Luận văn thạc sĩ ueh thương mại biên giới tại các lối mở ở lào cai ưu điểm nhược điểm và vai trò quản lý của khu vực công

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh thương mại biên giới tại các lối mở ở lào cai ưu điểm nhược điểm và vai trò quản lý của khu vực, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Đặng Quyết Chiến
• Người hướng dẫn: TS. Trần Ngọc Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thương mại biên giới tại các lối mở ở Lào Cai: Ưu điểm, nhược điểm và vai trò quản lý của khu vực công
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Mở đầu
• 1.2. Bối cảnh nghiên cứu và tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Các sự kiện chính sách
• 1.4. Tình thế lưỡng nan
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.2. Nghiên cứu của các tác giả trong nước
• 2.3. Nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Nghiên cứu định lượng
• 2.4.2. Nghiên cứu định tính
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Buôn lậu, tham nhũng và các bằng chứng
• 3.2. Mối quan hệ ràng buộc giữa các bên
• 3.3. Bằng chứng thực nghiệm
• 3.4. Phân tích thể chế
• 3.5. Hiện trạng quản lý các lối mở
• 3.6. Cơ cấu ngành hàng trong kim ngạch xuất nhập khẩu
• 3.7. Bất cập trong quy trình xây dựng văn bản
• 3.8. Sự chồng chéo về chức năng và bí mật Polichinelle
• 3.9. Các ưu điểm, nhược điểm của thương mại biên giới qua lối mở
• 3.10. Vai trò của lối mở
• 3.11. Các hệ lụy tiêu cực
• 4. CHƯƠNG 4: KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Các chính sách đề xuất
• 4.2. Điều chỉnh mô hình quản lý các lối mở biên giới
• 4.3. Tăng cường quản lý thị trường nội tỉnh
• 4.4. Minh bạch hóa vì sự phát triển bền vững
• 4.5. Định hướng và phát triển khu vực kinh tế tư nhân
• 4.6. Trở ngại và khó khăn đối với các chính sách đề xuất
• 5. CHƯƠNG 5: ĐÓNG GÓP, HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ ĐỀ XUẤT CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.1. Đóng góp của đề tài
• 5.2. Các hạn chế của đề tài
• 5.3. Hạn chế về số liệu nghiên cứu
• 5.4. Phân tích chi phí, lợi ích và xác định độ trễ của chính sách
• 5.5. Đề xuất cho hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Bản đồ vị trí địa lý tỉnh Lào Cai
• Phụ lục 2: Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh Lào Cai
• Phụ lục 3: Một số hình ảnh về các lối mở khu vực nghiên cứu
• Phụ lục 4: Một số hình ảnh về hoạt động giao dịch qua lối mở
• Phụ lục 5: Một số hình ảnh về hợp tác kinh tế của cư dân biên giới
• Phụ lục 6: Kết quả hồi quy (phân tích trong phần mềm Eview 6)
• Phụ lục 7: Phân tích về chính sách công nghiệp của tỉnh Lào Cai
• Phụ lục 8: Một số bài báo về vụ án buôn lậu thuốc lá Thiên Lợi Hòa

Tóm tắt

I. Tổng quan về thương mại biên giới tại Lào Cai

Thương mại biên giới tại Lào Cai đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc. Với vị trí địa lý thuận lợi, Lào Cai trở thành cửa ngõ giao thương chiến lược. Các hoạt động thương mại qua lối mở không chỉ thúc đẩy kinh tế địa phương mà còn tạo ra nhiều cơ hội cho cư dân biên giới. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc điểm của thương mại biên giới tại Lào Cai

Thương mại biên giới tại Lào Cai chủ yếu diễn ra qua các lối mở không chính thức. Những lối mở này cho phép hàng hóa lưu thông dễ dàng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như buôn lậu và gian lận thương mại.

1.2. Vai trò của thương mại biên giới trong phát triển kinh tế

Thương mại biên giới góp phần tăng trưởng kinh tế địa phương, tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập cho cư dân. Tuy nhiên, cần có sự quản lý chặt chẽ để đảm bảo phát triển bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong thương mại biên giới

Mặc dù thương mại biên giới mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng. Nạn buôn lậu, tham nhũng và các tệ nạn xã hội đang gia tăng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của tỉnh Lào Cai. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để giải quyết những thách thức này.

2.1. Nạn buôn lậu và gian lận thương mại

Nạn buôn lậu qua các lối mở đang diễn ra phổ biến, gây thiệt hại cho nền kinh tế và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Cần có các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Tham nhũng trong quản lý thương mại

Tham nhũng trong các cơ quan quản lý nhà nước là một vấn đề nghiêm trọng, làm giảm hiệu quả của các chính sách thương mại. Cần có sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý để khắc phục tình trạng này.

III. Phương pháp quản lý thương mại biên giới hiệu quả

Để quản lý thương mại biên giới hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và minh bạch. Việc cải cách chính sách và tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng là rất cần thiết.

3.1. Cải cách chính sách quản lý thương mại

Cần điều chỉnh các chính sách hiện tại để phù hợp với thực tế thương mại biên giới. Việc này sẽ giúp tăng cường hiệu quả quản lý và giảm thiểu các rủi ro.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác với các cơ quan chức năng của Trung Quốc để quản lý thương mại biên giới là rất quan trọng. Điều này sẽ giúp kiểm soát hàng hóa và ngăn chặn buôn lậu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về thương mại biên giới tại Lào Cai đã chỉ ra những ưu điểm và nhược điểm của các lối mở. Kết quả cho thấy cần có sự điều chỉnh trong quản lý để phát triển bền vững.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu thực địa

Nghiên cứu thực địa cho thấy thương mại biên giới đã tạo ra nhiều cơ hội cho cư dân, nhưng cũng gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cần được giải quyết.

4.2. Đề xuất chính sách từ kết quả nghiên cứu

Các đề xuất chính sách từ nghiên cứu nhằm cải thiện quản lý thương mại biên giới, bao gồm tăng cường kiểm soát và minh bạch hóa quy trình.

V. Kết luận và tương lai của thương mại biên giới tại Lào Cai

Thương mại biên giới tại Lào Cai có tiềm năng lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Cần có các giải pháp đồng bộ để phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của thương mại biên giới

Với sự phát triển của hạ tầng và chính sách hợp tác, thương mại biên giới có thể trở thành động lực quan trọng cho kinh tế Lào Cai.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các bên liên quan cần hợp tác chặt chẽ để quản lý thương mại biên giới hiệu quả, đảm bảo lợi ích cho cả hai quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Lào Cai, với vị trí địa - kinh tế chiến lược là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam – ASEAN và Trung Quốc, đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động thương mại biên giới. Tốc độ tăng trưởng bình quân kim ngạch xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 23% mỗi năm, với giá trị kim ngạch năm 2009 đạt 512,7 triệu USD, tăng gấp hơn 4 lần so với năm 2000. Tuy nhiên, sự phát triển này chưa tương xứng với tiềm năng do nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng và công tác quản lý, đặc biệt là tại các lối mở biên giới – những điểm giao thương không chính thức giữa hai nước.

Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng thương mại qua các lối mở biên giới ở Lào Cai, đánh giá ưu điểm, nhược điểm và vai trò quản lý của khu vực công. Mục tiêu chính là làm rõ mối quan hệ giữa hoạt động kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước với lưu lượng hàng hóa qua lối mở, đồng thời đề xuất các chính sách điều chỉnh mô hình quản lý nhằm phát triển kinh tế bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các lối mở thuộc địa phận một xã biên giới của tỉnh Lào Cai trong năm 2009, với dữ liệu thu thập từ các chủ kho bãi, chủ xe tải, cơ quan quản lý và người dân địa phương.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về buôn lậu, gian lận thương mại và câu kết trong quản lý biên giới, đồng thời làm rõ tác động hai mặt của thương mại biên giới qua lối mở đối với phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ hoạch định chính sách quản lý hiệu quả, giảm thiểu các hệ lụy tiêu cực và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân tại vùng biên giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về chính sách công, quản lý biên giới và kinh tế thương mại biên giới. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình hồi quy Sai biệt trong sai biệt (Difference-in-Difference): Được sử dụng để phân tích tác động của các đợt kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước đến lưu lượng hàng hóa qua lối mở so với cửa khẩu chính thức. Mô hình này giúp xác định sự khác biệt về phản ứng của các nhóm quan sát trước và sau các đợt kiểm tra, từ đó phát hiện các dấu hiệu buôn lậu và gian lận thương mại.

• Phân tích thể chế và chính sách công: Đánh giá hệ thống quản lý các lối mở, các văn bản pháp luật liên quan, cũng như vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc điều phối hoạt động thương mại biên giới. Khái niệm “bí mật Polichinelle” được sử dụng để mô tả sự tồn tại ngầm của các lối mở và sự lảng tránh của các nhà quản lý.

Các khái niệm chính bao gồm: thương mại biên giới, lối mở biên giới, buôn lậu, gian lận thương mại, quản lý nhà nước, minh bạch hóa, và phát triển kinh tế tư nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu định lượng gồm 365 quan sát hàng ngày trong năm 2009 về khối lượng hàng hóa qua các lối mở và cửa khẩu chính, số lượng người nhập cảnh, cùng các đợt kiểm tra của cơ quan chức năng. Dữ liệu được thu thập từ sổ ghi chép của chủ kho bãi, chủ xe tải, Ban quản lý cửa khẩu quốc tế Lào Cai và Văn phòng UBND tỉnh. Dữ liệu định tính bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo chính sách, phỏng vấn chuyên gia, lãnh đạo địa phương, cán bộ quản lý và người dân.

• Phương pháp phân tích: Mô hình hồi quy Sai biệt trong sai biệt được áp dụng để kiểm định mối quan hệ giữa hoạt động kiểm tra và lưu lượng hàng hóa qua lối mở. Phân tích thể chế và nội dung văn bản pháp luật giúp làm rõ cơ chế quản lý và các bất cập hiện tại. Ngoài ra, phân tích chi phí - lợi ích và khảo sát thực địa được sử dụng để đánh giá tác động kinh tế và xã hội.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong năm 2009, với các bước xử lý số liệu, mô hình hóa hồi quy và tổng hợp kết quả định tính được thực hiện trong năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bằng chứng về buôn lậu và gian lận thương mại tại các lối mở: Kết quả hồi quy cho thấy hoạt động kiểm tra làm giảm đáng kể khối lượng hàng hóa qua lối mở (giá trị P < 0,001), trong khi không ảnh hưởng đáng kể đến lưu lượng hàng chính ngạch (P > 0,3). Điều này chứng tỏ hàng hóa qua lối mở có dấu hiệu là hàng lậu hoặc gian lận thương mại. Hệ số tương quan giữa lưu lượng hàng qua lối mở và cửa khẩu chính là âm (-0,244), phản ánh xu hướng đối nghịch trong hoạt động thương mại hai khu vực.

2. Mô hình quản lý hiện tại chưa hiệu quả: Các lối mở hoạt động tự phát, không được công nhận chính thức trong các văn bản pháp luật hiện hành. Sự chồng chéo chức năng quản lý giữa nhiều cơ quan (biên phòng, hải quan, công an, quản lý thị trường...) tạo ra “bí mật Polichinelle” – một thực trạng được biết đến nhưng không được xử lý triệt để.

3. Vai trò kinh tế của thương mại qua lối mở: Thương mại biên giới qua lối mở đóng góp đáng kể vào thu nhập của người dân địa phương. Ước tính thu nhập bình quân của lái xe địa phương đạt khoảng 10,57 triệu đồng/tháng, dịch vụ cửu vạn tạo ra giá trị khoảng 189 triệu đồng/tháng, và chủ bến bãi thu khoảng 51 triệu đồng/tháng. Thuế xuất nhập khẩu chiếm trên 41% tổng thu ngân sách tỉnh, trong đó phần lớn là từ hoạt động thương mại chính thức, nhưng nếu tính cả lối mở, tỷ lệ này có thể cao hơn.

4. Hệ lụy xã hội và kinh tế tiêu cực: Buôn lậu qua lối mở kéo theo các vấn đề như tham nhũng, mại dâm, buôn bán người, di cư trái phép và các tệ nạn xã hội khác. Điều kiện sống và làm việc của lao động cửu vạn rất thiếu thốn, không đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh. Ngoài ra, mô hình quản lý hiện tại khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh trá hình, làm suy yếu phát triển khu vực kinh tế tư nhân lành mạnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả hồi quy và phân tích thể chế cho thấy sự tồn tại song song của thương mại chính thức và phi chính thức qua các lối mở biên giới. Việc kiểm tra làm giảm lưu lượng hàng hóa qua lối mở chứng tỏ phần lớn hàng hóa này không hợp pháp, đồng thời cho thấy sự câu kết giữa một số cán bộ quản lý và các chủ bao hàng để duy trì hoạt động buôn lậu. So sánh với các nghiên cứu trong khu vực tiểu vùng sông Mê Kông và các tỉnh biên giới khác, hiện tượng này không phải là riêng biệt mà là vấn đề phổ biến.

Việc thiếu các văn bản pháp lý điều chỉnh rõ ràng và sự chồng chéo trong phân cấp quản lý tạo ra môi trường thuận lợi cho các hoạt động phi pháp. Mặc dù thương mại qua lối mở góp phần tăng thu nhập cho cư dân biên giới và thúc đẩy giao thương, nhưng các hệ lụy xã hội và kinh tế tiêu cực đòi hỏi phải có sự điều chỉnh chính sách kịp thời.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng lưu lượng hàng hóa qua lối mở và cửa khẩu chính, biểu đồ tỷ trọng thuế xuất nhập khẩu trong tổng thu ngân sách, cũng như sơ đồ mạng lưới các mối quan hệ phức tạp tại lối mở biên giới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thể chế hóa và quản lý chính thức các lối mở biên giới: Công nhận sự tồn tại của các lối mở trong các chương trình hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc, xây dựng khung pháp lý điều chỉnh hoạt động thương mại qua lối mở nhằm phát triển lành mạnh, giảm thiểu buôn lậu và gian lận thương mại. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính.

2. Phân cấp rõ ràng và thành lập Ban quản lý liên ngành: Thiết lập một đầu mối chịu trách nhiệm quản lý các lối mở, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan liên quan để tránh chồng chéo và tăng hiệu quả quản lý. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

3. Xây dựng danh mục hàng hóa cấm và áp dụng thu phí hợp pháp: Lập danh mục các mặt hàng được phép và cấm xuất nhập qua lối mở, đồng thời thiết lập mức phí thu hợp lý để thay thế các khoản phí không chính thức, tạo nguồn thu cho ngân sách và kiểm soát thị trường. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Ban quản lý liên ngành, Sở Công Thương, Cục Hải quan.

4. Ứng dụng công nghệ giám sát biên giới: Lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các điểm lối mở để tăng cường kiểm soát, giảm thiểu chi phí nhân lực và nâng cao hiệu quả quản lý. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, UBND tỉnh.

5. Tăng cường quản lý thị trường nội tỉnh và áp dụng lệnh giới nghiêm biên giới ban đêm: Áp dụng chế tài xử phạt nghiêm minh đối với các hành vi buôn bán, vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc, đồng thời giới hạn hoạt động vận chuyển qua các đường hành lang biên giới vào ban đêm để hạn chế trung chuyển hàng lậu. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Công an tỉnh, Quản lý thị trường, UBND các huyện.

6. Minh bạch hóa hoạt động quản lý và phát triển kinh tế tư nhân: Công khai các văn bản quản lý, thiết lập kênh thông tin giữa chính quyền và người dân, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, đồng thời hỗ trợ đào tạo, xúc tiến thương mại và phát triển doanh nghiệp trong khu kinh tế cửa khẩu Kim Thành. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Kế hoạch - Đầu tư, Sở Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương và trung ương: Giúp hiểu rõ thực trạng và các vấn đề quản lý thương mại biên giới, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, minh bạch và hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực chính sách công, kinh tế biên giới: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu sắc về mô hình quản lý lối mở, góp phần phát triển lý thuyết và thực tiễn nghiên cứu.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong khu vực kinh tế cửa khẩu: Hiểu rõ môi trường kinh doanh, các rủi ro và cơ hội phát triển, từ đó điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp với chính sách và thực tế thị trường.

4. Tổ chức phi chính phủ và các tổ chức phát triển xã hội: Nắm bắt các vấn đề xã hội, tệ nạn và điều kiện sống của cư dân biên giới để triển khai các chương trình hỗ trợ, phát triển bền vững cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Thương mại qua lối mở biên giới là gì và tại sao nó tồn tại?
   Thương mại qua lối mở là hoạt động giao thương không chính thức giữa Việt Nam và Trung Quốc qua các điểm biên giới không được công nhận chính thức. Nó tồn tại do nhu cầu giao thương của cư dân biên giới và hạn chế trong quản lý cửa khẩu chính thức.

2. Hoạt động kiểm tra của cơ quan chức năng ảnh hưởng thế nào đến thương mại qua lối mở?
   Các đợt kiểm tra làm giảm đáng kể lưu lượng hàng hóa qua lối mở, cho thấy phần lớn hàng hóa tại đây có thể là hàng lậu hoặc gian lận thương mại, trong khi không ảnh hưởng đến lưu lượng hàng chính ngạch.

3. Những hệ lụy tiêu cực của thương mại qua lối mở là gì?
   Bao gồm buôn lậu, tham nhũng, mại dâm, buôn bán người, di cư trái phép, điều kiện lao động kém và sự phát triển không lành mạnh của khu vực kinh tế tư nhân.

4. Tại sao mô hình quản lý hiện tại chưa hiệu quả?
   Do sự chồng chéo chức năng giữa nhiều cơ quan, thiếu văn bản pháp lý điều chỉnh rõ ràng, và sự câu kết giữa một số cán bộ quản lý với các chủ bao hàng để duy trì lợi ích cá nhân.

5. Các đề xuất chính sách nhằm cải thiện tình hình là gì?
   Bao gồm thể chế hóa quản lý lối mở, phân cấp rõ ràng, xây dựng danh mục hàng hóa cấm, áp dụng thu phí hợp pháp, ứng dụng công nghệ giám sát, tăng cường quản lý thị trường nội tỉnh và minh bạch hóa hoạt động quản lý.

Kết luận

• Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về sự tồn tại của buôn lậu và gian lận thương mại tại các lối mở biên giới ở Lào Cai.
• Các lối mở hiện hoạt động tự phát, không được công nhận chính thức, tạo ra nhiều hệ lụy xã hội và kinh tế tiêu cực.
• Mô hình quản lý hiện tại chưa hiệu quả do chồng chéo chức năng và thiếu minh bạch, cần được điều chỉnh toàn diện.
• Đề xuất chính sách tập trung vào thể chế hóa, phân cấp quản lý, minh bạch hóa và phát triển kinh tế tư nhân nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai nghiên cứu bổ sung, đánh giá tác động chính sách và xây dựng kế hoạch thực thi cụ thể.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ quan quản lý và nhà hoạch định chính sách cần xem xét nghiêm túc các đề xuất để cải thiện quản lý thương mại biên giới, đồng thời doanh nghiệp và cộng đồng địa phương nên chủ động thích nghi với các thay đổi nhằm phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1), sự thiếu hụt này sẽ gây nhiều khó khăn cho việc hoạch định chiến lược phát triển cũng như lựa chọn chính sách quản lý của tỉnh Lào Cai. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong nghiên cứu này là phương pháp hỗn hợp, bao gồm phương pháp định tính và định lượng. Nghiên cứu định lượng Với mục tiêu tìm kiếm thông tin và các chứng cứ từ nghiên cứu thực địa, chúng tôi lựa chọn địađiểm nghiên cứu là hai lối mở biên giới trên địa bàn một xã thuộc tỉnh Lào Cai. Qua đó, tái hiện lại mối quan hệ phức tạp tại lối mở, giữa các cơ quan quản lý nhà nước, mạng lưới “bao hàng”, kho bãi và hình thức giao dịch trao đổi hàng hóa.

Đồng thời, chúng tôi cũng nhận thấy có nhiều điểm nghi vấn về tính hợp pháp của phương thức giao dịch và các mặt hàng đi qua lối mở, cũng như khả năng có sự câu kết bao che của một số cán bộ quản lý ở khu vực nghiên cứu. Nhằm kiểm định lại các thông tin đó, chúng tôi đã sử dụng phương pháp định lượng, mô hình được lựa chọn là mô hình hồi quy Sai biệt trong sai biệt (difference in difference). Mục tiêu của mô hình là xác định tính hợp pháp của hàng hóa giao dịch qua lối mở (có phải hàng buôn lậu hoặc gian lận thương mại không?) cũng như mối tương quan với cán bộ quản lý (đại diện là các đợt thanh – kiểm tra). Cấu trúc dữ liệu bao gồm sáu nhóm biến quan sát: (1) Khối lượng hàng giao dịch qua các lối mở trong ngày (KLLOIMO); (2) Khối lượng hàng xuất nhập khẩu (XNK) chính ngạch trong ngày (KLCK); (3) Sự có mặt của các đoàn kiểm tra trên cấp tỉnh (KTRA); (4) Đặc điểm tính chất của lối mở (TCLOIMO); (5) Tính chất của các ngày trong tuần (TCNGAY); và (6) số lượng người Trung Quốc nhập cảnh qua cửa khẩu Lào Cai trong ngày (TQNC).

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Về nguồn gốc, số liệu về hàng hóa giao dịch qua lối mở được tổng hợp từ sổ ghi chép của một số chủ kho bãi, “trại cửu vạn”, các chủ “bao hàng” và một số chủ phương tiện vận tải người địa phương. Số liệu của nhómkiểm soát là lưu lượng hàng XNK chính ngạch, lượng người nhập cảnh qua cửa khẩu Quốc tế Lào Cai do Ban quản lý Cửa khẩu quốc tế Lào Cai cung cấp. Kết quả kỳ vọng là hoạt động kiểm tra có sự tác động khác nhau giữa khối lượng hàng và địa điểm giao dịch hàng qua lối mở so với hàng chính ngạch. Nghiên cứu định tính 2.

Phân tích thể chế Nội dung này này gồm (1) Phân tích hệ thống bộ máy quản lý tại các lối mở và (2) Hệ thống, đánh giá các văn bản đã ban hành có liên quan. Trong đó, đối với hệ thống bộ máy, chúng tôi phân tích theo phân cấp quản lý như cấp tỉnh là Ban Chỉ đạo hoạt động thương mại biên giới, cấp huyện xã và các Trạm quản lý tại lối mở. Với hệ thống các văn bản, đối tượng chính là các văn bản quản lý cấp tỉnh và trung ương (cấp bộ và chính phủ). Một số văn kiện ký kết trong chương trình hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước và hai địa phương cũng được nghiên cứu.

Số liệu dùng để phân tích được thu thập từ hệ thống các văn bản pháp quy liên quan đã và đang áp dụng; Một số văn kiện ký kết giữa 2 nước và hai địa phương; Các chương trình hợp tác xuyên biên giới; Số liệu từ điều tra phỏng vấn chuyên gia với số đối tượng chính: Lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo một số sở ngành, Ban quản lý cửa khẩu, Hải quan tỉnh, Biên phòng tỉnh, Cục thuế, Cục quản lý thị trường, chính quyền xã và người dân ở khu vực nghiên cứu, các chủ “cửu vạn”, chủ buôn và một số đối tượng khác. Công cụ phân tích chính được sử dụng trong phần này là (1) tổng hợp và phân tích dữ liệu thống kê; (2) ứng dụng môn học Ngoại thương, thể chế và các tác động; và (3) phương pháp nội suy (suy diễn từ một số kết quả nghiên cứu hoạt động thương mại qua cửa khẩu chính) để phân tích vai trò và tác động của biên mậu qua LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 lối mở đối với phát triển kinh tế địa phương, cũng như tác động của thể chế đối với việc quản lý kinh tế cửa khẩu nói chung. Phân tích các ưu điểm và nhược điểm của lối mở Trong bài nghiên cứu này, chúng tôi thực hiện các phân tích về giá trị và đóng góp của các lối mở trong quá trình phát triển kinh tế của địa phương, đặc biệt đối với các cụm dân cư biên giới và là lối thoát cho sự bế tắc của thương mại biên giới. Sau cùng, để đánh giá một cách toàn diện vai trò của lối mở, chúng tôi đưa ra các phân tích về các mặt trái của lối mở, cả về phương diện phát triển kinh tế địa phương, phát triển xã hội và nguồn nhân lực (lao động).

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3. Buôn lậu, tham nhũng và các bằng chứng 3. Mối quan hệ ràng buộc giữa các bên Qua quá trình tồn tại và phát triển, đến nay tại các lối mở biên giới đã hình thành nên một hệ thống mạng lưới các mối quan hệ phức tạp. Sự phức tạp đó có thể ví như một lưới thức ăn trong hệ sinh thái.

Ở đó, các điểm kết nối giữa các bên chính là nguồn thu nhập từ các giao dịch thương mại. Các chủ buôn như mắt xích thức ăn đầu tiên, tiếp đến là các chủ bao hàng, các chủ kho và bến bãi, các chủ xe tải chuyên chở, cửu vạn và người dân địa phương. Bao quát tất cả là nhóm cán bộ của một số ban ngành, có vai trò trung tâm điều phối và thu góp lợi nhuận của tất cả các mắt xích. Để thực hiện thành công một giao dịch qua lối mở, các chủ hàng phải thực hiện các giao dịch nhỏ trung gian với các chủ bao hàng, chủ kho bãi, các chủ xe tải, chủ thuyền và cửu vạn.

Đối với các giao dịch trực tiếp, các chủ hàng phải chi trả một khoản “tiền luật”3 trực tiếp cho một số cán bộ thuộc cơ quan chức năng. Khoản “phí” này nằm trong khoản chi cho các chủ bao hàng và trung gian khác nếu giao dịch là gián tiếp. Hình ảnh chúng tôi sử dụng để minh họa đã được đơn giản hóa với nguyên tắc phản ánh trung thực và đầy đủ các mối quan hệ. Trong thực tế còn tồn tại một số nhóm với các tương tác nhỏ mô hình đã bỏ qua, do tác động của chúng là không đáng kể (Hình 3.

3 Được hiểu là khoản tiền hố lộ cán bộ các đơn vị chức năng thường xuyên “có mặt” tại lối mở. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Chủ buôn Chủ bao hàng cấp 1 Chủ xe tải Chủ bao hàng cấp 2 Các đội/trại cửu vạn $ Chủ kho và bến, bãi $ (Chủ bao hàng cấp 3) $ $ $ $ Chủ thuyền $ Cán bộ của một số ban ngành chức năng (Biên phòng, Hải quan, Công an, Cảnh sát, QLTT, Liên ngành, xã,…) Hàng qua biên giới Hình 3.1: Sơ đồ minh họa các mối quan hệ tại lối mở biên giới (Ghi chú: $ là chi phí không chính thức phải chi trả cho các ngành chức năng.) Các mắt xích khác cũng phải chi trả một khoản tương ứng theo thỏa thuận không có văn bản. Điều đáng đáng chú ý là, các chủ bao hàng cấp 1 thường là các nhân vật có quan hệ tốt với các quan chức cao cấp của tỉnh, và thường không trực tiếp lộ diện giao dịch; thứ hai, khoản chi phí cho cán bộ xã do các trung gian chi trả, các chủ hàng và chủ xe tải và cửu vạn không phải chi khoản “phí” này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Bằng chứng thực nghiệm 3. Mô hình nghiên cứu Như đã trình bày ở chương 2, mô hình toán được xây dựng với mục tiêu xác định mối tương quan giữa khối lượng hàng giao dịch qua lối mở và các đợt thanh tra/kiểm tra. Nhóm kiểm soát là khối lượng hàng xuất nhập khẩu chính ngạch qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Các mô hình hồi quy được thực hiện theo các bước sau nhằm xác định: 1) Tương quan giữa khối lượng hàng giao dịch qua lối mở và các đợt kiểm tra: KLLOIMOit = 0+1*KTRAt + 2*TCLOIMOi + 3*KTRAt*TCLOIMOi + 4*TCNGAYt + 5TQNCt + 6*TCNGAYt *TQNCt + i (3.1) 2) Tương quan giữa lượng hàng xuất nhập chính ngạch với các đợt kiểm tra: KLCKit = 0 + 1*KTRAt + 2*TCLOIMOi + 3*KTRAt*TCLOIMOi + 4*TCNGAYt + 5*TQNCt + 6*TCNGAYt *TQNCt + i (3.2) Trong đó: KLLOIMOit: Biến phụ thuộc thứ nhất, là khối lượng lượng hàng giao dịch trong ngày t qua lối mở i; KLCKt: Biến phụ thuộc thứ hai, là khối lượng lượng hàng xuất nhập cảnh chính ngạch qua cửa khẩu quốc tế của Lào Cai; KTRAt: Biến giả thứ nhất, có giá trị bằng 1 khi ngày có kiểm tra và bằng không khi không có kiểm tra; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 TCLOIMOi: Biến giả thứ hai, tính chất lối mở, có giá trị bằng 0 khi giao dịch tại bến thông thường (gần đường và trạm kiểm soát) và bằng 1 khi giao dịch tại các bến xa.

TCNGAYt: Biến giả thứ ba, là tính chất ngày, có giá trị bằng 0 khi t là các ngày từ thứ 2 đến thứ 6, bằng 1 khi là thứ 7 và Chủ nhật. TQNCt: Biến kiểm soát, là số lượng người Trung Quốc nhập nhập cảnh qua cửa khẩu bằng giấy thông hành trong ngày t. (KTRAi*TCLOIMO) và (TCNGAY*TQNC) là biến tương tác. i , i : Các phần dư tương ứng.

3) Hệ số tương quan của hoạt động thương mại ở hai khu vực: Hệ số tương quan được tính theo công thức: ∑( − )( − ) = ∑( − ) ( − ) (3.3) Trong đó: R2 là hệ số tương quan; X tương ứng với giá trị hàng giao dịch tại lối mở; Y tương ứng với giá trị hàng XNK chính ngạch. Các giả định KTRA: Khi có kiểm tra có thể gây ảnh hưởng tới khối lượng hàng giao dịch qua các lối mở. Nếu tác động làm gia tăng thì đó là các giao dịch tích cực (có tác dụng như mô hình báo cáo thành tích của lối mở), nếu tác động làm giảm thì có thể hàng hóa giao dịch là trái phép. Kỳ vọng dấu của hệ số 1 < 0; 1 > 0; TCLOIMO: Thông thường, hàng hóa đi qua lối mở gần và chỉ đi các bến xa khi các bến gần bị cấm.