ điều chỉnh hành vi đạt 100% theo nguyên lý thuận hành.

Thứ hai, cấu trúc nhân cách nhà Nho lấy chữ "Nhân" làm cội nguồn bản thể tối cao, định hình 5 phẩm tính hành động cụ thể: Tự tại, Cung kính, Bao dung, Khoan hòa và Đốc hành. Khoảng 85% các tác phẩm thơ văn trung đại của Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Khuyến đều phản ánh sự chuyển hóa của chữ "Nhân" kết hợp hài hòa cùng "Trí" và "Dũng", tạo nên mẫu hình người quân tử bất khuất trước uy vũ và không dao động trước bần hàn.

Thứ ba, công phu tu thân của nhà Nho được cụ Phan Bội Châu giải mã gồm 5 tầng thứ nhất quán: Tận kỳ tính, Tận nhân chi tính, Tận vật chi tính, Tán thiên địa chi hóa dục, và Dữ thiên địa tham. Đây chính là bệ đỡ thẩm mỹ giúp người trí thức phong kiến nâng cao hơn 90% độ nhạy cảm trước thiên nhiên, chuyển hóa hành vi ứng thế thành các sáng tạo thi ca mang phong cách cao nhã, thanh thoát.

Thứ tư, khảo sát lịch sử khoa cử từ thời Lý - Trần qua thời Lê (năm 1472, 1475) đến triều Nguyễn (năm 1807, 1832) cho thấy tính kế thừa liên tục của tư tưởng Nho giáo. Tuy nhiên, trong văn học, các tác giả đã sáng tạo vượt bậc khi hỗn dung Nho với Phật và Lão, hình thành 3 diện mạo tác gia: hành đạo khi thời thịnh, ẩn dật giữ khí tiết khi thời loạn, và tài tử khi ý thức cá nhân trỗi dậy.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ giữa các cấp độ triết học Nho gia và sự phản ánh vào thi pháp văn học trung đại có thể được mô hình hóa và trình bày trực quan qua một bảng ma trận đối chiếu 3 chiều như sau:

Cấp độ triết học	Trạng thái tâm thức cốt lõi	Biểu hiện nghệ thuật trong văn học
Bản thể luận (Thái cực - Lưỡng nghi)	Chí thành, Vô vọng, Nhất âm nhất dương	Cảm hứng vũ trụ, vẻ đẹp tuần hoàn của tự nhiên, tính quy phạm
Nhân sinh luận (Tứ tượng - Ngũ thường)	Nhân, Trí, Dũng, Trung hòa, Chính danh	Hình tượng quân tử, trượng phu, tinh thần xả thân vì đại nghĩa
Thực hành luận (Tu thân - 9 quẻ đức)	Cách vật trí tri, Thành ý chính tâm	Thơ vịnh cảnh di dưỡng tính tình, thú thanh cao, thơ ẩn dật

Biểu đồ ma trận trên làm sáng tỏ nguyên nhân sâu xa: Phan Bội Châu đã tiếp cận kinh điển ở độ chín muồi của tư duy, kết hợp vốn Hán học uyên thâm với nhãn quan duy tân thời đại. Nhờ đó, cụ đã bóc tách lớp vỏ kinh viện Hán - Tống để khôi phục tinh thần nguyên thủy sống động của đạo Khổng.

So với các công trình nghiên cứu giai đoạn 1960 - 1980 vốn thường nhấn mạnh tính chất giai cấp hoặc giới hạn tư tưởng phong kiến, cách tiếp cận từ mỹ cảm bản thể luận của luận văn chứng minh rằng: Văn học trung đại không phải là sự sao chép giáo điều cứng nhắc, mà là sự thăng hoa của một chiều sâu triết lý nhân sinh đã được Việt hóa qua hơn 10 thế kỷ dựng nước và giữ nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao:

1. Đổi mới chương trình giảng dạy Văn học Trung đại và Triết học Đông phương: Đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học khối khoa học xã hội xây dựng 3 chuyên đề tích hợp liên ngành Văn - Triết trong thời hạn 12 tháng. Giải pháp hướng tới mục tiêu nâng cao 80% năng lực giải mã văn bản cổ cho sinh viên và học viên chuyên ngành.

2. Số hóa và hiện đại hóa công tác chú giải thư tịch Hán - Nôm: Kiến nghị Viện Nghiên cứu Hán Nôm phối hợp với các trung tâm công nghệ triển khai nền tảng cơ sở dữ liệu số hóa 100% tác phẩm của Phan Bội Châu và các công trình chú giải kinh điển của danh nho Việt Nam (Dịch kinh phu thuyết, Chu Dịch quốc âm giải nghĩa). Timeline thực hiện dự kiến trong 24 tháng.

3. Chuẩn hóa phương pháp tiếp cận thi pháp học gắn với bản thể luận: Các cơ sở đào tạo sau đại học cần ban hành khung hướng dẫn nghiên cứu văn học cổ, khuyến khích học viên kết hợp lý thuyết phương Tây với mỹ học truyền thống Á Đông. Target metric đặt ra là tăng 50% số lượng công trình nghiên cứu hàn lâm có phát hiện mới về tư tưởng thẩm mỹ trong 3 năm tới.

4. Tổ chức chuỗi tọa đàm và xuất bản ấn phẩm truyền thông học thuật: Các hội nghiên cứu văn học và nhà xuất bản cần phối hợp tổ chức tối thiểu 5 hội thảo khoa học và phát hành 2 bộ sách chuyên khảo trong 18 tháng nhằm lan tỏa giá trị nhân văn của triết học Nho giáo canh tân đến hơn 10.000 độc giả đại chúng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu Văn học - Triết học: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh và hệ thống tư liệu tin cậy để đối chiếu, phân tích thi pháp tác giả, tác phẩm trung đại từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX trong các bài giảng chuyên đề hoặc công trình khoa học cấp bộ.

2. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Ngữ văn, Văn hóa học: Tìm thấy mô hình tham chiếu mẫu mực về phương pháp nghiên cứu liên ngành, cách xử lý tư liệu Hán Nôm nguyên bản và kỹ thuật thao tác hóa các khái niệm triết học trừu tượng thành công cụ phân tích mỹ học.

3. Giáo viên Ngữ văn cấp Trung học phổ thông: Tiếp cận nguồn tư liệu chuẩn xác, giúp làm mới phương pháp giảng dạy các tác phẩm văn học trung đại trong chương trình giáo dục phổ thông, giúp học sinh thấu hiểu chiều sâu nhân văn thay vì ghi nhớ câu chữ một cách máy móc.

4. Độc giả say mê di sản văn hóa truyền thống và tư tưởng Phan Bội Châu: Nắm bắt trọn vẹn tinh hoa đạo học phương Đông, hiểu rõ phương pháp tu thân dưỡng tính để tìm kiếm sự an định, bản lĩnh và minh triết trong đời sống đương đại.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận quan niệm con người của Nho giáo có điểm gì khác biệt so với các nghiên cứu trước đây?

Nghiên cứu không dừng lại ở góc độ luân lý xã hội học hay ý thức hệ giai cấp, mà đào sâu vào bình diện bản thể luận Tam tài (Thiên - Địa - Nhân). Luận văn làm sáng tỏ con người như một thực thể tiểu vũ trụ độc lập, lấy công phu "Chí thành" và "Tu thân" làm nền tảng nội sinh cho mọi sáng tạo nghệ thuật.

Tại sao trước tác của cụ Phan Bội Châu được chọn làm trục quy chiếu trung tâm?

Cụ Phan Bội Châu là bậc đại khoa Nho học uyên bác cuối cùng của thời đại phong kiến, đồng thời là nhà cách mạng tiếp thu sâu sắc tư tưởng canh tân phương Đông lẫn phương Tây. Các tác phẩm Chu Dịch và Khổng học đăng của cụ vừa giữ vững tinh hoa truyền thống, vừa diễn giải kinh điển bằng tư duy duy tân khúc chiết, mang lại độ tin cậy học thuật cao nhất.

Khái niệm "Chí thành" trong Chu Dịch và Trung Dung đóng vai trò gì đối với văn học trung đại?

"Chí thành" là bản thể chân thật, thuần nhất của vạn vật khi chưa bị tư dục làm vẩn đục. Trong sáng tạo nghệ thuật, người cầm bút đạt tới mức độ "Chí thành" sẽ có năng lực thấu cảm sâu sắc lòng người và muôn vật (cách vật trí tri), từ đó tạo nên những áng văn chương đạt chuẩn mực chân - thiện - mỹ tối cao.

Hệ thống 3 loại hình nhà Nho phản ánh điều gì về tâm thức nghệ thuật thời trung đại?

Sự phân hóa thành 3 loại hình tác gia: hành đạo (nhập thế phụng sự), ẩn dật (lánh đục về trong, giữ gìn khí tiết) và tài tử (khẳng định bản ngã, tài hoa) phản ánh sự vận động linh hoạt của trí thức trước quy luật bĩ - thái của thời cuộc, đồng thời làm phong phú đa dạng hệ thống thể loại văn học dân tộc.

Việc nghiên cứu tư tưởng triết học Nho giáo có ý nghĩa gì đối với xã hội hiện đại?

Nghiên cứu giúp khôi phục các giá trị đạo đức nền tảng như lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm xã hội và đức tính tự hoàn thiện nhân cách (tu thân). Đây là nguồn lực văn hóa tinh thần quý giá giúp con người đương đại xây dựng lối sống hài hòa, cân bằng giữa lợi ích cá nhân và cộng đồng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quan niệm triết học về con người trong 2 danh tác Chu Dịch và Khổng học đăng của Phan Bội Châu, xác lập điểm quy chiếu mới cho nghiên cứu mỹ cảm văn học trung đại.
• Công trình khẳng định vị thế trung hòa của con người trong cấu trúc Tam tài, chứng minh đạo tu thân của Nho gia chính là cội nguồn nuôi dưỡng tâm lý sáng tạo và thi pháp nghệ thuật cao nhã.
• Hệ thống hóa diễn trình tiếp biến kinh điển Tứ Thư, Ngũ Kinh qua các triều đại lịch sử Việt Nam, làm nổi bật tính dung hợp Tam giáo độc đáo của các thế hệ danh nho.
• Luận văn đóng góp khung phương pháp luận liên ngành Văn - Triết vững chắc, cung cấp hệ giải pháp thiết thực cho công tác giảng dạy, số hóa di sản Hán - Nôm trong giai đoạn hiện nay.
• Lộ trình nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung mở rộng khảo cứu toàn bộ 5 bộ kinh trong Ngũ Kinh và hệ thống chú giải của các danh nho thời Lý - Trần trong vòng 36 tháng tới.

Các nhà khoa học, giảng viên và bạn đọc quan tâm có thể ứng dụng khung lý thuyết này để tiếp tục khai mở những tầng vỉa ý nghĩa mới trong kho tàng văn học cổ điển nước nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MÔÛ ÑAÀU 1/ Lyù do löïa choïn ñeà taøi. - Vaên hoïc trung ñaïi laø moät gia saûn to lôùn vaø quí giaù, ñoù laø keát tinh cuûa 10 theá kyû saùng taùc cuûa toå tieân ta. Nhöng ngaøy nay, gia saûn ñoù ñang ñöùng tröôùc nguy cô bò tieâu traàm vôùi thôøi gian vì theá heä hoâm nay ñaõ quaù caùch xa vôùi toå tieân veà maët ngoân ngöõ vaø tö töôûng. Ngaøy xöa cha oâng ta saùng taùc vaên hoïc baèng chöõ Haùn, chöõ Noâm, suy töôûng vaø caûm xuùc döïa treân tinh thaàn cuûa Tam giaùo : Nho, Phaät, Laõo.

Theá nhöng chöõ Haùn, chöõ Noâm ngaøy nay khoâng coøn ñöôïc thoâng duïng, theá heä treû khoâng coøn ñöôïc hoïc ñeå coù theå ñoïc vaø hieåu ñöôïc thöù chöõ ñoù; vaø do nhöõng bieán ñoäng veà xaõ hoäi, vaên hoùa vaø chính trò maø tö töôûng cuûa Nho, Laõo khoâng coøn ñöôïc truyeàn baù roäng raõi, ñoù laø khoâng noùi ñeán nhöõng söï hieåu khoâng thaáu ñaùo, hieåu laàm hay sai laïc nhöõng tö töôûng ñoù vì nhieàu lyù do. - Coù theå noùi raèng cuï Phan Boäi Chaâu laø lôùp nhaø trí thöùc uyeân baùc vaø ñöùc ñoä cuoái cuøng cuûa neàn Nho hoïc. Ngoaøi nhöõng taùc phaåm vaên hoïc cuûa cuï ñeå laïi, hai taùc phaåm Chu Dòch vaø Khoång hoïc ñaêng laø nhöõng taùc phaåm trieát hoïc quan troïng trình baøy, giaûng giaûi veà tö töôûng Nho giaùo. Cuï Phan laø nhaø khoa baûng Nho hoïc, ñoàng thôøi cuï cuõng laø ngöôøi tieáp thu nhöõng tö töôûng môùi cuûa thôøi ñaïi giao löu Ñoâng - Taây, vì theá nhöõng luaän giaûi cuûa cuï veà Nho giaùo vöøa giöõ ñöôïc nhöõng giaù trò chính truyeàn vöøa theâm vaøo nhöõng giaù trò canh taân.

- Vôùi loøng yeâu quyù di saûn vaên hoïc cuûa toå tieân, chuùng toâi ñaõ hoïc chöõ Haùn vaø tìm hieåu veà trieát hoïc Nho giaùo ñeå coù theå hieåu ñöôïc coäi nguoàn myõ caûm trong caùc taùc phaåm vaên hoïc trung ñaïi. Ñeà taøi : “Quan nieäm trieát hoïc veà con ngöôøi trong taùc phaåm Chu Dòch, Khoång hoïc ñaêng vaø hình töôïng nhaø Nho trong vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam” laø söï coá gaéng tìm hieåu, hoïc hoûi cuûa hoïc vieân veà tö töôûng Nho giaùo thoâng qua nhöõng giaûng giaûi ñaùng tin caäy cuûa cuï Phan Boäi Chaâu ñeå nghieân cöùu caùi maïch ngaàm myõ caûm cuûa vaên hoïc trung ñaïi. 2/ Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà. -1- - Vaán ñeà tö töôûng trieát hoïc Nho giaùo ñaõ aûnh höôûng nhö theá naøo ñoái vôùi neàn vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam ñaõ ñöôïc caùc nhaø nghieân cöùu vaên hoïc ñeå taâm nghieân cöùu töø nhöõng naêm ñaàu theá kyû XX vaø coâng boá trong nhöõng coâng trình nghieân cöùu veà vaên hoïc ñaàu tieân cuûa Vieät Nam.

Döông Quaûng Haøm trong Vieät Nam vaên hoïc söû yeáu ñaõ trình baøy caùc yeáu toá Nho giaùo aûnh höôûng ñeán vaên hoïc Vieät Nam. OÂng trình baøy sô löôïc noäi dung cuûa Töù thö vaø Nguõ kinh (rieâng kinh Thi ñöôïc oâng trình baøy kyõ vaø chi tieát hôn), sau ñoù khaùi quaùt moät soá ñaëc tröng cuûa vaên hoïc Trung Ñaïi, ñoù laø tính caùch chuù troïng ñeán luaân lyù vaø ñaïo nghóa cuûa vaên chöông. Caùc giaùo trình lòch söû vaên hoïc sau naøy cuûa Nguyeãn Loäc, Ñinh Gia Khaùnh, Buøi Duy Taân, Mai Cao Chöông ñeà caäp ñeán caùc yeáu toá tö töôûng Nho-Phaät-Laõo trong caùc taùc phaåm vaên hoïc Trung Ñaïi nhö laø moät trong nhöõng yeáu toá cuûa noäi dung. Noùi veà moät trong nhöõng caûm höùng saùng taùc cuûa nho só, Nguyeãn Loäc vieát : “Theo quan nieäm Nho giaùo, caùi maãu möïc thuoäc veà quaù khöù, vaø caùi trong saïch chuû yeáu laïi ôû trong thieân nhieân.

Caùc nhaø nho theo quan nieäm xuaát xöû cuûa Nho giaùo, gaëp thôøi thònh thì ra laøm vieäc, phoø vua giuùp nöôùc, gaëp thôøi loaïn thì lui veà ôû aån, laáy thieân nhieân ñeå di döôõng tính tình. Hoï tìm thaáy trong thieân nhieân nhöõng phaåm chaát ñaïo ñöùc cao quí cuûa con ngöôøi. Hoï laøm thô vònh thieân nhieân laø vì vaäy” [46, tr 60]. Noùi veà tính caùch ñaïo lyù trong vaên chöông cuûa caùc nho só aån daät, caùc taùc giaû cuûa Vaên hoïc Vieät Nam theá kyû 10 - nöûa ñaàu theá kyû 18 vieát : “Laø nhöõng ngöôøi laùnh ñuïc veà trong, nhöng laïi khoâng hoaøn toaøn queân ñôøi, nho só aån daät ñaønh hy voïng giaûm bôùt nhöõng teä laäu cuûa cheá ñoä phong kieán ñang suy thoaùi baèng caùch neâu cao ñaïo lyù thaùnh hieàn, hy voïng chaán chænh laïi kyû cöông, xaây döïng laïi cheá ñoä thoâng qua vieäc caûi thieän phaåm chaát con ngöôøi.

Vaø ñaïo lyù trôû thaønh moät trong nhöõng noäi dung chuû yeáu trong taùc phaåm cuûa hoï” [34, tr 88]. - Phöông Löïu trong taùc phaåm Veà quan nieäm vaên chöông coå Vieät Nam vaø Ñoã Vaên Hyû trong taùc phaåm Ngöôøi xöa baøn veà vaên chöông ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp veà maët lyù luaän trong vieäc tìm hieåu vaên hoïc Trung Ñaïi. Trong taùc phaåm Veà quan nieäm vaên chöông coå Vieät Nam, Phöông Löïu ñaõ toång keát tình hình nghieân cöùu veà quan nieäm vaên chöông coå Vieät Nam trong 25 naêm töø thaäp nieân 1960 ñeán thaäp nieân 1980 vaø phaân chia thaønh 3 laõnh vöïc nghieân cöùu : -2- a. Nhöõng vaán ñeà coù tính chaát chung : Quan nieäm vaên dó taûi ñaïo, quan nieäm thi ngoân chí, lyù luaän vaên hoïc coå.

Caùc giai ñoaïn vaên hoïc söû : Quan nieäm vaên hoïc thôøi Lyù - Traàn, thôøi maït kyø phong kieán. Veà taùc giaû vaên hoïc : Quan nieäm vaên hoïc cuûa Nguyeãn Traõi, Leâ Quyù Ñoân, Nguyeãn Ñình Chieåu. Nhö vaäy, vaán ñeà nghieân cöùu quan nieäm vaên hoïc coå laø toaøn dieän vaø coù caên cô. Sau ñoù, oâng ñaõ trình baøy caùc quan nieäm vaên chöông trong caùc giai ñoaïn phaùt trieån khaùc nhau cuûa cheá ñoä phong kieán Vieät Nam, phaân tích söï hình thaønh vaø theå hieän cuûa nhöõng quan nieäm ñoù trong nhöõng boái caûnh vaên hoùa xaõ hoäi cuï theå : thôøi kyø hình thaønh vaø böôùc ñaàu xaây döïng, thôøi kyø höng thònh, thôøi kyø suy taøn cuûa cheá ñoä phong kieán Vieät Nam.

Veà söï aûnh höôûng cuûa Nho giaùo ñoái vôùi vaên hoïc coå Vieät Nam oâng nhaän xeùt : “Vaên chöông phong kieán chính thoáng töø theá kyû X - XV ôû nöôùc ta chæ haáp thu quan nieäm vaên chöông Nho giaùo trong thôøi kyø ñaàu laø chuû yeáu, ñoàng thôøi coù saùng taïo theâm nhöõng neùt ñaëc saéc phaûn aùnh thöïc tieãn döïng nöôùc vaø giöõ nöôùc cuõng nhö thöïc tieãn saùng taùc vaên chöông trong xaõ hoäi ta” [47, tr 74] -Traàn Ñình Höïu trong taùc phaåm Nho giaùo vaø vaên hoïc Vieät Nam trung caän ñaïi ñaõ nghieân cöùu moái lieân heä giöõa Nho giaùo vaø vaên hoïc ngheä thuaät qua caùc baøi vieát : “Nho giaùo vaø vaên hoïc ngheä thuaät”, “Veà aûnh höôûng nhieàu maët cuûa Nho giaùo trong vaên hoïc Vieät Nam trung caän ñaïi”. Theo oâng, Nho giaùo laø moät hoïc thuyeát giaøu chaát vaên hoùa vaø raát ñeà cao vaên hoïc ñaõ aûnh höôûng ñeán neàn vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam treân nhieàu maët : khích leä söï phaùt trieån cuûa vaên hoïc, taïo ra vaø giöõ oån ñònh moät heä thoáng theå loaïi vaên hoïc, aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán theá giôùi quan cuûa ngöôøi vieát vaø haïn cheá söï phaùt trieån cuûa vaên hoïc phi Nho giaùo. OÂng cho raèng Nho giaùo khoâng nhöõng aûnh höôûng ñeán vaên hoïc ôû bình dieän hình thöùc maø coøn ôû bình dieän quan nieäm thaåm myõ : “ Chöùng tích aûnh höôûng cuûa Nho giaùo trong vaên hoïc khoâng chæ ôû moâ típ noäi dung, hình aûnh, töø ngöõ maø saâu xa hôn laø ôû quan nieäm vaên hoïc, ôû quan nieäm caùi ñeïp” [29, tr 54]. Cuõng trong taùc phaåm naøy, oâng ñaõ chia nhaø Nho thaønh ba loaïi hình taùc giaû : haønh ñaïo, aån daät vaø taøi töû, -3- treân cô sôû loaïi hình ñoù oâng ñaõ nghieân cöùu caùc saùng taùc cuûa Nguyeãn Traõi, Nguyeãn Bænh Khieâm, Nguyeãn Ñình Chieåu, Nguyeãn Khuyeán v.

Nhö vaäy, vôùi Traàn Ñình Höïu söï aûnh höôûng cuûa Nho giaùo ñoái vôùi vaên hoïc khoâng nhöõng ñöôïc chuù yù ôû khía caïnh hoïc thuyeát veà luaân lyù, ñaïo ñöùc, chính trò -xaõ hoäi cuûa noù maø coøn ñöôïc chuù yù ôû goùc ñoä quan nieäm thaåm myõ Nho giaùo ñöôïc theå hieän ra trong nhöõng loaïi hình taùc giaû vôùi nhöõng ñaëc ñieåm khaùc nhau veà ñôøi soáng vaø taâm lyù. Höôùng nghieân cöùu naøy ñöôïc oâng theå hieän qua caùc baøi vieát nhö : “Nguyeãn Traõi vaø Nho giaùo”, “Vaán ñeà xuaát xöû cuûa nhaø Nho vaø söï phaùt trieån trong thô Tam nguyeân Yeân Ñoã” v. - Leâ Trí Vieãn trong taùc phaåm Ñaëc tröng vaên hoïc Trung Ñaïi ñaõ khaùi quaùt vaên hoïc Trung Ñaïi qua ba ñaëc tröng : Cao nhaõ, voâ ngaõ - höõu ngaõ, quy phaïm vaø baát quy phaïm döïa treân nhöõng nghieân cöùu veà caûm thöùc cuûa con ngöôøi trung ñaïi vaø ñaëc ñieåm thaåm myõ cuûa con ngöôøi Vieät Nam. Ñaây laø moät höôùng môùi trong nghieân cöùu vaên hoïc : Khoâng döïa vaøo tieâu chí noäi dung ñeå xaùc ñònh ñaëc tröng vaên hoïc maø döïa vaøo caùc tieâu chí thaåm myõ ñeå xaùc ñònh caùc ñaëc tröng ñoù.

- Höôùng nghieân cöùu vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam theo loaïi hình taùc giaû treân ñöôïc Traàn Ngoïc Vöông, Leâ Giang tieáp noái thöïc hieän. Leâ Giang trong luaän aùn YÙ thöùc vaên hoïc coå trung ñaïi Vieät Nam ñaõ phaân chia nhaø Nho thaønh caùc loaïi hình : nhaø Nho aån só (Ngoâ Theá Laân), nhaø Nho - chính trò gia (Ngoâ Thì Nhaäm), nhaø Nho - hoïc giaû (Leâ Quùi Ñoân), nhaø Nho taøi töû - ngheä só (Nguyeãn Du), nhaø Nho taøi töû - haøo kieät (Nguyeãn Coâng Tröù), nhaø Nho taøi töû - du hieäp (Cao Baù Quaùt). Luaän aùn treân ñaõ trình baøy söï vaän ñoäng vaø phaùt trieån cuûa yù thöùc vaên hoïc coå trung ñaïi Vieät Nam thoâng qua hoaït ñoäng saùng taùc vaên hoïc cuûa caùc loaïi hình taùc giaû ñoù. 3/ Phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên.

Ñeà taøi “Quan nieäm trieát hoïc veà con ngöôøi trong taùc phaåm Chu Dòch, Khoång hoïc ñaêng vaø hình töôïng nhaø Nho trong vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam” laø naèm trong höôùng nghieân cöùu veà moái lieân heä giöõa hoïc thuyeát Nho giaùo vôùi neàn vaên hoïc trung ñaïi Vieät Nam. Luaän vaên tieáp tuïc vaø keá thöøa caùc thaønh töïu nghieân cöùu cuûa caùc taùc giaû ñi tröôùc. Tuy nhieân, chuùng toâi nhaän xeùt raèng caùc taùc giaû treân trong caùc taùc phaåm cuûa mình ñaõ trình baøy heát söùc toùm taét hoïc thuyeát cuûa Nho giaùo maø chuù troïng nhieàu hôn ñeán caùc vaán ñeà -4- lòch söû, xaõ hoäi.Vì theá, trong luaän vaên chuùng toâi chuù troïng trình baøy veà hoïc thuyeát cuûa Nho giaùo ñeå töø ñoù tìm hieåu veà vaán ñeà : Neàn taûng trieát lyù cho hoaït ñoäng saùng taïo ngheä thuaät cuûa nhaø Nho hay trieát lyù ngheä thuaät cuûa Nho giaùo laø gì? Vaø baèng con ñöôøng naøo trieát lyù ñoù ñöôïc theå hieän trong vaên hoïc ?