Chương 1: NHUNG VAN ĐÈ LÝ LUAN VE THAM QUYEN SƠ THAM CUA TOA ÁN NHAN DAN TRONG VIEC GIAI QUYET TRANH CHAP DAT DAI VA LIEN QUAN DEN DAT DAI. Khái niệm tham quyền sơ tham của Téa án nhân dân trong việc giaiquyét chấp đất đai và liên quan đến đất đai. Khái tiệm tranh chấp đất dai Việc nhân điện bản chất pháp lý của tranh châp đất dai sẽ là tiên dé cho việc xác định thâm quyên giải quyết tranh chap dat dai. Thuật ngữ “tranh chấp dat đai” hiện được sử dung phô biên trong đời sông, xã hội để chỉ những bat đông những “điểm nghẽn” trong quản lý và sử dung dat.
Tuy nhiên, xét dưới góc đô hoc thuật thì tranh châp dat đai là gi? Theo Tử dién giải thích từ ngữ Luật học: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp phát sinh giữa các chủ thé tham gia quan hệ phán luật đất dai về quyền và nghĩa vụ trong quá trình quan lý và sir dung đất dai w Trong các văn bản pháp luật, thuật ngữ “tranh chấp đất dai” cũng được quy định khác nhau. Trơng Luật Đất dai nam 1987; Luật Đất dai nắm 1993 nhà làm luật không đưa ra giải thích chính thức về tranh chập dat dai, loại tranh chap nay chi được xác định thông qua các quy định của pháp luật. Đền Luật Đất đai năm 2003 và Theo quy định Khoản 24 Điều3 Luật Dat đai 2013 thì “ranh chấp đất dai là tranh chap về quyển, ngÌữa vu của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hé đất dai vie. Trong các công trinh nghiên cứu khoa học, các tác giả cũng đưa ra những quan điểm riêng về tranh chap dat dai.
Theo giáo trình Luật Dat đai của trường Dai học Luật Hà Nội: “Tranh chấp đất dat là sự bat đồng. mâu thuẫn hay xung đốt về lợi ích, về quyển và nghĩa vụ giữa các chỉ thé tham gia quan hệ pháp luật đất dai’?. các chủ thé tranh chấp đất dai chi là chủ thé quản lý và sử dung dat, không có quyên sỡ hữu đối với dat Ì Tường Đại học Luật Hi Nội, Tử đến gi thich từngĩ Mật học ,Nồb Công mahin din Quốc Hội (2013), Luật Dit daiban hành ngày 29/11/2013,Hà Nội 3 Trường Đại học Luật Hi Nội, Gáo trình Luật Đất Dai 2021), NXB Công ãn nhân din. 7 dei, Theo khái niệm nay thì tranh chap dat dai được tiép can rất rộng, bao gam tật cả các mâu thuần, xung đột về quyền và nghia vụ của các chủ thé khi tham gia vào quan hệ pháp luật dat dai Côn giáo trình của Trường Dai học Luật Thành phô Hồ Chi Minh lại đưa ra định nghia: Tranh châp đất đai là sự bat đồng, mau thuần giữa các chủ thé ( sử dung dat) trong việc xác định ai là người có quyên sử dung đổi với một (hoặc những) thửa dat nhật dinh.
tranh châp dat đai có thê bao ham cả các tranh chap về địa giới giữa các đơn vị hành chính”. Theo định nghia này, tranh châp dat đai được tiệp cân theo ngiĩa hep chỉ bao gồm các tranh chấp vệ xác định phân quyên sử dụng đất đôi với một phân dat dai nhật định. Trong khóa luận này, khái niém tranh chap dat đai được tác giả tiép cận theo nghia rộng Theo đó, tranh chấp đất dai được hiểu là những mâu thuẫn, xưng đột về quyền và ngiữa vụ của các chit thé khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất đại liên quan đền việc quên If, sử dung đất dai Vậy tranh chap đất dai được giải quyét theo thủ tục tô tung dén sự gam có những loại tranh chap nào? Hiện nay, có hai ý kiên khác nhau về van đề này: Y kiến thứ nhất cho rằng, tranh chap dat dai là tranh chap ai là người có quyền sử dung dat. Theo ý kiên nay, tranh chap về quyên, nghĩa vu trong quan hệ pháp luật dat đai phải là tranh chap giữa các chủ thé về việc xác định phân quyên sử dung đất với một diện tích dat nhật định: Y kién thứ hai cho rằng, tranh chap dat đai bao gồm những loại tranh chap: tranh chấp ai là người có quyền sử dung dat, tranh chap về giao dịch liên quan đến quyền sử dung dat, tranh chap vệ chia tài sản chung vợ chông trong thời ky hôn nhén là quyên sử dung dat, tranh châp về chia di sn thừa kế là quyên sử dung dat.
Theo y kiên này, tranh: chấp ai là người có quyên sử dung đất đương nhiên là tranh chap dat đai Còn các tranh: chap con lại, mac đủ có liên quan đến một số ngành luật nhật định nhưLuật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đính nlumg trong quan hệ tranh chập van cân xác định: quyên và nghĩa vụ của các chủ thê trong việc sử dung đất nên nó là tranh chap dit dai. Ý Giáo trinh Trường Daihoc Luật Thành phố Hồ Chí Minh, 2015357. 8 Trong khóa luận này, tác giả tiếp cận tranh chap dat dai theo ykién thứ hai, theo do tranh chap dat đai phải được hiểu theo nghia rộng chứ không chỉ có tranh chap ai là người có quyền sử dung dat. Khái uiệm thâm quyều sơ thâm cia Tòa du nhầm đâm trong việc giải quyết tranh chấp dat đai và liêu quan đếu dat đai.
Trước hết, để làm 16 khái niệm về thẩm quyên sơ thẩm của Tòa án nhân dân đối với các tranh chap dat đai và liên quan dén dat đai, tác giả tiép cân khái niệm “thâm quyên xi Theo định nghiie của Từ dién tiếng Viét thì “Thẩm quyền là xem xét để kết luận và định đoạt một vẫn đề theo pháp luậtÕ. Như vậy khái niệm thấm quyền gam hai nội dung chính là là quyền hành động và quyền quyét định. Quyên hành đông là quyên được lam những công việc nhật định, còn quyên quyét định là quyền han giải quyết công việc đó trong pham vi pháp luật cho phép. Tham quyên là một khái tiệm gắn liên với phạm trù nhà nước hay còn gọi là cơ quan công quyền.
Tham quyên của Tòa án thường được giải thích là “quyển xem xét giải quyết các vụ việc trong phạm vi pháp luật cho phép và quyên han trong việc ra các quyết định lửi giải quyết vụ việc dé”? Đề giải quyết vụ việc dân sự (V V DS), cũng như nhiều nước khác, pháp luật tổ tung dan sự của Viét Nam quy định nguyên tắc “Báo dtim chế dé vét xử sơ thẩm, phúc thẩm ”. Theo giai thích trong Từ điển Luật học thì “sơ tha” là “xét xử lần đâu” nên dựa trên sự giải thích về thâm quyên dân sự của Tòa án thi có thé hiểu: “Thâm quyển sơ thâm của tòa án là quyền của tòa án trong việc xem xét. giải quyết các vụ việc dan sự và quyên ra bản án, quyết định khi lần đầu tiên giải quyết vụ việc đó theo hình tự tổ hứng dân su: Do đặc thù về tổ chức hệ thông Tòa án nên ở Việt Nam thấm. quyên sơ thẩm dân sự của Toa an được tiếp cận dưới ba góc độ là thấm quyên sơ thâm dan sự theo loại việc, thấm quyền sơ thêm dân sư theo cấp và thâm quyên sơ thẩm dân sự theo lãnh thô.
Tham quyền sơ thâm dân sự của Tòa án theo loại việc được hiểu là thâm quyên chung của Tòa án trong việc thu lý, giải quyét vụ án dân sự theo thủ tục tổ tung din sự Tham quyên sơ Ý Tỳ dit titng Viễt, NXB Da Nẵng. § Trường Đại học Luật Hi Nội (2022), Giáo tinh Luật Tổ tng dần sự, Nab Công an nhân dân, $8 9 thấm dân sự của Tòa án theo cap được phân định theo chiêu doc giữa Tòa án nhân dân cấp tinh với Tòa án nhân dân cap huyện dé đảm bảo hiệu việc giải quyét các vụ án dan sự. Thâm quyên sơ thêm dan sự của Tòa én theo lãnh thô được hiểu là loại thêm quyền trong đó xác đình rõ Toa án nao sé có thêm quyên thu lý giải quyét vụ án dân sự trong số các Tòa án cùng cập với nhau. Hiện nay theo quy định tại Điều 203 Luật Đất dai năm 2013 tranh chap dat đai có thé được giải quyết tai hai cơ quan có thâm quyên đó là Ủy ban nhân dan và Tòa án nhân.
dân, tranh chấp dat đai được giải quyết tại Tòa án có thé theo hai thủ tục là tô tung din sự và tổ tụng hành chính Trong khóa luận nay tác gid chỉ tập trung nghiên cửu giải quyệt tranh chấp dat dai theo thủ tục tô tung dân sự. Kết hợp giữa quy định của Điều 203 Luật Dat đai năm 2013 và Điêu 2 N ghị quyết sô 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05/5/2017 của Hội đồng Thâm phản Tòa án nhân dân tôi cao hướng dan một số quy định tai khoản1 và khoản 3 Điêu 192 Bộ luật Tô tụng Dân sự số 92/2015/QH13 về trả lại đơn khởi kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án, nhận thay rẻng, trong các loai tranh chap dat dai được phân tích ở trên thì riêng tranh chap ai là người có quyền sử dung dat phải thực hiên thủ tục hòa giải tại Uy ban nhân dân cép xã trước khi khởi kiện ra Tòa án. Sau khi tranh chap được hòa giải tại Uy ban nhân dan cấp xã mà không thành thì từng tranh chap dat đai mà xác định thủ tục áp dung Đối với loại tranh chap dat dai có giây tờ thi sau khi hòa giải không thành thi chỉ duy nhật nhật có một cơ quan có thâm quyên giải quyết đó là Tòa án và thủ tục áp dung là tô tung dân sự. Đôi với loại tranh chap dat dai không có giây tờ thi sau khi hòa giải không thành các bên có quyên lựa chọn mét trong hai cơ quan có thâm quyên giải quyết đó là Ủy ban nhân dân cap huyện hoặc khởi kiện ra Tòa án theo thủ tục tô tụng dân sự.
Nếu sau khi giải quyết tại Uy ban nhân dân cap huyện mà các bên không đồng y thi co quyền khiêu nại lên Uy ban nhân dân cấp tinh hoặc khởi kiện ra Toa án theo thủ tục tổ tụng hành chính. Cơ sở dé phân định thâm quyên giải quyết tranh chap đất đai tai Tòa án theo thủ tục tổ tụng dân sự và tô tung hành chính phải dựa vào yêu cầu của các bên tranh chap dé xác định bản chất của quan hệ tranh chap.