Phần mở đầu, Mục lục, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm các chƣơng nhƣ sau : Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học của việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Khung khổ phân tích Chƣơng 3. Phân tích thực trạng thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của tỉnh Tây Ninh.
Thảo luận và kiến nghị 4 z CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TÂY NINH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các nghiên cứu về vai trò của FDI đối với tăng trƣởng và phát triển kinh tế nói chung Kể từ khi Việt Nam thực hiện chính sách mở cửa, đẩy mạnh thu hút FDI, có rất nhiều công trình nghiên cứu về FDI.
Cụ thể: “Chính sách công nghiệp và thương mại của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập” là công trình nghiên cứu chung của cơ quan hợp tác quốc tế Nhật bản và Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân (2004). Tài liệu này trình bày về hợp tác kinh tế và nghiên cứu công nghệ và thƣơng mại của Việt Nam, trong đó có quan điểm thu hút FDI là một chiến lƣợc công nghiệp hoá. Tài liệu này cũng đề cập đến những khó khăn của Nhật Bản trong quá trình toàn cầu hoá, đồng thời, nêu lên thực trạng và những vấn đề cần phải giải quyết trong việc hợp tác kinh tế của Nhật Bản với Việt Nam. Đặc biệt, đây là cuốn sách nghiên cứu về chính sách đối với một số ngành công nghiệp và thƣơng mại cụ thể theo quan điểm riêng của từng chuyên gia Nhật Bản và các chuyên gia Việt Nam.
Các chuyên gia Nhật bản nêu bật vai trò quan trọng của chính sách trong thu hút FDI trong thời đại hiện nay chứ không phải là những ƣu đãi nào đó. Trong tài liệu này, một số chuyên gia Việt Nam đã nói về thu hút FDI vào Việt Nam theo góc độ phân chia các doanh nghiệp FDI thành hai khu vực thay thế nhập khẩu và định hƣớng xuất khẩu. Trong toàn bộ cuốn tài liệu này, vấn đề FDI với chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) ngành kinh tế đòi hỏi phải có những nghiên cứu sâu hơn để các chính sách trở nên toàn diện, nhất quán, đáp ứng đƣợc tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. 5 z Công trình của Lê Xuân Bá và Nguyễn Thị Tuệ Anh về “Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài tới tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam” (2006).
Công trình đã sử dụng mô hình kinh tế lƣợng để đánh giá tác động của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đến một số ngành kinh tế đƣợc lựa chọn ở Việt Nam và đã phát hiện ra một số vấn đề cụ thể khá quan trọng về tác động tràn của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Đề tài đã đƣa ra kiến nghị quan trọng là tạo cơ hội cho việc xuất hiện tác động tràn và tăng khả năng hấp thụ của các tác động tràn tích cực của FDI đối với các doanh nghiệp trong nƣớc. Về tác động của FDI tới tăng trƣởng kinh tế, tác giả Đào Thị Bích Thủy (2012), trong bài viết: Tác động của đầu tư nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế trong mô hình nền kinh tế có dư thừa lao động, trên Chuyên san Kinh tế và Kinh doanh, Tạp chí Khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), số 3 đã viết: Trong thời kỳ đầu của quá trình phát triển kinh tế, tăng trƣởng chủ yếu vẫn dựa vào vốn. Đặc điểm của các nƣớc đang phát triển là nguồn vốn rất hạn hẹp, trong khi tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm lại rất phổ biến.
Một trong những giải pháp về vốn là dựa vào đầu tƣ nƣớc ngoài. Bài viết nghiên cứu về tác động của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đến tăng trƣởng của các nền kinh tế đang phát triển với tình trạng dƣ thừa lao động. Đây là một nghiên cứu lý thuyết sử dụng phân tích mô hình và phƣơng pháp mô phỏng. Những hàm ý chính sách đƣợc rút ra từ mô hình là hiện hữu trên thực tiễn và điều này cho thấy nghiên cứu đã bƣớc đầu đề xuất đƣợc mô hình khá phù hợp giúp lý giải thực tiễn về tầm quan trọng của đầu tƣ nƣớc ngoài đối với tăng trƣởng kinh tế của các nƣớc đang phát triển.
Cũng liên quan đến định hƣớng thu hút FDI, tác giả Bùi Tất Thắng & Nguyễn Hoàng Hà trong bài: về định hướng thu hút FDI trong tình hình mới, Tạp chí KT&PT Số 182, tháng 8 năm 2012, cho rằng: Trong 25 năm qua, nguồn vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) đã có những đóng góp tích cực không thể phủ nhận đối với tiến trình phát triển kinh tế đi lên của đất nƣớc. 6 z Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, FDI đang đứng trƣớc những vấn đề mới đặt ra bởi những thay đổi lớn lao về bối cảnh quốc tế và trong nƣớc. Việt Nam cần một hƣớng đi mới trong thu hút FDI trong giai đoạn tới và đó có thể là sự hình thành mối quan hệ đối tác chiến lƣợc, có chọn lọc với một số tập đoàn xuyên quốc gia (TNC) hàng đầu toàn cầu. Các nghiên cứu về vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế xã hội của địa phƣơng Trong thời gian qua, kể từ khi Luật đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Việt Nam đƣợc thông qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về chính sách của các tỉnh, thành phố trong việc thu hút FDI vào địa bàn tỉnh.
Cụ thể: Về vai trò của FDI đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phƣơng, tác giả Đào Văn Hiệp trong Luận án tiến sỹ kinh tế, 2005 với nhan đề “Đầu tư trực tiếp nước ngoài và ảnh hưởng của nó đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) ngành theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Hải Phòng" đã phân tích và đề cập đến đầu tƣ nƣớc ngoài và CDCCKT ngành ở Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng đầu tƣ nƣớc ngoài và tác động của FDI đến CDCCKT ngành ở Hải Phòng theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Phƣơng hƣớng và giải pháp thu hút, sử dụng đầu tƣ nƣớc ngoài thúc đẩy CDCCKT ngành theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Hải Phòng. Tuy nhiên, đề tài này chƣa đề cập đến FDI với chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế, cơ cấu vùng kinh tế trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, mô hình ảnh hƣởng, tác động và mối quan hệ giữa FDI với cân đối cơ cấu ngành, thành phần và vùng kinh tế của Việt Nam đặc biệt là khu vực Tây Bắc.
Cũng phân tích về vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế xã hội tại địa phƣơng, Luận án tiến sỹ của Tống Quốc Đạt, “Cơ cấu đầu tư trực tiếp nước ngoài theo ngành kinh tế ở Việt Nam” của tác giả Tống Quốc Đạt (2005) đã làm rõ vấn đề lý luận cơ bản về FDI và cơ cấu đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài theo ngành kinh tế; hệ thống những thay đổi về cơ chế, chính sách của Việt 7 z Nam trong thời kì từ khi ban hành luật đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (1987) đến nay nhằm thu hút FDI theo ngành kinh tế; đánh giá thực trạng hoạt động FDI theo ngành kinh tế của Việt Nam đến năm 2005. Trên cơ sở đó, luận án đã đƣa ra một số quan điểm, định hƣớng về việc thu hút FDI hƣớng tới việc điều chỉnh cơ cấu ngành kinh tế thông qua việc khẳng định vai trò của FDI với tƣ cách là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân và những giải pháp chủ yếu định hƣớng thu hút FDI theo ngành kinh tế để chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế phù hợp với yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam thời gian tới. Luận án này chƣa đề cập nhiều đến FDI với chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế, cơ cấu vùng kinh tế trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, luận án nghiên cứu ở thời điểm khi chƣa thống nhất chung một luật đầu tƣ cho cả đầu tƣ trong nƣớc và đầu tƣ nƣớc ngoài, đặc biệt phạm vi nghiên cứu của đề tài ở tầm cả nƣớc mà chƣa xem xét cụ thể theo điều kiện kinh tế xã hội, điều kiện thu hút FDI hƣớng vào Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các tỉnh vùng núi Tây Bắc. Liên quan đến ảnh hƣởng của FDI tới việc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các địa phƣơng, Luận án tiến sỹ kinh tế “Đầu tư trực tiếp nước ngoài với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện địa hoá ở Việt Nam giai đoạn 1988-2005” của tác giả Đỗ Thị Thuỷ (2001) đã phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến FDI vào Việt Nam, nhất là giai đoạn 1997-2000 do ảnh hƣởng của khủng hoảng kinh tế trong khu vực làm giảm sút FDI vào Việt Nam giai đoạn này.
Trên cơ sở đánh giá và phân tích các nguyên nhân, tác giả đã đƣa ra các giải pháp nhằm thu hút FDI vào Việt Nam nói chung đến năm 2005 phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Luận án chƣa đề cập đến thu hút FDI nhằm CDCCKT tại Việt Nam nói chung và cụ thể ở một tỉnh nhƣ Tây Ninh nói riêng. Trong đề tài NCKH cấp Bộ (1999)“CDCCKT trong điều kiện hội nhập với khu vực và thế giới”, tác giả Lê Du Phong và Nguyễn Thành Độ cũng đã 8 z đề cập tới luận cứ khoa học của CDCCKT theo hƣớng hội nhập, thực trạng chuyển dịch cơ cấu theo ngành kinh tế nƣớc ta những năm 1991-1997, thực trạng CDCCKT một số vùng, phƣơng hƣớng và giải pháp CDCCKT nƣớc ta theo hƣớng hội nhập với nền kinh tế khu vực và trên thế giới. Trong tài liệu này, vai trò của FDI với CDCCKT nói chung không đƣợc đề cập nhiều, đặc biệt là chƣa đề cập và đƣợc áp dụng đối với một địa bàn cụ thể nhƣ Tây Ninh.
Báo cáo Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ở Bắc Ninh - 15 năm nhìn lại (2012). Báo cáo cho rằng: Sau 15 năm phát triển, khu vực kinh tế có vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) đã trở thành một bộ phận hữu cơ của nền kinh tế, góp phần tích cực cho tăng trƣởng và phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề Bắc Ninh trở thành tỉnh công nghiệp. Bắc Ninh bƣớc vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với mục tiêu: “…Phấn đấu đến năm 2015 đƣa Bắc Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hƣớng hiện đại, thành phố trực thuộc Trung ƣơng vào năm 2020”. Sự phát triển của một mô hình kinh tế phụ thuộc vào tính chất và trình độ phát triển của lực lƣợng sản xuất.