Khóa luận phòng trị bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại Trần Văn Tuyên, Yên Thủy, Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại trại chăn nuôi Trần Văn Tuyên, đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Hữu Nguyễn
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Đức Hoàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo Dõi Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn Nái Tại Trại Chăn Nuôi Trần Văn Tuyên, Hòa Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đại cương về cơ quan sinh sản và sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.2.1. Đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái
• 2.2.2. Sinh lý sinh sản của lợn
• 2.2.2.1. Sinh lý sinh dục của lợn nái
• 2.3. Một số bệnh sinh sản thường gặp
• 2.3.1. Bệnh viêm tử cung
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp theo dõi
• 3.5.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi tại cơ sở
• 4.3. Công tác phòng và trị bệnh
• 4.4. Kết quả điều tra sự biến động về số lượng và cơ cấu đàn lợn nái của trại
• 4.5. Kết quả theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái nuôi tại trại lợn chăn nuôi Trần Văn Tuyên
• 4.6. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh viêm tử cung bằng các phác đồ điều trị sử dụng trong đề tài
• 4.7. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến thời gian động dục và kết quả phối giống sau cai sữa
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh viêm tử cung ở lợn nái

Bệnh viêm tử cung là một trong những bệnh sản khoa phổ biến ở lợn nái, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản và năng suất của đàn lợn. Bệnh thường xảy ra trong khoảng thời gian từ 1 đến 10 ngày sau khi lợn nái đẻ. Nguyên nhân chính gây ra bệnh này là do vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, và E.coli. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh phụ thuộc vào điều kiện vệ sinh môi trường và công tác vệ sinh thú y tại trại. Việc theo dõi tình hình mắc bệnh là rất cần thiết để có biện pháp phòng trị kịp thời, nhằm bảo vệ sức khỏe của đàn lợn và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

1.1. Triệu chứng và chẩn đoán bệnh

Triệu chứng của bệnh viêm tử cung ở lợn nái bao gồm thân nhiệt tăng, tần số hô hấp cao, và sự xuất hiện của dịch tiết từ âm đạo. Dịch này thường có màu trắng đục, hồng hoặc nâu đỏ, kèm theo mùi hôi tanh. Việc chẩn đoán bệnh dựa vào các triệu chứng lâm sàng và kiểm tra đường sinh dục. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến vô sinh và giảm năng suất sinh sản của lợn nái. Do đó, việc theo dõi sức khỏe của lợn nái là rất quan trọng trong công tác chăn nuôi lợn.

II. Phương pháp theo dõi và phòng trị bệnh

Để theo dõi và phòng trị bệnh viêm tử cung, cần áp dụng các biện pháp như tiêm phòng định kỳ, duy trì vệ sinh chuồng trại, và theo dõi sức khỏe của lợn nái thường xuyên. Việc sử dụng các phác đồ điều trị hiệu quả cũng rất quan trọng. Các phác đồ này thường bao gồm kháng sinh và thuốc chống viêm để giảm triệu chứng và ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn. Ngoài ra, việc cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần nâng cao sức đề kháng của lợn nái, giúp chúng chống lại bệnh tật tốt hơn.

2.1. Biện pháp phòng bệnh

Các biện pháp phòng bệnh bao gồm việc thực hiện lịch tiêm phòng cho lợn nái, đảm bảo vệ sinh chuồng trại và môi trường sống. Cần thường xuyên kiểm tra sức khỏe của lợn, phát hiện sớm các triệu chứng bất thường để có biện pháp xử lý kịp thời. Việc giáo dục người chăn nuôi về các biện pháp phòng bệnh cũng rất quan trọng, giúp họ nâng cao nhận thức và thực hiện đúng các quy trình chăm sóc lợn nái.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại trại chăn nuôi Trần Văn Tuyên có sự biến động theo thời gian và theo lứa đẻ. Việc theo dõi tình hình mắc bệnh giúp xác định được các yếu tố nguy cơ và đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh cũng là một phần quan trọng trong nghiên cứu, giúp cải thiện quy trình chăm sóc và điều trị cho lợn nái. Những khuyến cáo từ kết quả nghiên cứu sẽ giúp người chăn nuôi hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra.

3.1. Đánh giá hiệu quả điều trị

Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh viêm tử cung được thực hiện thông qua việc theo dõi các chỉ tiêu lâm sàng và tỷ lệ hồi phục của lợn nái sau điều trị. Kết quả cho thấy các phác đồ điều trị sử dụng trong nghiên cứu có hiệu quả cao, giúp lợn nái hồi phục nhanh chóng và trở lại trạng thái sinh sản bình thường. Việc áp dụng các biện pháp điều trị kịp thời không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của lợn mà còn nâng cao năng suất chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí chủ lực trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc đáp ứng nhu cầu thực phẩm nội địa và định hướng xuất khẩu. Theo số liệu dự báo được tác giả viện dẫn, nhu cầu tiêu thụ thịt lợn của Việt Nam năm 2015 đạt khoảng 2,245 triệu tấn, tăng 1,8% so với năm 2014. Nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế, xu hướng chăn nuôi chuyển dịch mạnh mẽ sang phát triển các giống lợn ngoại nhập thích ứng với mô hình chuồng kín công nghiệp. Tại Trại chăn nuôi lợn Trần Văn Tuyên (xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình) – một cơ sở gia công quy mô lớn cho Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam, quy mô đàn nái ngoại liên tục được đầu tư mở rộng.

Tuy nhiên, song hành cùng áp lực thâm canh cao, trại phải đối mặt với các bệnh sản khoa phức tạp, đặc biệt là bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Mặc dù không lây lan ồ ạt như các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, viêm tử cung gây ra tình trạng chết thai, lưu thai, sảy thai, làm giảm nghiêm trọng năng suất sinh sản ở các lứa kế tiếp và trực tiếp làm tăng chi phí thú y của cơ sở.

Từ bối cảnh thực tiễn nêu trên, khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể:

1. Xác định các biểu hiện lâm sàng và mức độ phổ biến của bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại trang trại.
2. Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh bao gồm lứa đẻ, thời điểm các tháng trong năm và giống lợn.
3. Thử nghiệm, so sánh và xác định phác đồ điều trị đạt hiệu lực cao nhằm khôi phục khả năng sinh sản của đàn nái.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản giống ngoại (Yorkshire và Landrace) được nuôi theo phương thức chuồng kín công nghiệp.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn Trần Văn Tuyên, xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 25/05/2015 đến ngày 25/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nội dung dựa trên nền tảng lý thuyết giải phẫu, sinh lý sinh sản gia súc và bệnh lý học thú y chuyên sâu:

• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý sinh sản: Cấu trúc đường sinh dục lợn nái gồm buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung loại hai sừng dài trên 1 m (thích ứng mang nhiều thai), cổ tử cung, âm đạo và âm môn. Chu kỳ động dục kéo dài 19–21 ngày; thời gian mang thai trung bình 114 ngày (113–115 ngày).
• Bệnh căn học và triệu chứng viêm tử cung: Cơ chế nhiễm khuẩn cơ hội qua đường sinh dục hở trong và sau khi sinh (do vi khuẩn Escherichia coli, Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Proteus vulgaris, Klebsiella spp.). Bệnh được phân loại theo 3 thể lâm sàng: thể nhẹ (+) viêm dịch nhờn; thể vừa (++) viêm tích mủ trắng/vàng; thể nặng (+++) viêm mủ đặc thối khắm/xanh vàng dạng bã đậu kèm sốt cao 39,5–40°C.
• Dược lý học thú y: Nghiên cứu cơ chế diệt khuẩn của kháng sinh nhóm $\beta$-lactam (Vetrimoxin.A - hoạt chất Amoxycillin tác dụng kéo dài 48 giờ) và phối hợp kháng sinh nhóm $\beta$-lactam với Aminoglycoside (MD Peni Strep - Procaine Penicillin G kết hợp Streptomycin Sulphate), kết hợp tác dụng kích thích co bóp tử cung đẩy dịch viêm của hormon Oxytocin.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học và theo dõi lâm sàng: Lập sổ theo dõi, ghi chép nhật ký hàng ngày trên toàn bộ đàn nái sinh sản (tổng số 500 nái kiểm tra) để phát hiện triệu chứng lâm sàng, màu sắc, mùi dịch tiết âm hộ và trạng thái tổn thương đường sinh dục.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh phác đồ điều trị: 126 lợn nái mắc bệnh được phân đều vào 2 lô thí nghiệm (mỗi lô 63 con) để đánh giá hiệu lực điều trị:
  • Phác đồ 1: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch $KMnO_4\ 0,1%$ (1–2 lần/ngày, 2–4 lít/lần, liên tục 3 ngày) kết hợp tiêm bắp Vetrimoxin.A (1 ml/10 kg thể trọng, tiêm nhắc lại sau 48 giờ) + Oxytocin 4 ml/con + Vitamin B1 + ADE-Bcomplex.
  • Phác đồ 2: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch $KMnO_4\ 0,1%$ kết hợp tiêm bắp MD Peni Strep (1 ml/10 kg thể trọng, tiêm nhắc lại sau 24 giờ) + Oxytocin 4 ml/con + Vitamin B1 + ADE-Bcomplex.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các thuật toán thống kê sinh vật học trong chăn nuôi theo phương pháp của Nguyễn Văn Thiện (2008), xác định giá trị trung bình ($\bar{X}$), sai số chuẩn ($m$), tỷ lệ phần trăm và kiểm định sai khác bằng tiêu chuẩn thống kê ($p < 0,05$).
• Nguồn dữ liệu: Số liệu sơ cấp theo dõi trực tiếp tại chuồng nuôi, số liệu quản lý đàn và nhật ký thú y của trang trại.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ vị trí của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, sự cần thiết của việc phát triển đàn lợn ngoại thuần thâm canh, những tổn thất kinh tế do bệnh sản khoa gây ra và xác định mục tiêu khoa học, ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về giải phẫu - sinh lý đường sinh dục lợn nái, sinh lý tiết sữa và động dục sau cai sữa. Tổng quan căn nguyên vi sinh vật gây bệnh viêm tử cung, các thể bệnh lâm sàng, các biện pháp can thiệp ngoại khoa và phòng trừ bằng hóa dược. Đánh giá dược động học và cơ chế tác dụng của hai chế phẩm kháng sinh Vetrimoxin.A và MD Peni Strep.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết địa điểm nghiên cứu tại Trại lợn Trần Văn Tuyên trong khoảng thời gian từ 25/5/2015 đến 25/11/2015. Xác định hệ thống chỉ tiêu theo dõi: cơ cấu đàn, tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ (lứa 1 đến 4), theo tháng (tháng 6 đến 10), theo giống (Yorkshire, Landrace), hiệu quả khỏi bệnh, thời gian điều trị trung bình và thời gian động dục lại sau cai sữa. Quy định chi tiết quy trình thao tác thụt rửa và kỹ thuật tiêm kháng sinh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả công tác phục vụ sản xuất và kết quả chuyên đề nghiên cứu khoa học:

Về công tác phục vụ sản xuất:

• Tham gia quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng nái mang thai (sử dụng cám 566 và 567 theo tuần chửa), nái đẻ và quy trình tập ăn sớm (4–6 ngày tuổi bằng cám 550), cai sữa sớm cho lợn con lúc 18–22 ngày tuổi.
• Thực hiện tiêm phòng an toàn đạt tỷ lệ 100% cho 6.670 lượt vaccine dịch tả (FSV), 210 lượt vaccine khô thai (Povi), 218 lượt vaccine giả dại (AD) và 236 lượt vaccine lở mồm long móng (FMD).
• Trực tiếp điều trị các bệnh phát sinh tại trại: chữa khỏi 1.120/1.200 lợn con phân trắng (93,33%), 930/1.000 lợn con tiêu chảy (93,00%), 24/24 lợn nái tiêu chảy (100%), 6/6 lợn nái viêm vú (100%), 5/5 lợn mắc bệnh ghẻ (100%) và 52/60 lợn viêm khớp do Streptococcus (86,67%). Đồng thời hoàn thành trực đẻ an toàn 3.612 con, tiêm sắt 320 con, thiến lợn đực 210 con và dẫn tinh nhân tạo 112 con.

Về biến động quy mô đàn nái: Tổng đàn nái của trại tăng từ 1.230 con (năm 2014) lên 1.384 con (năm 2015), đạt 112,52%. Trong đó, đàn nái cơ bản tăng mạnh từ 214 con lên 1.230 con (tăng 574,77%), nái hậu bị giảm từ 975 con xuống 122 con (12,51%) và đực giống duy trì 32 con (so với 41 con năm 2014) do trang trại đã hoàn thiện giai đoạn gầy đàn và bước vào giai đoạn khai thác ổn định.

Về tình hình mắc bệnh viêm tử cung:

• Tỷ lệ mắc chung trên đàn nái kiểm tra là 24,60% (123 con mắc/500 con kiểm tra).
• Tỷ lệ mắc phân hóa rõ rệt theo lứa đẻ: Lứa 1 có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 30,14% (44/146 con), lứa 2 là 22,86% (24/105 con), lứa 3 là 22,55% (23/102 con) và lứa 4 thấp nhất là 21,77% (32/147 con).
• Tỷ lệ mắc theo các tháng tăng dần theo sự biến thiên của nhiệt độ và ẩm độ: Tháng 6 là 20,20% ($29,25^\circ\text{C}$; $84,50%$), Tháng 7 là 22,12% ($29,10^\circ\text{C}$; $85,32%$), Tháng 8 là 22,86% ($28,92^\circ\text{C}$; $85,32%$), Tháng 9 tăng lên 27,84% ($28,35^\circ\text{C}$; $86,50%$) và Tháng 10 đạt đỉnh 30,53% ($27,06^\circ\text{C}$; $87,85%$). Sự sai khác giữa tháng 9–10 so với tháng 6–8 có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$).
• Tỷ lệ mắc theo giống lợn: Giống Yorkshire mắc 24,30% (78/321 con), giống Landrace mắc 25,14% (45/179 con), mức độ chênh lệch không lớn do cả hai giống đều là lợn ngoại có tính cảm nhiễm tương đồng.

Về hiệu quả điều trị và khả năng phục hồi sinh sản:

• Phác đồ 1 (Vetrimoxin.A) điều trị 63 con, khỏi 59 con, đạt tỷ lệ 93,85%; thời gian điều trị trung bình là 3,40 ± 0,09 ngày; thời gian động dục trở lại sau cai sữa là 5,57 ± 0,09 ngày; số nái phối giống đạt ngay lần 1 là 47 con.
• Phác đồ 2 (MD Peni Strep) điều trị 63 con, khỏi 50 con, đạt tỷ lệ 79,37%; thời gian điều trị trung bình là 3,54 ± 0,10 ngày; thời gian động dục trở lại sau cai sữa là 5,89 ± 0,10 ngày; số nái phối giống đạt ngay lần 1 là 31 con.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các chỉ số quan trọng về tỷ lệ nhiễm bệnh, xác nhận ưu thế của phác đồ Vetrimoxin.A và đề xuất giải pháp kỹ thuật phòng bệnh tổng hợp trong chăn nuôi lợn nái chuồng kín.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các dữ liệu thực nghiệm lâm sàng cụ thể qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái theo lứa đẻ

Lứa đẻ	Số nái kiểm tra (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Lứa 1	146	44	30,14
Lứa 2	105	24	22,86
Lứa 3	102	23	22,55
Lứa 4	147	32	21,77
Tổng cộng	500	123	24,60

Bảng 2: Biến động tỷ lệ mắc bệnh theo điều kiện khí hậu chuồng nuôi qua các tháng

Tháng	Nhiệt độ chuồng (°C)	Ẩm độ chuồng (%)	Số nái theo dõi (con)	Số nái mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Tháng 6	29,25	84,50	99	20	20,20ᵃ
Tháng 7	29,10	85,32	104	23	22,12ᵃ
Tháng 8	28,92	85,32	105	24	22,86ᵃ
Tháng 9	28,35	86,50	97	27	27,84ᵇ
Tháng 10	27,06	87,85	95	29	30,53ᵇ

(Ghi chú: Các chữ cái khác nhau biểu thị sự sai khác có ý nghĩa thống kê với $p < 0,05$)

Bảng 3: So sánh hiệu quả điều trị giữa hai phác đồ

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Phác đồ 1 (Vetrimoxin.A)	Phác đồ 2 (MD Peni Strep)
Số nái điều trị	con	63	63
Số nái khỏi bệnh	con	59	50
Tỷ lệ khỏi bệnh	%	93,85	79,37
Thời gian điều trị trung bình	ngày	3,40 ± 0,09	3,54 ± 0,10
Thời gian động dục lại sau cai sữa	ngày	5,57 ± 0,09	5,89 ± 0,10
Số nái phối giống đạt lần 1	con	47	31

Giải pháp và khuyến nghị của tác giả:

• Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh sát trùng chuồng nái đẻ trước khi chuyển nái lên chuồng 7–10 ngày; tắm rửa và sát trùng sạch sẽ vùng âm hộ, bầu vú trước khi sinh.
• Hạn chế can thiệp móc thai bằng tay; trường hợp bắt buộc can thiệp phải sát trùng tay và dụng cụ bằng cồn/dầu bôi trơn vô trùng, thao tác nhẹ nhàng tránh làm rách niêm mạc tử cung.
• Sử dụng Oxytocin liều 2–4 ml/con sau khi sinh để kích thích tống sạch nhau thai và sản dịch thừa.
• Khuyến nghị trang trại ưu tiên áp dụng Phác đồ 1 (Vetrimoxin.A kết hợp thụt rửa dung dịch $KMnO_4\ 0,1%$) để điều trị bệnh viêm tử cung nhằm rút ngắn thời gian điều trị, giảm tỷ lệ nái loại thải và nâng cao tỷ lệ đậu thai sau cai sữa.

Đóng góp của đề tài:

• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm khách quan về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại nuôi tại khu vực Yên Thủy, Hòa Bình.
• Chứng minh tính hiệu quả vượt trội của phác đồ sử dụng kháng sinh Amoxycillin thế hệ mới dạng nhũ dầu tác dụng kéo dài (Vetrimoxin.A) so với dạng phối hợp truyền thống Penicillin - Streptomycin (MD Peni Strep) trong điều trị thực địa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi một trang trại chăn nuôi đơn lẻ với thời gian theo dõi 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2015), chưa bao quát toàn bộ 12 tháng của chu kỳ năm. Việc chẩn đoán xác định bệnh chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và tính chất dịch tiết đường sinh dục, chưa tiến hành lấy mẫu phân lập định danh vi khuẩn và làm kháng sinh đồ trực tiếp tại phòng thí nghiệm của cơ sở.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô khảo nghiệm trên các mùa vụ khác nhau trong năm, kết hợp phân lập các chủng vi khuẩn gây bệnh chuyên biệt trên từng thể viêm để thiết lập bản đồ nhạy cảm kháng sinh, từ đó tối ưu hóa phác đồ điều trị đặc hiệu.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y và các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật quản lý trang trại lợn giống công nghiệp:

• Tham khảo về dịch tễ và quản lý: Cung cấp quy trình giám sát biến động đàn, kỹ thuật phát hiện sớm bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ và kiểm soát điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi (nhiệt độ, ẩm độ mùa mưa ẩm) để phòng bệnh.
• Tham khảo về quy trình trị liệu: Cung cấp thông số kỹ thuật chi tiết về quy trình thụt rửa tử cung bằng dung dịch $KMnO_4\ 0,1%$ (dung tích 2–4 lít/lần) và liệu trình sử dụng thuốc kháng sinh toàn thân phối hợp hormon co bóp tử cung, có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn sản xuất thú y tại các trang trại quy mô tương đương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn nái tại trang trại là bao nhiêu và phân bố theo lứa đẻ như thế nào?
Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung chung trên đàn nái kiểm tra là 24,60% (123/500 con). Tỷ lệ này giảm dần theo số lứa đẻ: cao nhất ở lứa đẻ thứ 1 với 30,14% (44/146 con), lứa đẻ thứ 2 là 22,86% (24/105 con), lứa đẻ thứ 3 là 22,55% (23/102 con) và thấp nhất ở lứa đẻ thứ 4 với 21,77% (32/147 con).

2. Điều kiện thời tiết các tháng ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung tại trại?
Tỷ lệ mắc bệnh tăng cao rõ rệt vào các tháng cuối mùa mưa (thời điểm chuyển mùa nóng ẩm): tháng 9 (27,84%) và tháng 10 (30,53%), cao hơn đáng kể so với các tháng 6 (20,20%), tháng 7 (22,12%) và tháng 8 (22,86%). Độ ẩm chuồng nuôi tăng cao ($86,50% - 87,85%$) tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi và xâm nhập vào đường sinh dục lợn nái sau sinh.

3. Sự khác nhau về tỷ lệ mắc bệnh giữa hai giống lợn Yorkshire và Landrace tại cơ sở là gì?
Tỷ lệ mắc bệnh ở lợn nái Yorkshire là 24,30% (78/321 con) và ở lợn nái Landrace là 25,14% (45/179 con). Mức độ chênh lệch giữa hai giống là không đáng kể do cả hai đều là giống lợn ngoại có nguồn gốc ôn đới, có khả năng thích nghi và sức đề kháng tương đương nhau trong điều kiện chuồng kín.

4. Phác đồ điều trị nào đạt hiệu quả cao hơn và các chỉ số cụ thể ra sao?
Phác đồ 1 sử dụng Vetrimoxin.A đạt hiệu quả cao hơn rõ rệt so với Phác đồ 2 sử dụng MD Peni Strep. Cụ thể: tỷ lệ khỏi bệnh đạt 93,85% (so với 79,37%), thời gian điều trị trung bình ngắn hơn (3,40 ± 0,09 ngày so với 3,54 ± 0,10 ngày), thời gian động dục lại sau cai sữa sớm hơn (5,57 ± 0,09 ngày so với 5,89 ± 0,10 ngày) và số nái phối giống đậu thai ngay lần 1 cao hơn (47 con so với 31 con).

5. Kỹ thuật điều trị cục bộ được thực hiện như thế nào trong nghiên cứu?
Điều trị cục bộ được thực hiện bằng cách dùng nước sôi để nguội pha dung dịch $KMnO_4\ 0,1%$, sử dụng ống dẫn tinh nhân tạo đưa sâu vào tử cung 30–35 cm và bơm rửa với thể tích 2–4 lít/lần, thực hiện 1–2 lần/ngày liên tục trong 3 ngày kết hợp tiêm 4 ml Oxytocin để tống toàn bộ dịch rỉ viêm ra ngoài.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Hữu Nguyễn đã khảo sát toàn diện tình hình dịch tễ của bệnh viêm tử cung trên 500 lợn nái ngoại tại Trại chăn nuôi Trần Văn Tuyên, ghi nhận tỷ lệ mắc chung là 24,60% với tần suất xuất hiện cao nhất ở lứa đẻ 1 (30,14%) và các tháng nóng ẩm chuyển mùa (30,53%). Nghiên cứu đã thực nghiệm và chứng minh phác đồ điều trị kết hợp thụt rửa dung dịch $KMnO_4\ 0,1%$ với kháng sinh Vetrimoxin.A đạt hiệu quả trị khỏi 93,85%, giúp rút ngắn thời gian điều trị xuống 3,40 ngày và đảm bảo phục hồi sinh lý động dục sau cai sữa bình thường (5,57 ngày). Đây là cơ sở dữ liệu thực tiễn có giá trị cao đối với công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao năng suất đàn nái ngoại công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi lợn có vị trí hàng đầu trong ngành chăn nuôi nước ta. Không những thế, việc tiêu thụ thịt lợn trong những bữa ăn hàng ngày của con người rất phổ biến. Theo dự báo của một số chuyên gia, năm 2015 nhu cầu tiêu thụ thịt lợn của Việt Nam vào khoảng 2,245 triệu tấn, tăng 1,8 % so với năm 2014.Vì vậy, chăn nuôi lợn cần được ưu tiên phát triển hơn nữa. Chăn nuôi lợn không những cung cấp thịt trong nước mà còn dùng để xuất khẩu.

Ngoài ra, nó còn là cơ hội cải thiện sinh kế cho những người có thu nhập thấp thông qua chăn nuôi, chế biến, thương mại các sản phẩm từ chăn nuôi. Để hướng tới phát triển chăn nuôi hàng hóa bền vững, người chăn nuôi cần phải cải tạo đàn lợn giống để có chất lượng con giống tốt và mang lại giá trị kinh tế cao. Tại các trại chăn nuôi cũng như chăn nuôi hộ gia đình đang được đẩy mạnh chăn nuôi lợn ngoại. Bởi vì, chăn nuôi lợn ngoại không những cho năng suất cao, tăng trọng nhanh mà còn đáp ứng được tốt nhất nhu cầu của người tiêu dùng.

Nắm được yếu tố đó, tại trại lợn của Trần Văn Tuyên xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình đã đầu tư xây dựng cơ sở vật chất có 1. Tuy nhiên, trong quá trình chăn nuôi luôn gặp phải những khó khăn ngoài các nguyên nhân như các chính sách, chi phí đầu vào. còn phải đối mặt với dịch bệnh, đặc biệt là bệnh sản khoa. Một trong những bệnh sản khoa thường gặp là bệnh viêm tử cung ở lợn nái.

Bệnh này tuy không xảy ra ồ ạt như bệnh truyền nhiễm nhưng gây chết thai, lưu thai, sẩy thai - nghiêm trọng hơn là bệnh làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái ở các lứa tiếp theo, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và sự phát triển của ngành chăn nuôi e 2 lợn. Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo TS. Phùng Đức Hoàn và để có sự hiểu biết sâu sắc về bệnh viêm tử cung, từ đó tìm ra biện pháp phòng và trị bệnh hiệu quả, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại chăn nuôi Trần Văn Tuyên, xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình và biện pháp phòng trị” 1. Mục tiêu của đề tài Xác định biểu hiện lâm sàng của bệnh viêm tử trên đàn lợn nái nuôi tại trại và đưa ra được phác đồ điều trị có hiệu quả cao.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài xác định một số thông tin có giá trị khoa học bổ sung thêm những hiểu biết về bệnh viêm tử cung ở lợn, là cơ sở khoa học cho những biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu sẽ xác định được bệnh viêm tử cung ở lợn nái, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả. - Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra.

- Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi, điều trị bệnh cho lợn từ đó củng cố và nâng cao kiến thức của bản thân. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Đại cương về cơ quan sinh sản và sinh lý sinh sản của lợn nái.

* Đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái Cơ qua sinh dục của lợn nái bao gồm: - Buồng trứng: Buồng trứng nằm trong xoang chậu, gồm một cặp, thực hiện cả hai chức năng: Ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh ra hormon sinh dục cái). Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai hoặc vào lúc con vật mới sinh ra. Hình dáng và kích thước của buồng trứng biến đổi theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục và chịu ảnh hưởng của tuổi, đặc điểm cá thể, chế độ dinh dưỡng… Buồng trứng được bao bọc từ phía ngoài bởi một lớp màng liên kết sợi. Phía trong buồng trứng được chia thành hai miền là miền vỏ và miền tuỷ.

Miền vỏ đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: Tế bào trứng nguyên thuỷ, thể vàng và tế bào hình hạt. Tế bào trứng nguyên thuỷ hay còn gọi là trứng non (fullicullooophoriprimari) nằm dưới lớp màng của buồng trứng. Khi noãn nang chín, các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tế bào có hình hạt (strarum glannulosum).

Noãn bao ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo thành xoang chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên trên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dầy lên để chứa trứng (ovum). - Ống dẫn trứng: Ông dẫn trứng được treo bởi màng treo ống dẫn trứng, được chia thành bốn đoạn: Tua diềm, phễu, phòng ống dẫn trứng và eo. e 4 - Tử cung (dạ con): Tử cung gồm có hai sừng tử cung, một thân và một cổ tử cung.

Ở lợn, tử cung thuộc loại hai sừng, các sừng gấp nếp hoặc quăn lại và có độ dài đến hơn 1m trong khi thân tử cung lại ngắn. Độ dài này phù hợp cho việc mang nhiều thai. Cả hai mặt của tử cung được dính vào khung chậu và thành bụng bằng dây chằng rộng. Các tuyến nội mạc tử cung có cấu trúc hình nhánh, cuộn hoặc hình ống chúng tiết ra dịch và đổ vào bề mặt nội mạc tử cung.

Cổ tử cung là tổ chức sợi mà mô liên kết chiếm ưu thế kết hợp với sự có mặt của một ít cơ trơn. - Âm đạo: Âm đạo có cấu tạo như một ống cơ. Âm đạo lợn dài 10 - 12 cm. Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và thấp nhất ở các ngày 12 - 16, các lớp bề mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14.

Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, dạ con và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối. Dịch âm đạo gồm chủ yếu là chất thấm qua thành âm đạo, hỗn hợp với các chất tiết của âm hộ từ các tuyến bã nhờn và các tuyến mồ hôi, lẫn với dịch nhầy của cổ tử cung, các dịch nội mạc tử cung, ống dẫn trứng và các tế bào bong ra từ biểu mô âm đạo. - Bộ phận sinh dục ngoài: Bộ phận sinh dục bên ngoài bao gồm: Âm môn, âm vật, tiền đình.

+ Âm môn: Hay còn gọi là âm hộ (vulvae) nằm dưới hậu môn. Phía ngoài âm môn có hai môi (labia pudenda). Hai môi được nối với nhau bằng hai mép (rima vulae). Trên hai môi của mỗi âm môn có sắc tố màu đen và có nhiều tuyến tiết (như tuyến tiết chất nhờn trắng và tuyến mồ hôi) e 5 + Âm vật (clitoris): Âm vật nằm ở phía dưới hai mép của âm môn, giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại.

Về cấu tạo, âm vật cũng có các thể hổng như con đực. + Tiền đình (vestibulum): Tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có dấu vết màng trinh, phía trong là âm đạo, phía ngoài có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi và do hai lá niêm mạc gấp thành một nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết dịch nhầy. (Nguyễn Mạnh Hà và cs, 2003) [5] * Sinh lý sinh sản của lợn - Sinh lý sinh dục của lợn nái Sinh lý sinh dục của lợn nái được biểu hiện ở các chỉ tiêu: Tuổi động dục lần đầu, chu kỳ động dục, thời gian động dục, tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lứa đầu, thời gian động dục trở lại… + Tuổi động dục lần đầu: Là tuổi khi lợn nái hậu bị lần đầu tiên động dục. Các giống lợn khác nhau có tuổi động dục lần đầu khác nhau. Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2003) [3]: Tuổi động dục đầu tiên ở lợn nội (Ỉ, Móng Cái) rất sớm từ 4 - 5 tháng, khi khối lượng đạt từ 20 - 25 kg; ở lợn nái lai F1 lúc 6 tháng tuổi, đạt 50 - 55 kg.

Lợn ngoại động dục muộn hơn (6 - 7 tháng) khi đạt 65 - 80 kg. Trần Văn Phùng và cs (2004) [10] cho biết: Tuỳ theo giống, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng và quản lý mà có tuổi động dục lần đầu khác nhau. Lợn Ỉ, Móng Cái có tuổi động dục lần đầu vào 4 - 5 tháng tuổi (121 - 158 ngày tuổi), các giống lợn ngoại (Yorkshire, Landrace) muộn hơn từ 7 - 8 tháng tuổi. Theo Nguyễn Văn Trí (2008) [19]: Tuổi động dục đầu tiên ở lợn nái ngoại Yorkshire, Landrace là 6 - 7 tháng tuổi tương ứng với trọng lượng 65 - 70 kg và lợn nái lai F1 là 6 tháng tuổi tương ứng với trọng lượng 50 - 55 kg.

e 6 Tuổi động dục lần đầu phụ thuộc vào mùa vụ. Lợn cái hậu bị được sinh vào mùa thu sẽ động dục sớm hơn so với sinh vào mùa xuân (Nguyễn Tấn Anh, Nguyễn Duy Hoan, 1998) [1]. Theo Lê Xuân Thọ và cs (1979) [18], đối với lợn nái hậu bị và lợn nái sau cai sữa chậm động dục, tiêm HTNC có thể gây động dục. + Tuổi phối giống lần đầu Phạm Hữu Doanh và cs (2003) [3] cho rằng: Không nên phối giống ở lần động dục đầu tiên vì ở thời kỳ này cơ thể lợn chưa phát triển đầy đủ, chưa tích tụ được chất dinh dưỡng nuôi thai, trứng chưa chín một cách hoàn chỉnh.

Để đạt được hiệu quả sinh sản tốt và duy trì con nái lâu bền cần bỏ qua 1 - 2 chu kỳ động dục rồi mới cho phối giống. Lợn nội thường phối giống lần đầu lúc 6 - 7 tháng tuổi, khi khối lượng đạt 40 – 50 kg, lợn lai lúc 8 tháng tuổi với khối lượng không dưới 65 - 70 kg, nái ngoại vào lúc 9 tháng tuổi. Nếu phối giống quá sớm sẽ ảnh hưởng đến tầm vóc và sức khoẻ của lợn mẹ. Nhưng nếu phối giống quá muộn sẽ lãng phí về kinh tế, ảnh hưởng đến sinh sản của lợn (Nguyễn Khánh Quắc và cs, 1995) [12].

+ Tuổi đẻ lứa đầu: Theo Lê Hồng Mận và cs (2004) [7], Lợn Ỉ, Móng Cái cho đẻ lứa đầu vào 11 - 12 tháng tuổi, lợn nái lai, ngoại vào 12 tháng tuổi.