Thiết Kế Hệ Thống Kiểm Soát

Tìm hiểu về thiết kế hệ thống kiểm soát trong doanh nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng, trung tâm kiểm soát chi phí và lợi nhuận. Cơ chế kiểm soát hiệu quả.

• Người hướng dẫn: Ts. Phạm Hương Thảo
• Chuyên ngành: Kế Toán Quản Trị
• Đề tài: Thiết Kế Hệ Thống Kiểm Soát: Trung Tâm Chi Phí và Trung Tâm Lợi Nhuận
• Loại tài liệu: Bài giảng

Mục lục chi tiết

• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT
• 2.1. TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG
• 2.2. MỤC TIÊU
• 2.3. NỘI DUNG
• 2.3.1. Khái lược về hệ thống kiểm soát
• 2.3.2. Thiết kế các trung tâm kiểm soát
• 2.3.3. Cơ chế kiểm soát
• 2.4. KHÁI NIỆM
• 2.5. CÁC YÊU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT
• 2.6. MÔI TRƯỜNG KD CỦA DN
• 2.7. CƠ SỞ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ
• 2.7.1. QTKD TRÊN CƠ SỞ TUYỆT ĐỐI HÓA ƯU ĐIỂM CỦA CHUYÊN MÔN HÓA
• 2.7.2. Chuyên môn hóa (Work specialisation)
• 2.7.3. QTKD TRÊN CƠ SỞ ĐẢM BẢO TÍNH THỐNG NHẤT CỦA QUÁ TRÌNH KD
• 2.8. CÁC HỆ THỐNG TỔ CHỨC DOANH NGHIỆP
• 2.8.1. Hệ thống tổ chức kiểu trực tuyến
• 2.8.2. Hệ thống tổ chức trực tuyến – chức năng
• 2.9. HỆ THỐNG KIỂM SOÁT
• 2.9.1. Môi trường kiểm soát
• 2.9.2. Đánh giá rủi ro
• 2.9.3. Các hoạt động kiểm soát
• 2.9.4. Thông tin và truyền thông
• 2.9.5. Giám sát
• 2.10. THIẾT KẾ CÁC TRUNG TÂM KIỂM SOÁT (TRUNG TÂM TRÁCH NHIỆM)
• 2.10.1. KHÁI NIỆM
• 2.10.2. CÁC YÊU CẦU CẦN ĐẢM BẢO KHI THIẾT KẾ TRUNG TÂM KIỂM SOÁT
• 2.10.3. KỸ NĂNG THIẾT KẾ CÁC TRUNG TÂM KIỂM SOÁT
• 2.10.3.1. Nghiên cứu mô hình quản trị doanh nghiệp
• 2.10.3.2. Nghiên cứu và xác định nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi trung tâm kiểm soát
• 2.10.4. TRUNG TÂM KIỂM SOÁT THEO CHỨC NĂNG HOẠT ĐỘNG
• 2.10.4.1. Trung tâm kiểm soát nguyên vật liệu
• 2.10.4.2. Trung tâm kiểm soát chế biến
• 2.10.4.3. Trung tâm kiểm soát nghiên cứu và phát triển
• 2.10.4.4. Trung tâm kiểm soát tiêu thụ
• 2.10.4.5. Trung tâm kiểm soát quản trị doanh nghiệp
• 2.10.4.6. Trung tâm kiểm soát chung
• 2.10.5. TRUNG TÂM KIỂM SOÁT THEO KHÔNG GIAN HOẠT ĐỘNG
• 2.10.6. TRUNG TÂM KIỂM SOÁT THEO CƠ CẤU TỔ CHỨC
• 2.10.7. TRUNG TÂM KIỂM SOÁT THEO KỸ THUẬT KIỂM SOÁT
• 2.10.7.1. Trung tâm thu nhập
• 2.10.7.2. Trung tâm lợi nhuận
• 2.10.7.3. Trung tâm chi phí
• 2.10.7.3.1. Trung tâm chi phí định mức
• 2.10.7.3.2. Trung tâm chi phí tự do

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hệ Thống Kiểm Soát Chi Phí và Lợi Nhuận 55 ký tự

Hệ thống kiểm soát là bắt buộc với mọi doanh nghiệp. Nó giúp ban lãnh đạo quản trị tốt hơn, tuân thủ pháp luật và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Hệ thống này ngăn chặn, phát hiện và giảm thiểu rủi ro từ hành vi con người hoặc hoạt động kinh doanh. Hệ thống kiểm soát gồm thủ tục hoạt động và chính sách đảm bảo việc thực hiện mục tiêu kiểm soát. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một hệ thống kiểm soát hữu hiệu chỉ hạn chế tối đa sai phạm chứ không thể ngăn chặn tuyệt đối. Ví dụ, gian lận có thể xảy ra thông qua sự thông đồng hoặc lạm quyền của nhà quản trị. Vì vậy, hệ thống chỉ cung cấp sự đảm bảo hợp lý chứ không phải tuyệt đối để thực hiện mục tiêu.

1.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hệ Thống Kiểm Soát Doanh Nghiệp

Môi trường kinh doanh, hình thức pháp lý, và mô hình quản trị ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát. Môi trường kinh doanh và hình thức pháp lý chi phối tổ chức hoạt động kinh doanh và quản trị. Mô hình quản trị truyền thống kiểm soát từng bộ phận chuyên môn hóa, trong khi mô hình hiện đại kiểm soát từng quá trình. Doanh nghiệp có quy mô lớn, nhiều nơi làm việc, cơ cấu sản xuất phức tạp đòi hỏi hệ thống kiểm soát chi tiết và chặt chẽ hơn. Trình độ quản trị, đạo đức và trang thiết bị quản trị cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống.

1.2. Các Thành Phần Của Một Hệ Thống Kiểm Soát Hiệu Quả

Một hệ thống kiểm soát hiệu quả bao gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, các hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Môi trường kiểm soát bao gồm tính chính trực, giá trị đạo đức, cam kết về năng lực, vai trò của ban giám đốc, triết lý quản trị, cơ cấu tổ chức, giao quyền hạn và chính sách nhân sự. Hoạt động kiểm soát được thực hiện để đảm bảo những hành động được nhận diện và xác định rủi ro. Đánh giá rủi ro bao gồm ước tính đầy đủ về các loại rủi ro khác nhau và đánh giá tần suất xảy ra, từ đó đưa ra những hành động cần thiết. Thông tin phải phù hợp, kịp thời, chính xác và có thể đánh giá. Giám sát là theo dõi và đánh giá chất lượng kiểm soát, bao gồm báo cáo định kỳ và truyền thông từ đối tác bên ngoài.

II. Trung Tâm Chi Phí và Lợi Nhuận Định Nghĩa Vai Trò 57 ký tự

Trung tâm kiểm soát là đơn vị, bộ phận của doanh nghiệp được giới hạn theo các tiêu thức xác định nhằm thực hiện hoạt động kiểm soát hiệu quả. Mỗi trung tâm kiểm soát phải là một đơn vị bộ phận nào đó, nơi những nhiệm vụ nhất định của quá trình sản xuất – kinh doanh được thực hiện. Doanh nghiệp có thể có nhiều trung tâm kiểm soát. Việc thiết kế các trung tâm kiểm soát cần đảm bảo thực hiện đầy đủ chức năng kiểm soát, gắn với trách nhiệm cá nhân của người phụ trách và có ranh giới rõ ràng giữa các trung tâm. Trung tâm kiểm soát là để điều chỉnh và xác định tính hiệu quả hoạt động của từng bộ phận, cá nhân. Theo TS. Phạm Hương Thảo, “Trung tâm kiểm soát là đơn vị bộ phận của doanh nghiệp được giới hạn theo các tiêu thức xác định nhằm thực hiện hoạt động kiểm soát có kết quả và hiệu quả cao”.

2.1. Các Yêu Cầu Cần Đảm Bảo Khi Thiết Kế Trung Tâm Kiểm Soát

Thiết kế trung tâm kiểm soát cần đảm bảo thực hiện đầy đủ chức năng kiểm soát. Hoạt động kiểm soát càng nhiều nhiệm vụ bao nhiêu thì việc xác định các trung tâm kiểm soát càng phải chi tiết. Trung tâm kiểm soát phải gắn với chế độ trách nhiệm cá nhân của người phụ trách. Điều này giúp điều chỉnh và xác định tính hiệu quả hoạt động của từng bộ phận, cá nhân, đồng thời cung cấp tài liệu tin cậy xác định chế độ trách nhiệm. Cần đảm bảo ranh giới rõ ràng giữa các trung tâm, gắn mỗi bộ phận, cá nhân với một quá trình cụ thể. Quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi bộ phận, cá nhân.

2.2. Kỹ Năng Cần Thiết Để Thiết Kế Trung Tâm Kiểm Soát Hiệu Quả

Kỹ năng cần thiết để thiết kế trung tâm kiểm soát bao gồm phân tích nhiệm vụ kiểm soát, nghiên cứu mô hình quản trị doanh nghiệp và xác định nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi trung tâm kiểm soát. Để thực hiện chức năng phối hợp và dịch vụ, cần xác định các nhiệm vụ cụ thể. Khối lượng nhiệm vụ kiểm soát là cơ sở để thiết kế trung tâm. Quản trị truyền thống hình thành các trung tâm chức năng ở phạm vi toàn doanh nghiệp, trong khi mô hình quản trị theo quá trình nghĩ đến tính thống nhất, trọn vẹn của từng quá trình. Quyền hạn tại mỗi trung tâm phải rõ ràng và cân xứng với nhiệm vụ kiểm soát.

III. Cách Phân Loại Trung Tâm Kiểm Soát Theo Chức Năng 58 ký tự

Các trung tâm kiểm soát có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm chức năng hoạt động, không gian hoạt động, cơ cấu tổ chức và kỹ thuật kiểm soát. Phân loại theo chức năng hoạt động bao gồm trung tâm kiểm soát nguyên vật liệu, trung tâm kiểm soát chế biến, trung tâm kiểm soát nghiên cứu và phát triển, trung tâm kiểm soát tiêu thụ, trung tâm kiểm soát quản trị doanh nghiệp và trung tâm kiểm soát chung. Mỗi trung tâm gắn với một chức năng cụ thể và chịu trách nhiệm kiểm soát và điều chỉnh hoạt động trong phạm vi chức năng đó.

3.1. Trung Tâm Kiểm Soát Nguyên Vật Liệu Vai Trò và Nhiệm Vụ

Trung tâm kiểm soát nguyên vật liệu gắn với chức năng mua sắm, vận chuyển và dự trữ nguyên vật liệu. Toàn bộ hoạt động mua sắm, vận chuyển và dự trữ được kiểm soát và điều chỉnh tại trung tâm này. Mục tiêu là đảm bảo nguồn cung nguyên vật liệu đầy đủ, kịp thời với chi phí hợp lý, đồng thời giảm thiểu rủi ro về tồn kho và hao hụt. Điều này bao gồm việc thiết lập quy trình mua sắm, lựa chọn nhà cung cấp, quản lý kho bãi và vận chuyển.

3.2. Trung Tâm Kiểm Soát Chế Biến và Tiêu Thụ Sự Khác Biệt

Trung tâm kiểm soát chế biến gắn với chức năng sản xuất sản phẩm (ở doanh nghiệp sản xuất) hoặc tạo ra dịch vụ (ở doanh nghiệp dịch vụ). Toàn bộ hoạt động chế biến sản phẩm được kiểm soát và điều chỉnh tại trung tâm. Trung tâm kiểm soát tiêu thụ gắn với chức năng tiêu thụ sản phẩm ở doanh nghiệp sản xuất hoặc trực tiếp cung cấp dịch vụ ở doanh nghiệp dịch vụ. Hoạt động lưu kho, vận chuyển thành phẩm, bán hàng và tổ chức dịch vụ sau bán hàng được kiểm soát và điều chỉnh tại trung tâm.

IV. So Sánh Trung Tâm Thu Nhập Chi Phí Lợi Nhuận Đầu Tư 59 ký tự

Theo kỹ thuật kiểm soát, có 4 loại trung tâm kiểm soát: trung tâm thu nhập, trung tâm lợi nhuận, trung tâm chi phí và trung tâm đầu tư. Các trung tâm này gắn liền với từng cấp quản trị trong tổ chức, xác định trách nhiệm và quyền kiểm soát đối với từng đối tượng cụ thể của nhà quản trị. Căn cứ vào nguồn lực, trách nhiệm và quyền hạn để xác định một bộ phận là trung tâm gì, nhưng sự phân biệt chỉ mang tính tương đối.

4.1. Trung Tâm Thu Nhập Quản Lý Doanh Thu và Chi Phí Bán Hàng

Nhà quản trị trung tâm thu nhập thường liên quan đến hoạt động bán hàng, tổ chức hoạt động tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ sao cho đạt được doanh thu lớn nhất. Nhà quản lý không chịu trách nhiệm về lợi nhuận hay vốn đầu tư, mà chịu trách nhiệm về tạo doanh thu, lập kế hoạch và kiểm soát một vài chi phí của trung tâm, nhưng không kiểm soát việc thiết lập giá bán hay dự toán về chi phí của trung tâm. Đánh giá dựa vào so sánh doanh thu thực tế và dự toán. Về hiệu quả, so sánh chi phí thực tế và chi phí dự toán của trung tâm.

4.2. Trung Tâm Chi Phí Quản Lý Chi Phí Sản Xuất và Vận Hành

Trung tâm chi phí là bộ phận sản xuất hoặc hỗ trợ trong doanh nghiệp. Đầu vào có thể lượng hóa, đo lường bằng tiền tệ, đầu ra thường đo lường bằng đơn vị hiện vật hoặc mục tiêu hoạt động. Gắn liền với cấp quản lý trực tiếp tạo ra sản phẩm, dịch vụ, có quyền quyết định cơ cấu các yếu tố đầu vào. Có hai dạng: trung tâm chi phí định mức (đánh giá thông qua việc hoàn thành kế hoạch sản xuất và so sánh chi phí thực tế và định mức) và trung tâm chi phí tự do.

4.3. Trung Tâm Lợi Nhuận Tối Đa Hóa Lợi Nhuận và Doanh Thu

Đầu vào và đầu ra của trung tâm lợi nhuận có thể lượng hóa được bằng tiền. Giám đốc trung tâm có quyền quyết định sản xuất sản phẩm nào, giá, cơ cấu sản phẩm và hệ thống phân phối, cũng như bán sản phẩm với mức giá tối đa hóa doanh thu. Mục tiêu là tối đa hóa thu nhập thuần của trung tâm. Đánh giá bằng so sánh lợi nhuận thực tế và dự toán. Hiệu quả có thể đo bằng lợi nhuận trước thuế, tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu, tỷ suất doanh thu trên chi phí. Cần xác định giá chuyển giao nội bộ phù hợp để đảm bảo lợi ích và hiệu quả của các bộ phận.

V. Hướng Dẫn Thiết Lập Báo Cáo Trách Nhiệm Hiệu Quả 56 ký tự

Báo cáo trách nhiệm là công cụ quan trọng trong hệ thống kiểm soát. Nó cung cấp thông tin về hiệu quả hoạt động của từng trung tâm trách nhiệm, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định phù hợp. Báo cáo cần trình bày rõ ràng các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính, so sánh với ngân sách hoặc mục tiêu đã đặt ra, và giải thích các biến động quan trọng. Báo cáo cần được lập định kỳ và cung cấp kịp thời cho các bên liên quan.

5.1. Nội Dung Cần Có Trong Báo Cáo Trách Nhiệm Trung Tâm Chi Phí

Báo cáo trách nhiệm trung tâm chi phí cần tập trung vào các chỉ tiêu chi phí. Chi phí thực tế so sánh với chi phí dự toán, với các biến động được phân tích. Cần phân loại chi phí thành chi phí kiểm soát được và chi phí không kiểm soát được. Điều này giúp đánh giá chính xác hơn hiệu quả quản lý chi phí của người quản lý trung tâm. Báo cáo cũng có thể bao gồm các chỉ tiêu phi tài chính như số lượng sản phẩm sản xuất, tỷ lệ phế phẩm, v.v.

5.2. Báo Cáo Trách Nhiệm Trung Tâm Lợi Nhuận Yếu Tố Quan Trọng

Báo cáo trách nhiệm trung tâm lợi nhuận cần bao gồm cả doanh thu và chi phí. Doanh thu thực tế so sánh với doanh thu dự toán, chi phí thực tế so sánh với chi phí dự toán, và lợi nhuận thực tế so sánh với lợi nhuận dự toán. Cần phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí, như giá bán, số lượng bán, chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, v.v. Báo cáo cũng có thể bao gồm các chỉ tiêu phi tài chính như thị phần, mức độ hài lòng của khách hàng, v.v.

VI. Ứng Dụng Kiểm Soát Chi Phí và Lợi Nhuận Trong Sản Xuất 57 ký tự

Trong ngành sản xuất, việc kiểm soát chi phí và lợi nhuận là yếu tố then chốt để duy trì lợi thế cạnh tranh. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kiểm soát chặt chẽ, áp dụng các công cụ quản lý chi phí hiện đại và thường xuyên đánh giá hiệu quả hoạt động. Việc sử dụng các phần mềm kế toán quản trị giúp theo dõi và phân tích chi phí một cách chính xác và kịp thời. Đảm bảo hiệu quả tài chính và tối ưu hóa lợi nhuận cho công ty.

6.1. Áp Dụng KPI Để Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Sản Xuất

Sử dụng KPI là một phương pháp đánh giá hữu hiệu. Các KPI như chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm, tỷ lệ phế phẩm, thời gian sản xuất, v.v., giúp nhà quản lý theo dõi và đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất. Cần thiết lập mục tiêu rõ ràng cho từng KPI và thường xuyên so sánh kết quả thực tế với mục tiêu. Việc phân tích các biến động giúp xác định nguyên nhân và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

6.2. Phân Tích Biến Động Chi Phí và Doanh Thu Để Tối Ưu Hóa

Phân tích biến động chi phí và doanh thu là công cụ quan trọng để phát hiện các vấn đề và cơ hội cải thiện. Cần phân tích biến động theo các yếu tố khác nhau, như giá, số lượng, hiệu suất, v.v. Việc xác định nguyên nhân gốc rễ của các biến động giúp đưa ra các quyết định quản lý chính xác và hiệu quả. Ví dụ, nếu chi phí nguyên vật liệu tăng cao, cần xem xét lại quy trình mua sắm và tìm kiếm nhà cung cấp khác.

Nội dung chính

Dưới đây là bản mô tả học thuật và phân tích nội dung chương trình học tập môn học được trích xuất từ tài liệu giảng dạy.

---

TÀI LIỆU HỌC TẬP: THIẾT KẾ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT

Tác giả: TS. Phạm Hương Thảo
Phạm vi trích xuất: Chương 2 – Thiết kế hệ thống kiểm soát
Lĩnh vực chuyên môn: Quản trị kinh doanh / Kiểm soát quản trị (Management Control Systems)
Cấp độ đào tạo: Đại học và Sau đại học

---

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu "Thiết kế hệ thống kiểm soát" do TS. Phạm Hương Thảo biên soạn là nội dung học phần chuyên sâu thuộc khối kiến thức ngành và chuyên ngành của các chương trình đào tạo Cử nhân và Thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Kế toán và Kiểm toán. Học phần giữ vị trí kết nối giữa lý thuyết tổ chức bộ máy quản trị, kế toán quản trị và hệ thống thông tin quản lý, cung cấp cơ sở phương pháp luận nhằm thiết lập các thiết chế kiểm soát trong tổ chức kinh tế.

Mục tiêu học tập của tài liệu bao gồm:

1. Nhận diện bản chất của hệ thống kiểm soát và các nhân tố môi trường chi phối hoạt động kiểm soát trong doanh nghiệp.
2. Mô tả bản chất, chức năng và vai trò của các trung tâm kiểm soát (trung tâm trách nhiệm).
3. Luận giải căn cứ khoa học của việc hình thành đúng các trung tâm kiểm soát gắn với cơ cấu tổ chức.
4. Phân loại và phân tích đặc điểm vận hành của các loại trung tâm kiểm soát theo các tiêu thức khác nhau.
5. Trang bị kỹ năng phân tích nhiệm vụ, nghiên cứu mô hình quản trị và xác định quyền hạn khi thiết kế trung tâm trách nhiệm.
6. Giải thích các cơ chế và thiết chế kiểm soát vận hành trong doanh nghiệp.

Về mặt cấu trúc, tài liệu được triển khai theo ba khối kiến thức chính: (1) Khái lược về hệ thống kiểm soát, (2) Thiết kế các trung tâm kiểm soát, và (3) Cơ chế kiểm soát. Phương pháp tiếp cận của tài liệu kết hợp giữa khung lý thuyết kiểm soát nội bộ chuẩn mực với lý thuyết phân cấp quản trị doanh nghiệp, đồng thời so sánh giữa hai trường phái: mô hình quản trị chức năng truyền thống và mô hình quản trị hiện đại theo quá trình.

Điểm đặc thù của tài liệu là nguyên tắc tiếp cận thực chứng, đặt hệ thống kiểm soát trong các giới hạn thực tế: hệ thống chỉ cung cấp "sự đảm bảo hợp lý" chứ không thể đảm bảo tuyệt đối sự hoàn hảo do các rào cản về chi phí, sự lạm quyền của quản trị cấp cao hoặc hành vi thông đồng gian lận.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung trọng tâm của tài liệu được tổ chức thành 3 cụm chuyên đề logic:

• Chuyên đề 1: Khái lược về hệ thống kiểm soát và các yếu tố ảnh hưởng
  Định nghĩa hệ thống kiểm soát như một tập hợp các hoạt động, chính sách, thủ tục, kế hoạch và nỗ lực của các thành viên nhằm hướng tới việc đạt mục tiêu chung và tuân thủ pháp luật. Hệ thống gồm hai phần cơ bản: thủ tục hoạt động kinh doanh và chính sách kiểm soát. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng bao gồm: môi trường kinh doanh (vĩ mô, công nghệ, ngành, nội bộ), hình thức pháp lý theo Luật Doanh nghiệp (cơ chế kiểm soát đơn nhất hoặc kiểm soát song trùng), quy mô sản xuất, cơ cấu tổ chức, trình độ và đạo đức của đội ngũ quản trị, cùng trang thiết bị hỗ trợ.
• Chuyên đề 2: Cấu trúc 5 thành phần của hệ thống kiểm soát
  Tài liệu chi tiết hóa 5 bộ phận cấu thành hệ thống kiểm soát: (1) Môi trường kiểm soát (tính chính trực, giá trị đạo đức, cam kết năng lực, cơ cấu tổ chức, chính sách nhân sự); (2) Đánh giá rủi ro (nhận diện rủi ro bên trong, bên ngoài, tần suất xuất hiện và phương thức ứng phó); (3) Hoạt động kiểm soát (đánh giá của quản trị cấp cao, phân công phân nhiệm, kiểm soát vật chất, xử lý thông tin, thiết lập chỉ số tài chính và phi tài chính); (4) Thông tin và truyền thông (tiêu chuẩn về tính chính xác, kịp thời, phù hợp và khả năng tiếp cận); (5) Giám sát (báo cáo định kỳ, phản hồi khách hàng, kiểm kê tài sản/hàng tồn kho định kỳ).
• Chuyên đề 3: Mô hình quản trị và ảnh hưởng đến kiểm soát
  So sánh mô hình quản trị truyền thống (dựa trên chuyên môn hóa công việc theo chiều dọc) và mô hình quản trị hiện đại (tiếp cận theo quá trình hàng ngang, tập trung vào chuỗi giá trị gia tăng từ đầu vào đến đầu ra). Phân tích cấu trúc tổ chức kiểu trực tuyến và trực tuyến - chức năng.
• Chuyên đề 4: Thiết kế trung tâm kiểm soát (Trung tâm trách nhiệm)
  Khái niệm trung tâm kiểm soát là đơn vị bộ phận được giới hạn theo tiêu thức xác định để thực thi nhiệm vụ kinh doanh và chịu sự kiểm soát. Bốn yêu cầu thiết kế bắt buộc: đảm bảo đầy đủ chức năng kiểm soát; gắn với chế độ trách nhiệm cá nhân; đảm bảo ranh giới rõ ràng; và phù hợp với năng lực bao quát của người phụ trách. Ba kỹ năng thiết kế gồm: phân tích nhiệm vụ kiểm soát, nghiên cứu mô hình quản trị và cân đối giữa nhiệm vụ với quyền hạn.
• Chuyên đề 5: Phân loại hệ thống trung tâm kiểm soát
  Tài liệu mở rộng 4 góc độ phân loại trung tâm kiểm soát:
  • Theo chức năng hoạt động: Trung tâm nguyên vật liệu, chế biến/sản xuất, nghiên cứu và phát triển (R&D), tiêu thụ, quản trị doanh nghiệp, kiểm soát chung (điện, nước, nhà ăn, dịch vụ phụ trợ).
  • Theo không gian hoạt động: Căn cứ vào sự chia cắt địa lý và khả năng bao quát của nhà quản lý.
  • Theo cơ cấu tổ chức: Phân cấp sản xuất (xí nghiệp $\rightarrow$ xưởng $\rightarrow$ phân xưởng) và phân cấp quản trị (phòng chức năng $\rightarrow$ bộ phận $\rightarrow$ nơi làm việc).
  • Theo kỹ thuật kiểm soát (công cụ tài chính): 4 loại hình trung tâm trách nhiệm gồm:
    1. Trung tâm thu nhập (Revenue Center): Chịu trách nhiệm tối đa hóa doanh thu; không kiểm soát giá vốn hay quyết định giá bán; đánh giá qua so sánh doanh thu thực tế và dự toán chi phí bán hàng.
    2. Trung tâm chi phí (Cost Center): Gồm trung tâm chi phí định mức (đánh giá qua việc hoàn thành sản lượng và so sánh chi phí thực tế với định mức) và trung tâm chi phí tự do (đánh giá qua việc thực hiện mục tiêu đầu ra và chi phí thực tế so với dự toán được duyệt).
    3. Trung tâm lợi nhuận (Profit Center): Đo lường được cả đầu vào và đầu ra bằng tiền tệ; có quyền quyết định sản phẩm, giá bán và hệ thống phân phối; đánh giá qua lợi nhuận thực tế so với dự toán, chỉ số ROS, tỷ suất doanh thu/chi phí; áp dụng cơ chế giá chuyển giao nội bộ (transfer pricing).
    4. Trung tâm đầu tư (Investment Center): Đơn vị độc lập hoặc chi nhánh; chịu trách nhiệm về lợi nhuận và vốn đầu tư; đánh giá hiệu quả ngắn hạn qua tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) và lợi nhuận thặng dư (RI), kết hợp các chỉ tiêu phi tài chính (thị phần, tốc độ tăng trưởng sản xuất kinh doanh).
• Chuyên đề 6: Cơ chế và thiết chế kiểm soát
  Thiết lập các thiết chế vận hành hệ thống kiểm soát trong bộ máy tổ chức.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Khung kiểm soát nội bộ: Cung cấp mô hình chuẩn tắc gồm 5 thành phần (môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin - truyền thông, giám sát), làm nền tảng xác định các rủi ro vận hành và sai phạm quản lý.
• Lý thuyết tổ chức và chuyên môn hóa: So sánh bản chất giữa chuyên môn hóa sâu theo chức năng (quản trị chiều dọc, dễ điều phối nội bộ nhưng gây chia cắt quá trình) và quản trị theo quá trình (quản trị chiều ngang, đảm bảo dòng chảy giá trị gia tăng).
• Lý thuyết kế toán trách nhiệm (Responsibility Accounting): Xác lập mối quan hệ giữa thẩm quyền ra quyết định kinh tế và phạm vi chịu trách nhiệm đối với các chỉ tiêu tài chính (chi phí, doanh thu, lợi nhuận, vốn đầu tư).
• Nguyên lý đảm bảo hợp lý (Reasonable Assurance): Làm rõ giới hạn khách quan của mọi hệ thống kiểm soát trước các yếu tố bất khả kháng, sự thông đồng của nhân viên, sự lạm quyền của cấp quản lý cao nhất hoặc các thay đổi bất ngờ từ môi trường vĩ mô.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thiết lập và phân tích các chỉ tiêu định lượng tài chính phục vụ kiểm soát: tính toán tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI), lợi nhuận thặng dư (RI), lợi nhuận trước thuế, tỷ suất sinh lời trên doanh thu; xác định phương pháp định giá chuyển giao nội bộ giữa các bộ phận độc lập.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích ma trận cơ cấu tổ chức để phân định phạm vi trách nhiệm; nhận diện và đánh giá rủi ro vận hành nội bộ và rủi ro từ môi trường ngành; phát hiện các lỗ hổng kiểm soát dẫn đến gian lận tài chính.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Thiết kế ranh giới phân quyền cho các cấp quản lý; xây dựng tiêu chí đánh giá kết quả và hiệu quả cho từng loại trung tâm kiểm soát; thiết lập quy trình luân chuyển chứng từ và phân chia trách nhiệm nhằm ngăn chặn rủi ro trục lợi tài sản.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Học phần áp dụng phương pháp kết hợp giữa thuyết giảng hệ thống hóa khung lý thuyết và phương pháp học tập qua tình huống (Case-based Learning). Người học được tiếp cận kiến thức từ mức độ nhận thức cấu trúc tổ chức đến mức độ ứng dụng thực tế thông qua việc mổ xẻ các tình huống kinh doanh cụ thể.

Tình huống nghiên cứu và bài tập ứng dụng

Tài liệu tích hợp các tình huống thực nghiệm xuyên suốt các bài giảng:

• Tình huống Công ty M (Khởi động): Phân tích bộ phận sản xuất đèn chiếu sáng trong mối quan hệ với các bộ phận marketing theo dòng sản phẩm. Người học phải đánh giá quyền hạn thực tế của Giám đốc sản xuất (hoạt động theo định mức thời gian, chi phí dự báo và kế hoạch giao từ cấp cao) để xác định bộ phận này là trung tâm chi phí hay trung tâm lợi nhuận.
• Tình huống sai phạm bồi thường tại Nhà máy hóa chất (Tháng 10/2019): Tình huống rò rỉ hóa chất làm hỏng phương tiện của nhân viên. Bộ phận kế toán giao cho một cá nhân (Rob Trout) trực tiếp tiếp nhận hóa đơn và chuyển tiền bồi thường mà không qua đối soát hiện trường. Sau 9 tháng, số tiền thanh toán lên tới hàng nghìn USD, xuất hiện các sai phạm nghiêm trọng: thanh toán hóa đơn nâng cấp xe, thanh toán tổn thất có từ trước tai nạn, nhân viên nộp trùng hóa đơn hai lần. Tình huống buộc người học phải chỉ ra các sai phạm trong phân công trách nhiệm, hoạt động kiểm soát chứng từ và giám sát nội bộ.
• Bài tập sơ đồ cơ cấu tổ chức Công ty Cổ phần truyền thông số Vdata: Yêu cầu người học nhận diện, bóc tách các trung tâm kiểm soát sản xuất và trung tâm kiểm soát quản trị trên sơ đồ tổ chức thực tế.

                                 BÀI HỌC KIỂM SOÁT TỪ CASE STUDY NHÀ MÁY HÓA CHẤT

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

1. Đánh giá quá trình: Kiểm tra khả năng xử lý tình huống, kỹ năng phân loại các trung tâm trách nhiệm dựa trên dữ liệu mô phỏng doanh nghiệp.
2. Đánh giá kết thúc học phần: Đánh giá qua bài thi tự luận hoặc dự án thiết kế hệ thống kiểm soát cho một doanh nghiệp cụ thể, bao gồm việc vẽ sơ đồ phân cấp trung tâm trách nhiệm và xây dựng bộ chỉ số kiểm soát (ROI, RI, chi phí định mức).

Hướng dẫn tự học

Người học cần nghiên cứu trước các quy định của Luật Doanh nghiệp hiện hành liên quan đến cơ cấu ban kiểm soát và người quản lý doanh nghiệp; tự thực hành bài tập phân loại chi phí định mức và chi phí tự do; liên hệ cấu trúc tổ chức của các doanh nghiệp niêm yết với các mô hình kiểm soát trực tuyến hoặc trực tuyến - chức năng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Chuyển dịch mô hình quản trị: Tài liệu cập nhật sự chuyển dịch từ quản trị truyền thống (chuyên môn hóa công việc theo chiều dọc) sang quản trị theo quá trình (tiếp cận theo chiều ngang, quản trị chuỗi giá trị). Điều này giúp sinh viên hiểu rõ xu hướng kiểm soát hiện đại là kiểm soát dòng chảy công việc thay vì kiểm soát cục bộ từng phòng ban.
• Mở rộng khung lý thuyết trung tâm kiểm soát: Khác với các tài liệu kế toán quản trị truyền thống chỉ chia 4 trung tâm tài chính, tài liệu của TS. Phạm Hương Thảo tiếp cận mở rộng 4 góc độ: theo chức năng hoạt động, theo không gian địa lý, theo cơ cấu tổ chức và theo kỹ thuật kiểm soát.
• Hệ thống hóa chỉ tiêu đo lường kết hợp: Đối với trung tâm đầu tư, tài liệu kết hợp việc sử dụng công cụ tài chính ngắn hạn (ROI, RI) với các chỉ tiêu phi tài chính mang tính chiến lược (tốc độ tăng trưởng thị phần, khả năng mở rộng sản xuất kinh doanh).
• Phân định ranh giới giữa kiểm soát lý tưởng và kiểm soát thực tế: Tài liệu nhấn mạnh nguyên lý "đảm bảo hợp lý", nhận diện trực diện các nguy cơ phá vỡ hệ thống kiểm soát từ sự lạm quyền của quản trị cấp cao hoặc sự biến động của môi trường công nghệ và thị trường.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Phân nhóm người học

• Sinh viên đại học năm thứ 3 hoặc năm thứ 4 chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị doanh nghiệp, Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp.
• Học viên cao học (Thạc sĩ) các chương trình Quản trị kinh doanh (MBA), Quản lý kinh tế cần khung lý thuyết để tái cấu trúc tổ chức và thiết kế hệ thống kiểm soát quản trị.

Điều kiện tiên quyết (Prerequisites)

Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng:

• Quản trị học đại cương (nguyên lý tổ chức bộ máy, phân công lao động).
• Nguyên lý kế toán và Kế toán quản trị (khái niệm chi phí, doanh thu, dự toán ngân sách, giá vốn).
• Pháp luật kinh doanh (Luật Doanh nghiệp, hình thức pháp lý và cơ cấu quản trị công ty).

Phạm vi ứng dụng cho giảng viên và nhà nghiên cứu

• Giảng viên sử dụng làm đề cương chi tiết, ngân hàng câu hỏi thảo luận và khung bài giảng môn học Kiểm soát quản lý / Kiểm soát nội bộ.
• Nhà quản trị doanh nghiệp, giám đốc tài chính (CFO), kiểm toán viên nội bộ sử dụng làm tài liệu tham khảo để rà soát quy chế phân quyền, xây dựng quy chế tài chính nội bộ và thiết lập trung tâm trách nhiệm tại đơn vị.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế cho sinh viên năm 3, năm 4 và học viên cao học khối ngành kinh tế - quản trị kinh doanh, cũng như các nhà quản lý, kiểm toán viên nội bộ cần phương pháp luận thiết kế hệ thống kiểm soát trong doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để tiếp thu tốt học phần này?

Người học cần nắm vững kiến thức về Quản trị học đại cương, Kế toán quản trị (dự toán, phân loại chi phí, giá chuyển giao) và cơ cấu tổ chức doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với các giáo trình kiểm soát khác là gì?

Tài liệu tiếp cận đa chiều về trung tâm kiểm soát: không chỉ giới hạn ở 4 trung tâm tài chính truyền thống mà mở rộng phân loại theo chức năng hoạt động, không gian địa lý và cơ cấu tổ chức; đồng thời đối chiếu trực tiếp giữa mô hình quản trị chức năng và mô hình quản trị theo quá trình.

4. Làm sao để tự học và nắm vững nội dung bài giảng hiệu quả?

Người học nên giải quyết các tình huống thực tiễn được nêu trong bài giảng (như phân tích loại hình trung tâm của Công ty M, chỉ ra sai phạm kiểm soát trong case Nhà máy hóa chất 2019) và áp dụng sơ đồ hóa cơ cấu tổ chức của các doanh nghiệp thực tế.

5. Tài liệu có đề cập đến các công cụ đánh giá định lượng cụ thể nào?

Tài liệu cung cấp các công cụ định lượng gồm: So sánh chi phí thực tế với chi phí định mức, Lợi nhuận trước thuế, Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS), Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI), và Lợi nhuận thặng dư (RI), kết hợp phương pháp xác định giá chuyển giao nội bộ.

---

Kết luận

Chương 2 "Thiết kế hệ thống kiểm soát" của TS. Phạm Hương Thảo cung cấp một hệ thống lý thuyết hoàn chỉnh và phương pháp luận rõ ràng về việc xây dựng hệ thống kiểm soát và phân cấp trung tâm trách nhiệm trong doanh nghiệp. Tài liệu làm rõ mối liên kết giữa cơ cấu tổ chức, quyền hạn quản trị và các công cụ đo lường hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững 5 cấu phần kiểm soát nội bộ, đối chiếu mô hình quản trị theo chức năng và quá trình, tiến tới thực hành phân loại 4 nhóm trung tâm trách nhiệm và ứng dụng giải quyết các tình huống sai phạm quản trị thực tế. Người học nên kết hợp nghiên cứu các văn bản pháp luật hiện hành và chuẩn mực kiểm soát nội bộ COSO để hoàn thiện năng lực thiết kế hệ thống kiểm soát trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 2 THIẾT KẾ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT TS. Phạm Hương Thảo TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG  Công ty M sản xuất và bán các loại đèn. Bộ phận marketing của Công ty được tổ chức theo dòng sản phẩm. Bộ phận sản xuất sản xuất các loại đèn cho tất cả các bộ phận marketing.

 Trong quá trình lập kế hoạch, mỗi bộ phận marketing xác định số lượng mỗi loại đèn cần sản xuất. Nhà quản lý cấp cao đó giao nhiệm vụ sản xuất đèn cho các nhà máy khác nhau trong bộ phận sản xuất. Do công suất sản xuất là có hạn, một số hoạt động sản xuất được thuê ngoài. Nhà quản lý cấp cao xác định lịch trình sản xuất cho các nhà máy khác nhau trên cơ sở các nghiên cứu chi tiết về thời gian và chi phí sản xuất những loại đèn khác nhau tại các nhà máy.

Giám đốc sản xuất được đánh giá trên cơ sở đạt được đầu ra trong khuôn khổ chi phí dự báo.  Xác định liệu bộ phận sản xuất là trung tâm chi phí hay trung tâm lợi nhuận? Tại sao?2 TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG Xác định liệu bộ phận sản xuất là trung tâm chi phí hay trung tâm lợi nhuận? Tại sao? 3 MỤC TIÊU Sau khi học xong bài này, sinh viên cần nắm được các nội dung sau:  Hệ thống kiểm soát và các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát  Mô tả về các trung tâm kiểm soát.  Giải thích tại sao phải hình thành đúng các trung tâm kiểm soát.  Xác định được các loại trung tâm kiểm soát.

 Giải thích các kỹ năng cần có trong quá trình hình thành trung tâm kiểm soát.  Giải thích cơ chế kiểm soát trong doanh nghiệp 4 NỘI DUNG Khái lược về hệ thống kiểm soát Thiết kế các trung tâm kiểm soát Cơ chế kiểm soát 5 1. KHÁI LƯỢC VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT 1. Hệ thống kiểm soát 1.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát 6 1. HỆ THỐNG KIỂM SOÁT Hệ thống kiểm soát là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp nhằm giúp:  Ban lãnh đạo quản trị tốt doanh nghiệp và tuân thủ các qui định của pháp luật.  Sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực và thủ tục của công việc trong tổ chức  Ngăn chặn, phát hiện và đưa ra các giải pháp kịp thời nhằm hạn chế tối đa tất cả các rủi ro liên quan hoặc từ hành vi của con người hoặc các hoạt động kinh doanh Hệ thống kiểm soát gồm có hai phần cơ bản: • Thủ tục cần thiết để tiến hành hoạt động kinh doanh gọi là thủ tục hoạt động • Chính sách để tin chắc chắn rằng doanh nghiệp đang thực hiện nhằm 7 hướng đến việc thực hiện mục tiêu là kiểm soát.HỆ THỐNG KIỂM SOÁT KHÁI NIỆM: Hệ thống kiểm soát thực chất là các hoạt động, biện pháp, kế hoạch, quan điểm, nội quy, chính sách và nỗ lực của mọi thành viên trong tổ chức để đảm bảo cho tổ chức đó hoạt động hiệu quả và đạt được mục tiêu đặt ra một cách hợp lý.  Hệ thống kiểm soát hữu hiệu chỉ hạn chế tối đa các sai phạm  Khó ngăn chặn được gian lận và sai sót của nhà quản trị cấp cao  Gian lận của nhân viên thông qua sự thông đồng với nhau hay từ các bộ phận bên ngoài tổ chức.

 Nhà quản trị lạm quyền bỏ qua các qui định kiểm soát trong quá trình thực hiện nghiệp vụ.  Hoạt động kiểm soát chỉ tập trung vào các sai phạm dự kiến.  Những thay đổi của tổ chức, thay đổi quan điểm của nhà quản trị và điều kiện hoạt động. • Hệ thống kiểm soát trong doanh nghiệp chỉ cung cấp một sự đảm bảo hợp lý 8chứ không phải đảm bảo tuyệt đối các mục tiêu được thực hiện.

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT  Môi trường kinh doanh và hình thức pháp lý của doanh nghiệp  Chi phối rất lớn đến tổ chức hoạt động kinh doanh, quản trị kinh doanh và hoạt động kiểm soát ở từng loại hình doanh nghiệp  Tác động trực tiếp đến cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp, trong đó có hệ thống kiểm soát. • Mô hình quản trị doanh nghiệp  Mô hình quản trị kiểu truyền thống: Kiểm soát từng bộ phận đã được chuyên môn hóa  Mô hình quản trị hiện đại: Kiểm soát từng quá trình và kiểm soát mọi hoạt động nằm trong quy trình cung ứng sản phẩm/dịch vụ 9 MÔI TRƯỜNG KD Môi trường vĩ mô CỦA DN Môi trường công nghệ Môi trường ngành Khách hàng Thị trường lao động Đối thủ cạnh tranh Môi trường nội bộ DN Nhân viên Cổ đông Lãnh đạo Nhà cung cấp CƠ SỞ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ 1. QTKD TRÊN CƠ SỞ TUYỆT ĐỐI HÓA ƯU ĐIỂM CỦA CHUYÊN MÔN HÓA  Cơ sở tổ chức quản trị là chuyên môn hóa công việc của từng bộ phận, cá nhân, cách tiếp cận hàng dọc  Xu hướng của QTKD truyền thống dựa trên nền tảng tuyệt đối hóa ưu điểm của chuyên môn hóa vì vậy cơ sở để tổ chức quản trị là chuyên môn hóa công việc của từng bộ phận, cá nhân  QTKD truyền thống coi quản trị theo chức năng là không thể thiếu, thực chất chính là chuyên môn hóa hoạt động quản trị 11 CƠ SỞ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ QTKD TRÊN CƠ SỞ TUYỆT ĐỐI HÓA ƯU ĐIỂM CỦA CHUYÊN MÔN HÓA Ưu điểm: Là cách tốt nhất để thực hiện các hoạt động quản trị theo hướng CMH, đảm bảo thực hiện đầy đủ sức mạnh và uy tín của các hoạt động cơ bản, tạo điều kiện thực hiện chặt chẽ hoạt động kiểm tra, tạo điều kiện phát huy thế mạnh của mỗi cá nhân, bộ phận, phòng ban. Nhược điểm: Đồng nghĩa với việc chia cắt quá trình, CMH càng cao thì sự chia cắt quá trình càng lớn.

Trong nhiều trường hợp cái lợi do CMH đem lại chưa chắc đã bù đắp được cái hại do sự chia cắt quá trình  Sự ra đời của QTKD theo xu hướng hiện đại 12 Chuyên môn hóa ( Work specialisation)  Chuyên môn hoá là quá trình nhận diện những công việc cụ thể và phân công các cá nhân hay nhóm làm việc đã được huấn luyện thích hợp đảm nhiệm chúng.  Một cá nhân hay nhóm làm việc có thể chuyên sâu vào một công việc hay công đoạn nào đó của quá trình sản xuất.  Nhóm các công việc theo chức năng hoạt động.  Ưu điểm: + Hiệu suất cao trong việc phân phối các chuyên môn giống nhau, con người với các kỹ năng, kiến thức và định hướng chung.

+ Dễ dàng trong điều phối bên trong mỗi chức năng. + Chuyên môn hóa sâu.  Nhược điểm: - Giao tiếp giữa các lĩnh vực chuyên môn bị hạn chế. - Tầm nhìn hạn chế về mục tiêu của tổ chức.

13 CƠ SỞ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ QTKD TRÊN CƠ SỞ ĐẢM BẢO TÍNH THỐNG NHẤT CỦA QUÁ TRÌNH KD  Không tuyệt đối hóa ưu điểm của CMH mà lấy quá trình làm đối tượng, lấy tính trọn vẹn của quá trình làm cơ sở để tổ chức các hoạt động QTKD  QTKD theo cách tiếp cận dựa trên quá trình còn được gọi là tiếp cận theo hàng ngang Nhấn mạnh vào giá trị gia tăng  DN cần xác định được các quá trình của mình, phân loại và quản trị theo các quá trình  QTKD hiện đại nhấn mạnh vào việc thống nhất các quá trình, nhìn nhận được tính thông suốt của các quá trình và nhấn mạnh vào việc xác định các mối quan hệ tương tác giữa các quá trình ( Khắc phục những nhược điểm của QTKD truyền thống) 14 CƠ SỞ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ QTKD TRÊN CƠ SỞ ĐẢM BẢO TÍNH THỐNG NHẤT CỦA QUÁ TRÌNH KD  Theo xu hướng QT này, một vị trí, bộ phận, phòng ban không chỉ thực hiện các công việc theo chiều dọc (chuyển thông tin lên cấp cao hơn hoặc thấp hơn) mà còn phải quan tâm đến các mối quan hệ tương tác đối với vị trí, bộ phận và phòng ban khác  Ưu điểm: Tăng cường tính hiệu quả của việc tạo ra các giá trị  Hạn chế: Không dễ thực hiện (chuẩn hóa các quá trình trong doanh nghiệp và việc trao đổi thông tin giữa các vị trí, bộ phận, phòng ban) 15 CƠ SỞ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ QTKD TRÊN CƠ SỞ ĐẢM BẢO TÍNH THỐNG NHẤT CỦA QUÁ TRÌNH KD Các yêu cầu CÁC HOẠT ĐỘNG Đầu vào Đầu ra Các nguồn Số lượng quá trình tùy thuộc vào quyết lực Vào quyết định của doanh nghiệp.2 GT) 16 Các hệ thống tổ chức doanh nghiệp Hệ thống tổ chức kiểu trực tuyến  Đặc trưng cơ bản  Hình thành đường thẳng quản trị từ trên xuống  Một cấp quản trị nào đó chỉ nhận lệnh từ một cấp trên trực tiếp  Hai bộ phận cùng cấp không liên hệ trực tiếp với nhau mà phải thông qua cấp trên chung của cả hai bộ phận  Mô hình quản trị kiểu trực tuyến mang bản chất mô hình hành chính. Các hệ thống tổ chức doanh nghiệp Hệ thống tổ chức trực tuyến – chức năng 1. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT  Hình thức pháp lý: Theo Luật Doanh nghiệp (Kiểm soát đơn nhất, kiểm soát song trùng)  Qui mô và cơ cấu sản xuất của doanh nghiệp  Doanh nghiệp có qui mô càng lớn, càng nhiều nơi làm việc, cơ cấu sản xuất càng phức tạp.  Doanh nghiệp có qui mô rất nhỏ sẽ có cơ cấu kiểm soát đơn giản  Cơ cấu sản xuất của doanh nghiệp bao gồm các cấp, các bộ phận được xây dựng theo các nguyên tắc nhất định, sự phân bố về không gian ….

 Trình độ đội ngũ các nhà quản trị  Nhà quản trị cao cấp nhận thức được vai trò của công cụ kiểm soát  Nhà quản trị có trình độ cao, đạo đức tốt.  Trang thiết bị quản trị: giúp các nhà quản trị nâng cao năng suất lao động cũng như chất lượng công việc. HỆ THỐNG KIỂM SOÁT  Môi trường kiểm soát  Đánh giá rủi ro  Các hoạt động kiểm soát  Thông tin và truyền thông  Giám sát 1. HỆ THỐNG KIỂM SOÁT Môi trường kiểm soát - Tính chính trực và giá trị đạo đức - Cam kết về năng lực - Ban giám đốc - Triết lý quản trị và phong cách hoạt động - Cấu trúc tổ chức - Giao quyền hạn và phân công trách nhiệm - Chính sách nhân sự và sử dụng lao động 1.