Nghiên cứu sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Xuân Lộc, Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ phân tích sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Xuân Lộc, Đồng Nai, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Đào Duy Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Tham Gia Của Người Dân Vào Xây Dựng Nông Thôn Mới
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC HỘP
• TỪ KHÓA
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CÁC VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc dự kiến của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU VỀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NTM
• 2.1. Giới thiệu về chính sách xây dựng NTM
• 2.2. Chương trình NTM tại Đồng Nai
• 2.3. Vai trò của người dân trong việc xây dựng NTM
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các lý thuyết về sự tham gia của người dân
• 3.2. Kinh nghiệm của các nước
• 3.3. Các nghiên cứu về sự tham gia của người dân vào các lĩnh vực
• 4. CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU VỀ SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN VÀO XÂY DỰNG NTM TẠI HUYỆN XUÂN LỘC, ĐỒNG NAI
• 4.1. Quá trình thực hiện chương trình NTM tại huyện Xuân Lộc
• 4.2. Thực trạng tham gia của người dân
• 4.3. Thông tin về Chính sách xây dựng NTM
• 4.4. Người dân tham gia bàn, ý kiến trong xây dựng NTM
• 4.5. Người dân tham gia thực hiện trong xây dựng NTM
• 4.6. Người dân tham gia giám sát, quản lý, vận hành, bảo dưỡng các công trình NTM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Khuyến nghị chính sách
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Xuân Lộc
• Phụ lục 2: Chọn điểm nghiên cứu và phương pháp thu thập số liệu
• Phụ lục 3: Phiếu khảo sát ý kiến người dân
• Phụ lục 4: Kết quả khảo sát ý kiến người dân
• Phụ lục 5: Danh sách những người được phỏng vấn
• Phụ lục 6: Các tiêu chí về NTM của huyện Xuân Lộc so với Bộ tiêu chí quốc gia và Bộ tiêu chí tỉnh Đồng Nai về NTM

Tóm tắt

I. Tổng quan về tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới

Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) đã được triển khai rộng rãi tại Việt Nam với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn. Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt trong việc thực hiện các tiêu chí NTM. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mức độ tham gia của người dân vẫn còn hạn chế. Việc hiểu rõ vai trò của người dân trong quá trình này là rất quan trọng để đạt được thành công bền vững.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là việc cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn là quá trình nâng cao nhận thức và sự tham gia của người dân. Điều này giúp người dân tự tin hơn trong việc đóng góp ý kiến và tham gia vào các hoạt động phát triển địa phương.

1.2. Vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới

Người dân là chủ thể chính trong quá trình xây dựng NTM. Họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những người quyết định các hoạt động phát triển. Sự tham gia của họ giúp đảm bảo rằng các dự án được thực hiện phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng.

II. Thách thức trong việc tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới

Mặc dù có nhiều chính sách khuyến khích sự tham gia của người dân, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những rào cản về thông tin, nhận thức và cơ chế tham gia khiến cho người dân chưa thực sự chủ động trong các hoạt động xây dựng NTM.

2.1. Thiếu thông tin và nhận thức về chương trình NTM

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về chương trình NTM và các tiêu chí liên quan. Điều này dẫn đến việc họ không tham gia tích cực vào các hoạt động xây dựng NTM.

2.2. Cơ chế tham gia chưa rõ ràng

Cơ chế tham gia của người dân trong các hoạt động xây dựng NTM thường không được quy định rõ ràng. Điều này khiến cho người dân cảm thấy không có quyền quyết định và không muốn tham gia.

III. Phương pháp cải thiện sự tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới

Để nâng cao sự tham gia của người dân, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải thiện thông tin, tạo cơ chế tham gia rõ ràng và khuyến khích sự đóng góp của cộng đồng là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường truyền thông về chương trình NTM

Cần có các chiến dịch truyền thông hiệu quả để nâng cao nhận thức của người dân về chương trình NTM. Việc sử dụng các phương tiện truyền thông địa phương có thể giúp thông tin đến tay người dân một cách nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Thiết lập cơ chế tham gia rõ ràng

Cần xây dựng các quy định cụ thể về sự tham gia của người dân trong các hoạt động xây dựng NTM. Điều này giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình trong quá trình này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về sự tham gia của người dân

Nghiên cứu tại huyện Xuân Lộc, Đồng Nai cho thấy sự tham gia của người dân vào xây dựng NTM còn thấp. Tuy nhiên, những mô hình thành công đã chỉ ra rằng khi người dân được tham gia tích cực, chất lượng cuộc sống của họ được cải thiện rõ rệt.

4.1. Mô hình tham gia thành công tại huyện Xuân Lộc

Huyện Xuân Lộc đã triển khai nhiều mô hình tham gia của người dân trong xây dựng NTM, từ việc hiến đất đến tham gia lao động. Những mô hình này đã mang lại hiệu quả tích cực trong việc cải thiện hạ tầng và đời sống người dân.

4.2. Kết quả khảo sát về sự tham gia của người dân

Kết quả khảo sát cho thấy mức độ tham gia của người dân trong các hoạt động xây dựng NTM còn hạn chế. Tuy nhiên, những người tham gia tích cực đều nhận thấy sự cải thiện rõ rệt trong đời sống và môi trường sống của họ.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho sự tham gia của người dân

Sự tham gia của người dân vào xây dựng nông thôn mới là yếu tố quyết định cho sự thành công của chương trình. Cần có những chính sách và giải pháp cụ thể để khuyến khích người dân tham gia tích cực hơn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của sự tham gia của người dân

Sự tham gia của người dân không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra một cộng đồng gắn kết và phát triển bền vững.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các mô hình tham gia hiệu quả từ các địa phương khác để cải thiện sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình xây dựng Nông thôn mới (NTM) đã được triển khai rộng khắp trên toàn quốc với hơn 9.000 xã tham gia, trong đó có 185 xã đạt chuẩn 19/19 tiêu chí, chiếm khoảng 2,05% tổng số xã (Thanh Duy, 2014). Tại huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai, một địa phương từng là vùng đất nghèo khó, chiến tranh tàn phá, sau gần 40 năm phát triển đã trở thành huyện đầu tiên trên cả nước được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM với 13/14 xã đạt chuẩn, tương ứng 92,86% (UBND huyện Xuân Lộc, 2014). Trong 5 năm thực hiện chương trình, huyện đã huy động gần 14.000 hộ dân hiến 700.000 m2 đất và gần 200.000 lượt ngày công xây dựng các công trình NTM.

Tuy nhiên, khảo sát dư luận xã hội năm 2013 cho thấy công tác tuyên truyền và sự tham gia của người dân vào xây dựng NTM tại Xuân Lộc còn thấp, với mức độ tham gia giảm dần theo thang đo “biết, bàn, làm, kiểm tra”. Người dân chủ yếu chỉ biết đến chương trình qua các khẩu hiệu, ít được tham vấn ý kiến trong quy hoạch hay lựa chọn công việc ưu tiên. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM tại huyện Xuân Lộc, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao sự tham gia này, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững của chương trình.

Phạm vi nghiên cứu tập trung tại 8 xã trong tổng số 14 xã của huyện Xuân Lộc, với dữ liệu thu thập từ khảo sát ý kiến người dân, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý NTM cấp xã, huyện và tỉnh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá vai trò của cộng đồng trong phát triển nông thôn, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sự tham gia của người dân trong phát triển cộng đồng. Florin và Paul (1990) định nghĩa sự tham gia là quá trình cá nhân tham gia vào quyết định trong các tổ chức và chương trình ảnh hưởng đến họ. Pierre André (2012) mở rộng khái niệm này, nhấn mạnh sự tham gia có thể tự nguyện hoặc bắt buộc, nhằm ảnh hưởng đến quyết định tác động cộng đồng.

Thang đo mức độ tham gia của người dân được áp dụng gồm 6 cấp độ: tham gia thụ động, tham gia cung cấp thông tin, tham gia tư vấn, tham gia thực hiện, tham gia ra quyết định và tham gia tự nguyện (André, 2012). David Wilcox (2003) mô tả thang đo 8 mức độ từ không tham gia đến người dân quản lý toàn bộ chương trình, giúp đánh giá sâu sắc mức độ tham gia thực tế.

Ngoài ra, nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm phát triển nông thôn của Hàn Quốc với phong trào Seamaul Undong và Nhật Bản với mô hình “Mỗi làng, một sản phẩm” (OVOP), nhấn mạnh vai trò chủ động, tự lực và hợp tác của người dân trong phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp khảo sát thực địa và phân tích thống kê mô tả. Dữ liệu chính được thu thập qua:

• Khảo sát ý kiến 216 người dân tại 8 xã thuộc huyện Xuân Lộc, sử dụng phiếu khảo sát tập trung vào 4 nội dung: nhận thức về chương trình NTM, sự tham gia bàn bạc ý kiến, tham gia thực hiện và giám sát các hoạt động xây dựng NTM.
• Phỏng vấn sâu với cán bộ Ban quản lý xây dựng NTM cấp xã, Ban Chỉ đạo cấp huyện và tỉnh, cùng các trưởng thôn, xóm.
• Thu thập và phân tích các văn bản pháp luật, báo cáo chính quyền và tài liệu liên quan đến chương trình NTM.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho các xã khảo sát, với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích. Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả để đánh giá tỷ lệ người dân biết, tham gia và giám sát các hoạt động NTM, đồng thời so sánh với các tiêu chuẩn và quy định pháp luật hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ nhận thức về chương trình NTM còn thấp: Chỉ 59,8% người dân biết đến chương trình NTM tại địa phương, 56,5% biết về bộ tiêu chí đánh giá, và 58,8% biết thời gian bắt đầu xây dựng NTM. Tỷ lệ người dân được thông báo về các vấn đề quy hoạch, lập đề án và quản lý nguồn vốn xây dựng NTM chỉ khoảng 50%, cho thấy thông tin chủ yếu dừng ở mức tuyên truyền một chiều.

2. Sự tham gia bàn bạc ý kiến hạn chế: 59,3% người dân cho rằng họ được mời đóng góp ý kiến, nhưng chỉ 13,4% nhận thức rằng người dân cần tham gia ra quyết định. 65,7% chưa từng tham gia lập kế hoạch phát triển nông thôn, nguyên nhân chính là không có thời gian (47,2%) và không được lựa chọn (23,1%).

3. Tham gia thực hiện chủ yếu qua đóng góp tài chính: Mặc dù người dân đóng góp khoảng 245,7 tỷ đồng trong tổng nguồn vốn 12.754,2 tỷ đồng xây dựng NTM, chỉ 38% người dân tham gia trực tiếp các hoạt động xây dựng. Hình thức đóng góp phổ biến nhất là góp tiền (41,2%), tiếp theo là góp đất (31,5%) và ngày công (16,7%).

4. Giám sát và kiểm tra của người dân rất hạn chế: 80,6% người dân không tham gia giám sát các hoạt động xã, phần lớn do xã đã có ban giám sát hoặc giám sát từ bên ngoài. Chỉ 32,4% cho rằng chính quyền tạo điều kiện cho người dân tham gia giám sát, 75,5% không tham gia nghiệm thu công trình. Người dân phụ thuộc nhiều vào chính quyền trong các hoạt động giám sát.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự tham gia của người dân tại huyện Xuân Lộc theo thang đo “biết, bàn, làm, kiểm tra” giảm dần, phản ánh thực trạng thông tin và quyền tham gia của người dân còn hạn chế. Mặc dù huyện đạt 19/19 tiêu chí NTM, thành công này chủ yếu dựa vào sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền và nguồn lực ngân sách tỉnh, chứ không phải do sự tham gia chủ động của cộng đồng.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như phong trào Seamaul Undong của Hàn Quốc và mô hình OVOP của Nhật Bản, sự tham gia sâu sắc và tự chủ của người dân là yếu tố then chốt tạo nên sự bền vững và hiệu quả. Tại Xuân Lộc, người dân vẫn còn tâm lý ỷ lại, thiếu nhận thức về vai trò chủ thể, dẫn đến việc tham gia chủ yếu mang tính hình thức hoặc khi có yêu cầu đóng góp tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ người dân biết về chương trình, tham gia bàn bạc, thực hiện và giám sát, minh họa rõ sự giảm dần mức độ tham gia. Bảng so sánh các hình thức đóng góp và nguyên nhân không tham gia cũng giúp làm rõ các rào cản hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành quy định thống nhất về sự tham gia của người dân: Xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng, quy định cụ thể vai trò và mức độ tham gia của người dân ở tất cả các cấp từ trung ương đến xã, đảm bảo người dân được tham vấn, giám sát và quản lý các hoạt động xây dựng NTM.

2. Thiết lập cơ chế tài trợ vốn linh hoạt: Mỗi địa phương nhận ngân sách tương đương, người dân có quyền quyết định ưu tiên sử dụng nguồn lực phù hợp với nhu cầu thực tế, tăng tính chủ động và trách nhiệm của cộng đồng trong xây dựng NTM.

3. Tăng cường truyền thông và đào tạo: Triển khai các chiến dịch truyền thông đồng bộ, tổ chức lớp học nâng cao nhận thức về vai trò và quyền lợi của người dân trong xây dựng NTM, giúp họ tự tin và chủ động tham gia.

4. Minh bạch công khai các hoạt động: Công khai quy hoạch, kế hoạch, tài chính và tiến độ thực hiện các công trình NTM để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, từ đó tăng cường sự tin tưởng và giám sát của cộng đồng.

5. Trao quyền tự quyết cho người dân: Người dân cần được trao quyền quyết định các công việc tại địa phương, từ đó phát huy vai trò chủ thể, đảm bảo nguồn lực tập trung đúng nhu cầu và nâng cao hiệu quả chương trình.

Các giải pháp này cần được thực hiện trong vòng 3-5 năm, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý chính sách công: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM, từ đó thiết kế chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành chính sách công, phát triển nông thôn: Cung cấp cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và dữ liệu thực tiễn để phục vụ nghiên cứu chuyên sâu về sự tham gia cộng đồng và phát triển bền vững.

3. Lãnh đạo và cán bộ địa phương (huyện, xã): Hỗ trợ đánh giá thực trạng tại địa phương, nhận diện các điểm mạnh, điểm yếu trong công tác huy động sự tham gia của người dân, từ đó cải tiến phương thức triển khai chương trình.

4. Tổ chức phi chính phủ và các tổ chức phát triển cộng đồng: Là tài liệu tham khảo để xây dựng các chương trình hỗ trợ, nâng cao năng lực cộng đồng, thúc đẩy sự tham gia tích cực của người dân trong phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sự tham gia của người dân lại quan trọng trong xây dựng NTM?
   Sự tham gia giúp đảm bảo chương trình bám sát nhu cầu thực tế, tăng nguồn lực đầu tư và nâng cao tính bền vững. Người dân chủ động tham gia sẽ tạo động lực phát triển lâu dài, giảm áp lực ngân sách nhà nước.

2. Mức độ tham gia của người dân tại huyện Xuân Lộc hiện nay ra sao?
   Mức độ tham gia giảm dần theo thang đo “biết, bàn, làm, kiểm tra”. Người dân chủ yếu biết qua tuyên truyền, ít được tham vấn ý kiến, tham gia thực hiện chủ yếu qua đóng góp tài chính, giám sát và kiểm tra rất hạn chế.

3. Nguyên nhân chính khiến người dân không tham gia sâu vào xây dựng NTM?
   Người dân thiếu thông tin đầy đủ, không được trao quyền quyết định, tâm lý ỷ lại vào chính quyền, thiếu thời gian và không được lựa chọn tham gia các hoạt động.

4. Các mô hình quốc tế nào có thể áp dụng để nâng cao sự tham gia của người dân?
   Phong trào Seamaul Undong của Hàn Quốc và mô hình OVOP của Nhật Bản là những ví dụ điển hình, nhấn mạnh vai trò tự lực, hợp tác và chủ động của người dân trong phát triển nông thôn.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để cải thiện sự tham gia của người dân?
   Ban hành quy định pháp lý rõ ràng về vai trò người dân, minh bạch thông tin, tăng cường truyền thông và đào tạo, trao quyền tự quyết cho cộng đồng, đồng thời thiết lập cơ chế tài trợ linh hoạt phù hợp với điều kiện địa phương.

Kết luận

• Chương trình xây dựng NTM tại huyện Xuân Lộc đã đạt được thành công về mặt tiêu chí với 19/19 tiêu chí đạt chuẩn, tuy nhiên sự tham gia của người dân còn hạn chế.
• Mức độ tham gia của người dân giảm dần theo thang đo “biết, bàn, làm, kiểm tra”, chủ yếu dừng ở mức tiếp nhận thông tin và đóng góp tài chính.
• Nguyên nhân chính là do thiếu thông tin minh bạch, quyền tham gia chưa được trao đầy đủ và tâm lý ỷ lại vào chính quyền.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự tham gia sâu sắc và tự chủ của người dân là yếu tố then chốt để phát triển bền vững.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào xây dựng cơ chế pháp lý, minh bạch thông tin, truyền thông nâng cao nhận thức và trao quyền tự quyết cho người dân, dự kiến thực hiện trong 3-5 năm tới.

Luận văn này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các cấp chính quyền, nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển cộng đồng có thể tham khảo, từ đó nâng cao hiệu quả và tính bền vững của chương trình xây dựng NTM tại Việt Nam. Để tiếp tục phát triển, cần triển khai các giải pháp đề xuất và mở rộng nghiên cứu về tính bền vững lâu dài của mô hình NTM dựa trên sự tham gia của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ĐÀO DUY NGỌC SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN VÀO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN XUÂN LỘC, ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. Hồ Chí Minh, năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ĐÀO DUY NGỌC SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN VÀO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN XUÂN LỘC, ĐỒNG NAI Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHẠM DUY NGHĨA TP. Hồ Chí Minh, năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này do tôi tiến hành khảo sát, tham khảo tài liệu và viết. Các đoạn trích dẫn, số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc trích nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2015 Ngƣời thực hiện Đào Duy Ngọc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - ii - LỜI CẢM ƠN Xin cảm ơn những ngƣời đã xây dựng nên Chƣơng trình giảng dạy kinh tế Fulbright để tôi có một môi trƣờng tuyệt vời cho học tập và trải nghiệm. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thầy Phạm Duy Nghĩa về những kiến thức đã truyền thụ và những lời khuyên bổ ích để hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô, các anh chị công tác tại Trƣờng Fulbright đã hết lòng hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong thời gian học tập tại trƣờng. Tôi cũng xin cám ơn đến anh Võ Thanh Duy MPP5, anh Nguyễn Xuân Tuân MPP5 đã hƣớng dẫn, hỗ trợ các tài liệu nghiên cứu và đƣa ra những lời khuyên, chỉnh sửa các lỗi để tôi có thể hoàn thành luận văn này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các cán bộ, chuyên viên ở Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai, UBND huyện Xuân Lộc, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Xuân Lộc, UBND xã và ngƣời dân tại các xã vì sự giúp đỡ tận tình trong việc trả lời phỏng vấn và cung cấp thông tin cho việc hoàn thành khóa luận này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - iii - TÓM TẮT Chƣơng trình Nông thôn mới (NTM) đƣợc thực hiện triển khai trên quy mô rộng lớn từ trung ƣơng đến địa phƣơng huy động cả hệ thống chính trị tham gia. Mặc dù đã có những thành công nhất định nhƣ tình huống Xuân Lộc là địa phƣơng đầu tiên trong cả nƣớc đƣợc thủ tƣớng chính phủ ký quyết định công nhận danh hiệu huyện nông thôn mới. Tuy nhiên thực tế vẫn có những tồn tại làm ảnh hƣởng đến chất lượng và tính bền vững của chƣơng trình. Một trong điểm quan trọng chính là sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động xây dựng NTM, nhà nƣớc chỉ nên có vai trò hỗ trợ, là động lực để ngƣời dân tham gia một cách tự nguyện. Tuy nhiên thực trạng về sự tham gia của ngƣời trong khảo sát nghiên cứu tại huyện Xuân Lộc cho thấy ngƣời dân đƣợc thông tin về chƣơng trình NTM còn thấp, thông tin chỉ dừng lại ở mức khẩu hiệu, kêu gọi. Các hoạt động đƣợc quy định cần có sự tham gia của ngƣời dân nhƣ: quy hoạch, chọn việc ƣu tiên làm trƣớc… rất ít đƣợc tham vấn ý kiến của ngƣời dân, ngƣời dân hầu nhƣ chỉ biết khi bắt đầu xây dựng hoặc đƣa xuống các cuộc họp dân, họp ở địa phƣơng khi cần kêu gọi đóng góp. Mức độ tham gia của ngƣời dân theo thang đo “biết, bàn, làm, kiểm tra” có chiều hƣớng giảm dần, chỉ những hoạt động liên quan trực tiếp tới đời sống ngƣời dân và họ phải đóng góp chi phí để xây dựng thì ngƣời dân mới tham gia một cách chủ động và tích cực. Qua khảo sát, có thể nói sự thành công của chƣơng trình xây dựng NTM tại huyện Xuân Lộc chỉ dựa trên số tiêu chí đạt đƣợc (19/19 tiêu chí) mà không đến từ sự tham gia của ngƣời dân. Nguyên nhân thành công có thể nằm ở những nguyên nhân khác nằm ngoài phạm vi bài nghiên cứu. Để cải thiện sự tham gia của ngƣời dân vào các hoạt động xây dựng NTM, ngƣời viết đƣa ra một số kiến nghị: (1) có quy định thống nhất về sự tham gia của ngƣời dân ở từng địa phƣơng; (2) mỗi địa phƣơng sẽ nhận một khoản ngân sách nhƣ nhau, ngƣời dân tại địa phƣơng sẽ quyết định thực hiện công việc gì trƣớc phù hợp với nguồn lực của mình; (3) thực hiện các biện pháp truyền thông thống nhất và các lớp học về vai trò quan trọng của việc tham gia từ cộng đồng; (4) công khai, minh bạch các hoạt động NTM từ việc lên quy hoạch, lên kế hoạch thực hiện và tài chính của các hoạt động; (5) ngƣời dân phải có quyền tự quyết đối với những công việc tại địa phƣơng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - iv - MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . iii MỤC LỤC . iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC HÌNH VẼ . vi DANH MỤC HỘP . vii TỪ KHÓA . vii CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ CÁC VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH . Bối cảnh nghiên cứu . Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu . Đối tƣợng nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Cấu trúc dự kiến của đề tài . 4 CHƢƠNG 2 GIỚI THIỆU VỀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NTM . Giới thiệu về chính sách xây dựng NTM . Chƣơng trình NTM tại Đồng Nai . Vai trò của ngƣời dân trong việc xây dựng NTM. 8 CHƢƠNG 3 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Các lý thuyết về sự tham gia của ngƣời dân . Kinh nghiệm của các nƣớc. Các nghiên cứu về sự tham gia của ngƣời dân vào các lĩnh vực . 15 CHƢƠNG 4 NGHIÊN CỨU VỀ SỰ THAM GIA CỦA NGƢỜI DÂN VÀO XÂY DỰNG NTM TẠI HUYỆN XUÂN LỘC, ĐỒNG NAI . Quá trình thực hiện chƣơng trình NTM tại huyện Xuân Lộc. 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thực trạng tham gia của ngƣời dân . Thông tin về Chính sách xây dựng NTM . Ngƣời dân tham gia bàn, ý kiến trong xây dựng NTM. Ngƣời dân tham gia thực hiện trong xây dựng NTM . Ngƣời dân tham gia giám sát, quản lý, vận hành, bảo dƣỡng các công trình NTM 33 CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .2 Khuyến nghị chính sách .3 Hạn chế của nghiên cứu và định hƣớng cho các nghiên cứu tiếp theo . 40 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 46 Phụ lục 1: Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Xuân Lộc . 46 Phụ lục 2: Chọn điểm nghiên cứu và phƣơng pháp thu thập số liệu . 48 Phụ lục 3: Phiếu khảo sát ý kiến ngƣời dân . 50 Phụ lục 4: Kết quả khảo sát ý kiến ngƣời dân . 57 Phụ lục 5: Danh sách những ngƣời đƣợc phỏng vấn . 62 Phụ lục 6: Các tiêu chí về NTM của huyện Xuân Lộc so với Bộ tiêu chí quốc gia và Bộ tiêu chí tỉnh Đồng Nai về NTM . 63 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - vi - DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng Việt BTGTU Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy CLB NSC Câu lạc bộ năng suất cao GTNT Giao thông Nông thôn HU Huyện ủy KH Kế hoạch NTM Nông thôn mới OVOP One Village One Product Oxfam Oxford Committee for Famine Relief QĐ Quyết định TNHH Trách nhiệm hữu hạn TTg Thủ tƣớng TW Trung ƣơng UBND Ủy ban nhân dân DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2. Bộ máy chỉ đạo và điều hành Chƣơng trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM . Các mức độ tham gia của ngƣời dân . Thang đo về sự tham gia của ngƣời dân . Tỷ lệ ngƣời dân biết về những thông tin cơ bản trong xây dựng NTM . Tỷ lệ ngƣời dân biết về chƣơng trình NTM . Tỷ lệ khảo sát ngƣời dân đƣợc thông báo về các vấn đề trong việc xây dựng NTM . Tỷ lệ khảo sát các mức độ ngƣời dân cần đƣợc tham gia trong xây dựng NTM 23 Hình 4. Tỷ lệ khảo sát các yếu tố quyết định cho việc lập kế hoạch cho các hoạt động xây dựng NTM . Tỷ lệ ngƣời dân tham gia vào việc lập kế hoạch phát triển nông thôn . Sự tham gia quyết định và vai trò trong việc đƣa ra các mức đóng góp trong việc xây dựng NTM . Tỷ lệ ngƣời dân tham gia vào hoạt động xây dựng NTM . 26 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - vii - Hình 4. Tỷ lệ khảo sát các hình thức đóng góp xây dựng NTM . Tỷ lệ ngƣời dân tham gia giám sát các hoạt động của xã . Lý do ngƣời dân không tham gia các hoạt động giám sát . Đánh giá chính quyền xã có tạo điều kiện cho ngƣời dân tham gia kiểm tra, giám sát . 36 DANH MỤC HỘP Hộp 4. Trƣờng hợp huyện Nhơn Trạch thành lập Tổ tƣ vấn hỗ trợ các xã trên địa bàn huyện thực hiện công trình giao thông nông thôn . Mô hình Câu lạc bộ Năng suất cao và Liên hiệp Câu lạc bộ Năng suất cao tại huyện Xuân Lộc . Mô hình chuyển đổi cơ cấu cây điều tại huyện Xuân Lộc . 33 TỪ KHÓA Nông thôn mới, Sự tham gia của ngƣời dân. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -1- CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ CÁC VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH 1. Bối cảnh nghiên cứu Qua hơn 6 năm kể từ khi có chủ trƣơng và hơn 3 năm thực hiện xây dựng nông thôn mới (NTM), NTM đã đƣợc thực hiện ở 9.025 xã trên toàn quốc (Thanh Duy, 2014). Theo báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện Chƣơng trình xây dựng NTM, số xã đạt chuẩn NTM 19/19 tiêu chí là 185 xã, 622 xã đạt từ 15 - 18 tiêu chí, tƣơng ứng với 2,05% và 6,9% số xã tham gia chƣơng trình.1 Nhìn chung hoạt động NTM chủ yếu thông qua tuyên truyền và thực tế xây dựng NTM tại địa phƣơng lại không nhƣ những gì đƣợc chính quyền báo cáo. Ngƣời dân thƣờng chỉ biết đến khái niệm NTM chứ chƣa thực sự hiểu và chủ động trong các hoạt động, chủ yếu chỉ chờ có chủ trƣơng, hỗ trợ của nhà nƣớc để thực hiện. Ngày cả khi thực hiện quy hoạch, lập đề án vai trò của ngƣời dân tham gia nếu đƣợc chú ý thì đa phần ngƣời dân lại không hiểu biết về quy hoạch (Thiên Hƣơng, Thanh Xuân, 2014).