Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển kinh tế và tiến trình công nghiệp hóa tại Việt Nam đã thúc đẩy sự chuyển dịch trong hành vi tiêu dùng từ nhu cầu cơ bản sang tiêu chuẩn thẩm mỹ và tiện ích cao hơn trong lĩnh vực thời trang. Theo số liệu khảo sát nhân khẩu học được nhóm tác giả trích dẫn, Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ hộ gia đình có trẻ em cao hàng đầu khu vực Đông Nam Á, tạo ra tiềm năng tăng trưởng lớn cho thị trường ngành hàng mẹ và bé. Trong giai đoạn chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, phụ nữ sau sinh có nhu cầu mang theo khối lượng lớn vật dụng chuyên biệt (tã lót, bình sữa, khăn ướt, thức ăn dặm, vật dụng cá nhân) khi di chuyển ra ngoài hoặc đi dã ngoại.

Khảo sát thực trạng thị trường cho thấy các dòng túi xách cho mẹ và bé tại Việt Nam hiện chủ yếu tập trung ở phân khúc tầm trung; phân khúc cao cấp phần lớn do các thương hiệu quốc tế chiếm lĩnh, trong khi các sản phẩm nội địa chưa tạo được sự đa dạng về công năng chuyên sâu kết hợp tính thời trang. Nhằm giải quyết yêu cầu kỹ thuật và công năng này, đồ án tốt nghiệp chuyên ngành Công nghệ May tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM (mã đề tài: SKL011410, thực hiện từ tháng 01/2023 đến tháng 06/2023) đã thực hiện đề tài "Thiết kế túi xách tiện lợi cho mẹ và bé".

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành 5 mục tiêu:

  1. Tìm hiểu nhu cầu sử dụng túi xách của mẹ và bé.
  2. Tìm hiểu và lựa chọn nguyên phụ liệu may sản phẩm phù hợp với tính năng sử dụng cho mẹ và bé.
  3. Thiết kế 03 sản phẩm túi xách tiện lợi cho mẹ và bé.
  4. Xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật cho 03 sản phẩm túi tiện dụng cho mẹ và bé.
  5. May hoàn chỉnh 03 sản phẩm mẫu thực nghiệm.

Đối tượng nghiên cứu của đồ án bao gồm sản phẩm túi xách, ba lô chuyên dụng cho mẹ và bé cùng quy trình công nghệ phát triển mẫu trong ngành may. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở việc nghiên cứu thị hiếu, thiết kế mẫu mã, xây dựng hệ thống rập mẫu, lập hồ sơ kỹ thuật sản xuất và may mẫu đối chứng cho 03 sản phẩm tại xưởng thực hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án xây dựng khung lý luận dựa trên các nội dung chuyên ngành công nghệ may và phụ kiện thời trang:

  • Lý luận về cấu trúc giải phẫu và phân loại túi xách: Xác định 05 thành phần cơ bản cấu thành sản phẩm túi gồm thân túi, quai xách/dây đeo, hệ thống túi trong/ngăn chứa, cụm khóa miệng túi và nhóm phụ kiện kim liệu liên kết. Phân loại sản phẩm theo kích thước hình học (Mini, Nhỏ, Trung bình, Lớn, Ngoại cỡ), theo nguyên liệu (da, vải dệt, màng polyme tổng hợp) và theo kết cấu hình dáng điển hình (Balo, Túi clutch, Túi bì thư - envelope, Túi tote, Túi bowler).
  • Quy trình công nghệ sản xuất túi may công nghiệp: Phân tích các yêu cầu về tối ưu hóa chi phí sản xuất, kiểm soát chất lượng đường may, đáp ứng thông số nhân trắc học người dùng và nâng cao năng suất gia công cơ khí may.
  • Tâm lý tiêu dùng của phụ nữ sau sinh: Tổng hợp các yếu tố tác động đến quyết định chọn mua, bao gồm nhu cầu chứa đựng khoa học, tính tiện lợi khi thao tác nhanh, yêu cầu thẩm mỹ kiểu dáng và độ bền cơ lý của vật liệu.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nghiên cứu bàn giấy và thực nghiệm tạo mẫu:

  • Phương pháp thu thập thông tin: Khảo sát giáo trình chuyên ngành, tài liệu thiết kế phụ kiện thời trang, dữ liệu thị trường túi xách trong và ngoài nước (các thương hiệu Skip Hop, Ju-Ju-Be, Mothercare, Babi, TinyCare...).
  • Phương pháp thực nghiệm khoa học: Tiến hành đo đạc kích thước thực tế các vật dụng mẹ và bé thường mang theo; lựa chọn và kiểm tra cơ lý tính các loại vải (canvas dệt thô định lượng 7 đến 24 oz, vải lót lụa axetat, vải lót dù, vải kate trơn); tính toán công thức thiết kế rập dưỡng; thử nghiệm dựng form bằng mex cứng 2 mm, keo tan, keo hột, bông mex; may mẫu thử nghiệm trên máy may chuyên dụng; đánh giá khả năng lắp ráp cụm chi tiết.
  • Phương pháp chọn lọc, phân tích và tổng hợp thông tin: Xử lý số liệu kích thước để chuẩn hóa bảng thông số rập mẫu và xây dựng định mức nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài

Chương 1 phân tích bối cảnh ngành may Việt Nam và tổng quan lĩnh vực sản xuất túi xách tiện ích cho mẹ bỉm sữa. Tác giả chỉ ra sự thiếu hụt các dòng sản phẩm đa năng sản xuất trong nước có thiết kế chuyên biệt cho việc phân loại đồ dùng chăm sóc trẻ nhỏ. Từ đó, chương xác định mục tiêu 5 điểm, đối tượng nghiên cứu (túi xách, ba lô và quy trình phát triển mẫu), phạm vi thời gian (01/2023 - 06/2023) cùng hệ phương pháp luận thực hiện đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận

Chương này hệ thống hóa lịch sử phát triển của túi xách qua các thời kỳ (cổ đại, Trung Cổ, thế kỷ 19, thế kỷ 20 đến đương đại), xác lập cấu trúc chung của sản phẩm và đưa ra bảng phân loại kích cỡ tiêu chuẩn:

Phân loại kích cỡ (Size) Kích thước quy chuẩn (cm) Kích thước quy chuẩn (inch)
Mini (Extra Small) Dưới 15,5 cm Dưới 6″
Nhỏ (Small) Từ 15,5 cm 6″ – 12″
Trung bình (Medium) Từ 30,5 cm 12″ – 14″
Lớn (Large) Từ 35,5 cm 14″ – 16″
Ngoại cỡ (Extra Large) Trên 40,5 cm Trên 16″

Bên cạnh đó, chương phân tích các phân khúc thị trường quốc tế và Việt Nam, đặc điểm của nhóm khách hàng mẹ bỉm sữa, danh mục các vật dụng bắt buộc mang theo khi ra ngoài (bình sữa, tã lót, khăn ướt, quần áo dự phòng, vật dụng y tế và tư trang), làm tiền đề cho việc xác lập công năng sản phẩm ở chương kế tiếp.

Chương 3: Nội dung nghiên cứu

Chương 3 là phần trọng tâm kỹ thuật của đồ án, trình bày quy trình từ ý tưởng thiết kế, lựa chọn nguyên phụ liệu đến lập hồ sơ kỹ thuật cho 03 sản phẩm trong bộ sưu tập:

[Khảo sát nhu cầu & Vật dụng] 
[Lựa chọn Nguyên phụ liệu (Canvas, Lụa axetat, Mex 2mm, Phụ kiện)]
[Phát triển Thiết kế & Rập mẫu (MB01, MB02, MB03)]
[May mẫu thực nghiệm & Hoàn thiện Bộ tài liệu kỹ thuật công nghệ]
  1. Nghiên cứu nguyên phụ liệu: Đề tài sử dụng vải chính là canvas dệt dạng lưới bền chắc, chống mài mòn, chịu nhiệt và chống ẩm mốc; vải lót gồm lụa axetat chống nhăn, hút ẩm tốt và vải kate trơn; phụ liệu định hình gồm mex cứng 2 mm, bông mex mềm, keo hột; phụ liệu kim loại và nhựa gồm dây kéo răng đồng số 5 chống gỉ, khóa tăng tầng (khóa tander), móc càng cua tháo lắp, khoen chữ D, khoen chữ nhật và hệ thống nút hít nam châm.
  2. Thiết kế kỹ thuật 03 mã hàng:
Tiêu chí kỹ thuật Mã hàng MB01 Mã hàng MB02 Mã hàng MB03
Kiểu dáng sản phẩm Túi đeo chéo dáng hình thang, quai tăng giảm độ dài. Túi tote lớn chứa tổ hợp 04 túi con chức năng bên trong. Ba lô đa năng tích hợp ngăn mở rộng phía sau.
Màu sắc & Họa tiết Màu xám tro, in họa tiết hình thỏ. Màu xanh mực, in họa tiết mèo đổi chiều. Phối 2 mảng màu tương phản xanh lục và cam.
Vật liệu chính & Lót Vải canvas mềm; lót vải kate trơn. Vải canvas; lót có lớp cách nhiệt chuyên dụng. Vải canvas; lót dù và lưới thoáng khí.
Cấu trúc mặt ngoài Thân trước có 2 túi hộp (1 có nắp nút hít, 1 không nắp); thân sau có 1 túi đắp rộng; 2 túi hông luồn thun. Túi tote thân lớn có quai xách đôi chắc chắn. Ngăn trước có khóa kéo chứa 3 ngăn đắp luồn thun giữ bình sữa cố định; quai đeo đệm êm.
Cấu trúc mặt trong / Công năng phụ Mặt trong gồm 3 ngăn túi đắp luồn thun giữ bình sữa đứng thẳng và 2 túi hộp đựng đồ cá nhân. Gồm: 02 túi cao cách nhiệt đựng bình sữa, 01 túi vuông lớn cách nhiệt đựng đồ đa năng, 01 túi cao lót vải đựng khăn/nón. Ngăn sau có khóa kéo mở rộng kéo dài thành nôi/thảm nằm cho bé kèm tấm che nắng và lưới che.
  1. Xây dựng hệ thống tài liệu kỹ thuật may công nghiệp: Đối với từng mã hàng (MB01, MB02, MB03), nhóm tác giả đã thiết lập đầy đủ 10 bảng biểu tiêu chuẩn kỹ thuật:
    • Bản mô tả quy cách mẫu mặt ngoài và mặt trong.
    • Bảng cơ cấu và tiêu chuẩn lựa chọn nguyên phụ liệu.
    • Bộ bản vẽ thiết kế rập chi tiết từng bộ phận (thân trước, thân sau, nắp túi, túi hộp, đáy chính, nẹp dây kéo, lót túi, quai đeo).
    • Bảng phân tích mẫu và kết cấu kỹ thuật.
    • Bảng thống kê số lượng chi tiết vải chính, vải lót và mex dựng.
    • Bảng tính diện tích bộ mẫu phục vụ giác sơ đồ.
    • Sơ đồ bảng quy trình công nghệ may lắp ráp.
    • Bảng phân tích yêu cầu kỹ thuật các đường may, mật độ mũi chỉ.
    • Bảng định mức tiêu hao nguyên phụ liệu (NPL).
    • Bảng tính toán chi phí và lập dự toán đơn giá sản phẩm.

Chương 4: Kết luận – Kiến nghị

Chương cuối tổng kết mức độ hoàn thành so với mục tiêu đề ra; khẳng định tính khả thi của việc đưa bộ tài liệu kỹ thuật vào sản xuất thực tế tại các xí nghiệp may; đồng thời kiến nghị phương hướng phát triển thương mại hóa sản phẩm.

Kết quả và đóng góp

Đồ án ghi nhận các kết quả cụ thể:

  • Hoàn thành trọn vẹn bộ hồ sơ kỹ thuật may công nghiệp cho 03 mã hàng túi xách chuyên dụng (MB01, MB02, MB03) với đầy đủ bản vẽ rập mẫu chi tiết, quy trình công nghệ lắp ráp, bảng định mức nguyên phụ liệu và đơn giá dự toán.
  • Ứng dụng thành công vải canvas phối hợp cùng mex cứng 2 mm, lớp cách nhiệt và hệ phụ kiện khóa tander/nút hít nam châm để giải quyết đồng thời bài toán giữ form dáng và đáp ứng công năng chứa đồ chuyên biệt.
  • Chế tạo hoàn chỉnh 03 mẫu sản phẩm thực tế đạt tiêu chuẩn kỹ thuật may.
  • Xây dựng 01 video giới thiệu, quảng bá sản phẩm (được lưu trữ và công bố tại đường dẫn: https://www.com/watch?v=VvoIiJp-fvY&t=16s).
  • Về mặt học thuật và đào tạo, đề tài góp phần mở rộng và nâng cao nội dung môn học Thực hành thiết kế nón – túi xách thuộc chương trình đào tạo ngành Công nghệ may; cung cấp bộ mẫu tham khảo chuẩn hóa cho quá trình nghiên cứu phụ kiện thời trang.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khung thời gian 6 tháng (từ tháng 01/2023 đến tháng 06/2023) với quy mô may mẫu thực nghiệm tại xưởng đào tạo; phạm vi thiết kế dừng lại ở 03 mẫu đại diện thuộc phân khúc kích thước Medium và Large; chưa tiến hành khảo sát đánh giá độ bền mỏi vật liệu và mức độ tiện dụng qua thời gian sử dụng dài ngày của người tiêu dùng thực tế.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đưa bộ tài liệu kỹ thuật vào dây chuyền sản xuất công nghiệp hàng loạt; khảo sát tối ưu hóa thêm các tính năng công nghệ thông minh (như tích hợp cảm biến nhiệt độ bình sữa, cổng sạc dự phòng) và thử nghiệm các dòng vật liệu tái chế thân thiện với môi trường.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo chuyên môn cho:

  • Sinh viên, học viên ngành Công nghệ May, Thiết kế Thời trang tại các trường đại học kỹ thuật cần tìm hiểu phương pháp thiết kế rập và công nghệ gia công túi xách/balo chuyên dụng.
  • Cán bộ kỹ thuật, nhân viên phát triển sản phẩm (R&D) tại các doanh nghiệp may balo túi xách trong việc tham khảo cấu trúc bảng tài liệu kỹ thuật, cách phân tích định mức NPL và quy trình may các cụm chi tiết đa năng (ngăn giữ nhiệt, vách ngăn luồn thun, ngăn mở rộng làm nôi nằm).

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu kỹ thuật cốt lõi của đồ án là gì? Đồ án tập trung nghiên cứu nhu cầu thực tế của mẹ bỉm sữa để thiết kế, tạo dựng bộ rập mẫu, xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật công nghệ hoàn chỉnh và may mẫu thực nghiệm 03 sản phẩm túi xách/balo tiện ích (mã MB01, MB02, MB03) có khả năng đưa vào sản xuất công nghiệp.

2. Vải chính và các loại mex dựng form được sử dụng trong đồ án gồm những loại nào? Vải chính được chọn là vải canvas có độ dày từ 7 đến 24 oz nhờ độ bền cơ học cao, chịu lực tốt và chống bám bẩn. Vật liệu định hình gồm mex cứng 2 mm, keo hột, keo tan và bông mex mềm nhằm giữ kết cấu cứng cáp cho thân túi và các ngăn chức năng.

3. Đặc điểm công năng riêng biệt của từng mã sản phẩm MB01, MB02 và MB03 là gì? Mã MB01 là túi đeo chéo hình thang có nhiều túi hộp và ngăn chun giữ bình sữa đứng thẳng; mã MB02 là túi tote lớn chứa bộ 04 túi con chuyên dụng (trong đó có 3 túi bọc màng cách nhiệt); mã MB03 là ba lô cỡ lớn có ngăn giữ bình sữa phía trước và ngăn sau mở rộng tạo thành nôi/thảm nằm dã ngoại cho bé.

4. Thiết kế mã hàng MB03 có kết cấu cải tiến nào đáng chú ý? Mã MB03 tích hợp hệ thống khóa kéo ở ngăn sau cho phép mở rộng thân ba lô thành một mặt sàn nằm có vách che dạng nôi mini, đi kèm lưới che thoáng khí và tấm che nắng, hỗ trợ mẹ thay tã hoặc cho bé nằm nghỉ ngơi khi đi dã ngoại.

5. Bộ tài liệu kỹ thuật cho mỗi mã hàng gồm những thành phần nào? Mỗi mã hàng được lập hồ sơ kỹ thuật gồm 10 hạng mục: Mô tả mẫu (mặt trong, mặt ngoài), Lựa chọn NPL, Bản vẽ thiết kế rập, Bảng phân tích mẫu, Thống kê số lượng chi tiết, Bảng diện tích bộ mẫu, Bảng quy trình may ráp, Bảng phân tích đường may, Bảng định mức NPL và Bảng dự toán đơn giá sản phẩm.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế túi xách tiện lợi cho mẹ và bé" của nhóm sinh viên ngành Công nghệ May - Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đã giải quyết thành công yêu cầu tích hợp giữa công năng chứa đồ chuyên dụng cho mẹ bỉm sữa và tính thẩm mỹ thời trang. Thông qua việc nghiên cứu vật liệu canvas, phụ liệu định hình và kỹ thuật rập, đề tài đã hoàn thiện 03 mẫu sản phẩm thực tế cùng hệ thống hồ sơ kỹ thuật may chuẩn hóa. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm có giá trị ứng dụng cao cho công tác đào tạo và sản xuất phụ kiện may mặc đại trà.