MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CHUNG.
MỤC TIÊU CỤ THỂ. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. Ý NGHĨA KHOA HỌC. Ý NGHĨA THỰC TIỄN.
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Một số khái niệm cơ bản. Đặc điểm của quá trình bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Tác động của công tác thu hồi đất đến phát triển kinh tế - xã hội. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Chính sách bồi thường đất đai ở một số nước trên thế giới.
Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Phương pháp điều tra thu thập số liệu, tài liệu. Phương pháp tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ.
Điều kiện tự nhiên. Thực trạng kinh tế xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội. TÓM TẮT DỰ ÁN NGHIÊN CỨU.
Vị trí, vai trò của dự án đối với tỉnh Quảng Trị. Quy mô và đặc điểm của 2 tiểu dự án. Thực trạng thu hồi đất của 2 tiểu dự án. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI DỰ ÁN NGHIÊN CỨU.
Công tác ban hành các văn bản pháp luật để tổ chức thực hiện đối với 2 tiểu dự án. Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng. Thực trạng công tác bồi thường. Thực trạng công tác hỗ trợ.
ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT TẠI ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU TRONG THỜI GIAN ĐẾN. 75 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 80 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Các chữ viết tắt Ký hiệu 1 Bồi thường BT 2 Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CNH-HĐH 3 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GCNQSDĐ 4 Giải phóng mặt bằng GPMB 5 Hỗ trợ HT 6 Kinh tế - Xã hội KT-XH 7 Ngân hàng Phát triển Châu Á ADB 8 Ngân hàng thế giới WB 9 Nhà nước NN 10 Phát triển quỹ đất PTQĐ 11 Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TCXDVN 12 Ủy ban nhân dân UBND vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.
Diện tích, dân số của thành phố Đông Hà giai đoạn 2005-2017. Tổng hợp các chỉ tiêu xây dựng của tiểu dự án 1. Tổng hợp các chỉ tiêu xây dựng của tiểu dự án 2 .4: Tổng hợp loại đất, diện tích thu hồi đất tại dự án 1. Tổng hợp loại đất, diện tích thu hồi đất tại dự án 2.
Chênh lệch giá đất cụ thể theo Quyết định số 3170/QĐ-UBND so với giá đất do UBND tỉnh ban hành tại tiểu dự án 1. Chênh lệch giá đất cụ thể theo Quyết định số 2781/QĐ-UBND so với giá đất do UBND tỉnh ban hành tại tiểu dự án 2. Tổng mức đầu tư của 2 tiểu dự án sau điều chỉnh, bổ sung. Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ của 2 tiểu dự án.
Thời gian thực hiện công tác giải phóng mặt bằng. Tổng hợp ý kiến công tác tổ chức thực hiện GPMB của dự án nghiên cứu. Tổng hợp ý kiến của người dân về tình hình đời sống của hộ gia đình sau khi bị thu hồi đất. Thực trạng sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của người dân ở 2 tiểu dự án.
Các đối tượng được bồi thường và không được bồi thường về đất của 2 tiểu dự án nghiên cứu. Tổng hợp ý kiến phỏng vấn về giá đất bồi thường của dự án. Tổng hợp các chính sách hỗ trợ khác của dự án. Tổng hợp ý kiến phỏng vấn về chính sách hỗ trợ của dự án.
72 viii DANH MỤC HÌNH Hình 3. Sơ đồ địa giới hành chính thành phố Đông Hà. Vị trí thực hiện tiểu dự án 1. Vị trí thực hiện tiểu dự án 2.
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt trong sản xuất nông - lâm nghiệp, là một trong những nguồn lực quan trọng cho chiến lược phát triển nền nông nghiệp quốc gia nói riêng cũng như chiến lược phát triển nền kinh tế nói chung. Nó là môi trường sống, là cơ sở tiến hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với con người, đất đai cũng có vị trí vô cùng quan trọng, con người không thể tồn tại nếu không có đất đai, mọi hoạt động đi lại, sống và làm việc đều gắn với đất đai. Và hiện nay đất đai từng bước được sử dụng có hiệu quả, đúng quy định của pháp luật và trở thành nội lực quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển đô thị, kinh tế xã hội.
Trong quá trình đổi mới ở nước ta, đặc biệt những năm gần đây, việc xây dựng cơ sở hạ tầng, khu công nghiệp, khu đô thị mới đã phát triển nhanh đáp ứng nhu cầu CNH-HĐH đất nước với mục tiêu đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020. Thu hồi đất, bồi thường để giải phóng mặt bằng để thực hiện các công trình quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng, phát triển kinh tế là một khâu quan trọng, then chốt của quá trình phát triển. Bồi thường, giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết để triển khai thực hiện các dự án. Bồi thường và giải phóng mặt bằng cũng là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội và cộng đồng dân cư, ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích của Nhà nước, của Chủ đầu tư, đặc biệt đối với các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi trên phạm vi cả nước, của từng địa phương.
Dự án Đường vành đai cứu hộ cứu nạn phía Tây thành phố Đông Hà là một trong những dự án quan trọng của Thành phố Đông Hà. Dự án này đã được UBND tỉnh Quảng Trị quyết định phê duyệt và triển khai dự án từ cuối năm 2016, tuy nhiên đến nay công tác bồi thường, hỗ trợ vẫn còn nhiều vướng mắc do các lý do khác nhau, tiến độ bàn giao mặt bằng để xây dựng công trình còn rất chậm. Vì vậy việc nghiên cứu công tác thu hồi đất, GPMB của dự án này nhằm rút ra được những bài học kinh nghiệm và các giải pháp góp phần xây dựng chính sách bồi thường, hỗ trợ của thành phố Đông Hà nói riêng và tỉnh Quảng Trị nói chung. Xuất phát từ lý do này, tôi đã chọn thực hiện đề tài: “Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất tại dự án đường vành đai cứu hộ cứu nạn phía Tây thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” 2 2.
MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2. MỤC TIÊU CHUNG Đánh giá được thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất tại dự án nghiên cứu từ đó đề xuất được các giải pháp nhằm góp phần đẩy nhanh công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, giúp cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại địa bàn nghiên cứu ngày càng hiệu quả, minh bạch. MỤC TIÊU CỤ THỂ - Đánh giá được được thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất cứu tại dự án Đường vành đai cứu hộ cứu nạn phía Tây thành phố Đông Hà. - Đề xuất được các giải pháp để hoàn thiện, nâng cao tính khả thi của chính sách giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại địa bàn nghiên cứu.
Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN 3. Ý NGHĨA KHOA HỌC Đề tài nghiên cứu một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống các chính sách bồi thường GPMB, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất của dự án được chọn để nghiên cứu. Nhằm củng cố và hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Ý NGHĨA THỰC TIỄN Góp phần hạn chế, giải tỏa những bức xúc của người dân có đất, tài sản trên đất bị thu hồi, bàn giao mặt bằng để triển khai dự án.
Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp các nhà quản lý ở địa phương chỉ đạo và thực hiện tốt trong công tác thu hồi đất, bồi thường GPMB, cải thiện đời sống của người dân theo hướng phát triển ổn định lâu dài, bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý của nhà nước về đất đai ở địa phương. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm cơ bản Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai [13].
Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất [13]. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển [13]. Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm: + Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; + Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; + Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở; + Hỗ trợ khác [13].