Luận văn thạc sĩ thực trạng và giải pháp khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại huyện thạch hà tỉnh hà tĩnh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng và giải pháp khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại huyện thạch hà tỉnh hà tĩnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Cao Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Phan Khoa Cương
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Khai Thác Nguồn Lực Tài Chính Từ Đất Đai Tại Huyện Thạch Hà, Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. MỤC TIÊU CHUNG
• 1.2.2. MỤC TIÊU CỤ THỂ
• 1.3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 1.3.1. Ý NGHĨA KHOA HỌC
• 1.3.2. Ý NGHĨA THỰC TIỄN
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tổng quan về nguồn lực tài chính từ đất đai
• 2.1.2. Nguồn lực tài chính từ đất đai
• 2.1.3. Địa tô và bản chất của địa tô
• 2.1.3.1. Địa tô
• 2.1.3.2. Bản chất của địa tô
• 2.1.3.3. Các hình thức địa tô
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng khai thác tài chính từ đất đai tại huyện Thạch Hà Hà Tĩnh

Thực trạng khai thác tài chính từ đất đai tại huyện Thạch Hà, Hà Tĩnh cho thấy nguồn thu từ đất đai chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu ngân sách địa phương. Tuy nhiên, nguồn thu chủ yếu đến từ tiền sử dụng đất một lần, dẫn đến sự thiếu ổn định và bền vững. Các khoản thu thường xuyên như thuế nhà, thuế đất chiếm tỷ trọng nhỏ. Quản lý đất đai còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng sử dụng đất lãng phí và hiệu quả thấp. Phát triển kinh tế địa phương bị ảnh hưởng do thiếu chiến lược dài hạn trong khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai.

1.1. Tình hình thu ngân sách từ đất đai

Nguồn thu từ đất đai tại huyện Thạch Hà chủ yếu đến từ tiền sử dụng đất một lần, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu ngân sách. Tuy nhiên, đây là nguồn thu không ổn định do quỹ đất hạn chế. Các khoản thu thường xuyên như thuế nhà, thuế đất chiếm tỷ trọng nhỏ, dẫn đến sự thiếu bền vững trong nguồn thu ngân sách. Quản lý tài chính địa phương cần được cải thiện để tăng cường các khoản thu thường xuyên và ổn định.

1.2. Hạn chế trong quản lý đất đai

Quản lý đất đai tại huyện Thạch Hà còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng sử dụng đất lãng phí và hiệu quả thấp. Các chính sách đất đai chưa phù hợp với nguyên tắc thị trường, gây thất thoát ngân sách. Hiệu quả sử dụng đất cần được nâng cao thông qua việc cải cách thủ tục hành chính và tăng cường quản lý nhà nước về đất đai.

II. Giải pháp khai thác tài chính từ đất đai tại huyện Thạch Hà Hà Tĩnh

Để nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, huyện Thạch Hà cần thực hiện các giải pháp khai thác tài chính như cải cách chính sách đất đai, tăng cường quản lý nhà nước, và phát triển thị trường bất động sản. Quy hoạch đất đai cần được thực hiện một cách khoa học và minh bạch, đảm bảo sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Chính sách đất đai cần phù hợp với tình hình thực tiễn, đảm bảo công khai và minh bạch trong việc xác định giá đất.

2.1. Cải cách chính sách đất đai

Chính sách đất đai cần được cải cách để phù hợp với nguyên tắc thị trường, đảm bảo công khai và minh bạch trong việc xác định giá đất. Nhà nước cần chủ động điều tiết giá đất thông qua quan hệ cung - cầu, đảm bảo sự ổn định và bền vững trong nguồn thu ngân sách. Phát triển bền vững cần được ưu tiên trong các chính sách đất đai.

2.2. Tăng cường quản lý nhà nước về đất đai

Quản lý đất đai cần được tăng cường thông qua việc cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực quản lý của các cơ quan nhà nước. Quy hoạch đất đai cần được thực hiện một cách khoa học, đảm bảo sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Hiệu quả sử dụng đất cần được nâng cao thông qua việc tạo quỹ đất sạch và đẩy mạnh đấu giá quyền sử dụng đất.

III. Phát triển kinh tế địa phương thông qua khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai

Khai thác hiệu quả nguồn lực tài chính từ đất đai sẽ góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương tại huyện Thạch Hà. Các nguồn thu từ đất đai cần được sử dụng một cách hiệu quả để đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đầu tư từ đất đai cần được thực hiện một cách bền vững, đảm bảo sự phát triển lâu dài của địa phương.

3.1. Sử dụng nguồn thu từ đất đai cho phát triển cơ sở hạ tầng

Nguồn thu từ đất đai cần được sử dụng một cách hiệu quả để đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng tại huyện Thạch Hà. Phát triển kinh tế địa phương cần được ưu tiên thông qua việc đầu tư vào các dự án có tính bền vững và lâu dài. Quản lý tài chính địa phương cần được tăng cường để đảm bảo sử dụng nguồn thu một cách hiệu quả.

3.2. Đảm bảo phát triển bền vững thông qua khai thác đất đai

Phát triển bền vững cần được ưu tiên trong việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai. Các chính sách đất đai cần đảm bảo sử dụng đất một cách hiệu quả và bền vững, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Hiệu quả sử dụng đất cần được nâng cao thông qua việc quy hoạch và quản lý đất đai một cách khoa học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn lực tài chính từ đất đai đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt tại các địa phương có nền kinh tế nông nghiệp phát triển như huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Giai đoạn 2014-2016, huyện Thạch Hà có dân số khoảng 134.000 người với diện tích tự nhiên 35.391,5 ha, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh Hà Tĩnh, có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế biển, công nghiệp và nông nghiệp. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính từ đất đai tại đây chưa được khai thác hiệu quả, phần lớn nguồn thu chủ yếu dựa vào tiền sử dụng đất – một khoản thu không ổn định và thiếu bền vững do quỹ đất hạn chế. Các khoản thu thường xuyên như thuế nhà đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp chiếm tỷ trọng nhỏ, làm giảm khả năng điều tiết và kiểm soát thị trường đất đai.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại huyện Thạch Hà, làm rõ các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2014-2016, trên phạm vi toàn huyện, với ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách quản lý đất đai, tăng nguồn thu ngân sách địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về nguồn lực tài chính và địa tô trong kinh tế học đất đai. Nguồn lực tài chính từ đất đai được hiểu là các quỹ tiền tệ hình thành qua quan hệ kinh tế giữa chủ sở hữu và người sử dụng đất, chịu sự chi phối của chế độ sở hữu xã hội. Địa tô được phân loại thành địa tô tuyệt đối, địa tô chênh lệch và địa tô độc quyền, phản ánh các hình thức lợi ích kinh tế từ quyền sử dụng đất. Lý thuyết về địa tô giúp giải thích bản chất và các hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai trong nền kinh tế thị trường.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình quản lý tài nguyên đất đai và các chính sách tài chính đất đai theo Luật Đất đai năm 2003 và 2013, cùng các nghị định hướng dẫn, nhằm đánh giá cơ sở pháp lý và thực tiễn khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai. Các khái niệm chính bao gồm: tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất, phí và lệ phí trong quản lý đất đai, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn lực tài chính từ đất đai như quy mô đất đai, đặc điểm tự nhiên, vị trí địa lý và chính sách nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo, thống kê, văn bản pháp luật và tài liệu liên quan đến quản lý đất đai, thu ngân sách tại huyện Thạch Hà giai đoạn 2014-2016. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát, phỏng vấn 120 hộ gia đình đại diện tại các xã, thị trấn trọng điểm của huyện nhằm thu thập ý kiến về các vấn đề tài chính đất đai như tiền sử dụng đất, thuế, giá đất và thị trường bất động sản.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống và chọn mẫu cả khối được áp dụng để đảm bảo tính đại diện. Phân tích số liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ trọng và xu hướng biến động qua phần mềm Excel, SPSS và phần mềm quản lý đất đai của tỉnh Hà Tĩnh. Ngoài ra, tham vấn chuyên gia từ các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, thuế và tài chính nhằm làm rõ các vấn đề nghiên cứu và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn thu tài chính từ đất đai chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu ngân sách huyện: Giai đoạn 2014-2016, nguồn thu từ đất đai chiếm khoảng 20-25% tổng thu ngân sách địa phương, trong đó tiền sử dụng đất chiếm trên 70% tổng thu từ đất. Ví dụ, năm 2016, thu tiền sử dụng đất đạt khoảng 45% tổng thu ngân sách huyện.

2. Nguồn thu không ổn định và thiếu bền vững: Thu tiền sử dụng đất chủ yếu là khoản thu một lần, phụ thuộc vào quỹ đất còn lại và các dự án giao đất mới. Các khoản thu thường xuyên như thuế nhà đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp chỉ chiếm dưới 15% tổng thu từ đất, làm giảm tính ổn định nguồn thu.

3. Quản lý và sử dụng đất còn nhiều hạn chế: Tình trạng sử dụng đất chưa hiệu quả, lãng phí đất đai còn phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng khai thác nguồn lực tài chính. Biến động diện tích đất nông nghiệp giảm khoảng 3% trong giai đoạn 2014-2016, trong khi đất phi nông nghiệp tăng nhẹ, cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất chưa đồng bộ.

4. Chính sách và thủ tục hành chính còn phức tạp: Các thủ tục hành chính liên quan đến giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất còn rườm rà, gây khó khăn cho người sử dụng đất và ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do phương thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai vẫn mang nặng tính hành chính, chưa phù hợp với nguyên tắc thị trường. Việc thu tiền sử dụng đất chủ yếu dựa vào các dự án giao đất mới, trong khi các khoản thu thuế thường xuyên chưa được khai thác triệt để. So sánh với kinh nghiệm của các địa phương như Đà Nẵng, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nơi có chính sách linh hoạt, cải cách thủ tục hành chính và quản lý quỹ đất hiệu quả, nguồn thu từ đất đai ổn định và tăng trưởng bền vững hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng các khoản thu từ đất đai theo năm, biểu đồ biến động diện tích đất sử dụng và bảng so sánh các khoản thu thuế, phí liên quan đến đất đai. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của chính sách đất đai phù hợp, minh bạch và năng lực quản lý nhà nước trong việc khai thác hiệu quả nguồn lực tài chính từ đất đai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải cách chính sách đất đai theo hướng thị trường: Ban hành các chính sách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, đảm bảo Nhà nước chủ động điều tiết giá đất theo quan hệ cung – cầu, tăng cường công khai, minh bạch trong xác định giá đất và thu tiền sử dụng đất. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: UBND tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Đơn giản hóa thủ tục hành chính: Rút ngắn thời gian, giảm thủ tục trong giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất nhằm tạo thuận lợi cho người sử dụng đất và nhà đầu tư, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn thu. Thời gian thực hiện: 1 năm, chủ thể: UBND huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trường.

3. Tăng cường quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và tạo quỹ đất sạch: Xây dựng quy hoạch sử dụng đất chi tiết, tạo quỹ đất sạch để phục vụ đấu giá, giao đất, cho thuê đất hiệu quả, tránh lãng phí đất đai. Thời gian thực hiện: 2-3 năm, chủ thể: UBND huyện, Trung tâm Phát triển quỹ đất.

4. Nâng cao năng lực quản lý đất đai: Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý đất đai, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát sử dụng đất và thu thuế đất nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và thu ngân sách. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai: Giúp hoàn thiện chính sách, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực tài chính từ đất đai.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính và ngân sách địa phương: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để xây dựng kế hoạch thu ngân sách từ đất đai bền vững.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành quản lý tài nguyên và môi trường: Là tài liệu tham khảo về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và thực tiễn khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai.

4. Nhà đầu tư và doanh nghiệp bất động sản: Hiểu rõ cơ chế, chính sách và thực trạng thị trường đất đai tại huyện Thạch Hà để đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn lực tài chính từ đất đai là gì?
   Nguồn lực tài chính từ đất đai là các quỹ tiền tệ hình thành qua quan hệ kinh tế giữa chủ sở hữu và người sử dụng đất, bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế và các khoản phí liên quan đến đất đai.

2. Tại sao tiền sử dụng đất lại không ổn định?
   Tiền sử dụng đất chủ yếu là khoản thu một lần khi giao đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, phụ thuộc vào quỹ đất còn lại và dự án mới, nên không tạo nguồn thu ổn định hàng năm.

3. Các hình thức thu tài chính từ đất đai phổ biến ở Việt Nam?
   Bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất, thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất, phí và lệ phí trong quản lý đất đai.

4. Yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai?
   Bao gồm quy mô và đặc điểm đất đai, vị trí địa lý, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, chính sách nhà nước và năng lực quản lý của cơ quan chức năng.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai?
   Cải cách chính sách đất đai theo hướng thị trường, đơn giản hóa thủ tục hành chính, quy hoạch và tạo quỹ đất sạch, nâng cao năng lực quản lý đất đai.

Kết luận

• Nguồn lực tài chính từ đất đai tại huyện Thạch Hà chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu ngân sách, nhưng chủ yếu dựa vào khoản thu tiền sử dụng đất không ổn định.
• Các khoản thu thường xuyên như thuế nhà đất và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp còn thấp, làm giảm tính bền vững nguồn thu.
• Quản lý và sử dụng đất còn nhiều hạn chế, thủ tục hành chính phức tạp ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính.
• Cần có chính sách linh hoạt, phù hợp với thực tiễn địa phương, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực quản lý để phát huy tối đa nguồn lực tài chính từ đất đai.
• Tiếp tục nghiên cứu, theo dõi và đánh giá hiệu quả các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2020-2025 nhằm đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện Thạch Hà.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng các kết quả nghiên cứu và giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, góp phần phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VÁN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về nguồn lực tài chính từ đất đai Nguồn lực là hệ thống những yếu tố tự nhiên, xã hội có ích đối với sự phát triển của xã hội loài người, thông qua việc khai thác, sử dụng chúng mà con người có thể tạo ra những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình.

Tùy theo trình độ xã hội, lực lượng sản xuất và sự phân công lao động xã hội, các nguồn lực được khai thác nhằm phục vụ cho nhu cầu của con người rất khác nhau. Do đó, vị trí, vai trò của các nguồn lực là rất khác nhau [40]. Nguồn lực phát triển kinh tế có thể phân theo ngành, theo lĩnh vực,. Theo nhận thức phổ biến hiện nay, các nguồn lực bao gồm: nguồn lực con người, nguồn lực đất đai, nguồn lực tài chính, nguồn lực khoa học công nghệ,.

hay cách hiểu tương tự là vốn, lao động, đất đai, tri thức [40]. Trong hệ thống các nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội kể trên, nguồn lực đất đai luôn có vị trí rất quan trọng. Vai trò đó còn càng quan trọng hơn đối với các quốc gia có trình độ phát triển thấp, đặc biệt đối với nền kinh tế còn mang nặng đặc trưng nông nghiệp. Nguồn lực tài chính là khối lượng giá trị dưới hình thái tiền tệ được hình thành trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ, phản ánh các mối quan hệ kinh tế - xã hội trong phân phối nhằm đáp ứng các yêu cầu chi tiêu bằng tiền để thực hiện quá trình tái sản xuất các mặt hoạt động của các chủ thể trong xã hội [40].

Như vậy, bản chất của nguồn lực tài chính là phạm trù phân phối; đó là sự phân phối bằng giá trị chứ không phải bằng hiện vật và thông qua hiện vật. Nguồn lực tài chính được biểu hiện rất khác nhau, tùy theo nguồn gốc hình thành mà chủ thể có thể thực hiện để có được các quỹ tiền tệ. Thông qua các nguồn lực tài chính mà những chủ thể trong xã hội có được hệ thống các quỹ tiền tệ tập trung và không tập trung vận động độc lập với các chức năng cất trữ hay phương tiện thanh toán. Nguồn lực tài chính là sự vận động của tiền tệ.

Với cách hiểu như vậy, để hình thành nguồn tài chính hay các quỹ tiền tệ vận động tập trung, các chủ thể trong xã hội có thể khai thác từ nhiều nguồn lực khác nhau trong đó có nguồn lực từ đất đai. Nguồn lực tài chính từ đất đai Nguồn lực tài chính từ đất đai là nguồn lực tài chính được hình thành thông qua quan hệ kinh tế giữa các chủ thể sở hữu và sử dụng đất đai trong một xã hội nhất định và chịu sự chi phối của chế độ sở hữu của xã hội đó [40]. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 Với ý nghĩa như vậy, nguồn lực tài chính từ đất đai chỉ có thể được hình thành và phát triển khi mà các quan hệ đất đai được thị trường hóa. Tức là chúng có thể được mua bán và trao đổi trên thị trường.

Địa tô và bản chất của địa tô a. Địa tô Địa tô là phần sản phẩm thặng dư do những người sản xuất trong nông nghiệp tạo ra và nộp cho người chủ sở hữu ruộng đất. Địa tô gắn liền với sự ra đời và tồn tại của chế độ tư hữu về ruộng đất. Đã từng tồn tại trong các chế độ chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và cả trong thời kì đầu của chủ nghĩa xã hội.

Trong chế độ chiếm hữu nô lệ, địa tô là do lao động của nô lệ và những người chiếm hữu ruộng đất nhỏ tự do tạo ra. Trong chế độ phong kiến, địa tô là phần sản phẩm thặng dư do nông nô tạo ra và bị chúa phong kiến chiếm đoạt, có khi còn bao gồm cả một phần sản phẩm tất yếu. Trong chủ nghĩa tư bản, do còn chế độ tư hữu về ruộng đất trong nông nghiệp nên vẫn tồn tại địa tô. Về thực chất, địa tô tư bản chủ nghĩa chính là phần giá trị thặng dư thừa ra ngoài lợi nhuận bình quân và do nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp trả cho địa chủ.

Nguồn gốc của địa tô tư bản chủ nghĩa vẫn là do lao động thặng dư của công nhân nông nghiệp làm thuê tạo ra. địa tô tư bản chủ nghĩa phản ánh quan hệ giữa ba giai cấp: địa chủ, tư bản kinh doanh nông nghiệp và công nhân nông nghiệp làm thuê. Trong chủ nghĩa tư bản, có các loại địa tô: Địa tô chênh lệch, địa tô tuyệt đối và địa tô độc quyền. Trong chủ nghĩa xã hội, khi ruộng đất thuộc sở hữu toàn dân, không còn là tư hữu của địa chủ hay nhà tư bản, thì những cơ sở kinh tế để hình thành địa tô tuyệt đối và địa tô độc quyền cũng bị xoá bỏ, nhưng vẫn tồn lại địa tô chênh lệch, song nó thuộc sở hữu của nhà nước và khác về bản chất với địa tô chênh lệch dưới chủ nghĩa tư bản.

Ở Việt Nam, ruộng đất thuộc sở hữu toàn dân, là tư liệu sản xuất đặc biệt của nông nghiệp, lâm nghiệp, không gì thay thế được, và là tài nguyên quý giá của quốc gia. Nhà nước giao quyền sử dụng ruộng đất lâu dài cho nông dân, và người sử dụng đất phải nộp thuế sử dụng đất; cho người nước ngoài thuê đất để lập doanh nghiệp hay để xây dựng trụ sở cơ quan ngoại giao; cho phép các tổ chức, cá nhân người Việt Nam tham gia xí nghiệp liên doanh với người nước ngoài được góp vốn bằng giá trị đất sử dụng. Tuy hình thức địa tô tuyệt đối không còn, nhưng ruộng đất vẫn là một tư liệu sản xuất có giá trị và người sử dụng vẫn phải trả giá như là một loại địa tô [29]. Bản chất của địa tô Nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải thuê ruộng đất của địa chủ và thuê công nhân để tiến hành sản xuất.

Do dó nhà tư bản phải trích một phần giá trị thặng dư do công nhân tạo ra để trả cho địa chủ dưới hình thức địa tô [29]. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Địa tô là một bộ phận lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bình quân của tư bản đầu tư trong nông nghiệp do công nhân nông nghiệp tạo ra mà nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải nộp cho địa chủ với tư cách là người sở hữu ruộng đất [29]. Các hình thức địa tô - Địa tô tuyệt đối: Loại địa tô mà các nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp nhất thiết phải nộp cho địa chủ, do chế độ độc quyền tư hữu về ruộng đất trong nông nghiệp tư bản chủ nghĩa. Do cấu tạo hữu cơ của tư bản trong nông nghiệp thấp hơn trong công nghiệp, nên với một lượng tư bản ứng ra như nhau, có tỉ suất giá trị thặng dư như nhau, nhưng giá trị thặng dư được tạo ra trong nông nghiệp bao giờ cũng cao hơn trong công nghiệp.

Chế độ độc quyền tư hữu về ruộng đất đã ngăn trở sự tự do di chuyển tư bản từ các ngành khác vào nông nghiệp nên trong nông nghiệp tư bản chủ nghĩa, giá trị của nông sản phẩm cao hơn giá cả sản xuất chung. Số chênh lệch giữa giá trị của nông sản phẩm và giá cả sản xuất chung chính là Địa tô tuyệt đối. Nguồn gốc của Địa tô tuyệt đối là một bộ phận của giá trị thặng dư do lao động không công của công nhân nông nghiệp làm thuê tạo ra. Trong chủ nghĩa tư bản, Địa tô tuyệt đối làm tăng giá cả nông sản phẩm, ảnh hưởng xấu đến đời sống của những người lao động.

Việc quốc hữu hoá ruộng đất sẽ xoá bỏ chế độ độc quyền tư hữu về ruộng đất và do đó sẽ xoá bỏ Địa tô tuyệt đối. Địa tô tuyệt đối là số lợi nhuận siêu ngạch dôi ra ngoài lợi nhuận bình quân, hình thành nên bởi chênh lệch giữa giá trị nông sản với giá cả sản xuất chung của nông phẩm [29]. - Địa tô chênh lệch: Loại địa tô mà chủ đất thu được do có sở hữu những ruộng đất có điều kiện sản xuất thuận lợi hơn như ruộng đất có độ màu mỡ cao hơn, có vị trí gần thị trường tiêu thụ hơn, hoặc tư bản đầu tư thêm có hiệu suất cao hơn. Là độ chênh lệch giữa giá cả sản xuất xã hội và giá cả sản xuất cá biệt.

Trong nông nghiệp, do sản lượng thu được trên những ruộng đất có điều kiện sản xuất thuận lợi vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu của xã hội, nên người ta còn phải kinh doanh trên cả những thửa ruộng có điều kiện sản xuất kém thuận lợi, loại đất xấu và không thuận lợi về vị trí. Giá cả sản xuất xã hội của nông phẩm lại được quy định trên những ruộng đất có điều kiện sản xuất xấu nhất. Do đó, những người kinh doanh trên ruộng đất loại tốt và loại vừa có thể thu được một khoản lợi nhuận bình quân bằng số chênh lệch giữa giá cả sản xuất xã hội và giá cả sản xuất cá biệt. Vì ruộng đất thuộc sở hữu của địa chủ nên lợi nhuận phụ thêm đó được chuyển cho địa chủ dưới hình thức địa tô chênh lệch.

Vậy địa tô chênh lệch gắn liền với sự độc quyền kinh doanh tư bản chủ nghĩa về ruộng đất. Nguồn gốc của địa tô chênh lệch do lao động nông nghiệp tạo ra. Như vậy, địa tô chênh lệch là phần lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bình quân thu được trên ruộng đất có điều kiện sản xuất thuận lợi hơn. Nó là số chênh lệch giữa giá cả sản xuất chung được quyết định bởi điều kiện sản xuất trên ruộng đất xấu nhất và giá cả sản xuất cá biệt trên ruộng đất tốt và trung bình [29].

PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Có hai loại địa tô chênh lệch: địa tô chênh lệch I và địa tô chênh lệch II. Địa tô chênh lệch I là địa tô chênh lệch thu được trên những ruộng đất có độ màu mỡ tự nhiên trung bình và tốt, có vị trí gần thị trường tiêu thụ [29]. Địa tô chênh lệch II là địa tô chênh lệch thu được do thâm canh [29]. Địa tô chênh lệch còn tồn tại cả trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội, song được phân phối một phần dưới hình thức thu nhập thuần tuý phụ thêm của các hợp tác xã nông nghiệp và của nông dân, một phần dưới hình thức thu nhập của nhà nước.