Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đồ án tốt nghiệp trình độ Cử nhân chuyên ngành Thiết kế thời trang của tác giả Phạm Thị Thu Thảo (Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2023), dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Hạ Nguyên, tập trung vào đề tài: "Thiết kế trang phục sự kiện dành cho nam và nữ từ 25 đến 30 tuổi lấy cảm hứng từ bộ phim điện ảnh hoạt hình Wish Dragon".

Lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ sự thu hút của tác giả đối với văn hóa phim ảnh hoạt hình, đặc biệt là mô-típ "hiện thực hóa ước mơ" khởi nguồn từ câu chuyện cổ tích Aladdin và cây đèn thần, được tái hiện sinh động qua bộ phim điện ảnh hoạt hình Wish Dragon (Ước nguyện Thần Long) của đạo diễn Chris Appelhans. Bộ phim lấy bối cảnh thành phố Thượng Hải đương đại nhưng mang đậm bản sắc văn hóa Á Đông thông qua hình ảnh đời sống bình dân quen thuộc: các khu phố lao động nghèo, khu chung cư đông đúc, vách ngăn mỏng manh, cùng áp lực gia đình về học tập và mưu sinh. Điểm nhấn tạo hình của bộ phim nằm ở nhân vật thần Long (Longzhu) – một con rồng mang sắc hồng khác lạ, tính cách cộc cằn nhưng nhân hậu, tinh nghịch. Hình tượng này cung cấp chất liệu tạo hình và giá trị biểu đạt cảm xúc, vừa có tính nhân văn vừa mang hơi thở đương đại, phù hợp để chuyển dịch sang ngôn ngữ thời trang ứng dụng.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án bao gồm:

  1. Vận dụng kiến thức chuyên môn về tạo phom dáng, xử lý chất liệu, dự báo xu hướng thời trang để biểu đạt ý tưởng từ bộ phim hoạt hình vào trang phục.
  2. Xây dựng bộ sưu tập thời trang sự kiện hoàn chỉnh mang tên "Fantasy", gồm 20 mẫu phác thảo màu và tiến hành hiện thực hóa các mẫu tiêu biểu.
  3. Thử nghiệm các phương pháp tạo rập, kỹ thuật in ấn và xử lý bề mặt chất liệu nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ của trang phục sự kiện.
  4. Đặt nền tảng cho định hướng phát triển lâu dài về việc khai thác các nguồn cảm hứng đời thường và phim ảnh trên nhiều thể loại trang phục thương mại khác nhau.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Trang phục ứng dụng cho sự kiện dành cho hai đối tượng nam và nữ.
  • Phạm vi không gian: Không gian sự kiện biểu diễn, thảm đỏ, liên hoan phim, họp báo, quay MV ca nhạc hoặc phim truyền hình tại các trung tâm đô thị lớn.
  • Phạm vi thời gian và mùa mốt: Xu hướng thời trang mùa Thu - Đông 2023 - 2024.
  • Phạm vi đối tượng khách hàng: Nhóm khách hàng nam và nữ trong độ tuổi từ 25 đến 30 tuổi, hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật hoặc giới yêu thích thời trang, có vóc dáng phát triển hoàn thiện, thu nhập ổn định và có nhu cầu định hình phong cách cá nhân trước công chúng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án được triển khai dựa trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết thiết kế thời trang, phân tích xu hướng quốc tế và ứng dụng các phương pháp thực nghiệm kỹ thuật may mặc chuyên ngành.

Khung lý thuyết và phong cách thiết kế

Bộ sưu tập định hình trên nền tảng phối hợp hai trào lưu thẩm mỹ chính:

  • Phong cách Tối đa hóa (Maximalism): Sử dụng các mảng màu đa sắc, cấu trúc trang phục đa tầng lớp (layer), phá vỡ các quy tắc ước lệ để tạo dựng bản phối mang đậm dấu ấn cá nhân.
  • Phong cách Y2K: Khai thác các yếu tố rực rỡ, nổi loạn, pha lẫn âm hưởng tương lai và màu sắc hoài niệm của giai đoạn chuyển giao những năm 2000.
  • Khái niệm trang phục sự kiện (Event wear): Đòi hỏi tính độc bản, thị giác nổi bật, phom dáng tôn vinh đường nét hình thể dựa trên các kiểu bóng kinh điển (A, Y, T, X, S) và che đi khuyết điểm cơ thể.

Hệ thống thuật ngữ chuyên môn được định nghĩa phục vụ nghiên cứu gồm: Bodysuit (áo liền quần), Draping 3D (kỹ thuật tạo mẫu trực tiếp trên ma-nơ-canh), Cut-out (đường cắt xẻ giải phóng cơ thể), Patchwork (kỹ thuật chắp vá, may ráp mảnh vải), Oversize (phom trang phục quá khổ), Layer (kết cấu đa lớp), Mix & Match (phương pháp phối hợp trang phục), Item (món đồ thời trang đơn lẻ) và Mannequin (ma-nơ-canh tạo mẫu).

Xu hướng Thu - Đông 2023 - 2024 Đặc trưng thẩm mỹ và ứng dụng
Power shoulders Cấu trúc đệm vai ngoại cỡ (XXL) chịu ảnh hưởng từ thời trang thập niên 80.
The tiny bra Thiết kế áo ngực kích thước siêu nhỏ, nhấn mạnh phong cách khoe đường nét thân trên.
The innovative leather Ứng dụng chất liệu da sáng tạo với nhiều bề mặt xử lý mới.
Feathers Chi tiết đính kết lông vũ biểu trưng cho sự tự do và tính chất Haute Couture.
Puffering clothes Biến đổi áo phao thông thường thành cấu trúc tạo phom tinh vi, bề thế.
A palette of pop colors Bảng màu Pop tươi sáng, phá cách khỏi các gam màu ảm đạm truyền thống.
Ultimate laceworks Chất liệu ren xuyên thấu với chi tiết chế tác tỉ mỉ.

Nghiên cứu cũng tham chiếu hai nguồn ảnh hưởng nghệ thuật:

  1. Bộ sưu tập Fall 2021 của Angel Chen: Trình diễn tại Thượng Hải, lấy cảm hứng từ nhân vật Anna May Wong trong phim Con gái rồng, khai thác kỹ thuật in laser trên denim và cầu nối văn hóa Đông - Tây.
  2. Thương hiệu Valentino: Đặc biệt dưới thời Giám đốc sáng tạo Pierpaolo Piccioli, kết hợp chuẩn mực Haute Couture vào dòng thời trang ứng dụng Ready-to-wear bằng kỹ thuật cắt may tinh xảo và sắc sảo.

Phương pháp nghiên cứu và thực hiện

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp tư liệu: Phân tích ảnh chụp, trích đoạn phim Wish Dragon để xây dựng bảng ý tưởng (Mood board), bảng màu và bảng khái niệm thiết kế (Concept board).
  • Phương pháp tạo rập và phom dáng: Sử dụng song song kỹ thuật thiết kế rập phẳng 2D trên giấy và kỹ thuật tạo phom 3D (Draping) trên ma-nơ-canh.
  • Phương pháp thực nghiệm chất liệu: Tiến hành thử nghiệm mẫu vật lý đối với các kỹ thuật in ấn (in chuyển nhiệt, in UV, in dầu) trên nhiều nền vải và da nhân tạo; thực nghiệm kỹ thuật đính lông vũ thủ công bằng chỉ tiệp màu và keo dán chuyên dụng; thực nghiệm tạo chi tiết phụ trợ bằng nhựa PC.
  • Nguồn dữ liệu: Dữ liệu hình ảnh và kịch bản phim Wish Dragon; báo cáo xu hướng thời trang quốc tế Thu - Đông 2023 - 2024; thông số nhân trắc học đối tượng khách hàng mục tiêu; kết quả thực nghiệm phòng mẫu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Dẫn nhập

Chương 1 thiết lập tổng thể đề tài nghiên cứu. Tác giả trình bày lý do chọn đề tài dựa trên sự kết nối giữa ký ức tuổi thơ với hình ảnh Thần Long màu hồng trong tác phẩm điện ảnh Wish Dragon. Đồ án xác lập mục đích chuyển dịch hình tượng hoạt hình thành ngôn ngữ thời trang sự kiện, tôn vinh cá tính người mặc và giá trị thẩm mỹ cá nhân. Giới hạn đề tài tập trung vào thời trang nam và nữ độ tuổi 25 - 30 với phong cách Maximalism kết hợp Y2K. Quá trình nghiên cứu được vạch rõ qua các giai đoạn: phân tích tài liệu hình ảnh, chắt lọc xu hướng, xác định tính mới của đề tài (khai thác hình dáng uốn lượn của rồng để tạo đường cắt tôn dáng cơ thể) và định nghĩa hệ thống 9 thuật ngữ chuyên ngành thời trang.

Chương 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này đi sâu vào phân tích nguồn cảm hứng, đối tượng khách hàng và các yếu tố cấu thành trang phục sự kiện:

  • Phân tích phim Wish Dragon: Tóm lược cốt truyện qua hành trình của Din, LiNa và thần Long tại Thượng Hải; đối lập không gian sống giữa khu phố lao động ấm áp và thế giới thượng lưu hào nhoáng. Bảng nghiên cứu Mood board "Fantasy" được xác lập dựa trên hình tượng rồng và các biểu tượng ước mơ.
  • Nghiên cứu thể loại trang phục sự kiện: Phân tích 6 yếu tố tạo hình gồm kiểu dáng (bóng T-X-S), màu sắc (bảng màu Pop tươi sáng), chất liệu (phao, voan, tafta, da, ren), họa tiết (cách điệu vảy rồng, cảnh sum vầy, hoa văn Á Đông), kỹ thuật xử lý bề mặt và phụ kiện (trang sức, túi xách, giày, kính mắt).
  • Cơ sở thực tiễn về khách hàng: Xác định nhóm khách hàng 25 - 30 tuổi có hình thể trưởng thành, thu nhập ổn định, làm việc trong ngành nghệ thuật (ca sĩ, diễn viên, người mẫu, fashionista) thường xuyên xuất hiện trước công chúng.
  • Xu hướng và ảnh hưởng: Tổng hợp 7 xu hướng mốt Thu - Đông 2023 - 2024; phân tích bộ sưu tập Fall 2021 của Angel Chen và cấu trúc thiết kế của thương hiệu Valentino.
  • Tiểu kết chương 2: Xác định Concept BST "Fantasy" với bảng màu chủ đạo gồm hồng, đỏ, tím, xanh lá kết hợp sắc độ thời trang Thu - Đông; kiểu dáng đa tầng lớp, kết hợp áo vest, chân váy, yếm, bodysuit và các chi tiết bất đối xứng.

Chương 3: Phương án thiết kế

Chương 3 trình bày toàn bộ quy trình phát triển mẫu thiết kế từ bản vẽ ý tưởng đến thử nghiệm kỹ thuật:

  • Phát triển mẫu: Khai thác các đường nét uốn lượn, vảy rồng, cảnh múa lân, thần Long hóa diều và kiến trúc khu phố Á Đông để đưa vào phom dáng và họa tiết. Hoàn thiện bộ sưu tập gồm 20 mẫu phác thảo màu (chia thành 5 nhóm: mẫu 1-4, mẫu 5-8, mẫu 9-12, mẫu 12-16, mẫu 17-20). Tuyển chọn các mẫu may mẫu thật bảo đảm tính đồng bộ về phom dáng dài - ngắn đan xen và chi tiết cắt xẻ.
  • Thử nghiệm phom: Thực nghiệm thiết kế phom quần ống rộng lưng xệ bằng phương pháp rập 2D trên giấy, tích hợp chi tiết cắt rỗng (cut-out) tại phần lưng sau khi hoàn tất phom dáng cơ bản.
  • Thử nghiệm xử lý chất liệu:
    • Kỹ thuật in chuyển nhiệt: Thử nghiệm in họa tiết cắt ghép nhân vật lên vải; lần 1 bị lỗi lẹm họa tiết do biên vải dài hơn tính toán, lần 2 căn chỉnh thành công đạt yêu cầu.
    • Kỹ thuật in trên da: Ban đầu sử dụng da simili bóng để in UV, kết quả lớp phủ trắng bị lem và bề mặt in dày dễ gãy nứt. Tác giả chuyển đổi sang chất liệu da mờ mềm và kỹ thuật in dầu, thu được bề mặt in sắc nét, độ bền uốn tốt.
    • Kỹ thuật đính lông: Thử nghiệm đính sợi lông vũ lên nền vải voan kính; xử lý bằng cách nhúng gốc lông vào keo dán chuyên dụng trước khi đính kết bằng chỉ tiệp màu để cố định sợi, tạo hiệu ứng chuyển động bề mặt.

Chương 4: Vận dụng

Chương 4 ghi nhận tiến trình hiện thực hóa 5 mẫu trang phục thật từ bản vẽ kỹ thuật đến sản phẩm hoàn chỉnh:

  • Triển khai Mẫu thiết kế số 1: Thiết kế lấy cảm hứng từ nét vẽ rồng thời thơ ấu của nhân vật chính. Cấu trúc gồm áo dạng yếm cách điệu nét văn hóa truyền thống Á Đông, phần vai tạo hình cách điệu dáng rồng. Chân váy dài đính tua rua mô phỏng bờm rồng, kết hợp tà phụ may lộn hình thoi mô phỏng cấu trúc đuôi diều. Chân váy ngắn bên trong xử lý họa tiết vảy rồng nhằm phân bổ tỷ lệ thị giác. Cấu trúc cánh trên vai được dựng rập 2D, chuyển giao sang chất liệu nhựa PC và sơn phủ bề mặt.
  • Thông số kỹ thuật Mẫu 1: Chi tiết kích thước nhân trắc mẫu và danh mục vật liệu được thể hiện trong bảng kỹ thuật chuyên dụng.
  • Sản phẩm hoàn tất (Lookbook): Ghi lại hình ảnh hoàn thiện của 5 mẫu trang phục trên người mẫu thật, kiểm tra khả năng phối hợp phụ kiện và độ chuẩn xác của phom dáng trong không gian thực tế.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu và thực nghiệm kỹ thuật

Đồ án đã cụ thể hóa toàn bộ quy trình thiết kế thời trang từ nghiên cứu tư liệu phim ảnh đến tạo mẫu thực tế:

  • Hoàn thành bộ sưu tập 20 bản phác thảo màu hoàn chỉnh mang phong cách Maximalism kết hợp Y2K.
  • Giải quyết bài toán kỹ thuật in ấn trên chất liệu giả da: Loại bỏ phương án in UV trên da simili bóng do hiện tượng lem màu và giòn nứt; ứng dụng thành công kỹ thuật in dầu trên da mờ mềm giúp họa tiết vảy rồng bền màu và giữ được độ rủ của vật liệu.
  • Thiết lập quy trình xử lý đính kết thủ công lông sợi trên nền vải mỏng (voan kính) thông qua giải pháp kết hợp keo vải tại chân sợi và đường khâu định hình bằng chỉ tiệp màu.
  • Hiện thực hóa thành công 5 mẫu trang phục thật bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật may mặc và ghi hình Lookbook thời trang chuyên nghiệp.
Thông số kỹ thuật Mẫu số 1 Kích thước (cm) Danh mục chất liệu sử dụng
Vòng ngực 81 Vải chính: Vải Voan kính (xuyên thấu, tạo độ bồng nhẹ)
Vòng eo 60 Vải phối: Vải Tafta (độ đơ cứng tạo phom khối)
Vòng mông 88 Vải trang trí: Vải Da mờ (mềm, in dầu họa tiết vảy rồng)
Vòng cổ 36 Phụ liệu: Lông sợi tua rua
Rộng vai 38 Cấu trúc cánh: Nhựa PC tạo hình sơn phủ bề mặt
Dài áo 35
Dài váy 110

Giải pháp và đề xuất tạo hình

  • Đề xuất giải pháp giao thoa văn hóa trong trang phục sự kiện: Kết hợp kết cấu trang phục hiện đại phương Tây (vest, bodysuit, chân váy cut-out) với các chi tiết trang phục truyền thống Á Đông (áo cổ yếm, vạt hình thoi đuôi diều, phom dáng uốn lượn).
  • Tích hợp đa dạng chất liệu có đặc tính đối lập trên cùng một tổng thể: Độ cứng cáp của tafta, độ dày của áo phao, độ đanh của da mờ phối hợp cùng độ mềm rủ của voan kính và tính bồng bềnh của lông vũ.

Đóng góp mới của tác giả

Đồ án đã chứng minh tính khả thi của việc khai thác chất liệu văn hóa đại chúng từ một bộ phim hoạt hình hiện đại (Wish Dragon) để thiết kế trang phục sự kiện cao cấp, thay thế cho lối mòn khai thác rồng theo các đồ án mỹ thuật cổ điển. Tác giả tự đánh giá việc xử lý đường nét chuyển động của linh vật để tôn vinh đường cong cơ thể người phụ nữ và sự mạnh mẽ của nam giới là nét sáng tạo riêng biệt, dung hòa được giá trị thương mại và tính biểu diễn nghệ thuật.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của đề tài:
    • Số lượng sản phẩm hiện thực hóa dừng lại ở 5 mẫu trên tổng số 20 mẫu phác thảo do giới hạn về thời gian và chi phí thực hiện đồ án tốt nghiệp cử nhân.
    • Quá trình xử lý chất liệu gặp sự cố kỹ thuật ban đầu (lỗi lẹm biên vải khi in chuyển nhiệt, nứt vỡ bề mặt khi in UV trên simili) làm kéo dài thời gian thử nghiệm.
    • Đối tượng ứng dụng giới hạn trong phạm vi hẹp là trang phục sự kiện thảm đỏ và biểu diễn của độ tuổi 25 - 30, chưa mở rộng ra các phân khúc tiêu dùng phổ thông.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Tác giả nêu định hướng tiếp tục phát triển phương pháp lấy cảm hứng từ phim ảnh và đời sống xung quanh để mở rộng sang các dòng sản phẩm thời trang ứng dụng thường nhật (Ready-to-wear) mang tính thương mại đại chúng hơn.
    • Nghiên cứu tối ưu hóa quy trình in dầu và phủ bảo vệ trên các dòng chất liệu da nhân tạo cao cấp nhằm nâng cao độ bền cơ học cho trang phục sự kiện.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo chuyên môn phù hợp cho sinh viên chuyên ngành Thiết kế thời trang, Công nghệ may và các nhà thiết kế trẻ đang tìm kiếm giải pháp chuyển hóa ý tưởng từ văn hóa thị giác (điện ảnh, hoạt hình) sang sản phẩm may mặc thực tế.

Các nội dung có giá trị tham khảo cụ thể gồm:

  • Phương pháp xây dựng Mood board và Concept board đồng bộ từ cốt truyện và nhân vật phim hoạt hình.
  • Kinh nghiệm xử lý thực tế và so sánh hiệu quả giữa kỹ thuật in UV và in dầu trên các bề mặt da nhân tạo.
  • Quy trình đính kết sợi lông trên nền vải mỏng và kỹ thuật kết hợp cấu trúc nhựa PC vào chi tiết trang phục.
  • Bản vẽ kỹ thuật, quy trình may ráp mẫu rập và cách thức quản lý thông số nhân trắc học cho dòng thời trang sự kiện.

Câu hỏi thường gặp

1. Phong cách thẩm mỹ chủ đạo của bộ sưu tập "Fantasy" là gì?
Bộ sưu tập kết hợp giữa phong cách Tối đa hóa (Maximalism) – bức tranh đa màu sắc, tự do phối lớp, phá cách không gò bó – và phong cách Y2K – rực rỡ, nổi loạn, mang âm hưởng tương lai xen lẫn sắc thái hoài niệm.

2. Tác giả đã khắc phục lỗi kỹ thuật in ấn họa tiết vảy rồng trên chất liệu da như thế nào?
Ban đầu, tác giả thử nghiệm in UV trên nền da simili bóng nhưng gặp hiện tượng lem màu trắng và lớp in dày dễ bị nứt vỡ. Tác giả đã khắc phục bằng cách chuyển đổi phôi chất liệu sang da mờ mềm và áp dụng kỹ thuật in dầu, giúp bề mặt in sắc nét, mềm mại và không bị gãy nứt.

3. Mẫu thiết kế số 1 được cấu thành từ những chất liệu nào và có thông số kích thước ra sao?
Mẫu thiết kế số 1 sử dụng ba loại chất liệu chính gồm vải Voan kính, Tafta và Da mờ, kết hợp đính lông tua rua và chi tiết cánh vai bằng nhựa PC sơn phủ. Bộ trang phục có các thông số kỹ thuật chuẩn: vòng ngực 81 cm, vòng eo 60 cm, vòng mông 88 cm, vòng cổ 36 cm, rộng vai 38 cm, dài áo 35 cm và dài váy 110 cm.

4. Nhóm khách hàng mục tiêu của bộ sưu tập có những đặc điểm nhân khẩu học và nghề nghiệp nào?
Khách hàng mục tiêu là nam và nữ trong độ tuổi từ 25 đến 30 tuổi, có vóc dáng phát triển hoàn thiện, thu nhập ổn định và có gu thẩm mỹ độc đáo. Họ chủ yếu là những người hoạt động nghệ thuật như ca sĩ, diễn viên, người mẫu, fashionista thường xuyên xuất hiện tại các buổi họp báo, sự kiện thảm đỏ, biểu diễn sân khấu hoặc quay MV.

5. Những bộ sưu tập và thương hiệu quốc tế nào đã tạo ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng thiết kế của đề tài?
Đồ án chịu ảnh hưởng từ bộ sưu tập Fall 2021 của nhà thiết kế Angel Chen (về tư duy kết nối văn hóa Đông - Tây và kỹ thuật in trên chất liệu) cùng phong cách thiết kế Ready-to-wear đạt chuẩn mực Haute Couture của thương hiệu Valentino dưới sự dẫn dắt của Pierpaolo Piccioli.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Thu Thảo đã hiện thực hóa thành công bộ sưu tập thời trang sự kiện "Fantasy" lấy cảm hứng từ bộ phim điện ảnh hoạt hình Wish Dragon. Đồ án thể hiện quy trình nghiên cứu bài bản từ việc phân tích bối cảnh, xây dựng hệ thống 20 mẫu phác thảo màu theo phong cách Maximalism kết hợp Y2K, đến việc giải quyết các thách thức kỹ thuật trong xử lý in ấn và đính kết chất liệu. Việc hoàn thiện 5 mẫu trang phục thực tế cùng bộ ảnh Lookbook chuyên nghiệp khẳng định tính khả thi của ý tưởng thiết kế, đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ của một đồ án Cử nhân chuyên ngành Thiết kế thời trang.