CHƯƠNG 1. Tình hình thị trường lốp xe Lốp ô tô được làm bằng cả cao su tự nhiên và cao su tổng hợp thu được từ dầu mỏ. Sự phát triển của lốp xe dựa trên việc cải thiện hiệu suất của cao su tự nhiên được lấy từ mủ lỏng do một số loại cây tiết ra. Trong suốt thế kỷ 19, Charles Goodyear đã nghiên cứu về cách làm cho cao su có khả năng chống lại các loại hóa chất khác nhau, đó là lưu hóa.
Sau khi phát hiện ra quá trình lưu hóa, các nhà sản xuất đã bắt đầu sản xuất lốp xe từ cao su đã tạo ra một loại vật liệu bền để chống lại vết cắt và mài mòn. [2] Nhờ phát hiện quá trình lưu hóa cao su, ngành sản xuất lốp xe ngày càng phát triển. Cụ thể, vào tháng 11 năm 2018, Tập đoàn Hyosung đã công bố kế hoạch đầu tư 152 triệu đô la Mỹ để thành lập cơ sở sản xuất dây lốp polyester và nylon tại tỉnh Quảng Nam, Việt Nam. Ngoài ra, vào năm 2018, Kordsa Teknik Tekstil AS đã công bố kế hoạch thiết lập một dây chuyền sản xuất sợi polyester mới nhằm phục vụ cho việc sản xuất lốp với công suất 7.000 tấn tại nhà máy đặt tại Izmit, Thổ Nhĩ Kỳ.
[3] Xét theo khu vực, Châu Á - Thái Bình Dương được dự báo sẽ vẫn là thị trường sợi săm lốp lớn nhất trong giai đoạn dự báo cả về giá trị và sản lượng. Khu vực này cũng có khả năng thể hiện mức tăng trưởng cao nhất trong vòng 5 năm tới, do Trung Quốc và Ấn Độ, động lực tăng trưởng của thị trường khu vực thúc đẩy. Châu Âu cũng có thể có nhu cầu lớn đối với sợi lốp xe trong giai đoạn dự báo. Thị trường sợi lốp xe toàn cầu được dự báo sẽ mang lại cơ hội tăng trưởng lành mạnh trong toàn bộ hệ sinh thái của thị trường và có khả năng đạt giá trị ước tính 3.989,6 triệu USD vào năm 2024.
[3] Bất chấp sự gián đoạn ngắn hạn do đại dịch Covid-19 gây ra, nhu cầu lốp xe dự kiến sẽ duy trì quỹ đạo tăng trong dài hạn. Yếu tố quyết định cuối cùng của nhu cầu đối với lốp xe ô tô là tổng nhu cầu về phương tiện di chuyển cá nhân cũng như tương quan giữa GDP bình quân đầu người và mật độ phương tiện, và bản thân nó về cơ bản là một hàm của dân số và thu nhập bình quân đầu người.1 dưới đây cho thấy sự phát triển lâu dài của các chỉ số chính về tính di chuyển cá nhân toàn cầu. Dân số toàn cầu đã tăng hơn 1% mỗi năm, từ tổng số 6 tỷ người [4] 1 Hình 1. Xu hướng di chuyển toàn cầu [4] Dân số năm 2000 tăng lên 7,4 tỷ vào năm 2019, tăng tổng cộng khoảng 25% so với cả giai đoạn.
Sự tăng trưởng này đương nhiên dẫn đến nhu cầu vận tải lớn hơn từ đó làm gia tăng lượng xe cộ được sử dụng. Ngoài ra, thu nhập đã tăng hơn 50% trong hai thập kỷ kể từ năm 2000, làm tăng đáng kể nhu cầu di chuyển trên đầu người. Do tác động tổng hợp của hai yếu tố này, tổng khối lượng vận chuyển hành khách hay “số km hành khách đi” đã tăng mạnh, cũng như tổng chi tiêu cho các dịch vụ đó của các hộ gia đình. Thu nhập bình quân đầu người toàn cầu giảm chỉ trong một năm trong giai đoạn 2009.
Đến năm 2019, GDP thực tế bình quân đầu người cao hơn 53% so với năm 2000. Tương quan giữa GDP bình quân đầu người và mật độ phương tiện 2019 [4] Theo đồ thị biểu thị, ta có thể thấy nhu cầu sử dụng xe ngày càng tăng, điều này đồng nghĩa với việc lượng lốp phế thải thải ra môi trường cũng tăng theo. Mặc dù chưa có báo cáo thống kê chính xác lượng lốp phế thải mà nước ta thải ra hàng năm nhưng ước tính mỗi năm nước ta thải ra khoảng 400.000 tấn cao su phế liệu (tương đương với 30.000 tấn/tháng). Chính vì vậy, việc xử lý rác thải từ lốp cao su luôn là vấn đề nan giải, bởi đặc thù của cao su là rất khó phân huỷ, phải mất vài chục năm thì cao su mới phân hủy được vào đất.
Vấn đề lốp xe phế liệu 1. Tình hình lốp xe phế liệu Hiện nay, việc quản lý lốp xe phế liệu đã trở thành một vấn đề ngày càng tăng. Lốp xe phế liệu đại diện cho một trong số những chất thải đặc biệt khó xử lí. Lốp nguyên chiếc rất khó chôn lấp vì chúng có xu hướng nổi lên bề mặt.
Các kho dự trữ lốp xe phế liệu nằm gần khu dân cư, dẫn đến các vấn đề sức khỏe cộng đồng, môi trường và thẩm mỹ. [6] Trong thập niên 80, người ta từng thực hiện thí nghiệm thả 25.000 lốp xe xuống làn nước biển Địa Trung Hải trong vắt để tạo thành khu bảo tồn sinh vật biển gần nước Pháp. Khu bảo tồn bằng lốp xe này hiện đang được dọn đi khi phát hiện rằng thay vì bảo vệ, nó đang làm ô nhiễm môi trường biển ở nơi đây. Những vấn đề phát sinh đối với lốp phế liệu Việc tái chế cao su - dưới hình thức này hay hình thức khác - cũng lâu đời như việc sử dụng cao su trong công nghiệp.
Kể từ năm 2003, hoạt động tái chế lốp xe đã gia tăng nhờ luật của EU, cấm vứt bỏ cả lốp xe tại các bãi chôn lấp. Năm 2006, luật sẽ mở rộng cấm vứt bỏ lốp xe vụn. Lốp xe đang bị cấm đến các bãi chôn lấp vì những vấn đề thảm khốc tiềm ẩn mà chúng gây ra do chúng có thể trồi lên bề mặt bãi chôn lấp bằng cách tạo khí mê-tan. Điều này gây ra sự mất ổn định về đất đai do đất có độ lún thất thường, làm cho việc cải tạo đất khó khăn và nguy hiểm.
Bên cạnh đó, vật liệu cao su cũng chứa một số hóa chất có ảnh hưởng không xác định về lâu dài, khiến địa điểm chôn lấp trong tương lai có khả năng nguy hiểm. Sáu khía cạnh của vấn đề lốp xe được liệt kê dưới đây: + Lốp xe là nơi sinh sản của muỗi. Bên cạnh những phiền toái chính là muỗi đốt, muỗi có thể lây lan một số bệnh nghiêm trọng. + Việc đổ lốp xe không được kiểm soát rất mất thẩm mĩ và là nguy cơ hỏa hoạn.
Lửa ở bãi chứa lốp xe đã cháy trong nhiều tháng, tạo ra khói và để lại cặn dầu độc hại. + Nên sử dụng lốp xe để giảm thiểu tác động đến môi trường và bảo tồn tối đa tài nguyên thiên nhiên. Tức là giảm thiểu lượng thải ra hoặc tái chế lốp xe thành những dạng sản phẩm dùng được. Hiện tại, các biện pháp xử lí thông thường không giải quyết được tất cả các lốp xe, và việc thải bỏ phải được tận dụng ở quy mô lớn.
+ Lốp thải phải được xử lí. Khi chi phí cho biện pháp thải bỏ theo quy định của pháp luật tăng lên, xuất hiện các công ty thực hiện việc thải bỏ không đúng tiêu chuẩn. + Các biện pháp thải bỏ lốp xe phế thải ngày càng trở nên đắt đỏ. Trong 20 năm qua, phí tiêu hủy lốp xe trung bình liên tục tăng.
Xu hướng này có thể sẽ tiếp tục khi không gian bãi rác trở nên khan hiếm hơn. + Lốp xe chiếm không gian bãi rác. Lốp nguyên chiếc bị cấm ở nhiều bãi chôn lấp hoặc bị tính phí thu gom cao hơn các loại rác thải khác; ngay cả khi chúng được chôn cất cẩn thận để ngăn chặn khả năng trồi lên. Lốp vụn chiếm ít không gian hơn.
Hiện trạng tái chế lốp xe Khi ngành công nghiệp sản xuất lốp xe phát triển sẽ kéo theo những thực trạng sau đây: + Người ta ước tính rằng ít hơn 7% trong số 242 triệu lốp xe bị loại bỏ vào năm 1990 được tái chế thành các sản phẩm mới và khoảng 11% được chuyển đổi thành năng lượng. Hơn 77%, tương đương khoảng 188 triệu lốp xe mỗi năm, đã được chôn lấp, dự trữ hoặc bán phá giá bất hợp pháp, và 5% còn lại được xuất khẩu. Dòng chảy của lốp xe phế liệu được thể hiện trong Hình 1.3 [6] + Một nghiên cứu năm 2017 của Pieter Jan Kole tại Đại học Mở Hà Lan, được công bố trên Tạp chí quốc tế về Nghiên cứu môi trường và sức khỏe cộng đồng, ước tính rằng lốp xe chiếm tới 10% tổng thể chất thải vi dẻo trong các đại dương trên thế giới. Một báo cáo năm 2017 của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế đã đưa con số đó ở mức 28%.
[8] + Theo nghiên cứu mới nhất từ Emissions Analytics, ô nhiễm do mòn lốp có thể tồi tệ hơn 1.000 lần so với ô nhiễm khí thải [9]. Khi đề cập đến ô nhiễm từ ô tô nhiều người thường chỉ nghĩ đến khí thải từ động cơ. Tuy nhiên, hiện tại khi ngành công nghiệp ô tô đang dồn trọng tâm sang xe điện và yêu cầu lượng khí thải từ động cơ sử dụng xăng/dầu ngày càng khắt khe thì chúng ta cần chú ý đến một đối tượng gây ô nhiễm khác chính là lốp xe. + Thông qua khảo sát thực tế, một phần lốp xe phế thải được đắp lốp lại để sử dụng tiếp hay được tái chế thành các chế phẩm sinh hoạt như hạt cao su trên sân bóng đá.
Phần còn lại sẽ được vận chuyển đến bãi chứa nhằm kiểm soát lượng lốp phế thải rồi đưa đi làm nhiên liệu đốt, tái chế thành các sản phẩm trong thiết bị sân chơi, kiểm soát xói mòn, vụn cao su, hoặc đem xuất khẩu cho các nhà máy nhiệt phân. Tuy nhiên, một phần lốp phế thải còn sử dụng được có khả năng được thiết kế lại nhằm bán phá giá.3) [6] 5 Tái sử Vận chuyển Dùng làm lốp dụng đắp lại Kiểm kê lốp phế thải Bán phá Chôn lấp: Kho dự trữ Xuất khẩu giá 1. Xé nhỏ Ứng dụng của lốp Sản phẩm lốp phế Đốt cháy: phế thải: thải qua gia công: 1. Sản phẩm cao su được 2.
Nhà máy lốp xe chắn sóng gia công 3. Nhà máy xi măng 2. Thiết bị, sân chơi 2. Vụn cao su cho vỉa hè 4.
Nhà máy giấy và 3. Ủ bùn bột giấy mòn 4. Thay thế sỏi trong sân 4. Rào cản va chạm 5.
Split tire products đường cao tốc Hình 1. Sơ đồ thể hiện điểm đến ước tính của lốp xe phế liệu [6] 6 1. Giải pháp xử lí lốp phế thải Có thể chia các loại hoạt động và quy trình tái chế khác nhau đối với cao su phế thải và các sản phẩm cao phân tử khác, đặc biệt là nhựa, thành bốn loại chung chung.