Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về tác động của Quân đội làm kinh tế đến thu nhập của đồng bào khu vực biên giới. - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. - Chương 3: Tác động của quân đôi làm kinh tế đến thu nhập của đồng bào khu vực biên giới ở hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn. - Chương 4: Định hướng và giải pháp nâng cao thu nhập của đồng bào khu vực biên giới ở hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUÂN ĐỘI LÀM KINH TẾ ĐẾN THU NHẬP CỦA ĐỒNG BÀO KHU VỰC BIÊN GIỚI 1. Cơ sở lý luận về tác động của quân đội làm kinh tế đến thu nhập của đồng khu vực biên giới 1. Một số khái niệm Hoạt động kinh tế của Quân đội là thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Quân đội ta là đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất”. Hiện nay, Quân đội đang tham gia xây dựng kinh tế dưới 3 phương thức, đó là: Doanh nghiệp; Hoạt động sản xuất của bộ đội thường trực (bộ đội tăng gia sản xuất lương thực thực phẩm cải thiện đời sống, các viện nghiên cứu, các học viện nghiên cứu phục vụ kinh tế xã hội); Các Đoàn Kinh tế quốc phòng vận động quần chúng, giúp dân xoá đói, giảm nghèo ở các xã địa bàn đặc biệt khó khăn.
Sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng là một trong những chức năng, nhiệm vụ chiến lược, lâu dài của Quân đội ta. Trước yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, ngày 25-9-2012, Quân ủy Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 520-NQ/QUTW về “Lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp quốc phòng của Quân đội đến năm 2020”. Toàn quân cần quán triệt sâu sắc Nghị quyết này, tiếp tục phấn đấu thực hiện tốt nhiệm vụ trên mặt trận lao động sản xuất. Trong thời kỳ đổi mới, nhất là từ khi có Nghị quyết số 71- NQ/ĐUQSTW, ngày 25-4-2002 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) về “Nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế của Quân đội trong thời kỳ mới - tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp quân đội”, nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp với Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 6 quốc phòng của Quân đội được lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, tổ chức ngày càng khoa học, hoạt động đúng định hướng, đạt hiệu quả thiết thực, toàn diện.
Nổi bật là, Quân đội đã phát huy tốt vai trò là lực lượng xung kích, nòng cốt trong tham gia xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội gắn với xây dựng tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân trên các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển đảo. Trong đó, trọng tâm là việc triển khai xây dựng các đoàn kinh tế - quốc phòng, hình thành thế bố trí chiến lược mới trên các địa bàn chiến lược, trọng yếu về quốc phòng an ninh. Các Đoàn đã và đang phát huy hiệu quả to lớn cả về kinh tế xã hội và quốc phòng an ninh, được Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền các địa phương và nhân dân đánh giá cao, thực sự trở thành nhân tố không thể thiếu trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế xã hội gắn với tăng cường quốc phòng an ninh của đất nước. Như vậy theo tôi quân đội làm kinh tế là các hoạt động của quân đội trên địa bàn đóng quân trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra sản phẩm, nâng cao năng suất lao động góp phần tích cực phát triển kinh tế xã hội.
Đồng bào dân tộc ít người là cộng đồng người ổn định, hình thành trong lịch sử, tạo lập quốc gia, trên cơ sở cộng đồng bền vững về kinh tế, văn hóa, ngôn ngữ, đặc điểm tâm lý, ý thức xã hội và tên gọi của các đồng bào dân tộc. Khu vực biên giới hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn bao gồm các dân tộc Kinh, Tày, Nùng, Dao, H’Mông, Sán Chỉ, Lô Lô, Hoa cùng chung sống, hình thành các điểm dân cư giáp biên, các bản giáp biên. Thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc ít người khu vực biên giới thấp; mạng lưới giao thông chậm phát triển, đời sống của đồng bào dân tộc gặp nhiều khó khăn, hoạt động giao lưu và trao đổi hàng hóa trong khu vực biên giới gặp nhiều khó khăn bởi địa hình phân cắt giữa các bản, các xóm làng, các xã ít có hoạt động Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 7 thông thương và có quan hệ trao đổi, buôn bán hàng hóa, các hộ gia đình chủ yếu sản xuất manh mún, tự cung tự cấp phục vụ nhu cầu sinh hoạt là thiết yếu. Quân đội làm kinh tế trên địa bàn quân khu 1 ở khu vực biên giới hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn chủ yếu thông qua các đoàn kinh tế đón quân tại đây, triển khai nhiệm vụ chiến lược trong công cuộc bảo vệ độc lập chủ quyền trọn vẹn lãnh thổ, xây dựng thế trận lòng dân, tô thắm niềm tin của nhân dân khu vực biên giới vào cuộc cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong thời đại mới, củng cố niềm tin vào Đảng, vào hình ảnh các chiến sỹ bộ đội “Cụ Hồ”.
Tác động quân đội làm kinh tế thông qua các hoạt động xây dựng đường giao nông nội trong vùng, các bản biển giới, xây dựng công trình thủy lợi cải tạo đồng ruộng; mở các lớp tập huấn hướng dẫn kỹ thuật khuyến nông, khuyến lâm; ghóp phần tích cực nhằm nâng cao thu nhập của đồng bào dân tộc vùng biên giới. Quan điểm cơ bản về quốc phòng kết hợp với phát triển kinh tế ở nước ta Đường lối và chính sách phát triển kinh tế phải quán triệt đường lối chính trị, quan điểm về nhiệm vụ quốc phòng toàn dân của Đảng, thực hiện nhiệm vụ giữ vững trật tự, ổn định, hòa bình về chính trị, kinh tế xã hội, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, củng cố quốc phòng - an ninh, nâng cao khả năng tự bảo vệ của địa phương và nhanh chóng góp thành sức mạnh tổng hợp của dân tộc tiến hành chiến tranh nhân dân. Xây dựng lực lượng vũ trang, lực lượng quốc phòng đủ sức bảo vệ chế độ, độc lập dân tộc, giữ gìn hòa bình, an ninh tốt nhất để đẩy nhanh phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở nền tảng kinh tế phát triển của quốc gia và ứng dụng tiến bộ của khoa học kỹ thuật, công nghệ vào xây dựng, củng cố lực lượng quốc phòng, sức mạnh quân sự, mặt khác sử dụng hợp lý và hiệu quả các lực lượng vũ trang làm kinh tế.
Từ đó, tạo ra một cơ cấu hợp lý, cân đối trong tổng thể quy hoạch, kế hoạch của Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 8 quốc gia. Bởi vậy, kinh tế phải gắn liền với xã hội, quốc phòng gắn kết với an ninh, kinh tế - xã hội kết hợp với quốc phòng - an ninh trong một tổng thể thống nhất bằng các mối quan hệ biện chứng đã nêu trên. Trên cơ sở các yêu cầu cơ bản trên, chúng ta cần có quan điểm rõ ràng, thấu đáo về kinh tế kết hợp với quốc phòng - an ninh trong giai đoạn hiện nay. Đó là, mối tương tác giữa tăng trưởng, lợi ích kinh tế đối với xã hội, với việc bảo đảm tăng cường tiềm lực quốc phòng - an ninh trong từng thời kỳ - là quan điểm có tính chiến lược.
Tăng trưởng kinh tế theo hướng gìn giữ, củng cố độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết lợi ích kinh tế làm động lực, phát triển kinh tế làm nền tảng, điều kiện thiết yếu là bảo đảm quốc phòng - an ninh. Kinh tế kết hợp với quốc phòng - an ninh vận dụng linh hoạt và rất cụ thể trong từng địa phương, ngành, lĩnh vực để cải thiện đời sống nhân dân, có tích lũy, mở rộng quan hệ với bên ngoài, bảo đảm tốt quốc phòng - an ninh theo hướng phát triển bền vững với vai trò Nhà nước quản lý, điều hành cao nhất, đủ quyền lực và năng lực thực hiện bằng các công cụ điều hành vĩ mô: pháp luật, kế hoạch, tài chính, tiền tệ, văn hóa, quỹ dự trữ.hướng mọi công dân vào mục tiêu đã định là phát triển kinh tế, củng cố tăng cường tiềm lực cho quốc phòng. Vấn đề nhu cầu chi tiêu cho quốc phòng rất lớn, bởi vậy cách kết hợp kinh tế - xã hội với quốc phòng - an ninh để mỗi bước phát triển kinh tế đều mang lại hai tác dụng dân sinh và quốc phòng; mỗi ngành, lĩnh vực kinh tế thực sự trở thành một ngành, một lĩnh vực của quốc gia phục vụ mọi nhu cầu của xã hội. Hiện nay nhu cầu về đời sống, vật chất kỹ thuật cho lực lượng vũ trang còn nhiều khó khăn khi mà khả năng bảo đảm của nền kinh tế còn hạn hẹp, yêu cầu chúng ta cần phải đổi mới, phấn đấu sử dụng khoa học, hợp lý, tiết kiệm nhất về nhân lực, vật lực, các hoạt động quốc phòng - an ninh có chi Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 9 phí ít nhất so với yêu cầu cao về chất lượng để khai thác lợi thế của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước thông qua quan hệ hàng hóa tiền tệ.
Kinh tế kết hợp với quốc phòng an ninh là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, cả hệ thống chính trị. Lực lượng quân đội là lực lượng nòng cốt vừa bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ sự ổn định chính trị - xã hội, đập tan và làm thất bại mọi âm mưu chống phá của các thế lực thù địch, vừa thực hiện nhiệm vụ tham gia lao động sản xuất, xây dựng kinh tế là nhiệm vụ quan trọng có ý nghĩa chiến lược lâu dài của quân đội. Chính từ sự kết hợp, yêu cầu quốc phòng - an ninh trong từng lĩnh vực, từng ngành, từng cơ sở phải rất linh hoạt và cụ thể, phải từ yêu cầu cụ thể về quốc phòng, an ninh đặt cho từng lĩnh vực hoạt động ở từng nơi để chọn cách thực hiện kết hợp tốt nhất nhu cầu cải thiện đời sống nhân dân; tích lũy để phát triển, mở rộng quan hệ và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Yêu cầu của quốc phòng, an ninh trở thành phương hướng phát triển có tính tất yếu của từng hoạt động kinh tế - xã hội.
