CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm thương mại điện tử Thương mại điện tử (TMĐT) là quy trình mua, bán, chuyển giao hoặc trao đổi sản phẩm, dịch vụ hoặc thông tin thông qua mạng máy tính, bao gồm Internet. Thuật ngữ thương mại điện tử được biết đến nhiều hơn từ khi Internet đưa vào thương mại hóa.
TMĐT ban đầu chủ yếu được ứng dụng trong hoạt động cung ứng. Ở góc độ hẹp hơn, TMĐT thường được gọi là mua bán trực tuyến. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và xu hướng dịch chuyển từ mua bán trực tiếp sang online, sử dụng các nền tảng trực tuyến làm trung gian giúp lưu thông hàng hóa ngày một gia tăng; TMĐT đã được ứng dụng rộng rãi hơn. Đặc biệt, sự cạnh tranh về giá khi mua hàng trực tuyến so với mua bán kiểu truyền thống khiến TMĐT đã và đang là phương thức kinh doanh của các doanh nghiệp từ tài chính, ngân hàng, vận tải, hàng không, du lịch, sản xuất công nghiệp, sản xuất tiêu dùng… Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), ta có thể hiểu rằng Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất (production), tiếp thị (marketing), bán hàng (sale) và phân phối sản phẩm (distribution) được mua bán và thanh toán thông qua Internet, nhưng chuyển giao (delivery) hàng hóa và dịch vụ một cách hữu hình cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet”.
4|P ag e Cho tới nay, nhiều cá nhân, tổ chức đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về lĩnh vực này dựa trên góc độ tiếp cận của riêng mình. Nhưng nhìn chung, TMĐT tập trung chủ yếu vào các giao dịch thương mại dựa trên công nghệ số hóa, bao gồm các giao dịch trao đổi với nhau về giá trị. Trên khía cạnh cung cấp dịch vụ, TMĐT là công cụ đáp ứng những mong muốn của cả doanh nghiệp và người tiêu dùng trong việc cắt giảm chi phí nhưng vẫn có thể nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ. Sự hình thành và phát triển của Thương mại điện tử Năm 1985, mạng NSFNET được kết nối với hệ thống máy tính cao tốc xuyên quốc gia, dẫn tới sự bùng nổ sử dụng Internet.
Đây cũng là mốc đánh dấu sự ra đời của Thương mại điện tử (TMĐT) hiện đại. Với sự phát triển không ngừng của Internet, TMĐT đang dần thay đổi cách thức kinh doanh trên thế giới. TMĐT ảnh hưởng tới mô hình kinh doanh, cơ hội kinh doanh và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nhờ có TMĐT mà doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn thói quen mua sắm của khách hàng, nắm bắt thông tin về đối tác rõ hơn, tiếp cận nhanh chóng hơn với mọi thay đổi khắp toàn cầu.
Hơn hết, nhờ ứng dụng TMĐT vào hoạt động kinh doanh mà doanh nghiệp có thể tận dụng nguồn lực, sản xuất và cung cấp dịch vụ theo nhu cầu người tiêu dùng một cách hiệu quả hơn. Với những lợi ích mà TMĐT mang lại, các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân nhanh chóng triển khai các chiến lược xúc tiến TMĐT nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đối với người tiêu dùng, TMĐT đang làm họ dần thay đổi thói quen mua sắm. Người tiêu dùng hiện nay đã có thêm nhiều lựa chọn hơn, việc mua sắm cũng trở nên thuận tiện hơn.
Đặc trưng cơ bản của TMĐT 1. Sự phát triển của thương mại điện tử gắn liền với sự phát triển của công nghệ thông tin Sự khác nhau giữa TMĐT và Thương mại truyền thống có thể dễ nhận thấy nhất, đó là phương thức tiến hành các hoạt động thương mại. Để triển khai hoạt động TMĐT, các bên tham gia phải sử dụng các phương tiện điện tử có kết nối với nhau để đảm bảo thông tin được chuyền đi liên tục. Sự tân tiến và hiện đại của phương tiện này dựa vào sự phát triển của ngành công nghệ thông tin.
Theo đó, cùng với sự phát triển của TMĐT, ngành công nghệ thông tin cũng đối mặt với nhiều yêu cầu phát sinh liên quan như bảo mật thông tin, các loại hợp đồng điện tử, chữ ký số… 5|P ag e Các bên tham gia vào giao dịch TMĐT tiến hành các giao dịch thông qua các thiết bị có kết nối Internet. TMĐT không chỉ được thực hiện bởi các tổ chức, mà còn xuất hiện giữa các cá nhân với nhau bằng các hình thức như đấu giá trực tuyến, chuyển tiền qua mạng hay ATM… Các giao dịch TMĐT không chỉ được thực hiện bởi các thiết bị cố định mà còn có thể tiến hành trên các thiết bị di dộng. Trong tương lai, TMĐT sẽ phát triển mạnh mẽ hơn nữa nhờ sự tiện lợi mà nó đem lại. Đặc biệt, nhờ sự phát triển của mạng viễn thông 5G có tốc độ đường truyền mạng nhanh hơn và lưu lượng đường truyền lớn hơn thì hoạt động TMĐT ngày càng trở nên dễ dàng và tiện lợi cho người sử dụng.
Điều đó cho thấy mức độ bao phủ của mạng viễn thông lớn hơn dẫn đến mức độ phát triển của TMĐT cũng lớn hơn. Hình thức của Thương mại điện tử Trong giao dịch TMĐT, đòi hỏi các bên tham gia phải có kết nối mạng. Do đó, TMĐT về mặt hình thức được tiến hành chủ yếu giữa con người với máy móc. Với sự ra đời và phát triển của TMĐT, người tiêu dùng có thể mua hàng và thanh toán tại bất cứ nơi đâu chỉ với thiết bị kết nối mạng Internet.
Bất cứ ai cũng có thể sở hữu sản phẩm mình cần mà không phải mất nhiều thời gian. Bên cạnh đó, còn có thể có nhiều lựa chọn hơn về loại hình sản phẩm, với giá cả phải chăng nhất. Các bên tham gia giao dịch TMĐT không tiếp xúc với nhau. Như vậy, cho dù chủ thể có cách xa nhau bao nhiêu, các giao dịch vẫn có thể tiến hành thành công.
TMĐT được thực hiện trong một thị trường thống nhất toàn cầu. Mọi giao dịch đều có ít nhất 3 chủ thể tham gia. Mạng lưới thông tin trong TMĐT chính là thị trường. Nhờ vậy, các hình thức như văn bản, kho chứa hàng dần trở nên không cần thiết.
Chính vì thế, Thương mại điện tử còn được gọi là Thương mại phi giấy tờ. Các mô hình của Thương mại điện tử Hiện nay, trong TMĐT hiện đại có 9 mô hình kinh doanh có thể kể đến: Doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B). Doanh nghiệp với khách hàng (B2C). Doanh nghiệp với Chính phủ (B2G).
Chính phủ với doanh nghiệp (G2B). Người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C). Người tiêu dùng với doanh nghiệp (C2B). Doanh nghiệp với nhân viên (B2E).
Chính phủ với Chính phủ (G2G). Chính phủ với người dân (G2C). Các cấp độ phát triển của Thương mại điện tử Các cấp độ phát triển của TMĐT cũng được chia theo nhiều cách khác nhau. Trong đó, chia thành 6 cấp độ hoặc 3 cấp độ chính là cách chia phổ biến nhất.
Đối với cách chia 6 cấp độ phát triển, có thể liệt kê như: Cấp độ 1: Ở mức độ này, chỉ cần Doanh nghiệp có website có website trên mạng, cung cấp một thông tin về doanh nghiệp và sản phẩm với các chức năng đơn giản. Cấp độ 2: Là khi Website của doanh nghiệp có cấu trúc phức tạp hơn như là có nhiều chức năng tương tác với người xem, hỗ trợ người xem tốt hơn, người xem có thể liên hệ với doanh nghiệp một cách thuận tiện hơn. Cấp độ 3: Doanh nghiệp bắt đầu triển khai việc bán hàng hay cung cấp dịch vụ qua mạng. Tuy nhiên, các giao dịch còn chậm và không an toàn, doanh nghiệp cũng chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu để phục vụ các giao dịch này.
Cấp độ 4: Website của doanh nghiệp liên kết trực tiếp với dữ liệu trong mạng nội bộ của doanh nghiệp, các hoạt động truyền dữ liệu được tự động hóa, hạn chế sự can thiệp của con người. Nhờ vậy, có thể giảm đáng kể chi phí hoạt động và tăng hiệu quả. Cấp độ 5: Doanh nghiệp áp dụng TMĐT trên các thiết bị không dây như điện thoại di động, máy tính bỏ túi… sử dụng giao thức truyền không dây WAP. Cấp độ 6: Chỉ với một thiết bị điện tử, người ta có thể truy cập vào một nguồn thông tin khổng lồ, mọi lúc, mọi nơi và mọi loại thông tin (hình ảnh, âm thanh, phim…) và thực hiện các loại giao dịch.
Hoặc có thể chia làm 3 cấp độ phát triển tóm lược mục tiêu chính như sau: Thương mại thông tin: Doanh nghiệp dùng website chỉ để cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ. của mình nhưng các hoạt động mua bán vẫn thực hiện theo cách truyền thống. Thương mại giao dịch: Doanh nghiệp cho phép thực hiện giao dịch đặt hàng, mua hàng qua webiste, có thể bao gồm cả thanh toán trực tuyến. 7|P ag e Thương mại tích hợp: Webiste của doanh nghiệp liên kết trực tiếp với dữ liệu trong mạng nội bộ của doanh nghiệp, mọi hoạt động truyền dữ liệu được tự động hóa, hạn chế sự can thiệp của con người và vì thế làm giảm đáng kể chi phí hoạt động và tăng hiệu quả.
Các hình thức hoạt động chủ yếu của Thương mại điện tử Thư điện tử (e-mail). Thanh toán điện tử (TTĐT). Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI). Truyền dung liệu.
Mua bán hàng hóa hữu hình. Những lợi ích và hạn chế của Thương mại điện tử Với tốc độ phát triển nhanh chóng, các lợi ích của TMĐT được thể hiện rõ ràng qua các ưu điểm như: Cắt giảm được nhiều loại chi phí nhưng lợi nhuận lại được tăng cao. Dịch vụ chăm sóc và tương tác với khách hàng diễn ra nhanh chóng và cải thiện tốt hơn. Khách hàng dễ dàng so sánh được các loại hàng hóa.
Hiệu suất sản xuất và mua bán cũng tăng cao. Nâng cao khả năng chia sẻ thông tin, tiện lợi và dễ sử dụng Mở rộng phạm vi giao dịch và tiếp cận toàn cầu Tạo ra lợi thế canh tranh cho Doanh nghiệp Dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng TMĐT vẫn có những hạn chế nhất định về kỹ thuật và phi kỹ thuật như: Vấn đề an toàn của hệ thống. Tính toàn vẹn của cơ sở dữ liệu. Khả năng tìm kiếm của khách hàng.
Nhiều rủi ro trong việc vận chuyển. Người mua không thể xem xét kỹ lưỡng sản phẩm. Phụ thuộc vào tốc độ phát triển của kỹ thuật. Khó tính toán lợi nhuận của vốn đầu tư.
Các trở ngại liên quan đến văn hóa và luật lệ trong thị trường quốc tế. GIỚI THIỆU MÃ NGUỒN MỞ WORDPRESS 1.