CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH PCCC ĐỐI VỚI CƠ SỞ KINH DOANH KARAOKE TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 1. Khái quát chung về chính sách PCCC đối với các cơ sở kinh doanh karaoke 1. Khái niệm karaoke, cơ sở kinh doanh karaoke Từ karaoke bắt nguồn từ sự kết hợp từ kara, có nghĩa là không (cũng như trong môn võ karate - từ kara có nghĩa là không) với từ oke (viết tắt của từ okesutora) và có nghĩa là dàn nhạc. Thay bằng việc có cả âm nhạc và xướng âm, các đĩa karaoke chỉ có âm nhạc thôi.
Phần xướng âm dành cho người biểu diễn trực tiếp (và không phải là chuyên nghiệp), người sẽ cầm microphone và hát theo văn bản bài hát trên màn hình. Karaoke có nguồn gốc từ nước Nhật, người Nhật vốn thích tiệc tùng và ca hát. Người ta thường hát trong buổi tiệc để làm không khí vui nhộn lên, bất kể bạn hát hay hay hát dở, người ta đều vỗ tay tán thưởng. Tuy nhiên sự phát triển rộng rãi của karaoke cũng đã gây ra 1 số phiền hà cho người dân Nhật.
Nhà cửa ở Nhật thường là nhà gỗ, xây sát nhau mà hệ thống cách âm lại không được tốt nên karaoke gây phiền toái cho những người xung quanh. Nắm bắt điểm bất lợi này, các nhà kinh doanh đã mở ra những hộp karaoke (karaoke box). Quán karaoke kiểu này xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1984 ở trên 1 cánh đồng lúa trong vùng quê Okajama Prefecture, phía đông vùng Kansai. Nó được cải tạo lại từ 1 chiếc xe chở hàng.
Từ đó karaoke box được xây dựng ngày càng nhiều trên khắp Nhật Bản. Ở thành thị karaoke box được thay thế bằng phòng karaoke bao gồm từng phòng nhỏ có vách ngăn. Ngày nay, karaoke có thể là một địa điểm độc lập hoặc là một phần trong các công trình khác như khách sạn, nhà hàng. và được xây dựng cách âm với không gian bên ngoài để tránh ồn ào khi về đêm, ảnh hưởng đến sinh hoạt chung của cộng 6 đồng.
Thành phần chính của một phòng karaoke bao gồm sân khấu, các khu vực ngồi nghỉ, ăn uống và khu vực thiết bị âm thanh. Du nhập vào Việt Nam từ những giữa năm đầu thế kỷ XX, và phát triển mạnh trong những năm đổi mới, mở cửa hội nhập, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Theo quy định tại Nghị định số 96/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định điều kiện an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thì kinh doanh cơ sở kinh doanh karaoke thuộc các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, phải chấp hành đúng quy định của pháp luật về an toàn PCCC. Dựa vào các khái niệm và phân tích trên, dưới góc nhìn của lĩnh vực PCCC, có thể đưa ra khái niệm cơ sở kinh doanh karaoke là cơ sở kinh doanh đồ ăn nhẹ và đồ uống có cồn, tổ chức cho khách hàng hát theo văn bản bài hát trên màn hình.
Khái niệm chung về PCCC Cháy là một hiện tượng tự nhiên, đã song hành cùng con người trong suốt quá trình tiến hóa, và ngọn lửa – hình dạng bên ngoài biểu hiện sự cháy kèm theo phát sáng, được coi là điểm khởi đầu của nền văn minh nhân loại. Với các đặc tính: có sự biến đổi hóa học, tỏa nhiệt và phát ra ánh sáng, cháy đem lại nhiều lợi ích nhưng cũng mang đến không ít tác hại mà con người luôn phải tìm cách kiểm soát được hiện tượng này trong quá trình phát triển. Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam, cháy là: “Phản ứng oxy hóa có kèm theo tỏa nhiệt và phát sáng. Sự cháy chỉ xảy ra khi có đủ ba điều kiện cháy, đó là sự kết hợp giữa chất cháy, chất ôxy hóa (thường là oxy trong không khí) và nguồn nhiệt gây cháy” [5; 1036].
Do đó, về bản chất, cháy là phản ứng hóa học giữa các chất cháy với chất oxy hóa kèm theo sự tỏa nhiệt và phát sáng. Sự cháy chỉ có thể xảy ra khi có sự kết hợp giữa chất cháy (có thể là chất rắn, lỏng, khí) với nguồn nhiệt gây cháy (nguồn lửa, nhiệt …) và chất oxy hóa. Như vậy, các yếu tố cần cho sự cháy gồm: chất cháy, nguồn nhiệt và chất oxy hóa. Trong đó chất cháy và chất oxy hóa là những chất tham gia phản ứng, còn nguồn nhiệt là tác nhân cung cấp năng lượng cho phản ứng cháy xảy ra.
Để sự cháy diễn ra cần phải có các điều kiện đủ: 7 - Chất cháy, chất ôxy hóa và nguồn nhiệt phải tiếp xúc trực tiếp với nhau; - Nồng độ của chất cháy và chất oxy hóa phải ở trong phạm vi giới hạn nồng độ bốc cháy. Đối với chất oxy hóa là oxy của không khí thì với đa số các chất cháy, nồng độ đó của oxy trong không khí là từ 15%; - Chất cháy và chất oxy hóa phải được nung nóng tới một nhiệt độ nhất định, là nhiệt độ tự bốc cháy của hỗn hợp. Ở nhiệt độ tự bốc cháy, hỗn hợp có tốc độ phản ứng đủ lớn để giải phóng ra nhiệt lượng nung nóng hỗn hợp đến khi xuất hiện sự cháy. Việc nghiên cứu các nguyên nhân, điều kiện và cơ chế hình thành sự cháy giúp đưa ra các giải pháp, biện pháp hiệu quả cho các hoạt động phòng ngừa cháy, nổ và dập tắt đám cháy, đóng góp ý nghĩa tích cực trong lĩnh vực PCCC nói chung và công tác quản lý về PCCC nói riêng.
Phòng cháy là các hoạt động nghiên cứu tìm ra các quy luật của quá trình phát sinh, phát triển đám cháy trong các quá trình công nghệ, hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các hoạt động khác của đời sống xã hội, từ đó tìm ra các giải pháp phòng ngừa cháy có hiệu quả. Việc chủ động tìm ra và duy trì thực thi các giải pháp này những hoạt động tích cực của con người nhằm phòng ngừa cháy, nổ. Theo quan điểm này, có thể chỉ ra rằng: phòng cháy là tổng hợp các biện pháp, giải pháp về tổ chức, kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế các điều kiện và nguyên nhân gây cháy, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan khi xảy ra cháy và cho việc tổ chức dập tắt đám cháy. Tuy nhiên, cháy là một hiện tượng khách quan mà cho đến nay con người vẫn chưa thể hoàn toàn kiểm soát sự xuất hiện của nó.
Do vậy, hoạt động chữa cháy cũng là một tất yếu trong các hoạt động chung của xã hội. Theo Luật PCCC: “Chữa cháy bao gồm các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy”. Từ khái niệm này cho thấy để công tác chữa cháy có hiệu quả, phải bảo đảm chất lượng hoạt động của lực lượng, phương tiện chữa cháy, triển khai kịp thời lực lượng, phương tiện đến đám 8 cháy, đồng thời tổ chức chỉ huy, phối hợp các lực lượng và vận dụng các phương pháp, kỹ thuật, chiến thuật chữa cháy phù hợp với đặc điểm của từng loại đám cháy. Từ các khái niệm và phân tích trên, có thể đưa ra khái niệm chung về PCCC là: “Tổng hợp các biện pháp, giải pháp về tổ chức, chiến thuật và kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế nguyên nhân, điều kiện gây cháy; tạo điều kiện thuận lợi cho việc chủ động cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan và chữa cháy kịp thời, có hiệu quả khi có cháy xảy ra”[18; 30].
Khái niệm chính sách PCCC đối với cơ sở kinh doanh karaoke * Khái niệm về chính sách công Chính sách công là một trong những công cụ của nhà nước nhằm để giải quyết các vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội, để đạt được những mục tiêu nhất định. Chính sách công là những hoạt động mà chính quyền chọn làm và không làm. Theo cách tiếp cận này thì các hoạt động mà chính quyền làm hoặc không làm phải có tác động, ảnh hưởng lâu dài và sâu sắc đến nhân dân thì mới là chính sách công. Như vậy không phải tất cả những việc mà chính quyền làm hoặc không làm đều là chính sách công.
Ví dụ: chủ trương tất cả người dân phải đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông bằng xe mô tô, xe gắn máy, xe máy điện là chính sách công vì đó là việc chính quyền làm và có tác động, ảnh hưởng lâu dài, sâu sắc đến người dân. Đặng Ngọc Lợi, chính sách công là chính sách của nhà nước, của chính phủ (do nhà nước, do chính phủ đưa ra), là một bộ phận thuộc chính sách kinh tế và chính sách nói chung của mỗi nước. So với các quan niệm trên thì điểm khác căn bản trong cách tiếp cận nhận thức về chính sách công là tính công của chính sách, (TS. Đặng Ngọc Lợi, Tạp chí Kinh tế và dự báo, số tháng 1 năm 2012), tính công thể hiện trong quan niệm của TS.
Đặng Ngọc Lợi là nhà nước, chính phủ khác với quan niệm của các học giả Âu Mỹ xem tính công của chính sách là công cộng (công chúng, đối tượng chịu sự điều chỉnh, tác động của chính sách). * Khái niệm chính sách về PCCC Từ khái niệm chung của chính sách công, có thể đưa ra định nghĩa: Chính 9 sách về PCCC là quan điểm, là tập hợp các quyết định có liên quan của Nhà nước đối với hoạt động PCCC trong các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân của các chủ thể có thẩm quyền, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do cháy gây ra góp phần bảo vệ tính mạng, bảo vệ tài sản của nhà nước, của tổ chức và cá nhân, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh và trật tự an toàn xã hội. * Khái niệm chính sách về PCCC đối với cơ sở kinh doanh karaoke Hoạt động kinh doanh karaoke là loại hình vui chơi giải trí hiện đại, thu hút đông đảo giới trẻ và người nước ngoài đang sinh sống, làm việc ở Việt Nam tham gia. Với đặc điểm nguy hiểm cháy cao và đặc thù hoạt động về đêm, luôn có rất nhiều người tham gia thì khi xảy ra cháy tại cơ sở kinh doanh karaoke sẽ gây ra nhiều thiệt hại về người và tài sản, ảnh hưởng đến an ninh và trật tự an toàn xã hội nói chung.
Do vậy, chính sách về PCCC đối với cơ sở kinh doanh karaoke là cần thiết và phải được chú trọng thực thi có hiệu quả.