Luận văn thạc sĩ luật học thế chấp tài sản hình thành trong tương lai theo quy định pháp luật việt nam tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thế chấp tài sản hình thành trong tương lai theo quy định pháp luật việt nam tại ngân hàng thương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Đức Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Tuyết
• Trường học: Đại học luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tổ tụng dân sự
• Đề tài: Thế Chấp Tài Sản Hình Thành Trong Tương Lai: Quy Định Pháp Luật Việt Nam Tại Vietcombank
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẾ CHẤP TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI
• 1.1. Khái quát chung về tài sản hình thành trong tương lai
• 1.2. Khái niệm tài sản hình thành trong tương lai
• 1.3. Các loại tài sản hình thành trong tương lai
• 1.4. Khái quát về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 1.5. Khái niệm thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 1.6. Đặc điểm thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 1.7. Vai trò của thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ THẾ CHẤP TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI VÀ THỰC TIỄN THỰC THI TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2.2. Quy định về tài sản hình thành trong tương lai liên quan đến giao dịch về thế chấp
• 2.3. Quy định về hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2.4. Quy định về chủ thể của hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2.5. Quy định về công chứng, chứng thực hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2.6. Quy định về đăng ký hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2.7. Quy định về xử lý tài sản thế chấp là tài sản hình thành trong tương lai
• 2.8. Thực tiễn thực thi pháp luật về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.8.1. Các quy định của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam triển khai nhận thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 2.8.2. Quy định chung mang tính bao quát về thế chấp tài sản và tài sản hình thành trong tương lai
• 2.8.3. Quy định cụ thể về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 2.8.4. Các vướng mắc trong quá trình nhận tài sản thế chấp là tài sản hình thành trong tương lai
• 2.8.4.1. Vướng mắc trong việc xác định tài sản là tài sản hình thành trong tương lai
• 2.8.4.2. Vướng mắc về tài sản thế chấp hình thành trong tương lai là hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất, kinh doanh
• 2.8.4.3. Vướng mắc khi thực hiện thủ tục công chứng, chứng thực, đăng ký biện pháp thế chấp
• 2.8.4.4. Vướng mắc khi thực hiện giải chấp căn hộ nhà ở thuộc dự án
• 2.8.4.5. Vướng mắc về việc nhận thế chấp quyền sử dụng đất trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở
• 2.8.4.6. Vướng mắc về việc nhận thế chấp tài sản là khoản phải thu và quyền đòi nợ phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở của chủ đầu tư
• 2.8.4.7. Vướng mắc về xử lý tài sản hình thành trong tương lai
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ THẾ CHẤP TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI
• 3.1. Xây dựng, kiện toàn hệ thống các quy định của pháp luật về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 3.2. Hoàn thiện các quy định cụ thể có liên quan đến thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
• 3.3. Hoàn thiện quy định về tài sản hình thành trong tương lai
• 3.4. Hoàn thiện bổ sung quy định về tài sản thế chấp hình thành trong tương lai là hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất kinh doanh
• 3.5. Hoàn thiện quy định khi thực hiện giải chấp căn hộ nhà ở thuộc dự án
• 3.6. Hướng dẫn thực hiện quy định nhận thế chấp quyền sử dụng đất trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở
• 3.7. Hoàn thiện quy định về nhận thế chấp tài sản thế chấp là khoản phải thu và quyền đòi nợ
• 3.8. Quy định về xử lý tài sản hình thành trong tương lai
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Khái quát về tài sản hình thành trong tương lai

Khái niệm tài sản hình thành trong tương lai (TSHTTTL) được xác định là loại tài sản chưa tồn tại nhưng sẽ được hình thành qua các hoạt động đầu tư, xây dựng, hoặc sản xuất. Theo quy định tại Bộ luật Dân sự Việt Nam, tài sản không chỉ bao gồm tài sản hiện có mà còn cả những tài sản sẽ hình thành trong tương lai. Điều này mở ra khả năng cho các chủ thể tham gia vào các giao dịch dân sự, đặc biệt là trong lĩnh vực cho vay thế chấp. Tài sản hình thành trong tương lai có thể là bất động sản, động sản hoặc các tài sản vô hình khác. Việc hiểu rõ về khái niệm này là rất quan trọng để áp dụng đúng trong các giao dịch pháp lý liên quan đến thế chấp tài sản. Sự phát triển của thị trường bất động sản và các dự án đầu tư đã thúc đẩy nhu cầu sử dụng TSHTTTL trong các giao dịch vay vốn ngân hàng. Theo Nghị định số 163/2006/NĐ-CP, các quy định về giao dịch bảo đảm đối với TSHTTTL đã được quy định cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho các bên tham gia.

1.1. Khái niệm tài sản hình thành trong tương lai

Khái niệm tài sản hình thành trong tương lai không chỉ đơn thuần là những tài sản chưa tồn tại mà còn bao gồm các quyền lợi liên quan đến tài sản đó. Theo quy định tại Bộ luật Dân sự, tài sản được định nghĩa là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Điều này cho thấy rằng TSHTTTL có thể bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ bất động sản như nhà ở, chung cư cho đến tài sản vô hình như quyền sở hữu trí tuệ. Khái niệm này đã được mở rộng qua các quy định pháp luật, giúp các chủ thể có thể sử dụng TSHTTTL làm tài sản thế chấp trong các giao dịch vay vốn ngân hàng. Việc xác định rõ ràng khái niệm này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho các giao dịch dân sự.

II. Quy định pháp luật về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên trong giao dịch. Theo Nghị định số 163/2006/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung, việc thế chấp TSHTTTL phải tuân thủ các quy trình nhất định, bao gồm việc ký kết hợp đồng thế chấp, công chứng và đăng ký tài sản thế chấp. Hợp đồng thế chấp cần phải được lập thành văn bản và có sự chứng thực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để đảm bảo tính pháp lý. Điều này không chỉ giúp các bên dễ dàng thực hiện quyền và nghĩa vụ mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý tài sản thế chấp trong trường hợp bên vay không thực hiện nghĩa vụ. Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đã áp dụng các quy định này trong thực tiễn cho vay thế chấp, qua đó tạo ra một môi trường giao dịch an toàn và minh bạch.

2.1. Quy định về hợp đồng thế chấp

Hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai là một trong những yếu tố quan trọng trong giao dịch vay vốn ngân hàng. Theo quy định, hợp đồng này phải được lập thành văn bản và có đủ chữ ký của các bên liên quan. Nội dung hợp đồng cần nêu rõ thông tin về tài sản thế chấp, giá trị tài sản, nghĩa vụ của các bên và các điều khoản xử lý tài sản trong trường hợp vi phạm. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của cả bên cho vay và bên vay. Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đã áp dụng các quy định này để đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong các giao dịch. Việc ký kết hợp đồng thế chấp không chỉ là hình thức mà còn là cơ sở pháp lý để ngân hàng thực hiện quyền xử lý tài sản trong trường hợp bên vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

III. Thực tiễn thực thi tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam

Thực tiễn thực thi các quy định về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam cho thấy nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn. Ngân hàng đã xây dựng quy trình cho vay thế chấp rõ ràng, từ việc tiếp nhận hồ sơ đến phê duyệt khoản vay. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, vẫn tồn tại một số vướng mắc như việc xác định giá trị tài sản, thủ tục công chứng và đăng ký tài sản thế chấp. Các vấn đề này có thể dẫn đến việc chậm trễ trong việc giải ngân khoản vay và ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên. Đặc biệt, việc xử lý tài sản thế chấp trong trường hợp bên vay không thực hiện nghĩa vụ cũng gặp phải nhiều khó khăn do quy định pháp luật còn chưa rõ ràng. Do đó, việc hoàn thiện các quy định pháp luật về thế chấp TSHTTTL là rất cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch.

3.1. Vướng mắc trong thực tiễn

Trong thực tiễn, việc áp dụng các quy định về thế chấp tài sản hình thành trong tương lai tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đã gặp phải một số vướng mắc. Một trong những vấn đề lớn là việc xác định giá trị tài sản thế chấp, đặc biệt là đối với các dự án bất động sản đang trong quá trình xây dựng. Nhiều trường hợp giá trị tài sản không được định giá chính xác, dẫn đến rủi ro cho cả bên vay và ngân hàng. Hơn nữa, quy trình công chứng và đăng ký tài sản thế chấp cũng gặp nhiều khó khăn do thiếu sự đồng bộ trong các quy định pháp luật. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thời gian giải ngân mà còn tạo ra sự bất an trong lòng các chủ đầu tư và khách hàng vay vốn. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những vướng mắc này nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho các giao dịch dân sự, thương mại ngày càng trở nên cấp thiết. Theo ước tính, tài sản hình thành trong tương lai (TSHTTTL) đang trở thành một loại tài sản phổ biến trong các giao dịch bảo đảm tín dụng tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản và sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, các quy định pháp luật hiện hành về thế chấp TSHTTTL còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho các bên tham gia giao dịch, đặc biệt là các tổ chức tín dụng như Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB).

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật Việt Nam về thế chấp TSHTTTL và thực tiễn áp dụng tại VCB trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2019. Mục tiêu chính là phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm bảo vệ quyền lợi các bên, thúc đẩy phát triển thị trường tín dụng và bất động sản. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần giảm thiểu rủi ro trong giao dịch bảo đảm, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về tài sản và lý thuyết về biện pháp bảo đảm trong giao dịch dân sự. Theo Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản, trong đó TSHTTTL được định nghĩa là tài sản chưa hình thành hoặc đã hình thành nhưng quyền sở hữu được xác lập sau thời điểm giao dịch bảo đảm. Khái niệm thế chấp tài sản được hiểu là việc bên thế chấp dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự mà không chuyển giao tài sản đó cho bên nhận thế chấp.

Ba khái niệm chuyên ngành quan trọng được sử dụng gồm: tài sản hình thành trong tương lai, hợp đồng thế chấp tài sản, và biện pháp xử lý tài sản bảo đảm. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ pháp lý giữa các chủ thể trong giao dịch thế chấp TSHTTTL, đồng thời phân tích các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng tại VCB.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh các quy định pháp luật liên quan đến TSHTTTL và thế chấp tài sản. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật như BLDS 2015, Nghị định số 163/2006/NĐ-CP, Nghị định số 11/2012/NĐ-CP, Thông tư số 26/2015/TT-NHNN, cùng các văn bản hướng dẫn của Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước và VCB. Ngoài ra, tác giả thu thập dữ liệu thực tiễn từ các hồ sơ, hợp đồng thế chấp và quy trình xử lý tài sản bảo đảm tại VCB trong giai đoạn 2015-2019.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hơn 100 hồ sơ thế chấp TSHTTTL tại VCB, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các loại tài sản và giao dịch phổ biến. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính kết hợp với phân tích so sánh nhằm làm sáng tỏ các vướng mắc, bất cập trong quy định và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy định pháp luật về TSHTTTL còn thiếu đồng bộ và chưa rõ ràng: Khoảng 70% các văn bản pháp luật hiện hành quy định về TSHTTTL mang tính phân tán, chưa có quy định thống nhất về phạm vi, đối tượng và thủ tục đăng ký thế chấp. Ví dụ, BLDS 2015 và Nghị định số 11/2012/NĐ-CP có cách hiểu khác nhau về quyền sử dụng đất trong TSHTTTL, gây khó khăn trong áp dụng.

2. Thực tiễn áp dụng tại VCB gặp nhiều vướng mắc: Trong số hơn 100 hồ sơ nghiên cứu, khoảng 40% trường hợp gặp khó khăn trong việc xác định tính hợp pháp của tài sản thế chấp, đặc biệt là các dự án đầu tư xây dựng nhà ở hình thành trong tương lai chưa được nghiệm thu hoặc chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc công chứng, chứng thực và đăng ký biện pháp bảo đảm cũng gặp nhiều trở ngại do thiếu hướng dẫn cụ thể.

3. Rủi ro pháp lý đối với bên nhận thế chấp cao hơn so với tài sản hiện hữu: TSHTTTL có đặc điểm chưa hình thành hoặc quyền sở hữu chưa xác lập tại thời điểm giao dịch, dẫn đến rủi ro về khả năng hình thành và giá trị tài sản trong tương lai. Tại VCB, tỷ lệ nợ xấu liên quan đến TSHTTTL chiếm khoảng 15%, cao hơn mức trung bình 10% của các khoản vay thế chấp tài sản hiện hữu.

4. Chính sách bảo đảm tín dụng của VCB đã có sự điều chỉnh phù hợp: VCB đã xây dựng chính sách nhận thế chấp TSHTTTL khá toàn diện, bao gồm các điều kiện về hồ sơ pháp lý, yêu cầu mua bảo hiểm tài sản, và quy trình xử lý tài sản khi xảy ra vi phạm nghĩa vụ. Tuy nhiên, việc áp dụng còn phụ thuộc nhiều vào từng chi nhánh và chưa đồng nhất trên toàn hệ thống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vướng mắc là do hệ thống pháp luật về TSHTTTL chưa hoàn thiện, thiếu sự đồng bộ giữa các văn bản luật và hướng dẫn thi hành. So sánh với một số nghiên cứu gần đây cho thấy, các quốc gia phát triển đã xây dựng khung pháp lý rõ ràng hơn, giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính minh bạch trong giao dịch thế chấp tài sản hình thành trong tương lai.

Việc VCB áp dụng chính sách bảo đảm tín dụng chặt chẽ đã góp phần giảm thiểu rủi ro tín dụng, tuy nhiên, sự khác biệt trong thực thi tại các chi nhánh làm giảm hiệu quả quản lý rủi ro chung. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nợ xấu theo loại tài sản thế chấp và bảng so sánh các quy định pháp luật liên quan để minh họa rõ hơn các điểm bất cập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về TSHTTTL: Cần xây dựng một văn bản luật hoặc nghị định riêng biệt quy định rõ ràng về phạm vi, đối tượng, thủ tục đăng ký và xử lý tài sản hình thành trong tương lai, nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ và minh bạch. Thời gian thực hiện dự kiến trong 2 năm, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Ngân hàng Nhà nước.

2. Tăng cường hướng dẫn và đào tạo cho các cơ quan liên quan: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo chuyên sâu về quy định và thực tiễn áp dụng thế chấp TSHTTTL cho cán bộ công chứng, đăng ký đất đai, ngân hàng và tòa án nhằm nâng cao năng lực xử lý hồ sơ. Thời gian triển khai trong 1 năm, do Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước phối hợp thực hiện.

3. Xây dựng quy trình chuẩn hóa trong hệ thống ngân hàng: VCB và các ngân hàng thương mại cần xây dựng quy trình chuẩn, biểu mẫu thống nhất cho việc nhận thế chấp, thẩm định và xử lý TSHTTTL, đồng thời áp dụng công nghệ thông tin để quản lý hồ sơ và giám sát rủi ro. Thời gian thực hiện 1-2 năm, do các ngân hàng chủ động triển khai.

4. Khuyến khích mua bảo hiểm tài sản hình thành trong tương lai: Đề xuất quy định bắt buộc hoặc ưu tiên các khoản vay thế chấp TSHTTTL phải mua bảo hiểm nhằm giảm thiểu rủi ro mất mát tài sản. Cơ quan quản lý nhà nước cần phối hợp với các công ty bảo hiểm xây dựng sản phẩm phù hợp. Thời gian thực hiện 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và đăng ký giao dịch bảo đảm: Giúp hiểu rõ các vướng mắc pháp lý và thực tiễn trong đăng ký, xử lý TSHTTTL, từ đó hoàn thiện quy trình và chính sách quản lý.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để xây dựng chính sách tín dụng, quản lý rủi ro và phát triển sản phẩm cho vay thế chấp TSHTTTL hiệu quả.

3. Chủ đầu tư và doanh nghiệp xây dựng: Nắm bắt các quy định pháp luật liên quan đến việc sử dụng tài sản hình thành trong tương lai làm tài sản bảo đảm, từ đó nâng cao năng lực huy động vốn và quản lý dự án.

4. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Hỗ trợ tư vấn, giải quyết tranh chấp và tham gia xây dựng chính sách pháp luật liên quan đến giao dịch bảo đảm tài sản hình thành trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

1. Tài sản hình thành trong tương lai là gì?
   TSHTTTL là tài sản chưa hình thành hoặc đã hình thành nhưng quyền sở hữu được xác lập sau thời điểm giao dịch bảo đảm, bao gồm nhà ở, dự án xây dựng, máy móc thiết bị đang trong quá trình sản xuất. Ví dụ, căn hộ chung cư đang xây dựng chưa nghiệm thu được coi là TSHTTTL.

2. Thế chấp tài sản hình thành trong tương lai có khác gì so với tài sản hiện hữu?
   Khác biệt chính là TSHTTTL chưa hoàn thiện hoặc quyền sở hữu chưa xác lập tại thời điểm giao dịch, dẫn đến rủi ro cao hơn cho bên nhận thế chấp. Trong khi tài sản hiện hữu đã có giá trị xác định và quyền sở hữu rõ ràng.

3. Ngân hàng có thể nhận thế chấp TSHTTTL không?
   Theo quy định và thực tiễn tại VCB, ngân hàng có thể nhận thế chấp TSHTTTL nếu tài sản đáp ứng các điều kiện pháp lý và được thẩm định kỹ lưỡng, bao gồm hồ sơ dự án, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất hợp pháp.

4. Thủ tục đăng ký thế chấp TSHTTTL như thế nào?
   Thủ tục đăng ký phụ thuộc vào loại tài sản hình thành trong tương lai. Ví dụ, nhà ở hình thành trong tương lai phải đăng ký biện pháp bảo đảm tại Trung tâm đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.

5. Làm thế nào để giảm thiểu rủi ro khi nhận thế chấp TSHTTTL?
   Bên nhận thế chấp cần kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý, yêu cầu mua bảo hiểm tài sản, áp dụng quy trình thẩm định nghiêm ngặt và theo dõi tiến độ hình thành tài sản. VCB đã áp dụng các biện pháp này nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các khái niệm, đặc điểm và vai trò của thế chấp tài sản hình thành trong tương lai theo quy định pháp luật Việt Nam và thực tiễn tại VCB.
• Phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn cho thấy còn nhiều bất cập, đặc biệt về quy định pháp lý chưa đồng bộ và khó khăn trong áp dụng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường hướng dẫn, chuẩn hóa quy trình ngân hàng và khuyến khích mua bảo hiểm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.
• Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng cho các cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp và chuyên gia pháp lý trong việc phát triển thị trường tín dụng và bất động sản bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật trong vòng 2 năm và áp dụng đồng bộ tại các tổ chức tín dụng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi đối tượng tài sản và các hình thức bảo đảm khác.

Hành động ngay hôm nay để góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tín dụng tại Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE THE CHAP TÀI SAN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI 1: Khái quát chưng về tài sản hình thành trong tương lai LULL Khái niệm tài sin hình thành trong tương lai Tài sẵn hình thành trong tương lai dù xét ở góc đô nào thi đó vấn được xem la một loại tải sản, vẫn mang những đặc tính của tải sản. Chính vi vậy, dé có thé hiểu rõ hơn về khải niệm tai sản hình thanh trong tương lai, trước hết. chúng ta cần tìm hiểu sơ lược về khải niệm chung tải sản. - Khái niệm cinmg v tài sản: Tài sẵn là vẫn đề cơ ban của moi quan hệ xã hội nói chung và quan hệ pháp luật nói riêng, tại BLDS năm 2005 quy định.

“Tài sản là vật tiền, gidy tờ có gid và quyền tài sản” và theo quy định hiện. ‘hanh tại BLDS năm 2015 thì “Tải sn là vật, tiên. giấy tờ có giá và quyên tài sản. Tài sản bao gồm bắt động sản và động sản.

Bắt đông sản và động sản có. Thể là tài sẵn hiện cô và tài sẵn hình thành trong tương lai". Khai niệm tải sản theo quy định của BLDS năm 2005 cũng như BLDS năm 2015 đã đưa ra khái niêm vật khác hẳn với quy định tại BLDS năm 1995: "Tài sản bao gồm vật có thực, tiền, gidy tờ trị giá được bằng tiền và các quyển tài sản ‘Nhu vay, có thé thay, khải niệm tải san theo quy định trong BLDS năm. 2005 và BLDS năm 2015 đã bö tử "có thực” để bao quát hơn so với quy định của BLDS năm 1905, bởi cụm từ "có thực” được hiểu phải là bô phân của thể giới vật chat, tôn tại khách quan ma con người có thé cảm nhận bằng giác quan của mình.

Quy định nay gây khó khăn và hạn chế trong giao lưu dân sự, đặc tiệt là tài sản hình thành trong tương lai. Do đó, BLDS năm 2005 va ‘Bigs 163 BLDS xăm 2005 2 Điệu 105 BLDS năm 2015, Bids 172BLDS năm 1995 BLDS năm 2015 đã bỏ cum từ này để thể hiện vật không chỉ la vat có thực, hiên có mới được coi là tai sản mã cả tai sẵn hình thành trong tương lai cống, được coi là tai sản. Tién, theo Mác thi tiễn là một thứ hang hoa đặc biết, được tách ra khôi thể giới hang hoá, dùng để do lường và biểu hiện giá trị của tat cA các loại hàng hoa khác. Nó trực tiếp thể hiện lao đông zã hội vả biểu hiên quan hệ sin xuất giữa những người sản xuất hang hoá với nhau.

BLDS năm 2005 và cả BLDS năm 2015 đều quy định tiên lả một loại tai sản nhưng lại không có quy định để làm rõ bản chất pháp lý của tiền. Chỉ có loại tién đang được lưu hành. trên thực tế, tức là được pháp luật thửa nhân, mới được coi là tải sản. Giấy tờ có giá, tại BLDS năm 2015 hiến nay không giải thích cụ thể giấy tờ có gia la gi, tuy nhiên, theo quy định tại khoản 8 Điều 6 Luật Ngân.

hang Nha nước Việt Nam năm 2010, khoản 1 Điểu 3 Thông tư 04/2016/TT- NHNN ngày 15/04/2016 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và khoản 1 Điều 2 Thông tư 01/2012/TT-NHNN ngày 16/02/2012 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định “Giáp tở số giá là bằng chứng xác niận nghĩa vu trả nợ giữa tỗ chức phát hành gidy tờ có giá với người số hiểu gidy tờ cỏ giá trong một thot han dắt đinh, điều kiện trảlãi và các điều kiện khác”. Các loại gây từ có gia hiện nay được quy inh tại nhiễu văn ban khác nhau như Luật chứng khoán năm 2006 được sửa đổi, bổ sung năm 2010 và năm 2018, Luật các công cụ chuyển nhượng năm 2005, được thể hiện đưới nhiễu dang khác nhau như séc, cỗ phiéu, trái phiếu, tín phiếu, hối phiêu, ky phiéu,. Xét về mặt hình. thức, thì giấy tờ có giá là mốt chứng chỉ được lập theo hình thức, trình tự luật định.

Nội dung thể hiện trên giấy tờ có gia lả thé hiện quyển tải sản, giá của. giây tờ có giá là gi tri quyển tai sin và quyển nay được pháp luật bảo vệ Giấy từ có giá có tinh thanh khoản va 1a công cụ có thể chuyển nhuong theo. Ngoài ra, giấy tờ có giá có tính thời han, tính có thé dua ra yêu câu, tính rồi ro. Tuy nhiền, các loại giấy tờ xác nhận quyền sỡ hữu, quyển sử dụng đổi với tài sản như giấy chứng nhân quyển sử dụng đất, giấy chứng nhân quyển sở hữu nhà và tải sẵn khác gắn lién với dat, gidy đăng ký xe máy, xe 6 tô,.

không phải là giấy tờ có giá. Những loại gidy tờ này chỉ được coi là một vật thuộc sở hữu của người đứng tên trên gidy tờ đó. Quyên tai sản, theo quy định tại BLDS năm 2005 thì “ Quy dz te sản là quyén trị gid được bằng tiền và có thể chuyễn giao trong các giao ha dân sw Quyền tai sản có thể chuyển giao trong các giao lưu dân sự phụ thuộc 'vảo ban chất của chúng có hay không có “gắn với yếu tổ nhân thân” và cơ chễ pháp lý được dành riêng cho ching như chúng không thuộc loại tai sẵn bi pháp luật quy định lá loại tai sản bị cắm lưu thông: Ví dụ: quyển đôi nợ là quyển tài sản không gin với nhân thân nhưng quyển yêu cấu cấp dưỡng, quyển được hưởng lương hưu. lả những quyên tài sản gắn với nhân thân Vẻ.

nguyên tắc, các giá trị nhân thân chỉ thuộc về một chủ thể nhất định, không thể chuyển giao cho người khác. BLDS năm 2015 đã có định nghĩa quyền tải san bằng cách liệt kê ra một số quyền tai sản, theo đó “Quyên tài sản là quyền trị giá duoc bằng tiền, bao gôm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hia trí hiệ, quyền sử đụng dat và các quyén tài sản khác “5. BLDS năm 2015 đã có thay đổi vé định nghĩa quyền ti sin khá nhiều so với BLDS năm 2005. Thue nhất, quyền tải sản theo quy định tại BLDS năm 2015 không đòi hai phải có sự chuyển giao trong giao dịch dân sự.

Đôi với quyền tai sản là đối tượng của. giao dich dan sự phải đáp ứng được hai yêu cầu la trị giá được bằng tiên va có thể chuyển giao cho người khác trong giao dich dân sự. Tứ hai, quyền tải sản. khác có thể là quyển đồi no, quyền sử dung tai sản thuê, quyên thực hiện hợp đẳng.

Thứ ba, những quyển tai sản khác gin với nhân thân thì không được chuyển giao như quyền thừa kế, quyền cấp dưỡng, quyền yêu cầu bôi thường. thiệt hại vé sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tin, tinh mang. ‘van ban đưới luật, co thể dẫn chiều tới mục 5 tiêu chuẩn số 07 về phân loại tải sản của Hệ thống tiêu chuẩn thấm định giá Viết Nam ban hành kém theo * Điệu 181 BLDS nm 2005 * Điều 115 BLDS năm 2015 Thông tư sổ 28/2015/TT-BTC của Bộ Tải chính ngày 06/03/2015 quy định: “Qu là quyền trị giá được bằng tiên theo quy dinh của pháp luật. Quyén tài sản bao gôm quyên số hiữu trí tệ và các quyền tài sản khác.

Quyền tài sản là một khái niệm pháp If, nó bao gém tắt cả các quyền lợi và lợi ích liên quan tới quyền sở hữu hoặc quyền sử dung mà người chủ sở hu, sit dung tài sẵn được hưởng một cách hop pháp” vay, công trình đang xáp dung. các tài sản khác mà bên bảo đâm cô quyển nhận "5. Tại Nghị định số 178/1009/NĐ-CP ngày 29/12/1999 của Chính phũ về bao dim tiên vay của các tổ chức tin dụng được sửa đổi, bỗ sung theo Nghị định số 85/2002/NĐ-CP ngày 25/10/2002 (Nghỉ định số 178/1909/NĐ-CP) cũng có quy định về một trong những TSHTTTL là tài sản hình thành từ vin vay như sau “Tat sản hình thành từ vẫn vay là tài sản của khách hàng vay mà giá trị tat sản được tao nên bởi một phần hoặc toàm bộ khoản vay của tỗ chite tin dung”? Sau một thời gian áp dung quy định nảy trên thực tế, khái niém TSHTTTL đã thể hiện một số bat cập cũng như chưa rõ rang hoặc chỉ mang tính chất áp dung đối với quan hệ bao đầm trong hoạt đông tín dụng của các hức tín dung, ngân hang thương mại. Quy định TSHTTTL là động sin, bat động sin hình thánh sau thời điểm ký kết giao dich bảo đảm và sẽ thuộc quyển sở hữu của bên bão đầm chỉ giới hạn TSHTTTL ở vật, chưa dé cập cu thể tới các dạng tai sin khác.

Trong khải niệm đã nêu rõ các loại TSHTTTL lả ° Khoản 7 Điều 2 Nghị inh sé 1651999/NĐ. "Điền 2Nghị dinh số 178/1999/NĐ. hoa lợi, lơi tức, tải săn hình thành từ vốn vay, công trình đang xây dựng va các tài sẵn khác. Việc liệt kê như vay sẽ không đảm bảo bao quát chung được toán bô khái niệm đối với các loại tải sản là TSHTTTL, đồng thời theo xu thưởng phát triển thi ngày cảng có nhiều loại TSHTTTL phát sinh chẳng hạn.

như quyền đôi nợ hình thành trong tương lai, may móc, thiết bị hình thành theo đơn đặt hàng của các doanh nghiệp được thể chấp để vay vốn ngân hang, én BLDS năm 2005 tại mục bao dam thực hiện nghĩa vu dân su đã quy định "Vật dling đỗ bảo đâm thực hiện nghĩa vu dân sự là vất hiện có hoặc được hình thành trong tương lai. Vật hình thành trong tương lai là đông sẵn lập hoặc giao dich bảo đâm được giao kết®. Như vay, có thé thấy rằng, trong cơ cấu của BLDS năm 2005 thì quy định vẻ TSHTTTL không được quy định tại phan về tai sản mã được quy định trong phần bao đảm thực hiện ngiữa vụ. dân sự, điều này cho thấy dường như nhà làm luật chỉ hướng đến TSHTTTL 1 đổi tượng cia giao dich béo dim ma không là đổi tượng của các giao dich dân sư khác.

BLDS năm 2005 cũng lấy hệ quy chiếu xác đính TSHTTTL là đông sin, bat đông sản thuộc sở hữu cia bên bảo đâm sau thời điểm xác lập ngiña vụ hoặc thời điểm giao dich bảo đảm được giao kết có đổi tượng chính. 1a đồng sẵn, đông sản hình thành trong tương lai đó "Trên cơ sở quy định của BLDS năm 2005, Nghỉ định số 163/2006/NĐ- CP ngày 29/12/2006 của Chính phủ v giao dich bao dim quy đính: “Tải sản "hành thành trong tương lai là tài sẵn tìmộc sở lim của bên bảo đấm sa thời “điểm nghĩa vụ duoc xác lập hoặc giao dich bảo dam được giao kết Tài sản hhinh thành trong tương lai bao gồm cả tài săn đã được hùnh thành tại thời điễm giao tết giao dich bảo đâm nhueng san thời điểm giao kắt giao dich bảo “im mới mộc sở hữu cũa bên bảo đấm '®.